Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 kwietnia 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: SSA Jerzy Bess

Protokolant: Edyta Sieja

po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Spółki z o.o. w T.

przeciwko (...) S.A.
w W.

o zapłatę

na skutek apelacji strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie

z dnia 16 listopada 2022 r., sygn. akt IX GC 293/22

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od strony pozwanej (...) S.A. w W. na rzecz strony powodowej (...) Spółki z o.o. w T. kwotę 8 100 zł (osiem tysięcy sto złotych), tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, wraz z odsetkami ustawowymi, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Sygn. akt I AGa 17/23

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 12 listopada 2021 r. powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w T. wniósł przeciwko pozwanemu (...) S.A. w W. pozew o zapłatę w postępowaniu nakazowym zobowiązującym pozwanego do zapłaty na rzecz powoda kwoty 244 093,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych od 27 sierpnia 2021 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu. W uzasadnieniu wskazał, że strony zawarły umowę na opracowanie dokumentacji projektowej i wykonanie robót budowlanych w zakresie przebudowy zasilania węzła M.. Powód wykonał wszystkie czynności będące przedmiotem umowy w całości przez zastrzeżeń, zgodnie z zachowaniem należytej staranności. Powód za wykonane prace wystawił fakturę VAT na kwotę 244 093,50 zł. Należności nie została uregulowana.

Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 22 lutego 2022 r. – sygn. akt (...) referendarz sądowy Sądu Okręgowego w K. IX Wydziału Gospodarczego w całości uwzględnił żądanie powoda.

W zarzutach od nakazu zapłaty pozwany zaskarżył wydany nakaz w całości, zgłaszając zarzut potrącenia wierzytelności powoda względem pozwanego w wysokości 244 093,50 zł z wierzytelnością pozwanego względem powoda w wysokości 1 410 784,51 zł z tytułu naliczonej kary umownej. Wobec powyższego zarzutu wskazał zarzut nieistnienia wierzytelności dochodzonej pozwem z uwagi na skutecznie dokonane potrącenie.

Sąd Okręgowy w Krakowie zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 listopada 2022 roku, sygn. akt IX GC 293/22

I. utrzymał nakaz zapłaty Sądu Okręgowego w K. z dnia 22 lutego 2022 roku, sygn. akt(...) w całości w mocy;

II. zasądził od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 3.600 zł tytułem kosztów postępowania.

W rozważaniach prawnych Sąd Okręgowy przedstawił m.in. następujące motywy swego rozstrzygnięcia:

Powództwo podlegało uwzględnieniu w całości.

Przechodząc do omówienia przedmiotowej sprawy wskazać trzeba, że okolicznością bezsporną między stronami było zawarcie w dniu 3 września 2020 r. umowy nr (...) pn. „opracowanie dokumentacji projektowej i wykonanie robót budowlanych (…). Bezsporna jest także wysokość żądania powoda, które to opiera się na wymienionej powyżej umowy. Wreszcie bezsporne, jest to, że strony zawarły w dniu 19 kwietnia 2021 r. kolejną umowę. Jednakże na skutek sporów dotyczących wykonania tejże umowy, pozwany pismem z dnia 9 listopada 2021 r. złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy oraz zażądał kary umownej w kwocie 1 410 784,54 zł, złożył powodowi oświadczenie o potrąceniu tejże kary umownej z wierzytelnością powoda objętą niniejszym powództwem. Powód zakwestionował istnienie tej wierzytelności – co do zasady i wysokości, wierzytelność ta, wynikająca z innego stosunku prawnego niż należność dochodzona pozwem wobec tego jest sporna. Pozwany broniąc się przed żądaniem powoda sformułowanym w przedmiotowej sprawie podniósł, że doszło do skutecznego potrącenia jego wierzytelności w kwocie z tytułu kary umownej w kwocie 1 410 784,54 zł z wierzytelnością powoda dochodzoną pozwem i zgłosił zarzut „nieistnienia” zobowiązania powoda dochodzonego w niniejszym postępowaniu.

Prima facie należy wskazać, że w zaistniałych okolicznościach, mając na uwadze stanowiska stron, główną kwestią wymagającą rozstrzygnięcia była ocena skuteczności dokonania potrącenia wierzytelności pozwanego z wierzytelnością powoda objętej niniejszym pozwem. W ocenie Sądu Okręgowego nie można zgodzić się z pozwanym, że na skutek oświadczenia złożonego przez niego w piśmie z dnia 28 stycznia 2022 r. . przysługiwała mu wierzytelność z tytułu kary umownej na podstawie umowy z dnia 19 kwietnia 2021r. Nie ma racji także pozwany twierdząc, że tę wierzytelność skutecznie potrącił z wierzytelnością powoda, którą to powód dochodzi w niniejszym postępowaniu.

Podnieść należy, że w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie art. 203 ¹ k.p.c. Zgodnie z jego treścią podstawą zarzutu potrącenia może być tylko wierzytelność pozwanego z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda, chyba że wierzytelność pozwanego jest niesporna lub uprawdopodobniona dokumentem niepochodzącym wyłącznie od pozwanego.

W powyższym zakresie wyjaśnić trzeba, że zarzut potrącenia należy do środków obrony pozwanego i zaliczany jest do zarzutów o charakterze merytorycznym (materialnym) (por. uchwała SN z 13.10.2005 r., III CZP 56/05, OSNC 2006/7–8, poz. 119, oraz wyrok SN z 17.10.2012 r., I CSK 56/12, LEX nr 1232595). Celem zarzutu potrącenia jest w istocie zgłoszenie twierdzenia, że na skutek zdarzenia w postaci złożenia oświadczenia o potrąceniu doszło do umorzenia wzajemnych wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej (por. wyroki SN: z 7.05.2004 r., I CK 666/03, OSNC 2005/5, poz. 86; z 7.11.2008 r., II CSK 243/08, LEX nr 560544; z 28.10.2016 r., I CSK 687/15, LEX nr 2188611; zob. również postanowienia SN: z 22.01.2014 r., III CZ 67/13, LEX nr 1463885; z 30.08.2018 r., V CSK 143/18, LEX nr 2539882).

Wierzytelność powoda wynika z umowy z dnia 3 września 2020 r. nr (...), zaś wierzytelność wskazywana przez pozwanego dotyczy umowy 19 kwietnia 2021 r. nr (...). Wobec tego wierzytelności wynikają z innych stosunków prawnych – co jest okolicznością bezsporną w przedmiotowej sprawie.

W tym stanie należy przejść do rozstrzygnięcia czy wierzytelność będąca z innego stosunku jest niesporna oraz czy została uprawdopodobniona dokumentem niepochodzącym wyłącznie od pozwanego. W ocenie Sądu Okręgowego, na gruncie niniejszej sprawy oba te warunki również nie zostały spełnione.

Odnosząc się do tego pierwszego warunku należy podkreślić, że wierzytelność niesporna to wierzytelność niekwestionowana przez żadną ze stron. Taka sytuacja ad casum nie zachodzi . Z analizy akt sprawy, przedstawionych dokumentów, a w szczególności ze stanowisk zaprezentowanych przez obie strony w toku niniejszego postępowania jednoznacznie wynika, że wierzytelność pozwanego z kary umownej przedstawiona do potrącenia przez pozwanego jest między stronami sporna, taka była od samego początku – od chwili jej sformułowania.

W zakresie drugiego warunku, należy podnieść, że dokumentem w znaczeniu materialnego, ale i procesowego prawa cywilnego jest każdy nośnik, który umożliwia zapoznanie się z zawartą na nim informacją. Uprawdopodobnienie przy tym, w odróżnieniu od udowodnienia, nie daje pewności co do prawdziwości określonych twierdzeń. Celem jest bowiem uwiarygodnienie, istnienie uzasadnionej podstawy przypuszczenia, że określony stan istnieje. Dokument we wskazanym wyżej znaczeniu powinien dodatkowo nie pochodzić wyłącznie od pozwanego. Pozostaje zatem rozważyć, jakich dokumentów dotyczy ten zapis. Pochodzenie dokumentu należy wiązać z jego wystawcą, tj. „autorem” (np. w przypadku faktury będzie to jej wystawca). Sformułowanie „dokument niepochodzący wyłącznie od pozwanego” sugeruje , iż jego wystawcą powinien być nie tylko pozwany, ale pozwany i co najmniej jeden inny podmiot. Wydaje się bowiem, że celem ustawodawcy było, aby pozwany nie był jedynym wystawcą dokumentu lub dokumentów, które służą właśnie jemu do uprawdopodobnienia prawidłowości podniesionego zarzutu potrącenia, co w pewnym stopniu wpływać może na ich wiarygodność. Wskazana przesłanka powinna być zatem rozumiana szeroko i obejmować swoim zakresem także te dokumenty, które wystawił pozwany, lecz na których znajduje się także oświadczenie innego podmiotu, np. faktura, na której powód potwierdził odbiór. Taka wykładnia tego przepisu nie powinna doprowadzić w praktyce do prób jego obejścia poprzez przedstawianie dokumentów zawierających jedynie oświadczenia osób trzecich potwierdzające istnienie wierzytelności. Musi być bowiem spełniona pierwsza przesłanka, tj. dokument powinien uprawdopodobnić istnienie potrącanej wierzytelności. (O. Piaskowska. Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie procesowe. Komentarz. Opublikowano: LEX/el. 2021).

W świetle powyższych rozważań wskazać trzeba, że pozwany na potwierdzenie skuteczności potrącenia przedłożył przez siebie oświadczenie o potrąceniu wraz z potwierdzeniem odbioru, które to w ocenie Sądu nie można uznać za wystarczające do wskazanego wyżej uprawdopodobnienia – wobec braku innych dokumentów – do uprawdopodobnienia potrącanej wierzytelności pozwanego.

Zatem wobec powyższych rozważań należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wskazane przesłanki formalne zarzutu potrącenia z art. 203 ¹ k.p.c., czego konsekwencją musiało być pominięcie zarzutu o potrąceniu.

Mając powyższe na względzie oraz fakt nieskutecznego zarzutu potrącenia Sąd uznał, że kwestie sporne dotyczące umowy w dniu 19 kwietnia 2021r. nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

W tym stanie rzeczy, wobec braku uregulowania przez pozwanego wymagalnej należności przysługującej powodowi dochodzonej pozwem ( nie kwestionowanej co do zasady i wysokości – zgłoszono wyłącznie zarzut potrącenia, który nie był skuteczny; samo roszczenie i jego wysokość znajdowało jednocześnie oparcie w umowie, dokumentach w postaci faktury) Sąd Okręgowy utrzymał w całości w mocy nakaz zapłaty wydany przez referendarza sądowego Sądu Okręgowego w Krakowie w postępowaniu nakazowym w dniu 22 lutego 2022 r. (sygn. akt IX GNc 1038/21) – art. 493§4 k.p.c.

Zaś o kosztach procesu (punkt II wyroku) orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c.

Pozwany zaskarżył niniejszy wyrok w całości, zarzucając:

1. naruszenia przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wydanie zaskarżonego orzeczenia, a to:

1. art. 327 ¹ § 1 pkt 1) k.p.c. uniemożliwiające w chwili obecnej dokonanie dokładnej analizy i kontroli instancyjnej uzasadnienia tego Wyroku, tj., poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia Wyroku, a to brak wskazania w uzasadnieniu Wyroku przyczyn dla których Sąd Okręgowy odmówił dopuszczonym dowodom - dokumentom powołanym przez pozwanego, wiarygodności i przymiotu uprawdopodobniających istnienie wierzytelności zaoterowanej przez pozwanego do potrącenia, a to:

a) (...) sp. z o.o. z dnia 18-06-2021 r.;

b) Analizy mgr inż. K. B. wraz z załącznikami;

z których to dokumentów wynika, iż rozwiązania rozdzielnic przedstawione przez powoda, nie spełniają warunku równoważności względem tych jakie pozwany zawarł w dokumentacji projektowej zarówno w zakresie technicznym jak i funkcjonalnym, a co z tym idzie, pozwany był uprawniony do zakwestionowania rozwiązań proponowanych przez powoda jak również w konsekwencji do odstąpienia od umowy nr (...), naliczenia i potrącenia kary umownej. Tym samym rzeczone dokumenty (jako niepochodzące wyłącznie od pozwanego) co najmniej uprawdopodobniały zgodnie z art. 203 ¹ § 1 k.p.c. wierzytelność pozwanego wynikającą z kary umownej przedstawioną do potrącenia;

2. art. 243 ² k.p.c., poprzez nie odniesienie się w żaden sposób do dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, tj.:

a) (...) sp. z o.o. z dnia 18-06-2021 r.;

b) Analizy mgr inż. K. B. wraz z załącznikami;

w sytuacji, gdy Sąd Okręgowy nie wydał postanowienia o pominięciu tych dowodów, co w chwili obecnej uniemożliwia dokonanie dokładnej analizy uzasadnienia i kontroli instancyjnej zaskarżonego Wyroku;

3. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym oraz wybiórczą ocenę materiału dowodowego, a to przedłożonych przez pozwanego dokumentów niepochodzących wyłącznie od pozwanego:

a) (...) sp. z o.o. z dnia 18-06-2021 r.;

b) Analizy mgr inż. K. B. wraz z załącznikami;

c) co doprowadziło do błędnych istotnych ustaleń faktycznych, jakoby ww. dokumenty nie uprawdopodobniają wierzytelności przedstawionej do potrącenia a pozwany nie zadośćuczynił wymogowi żart. 203 ¹ § 1 k.p.c. Co za tym idzie, pominięto twierdzenia pozwanego o potrąceniu jak również zarzut wygaśnięcia i nieistnienia wierzytelności dochodzonej pozwem wskutek dokonanego potrącenia pomimo, że z rzeczonych dokumentów wynika, iż rozwiązania rozdzielnic przedstawione przez powoda, nie spełniają warunku równoważności względem tych jakie pozwany zawarł w dokumentacji projektowej zarówno w zakresie technicznym jak i funkcjonalnym, a co z tym idzie, pozwany był uprawniony do zakwestionowania rozwiązań proponowanych przez powoda jak również w konsekwencji do odstąpienia od umowy nr (...), naliczenia i potrącenia kary umownej. Tym samym rzeczone dokumenty (jako niepochodzące wyłącznie od pozwanego) co najmniej uprawdopodobniały zgodnie z art. 203 ¹ § 1 k.p.c. wierzytelność pozwanego wynikającą z kary umownej przedstawioną do potrącenia, zaś sam zarzut potrącenia winien być rozpoznany merytorycznie;

4. art. 235 ² § 1 pkt 2 i pkt 5 k.p.c. polegające na pominięciu dowodów pomimo braku istnienia ku temu przesłanek, tj.:

1) dowodów z przesłuchania świadków:

a) R. B.,

b) P. Ż., c) G. S., d) J. S.,

e) M. B., f) K. B.,

- z uwagi na to, że świadkowie mieliby jedynie wykazywać fakty już stwierdzone dokumentami, a przeprowadzenie dowodu z ich przesłuchania doprowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania, gdy tymczasem wskazani świadkowie: R. B., P. Ż., G. S., J. S., są merytorycznymi pracownikami pozwanego mającymi szczegółową wiedzę techniczną z zakresu przyjętych rozwiązań projektowych, przebiegu współpracy przy realizacji przez powoda Umowy nr (...) zawartej w dniu 19.04.2021 r. na realizację zadania inwestycyjnego pn.: „Modernizacja rozdzielni (...)w (...) P.”, wycofania się powoda z propozycji rozwiązań zamiennych w zakresie rozdzielnicy, wyłącznika oraz zabezpieczenia i potwierdzenia realizacji umowy zgodnie z dokumentacją projektową, faktu i przyczyn odstąpienia od umowy przez pozwanego oraz powstania z tego tytułu szkody w majątku pozwanego i jej wysokości;

zaś świadkowie M. B. i K. B. dodatkowo posiadają wiedzę na okoliczność nienależytego wykonania umowy przez powoda oraz bezpodstawnego domagania się przez niego wprowadzenia do umowy rozwiązań zamiennych, braku zgodności rozwiązań zamiennych z dokumentacja projektową, propozycji powoda dot. zmian projektowych i uzgodnień z T. a tym samym zasadności roszczenia pozwanego o zapłatę kary umownej, skutecznego potrącenia wzajemnych wierzytelności przez pozwanego, a co za tym idzie nieistnienia wierzytelności dochodzonej pozwem;

2) dowodu z opinii biegłego z zakresu elektroenergetyki zgłoszonego celem wykazania nienależytego wykonania umowy przez powoda oraz bezpodstawnego domagania się przez niego wprowadzenia do umowy rozwiązań zamiennych, braku zgodności i równoważności rozwiązań zamiennych z dokumentacja projektową, propozycji powoda dot. zmian projektowych i uzgodnień z T. a tym samym zasadności roszczenia pozwanego o zapłatę kary umownej, skutecznego potrącenia wzajemnych wierzytelności prz pozwanego, a co za tym idzie nieistnienia wierzytelności dochodzonej pozwem;

3) co uniemożliwia dokonanie prawidłowego ustalenia okoliczności istotnych dla oceny stanu faktycznego sprawy;

5. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, a to przepisu art. 203 ¹ § 1 k.p.c. poprzez uznanie, że zgłoszony przez pozwanego zarzut potrącenia nie spełniał wymogów procesowych do jego zgłoszenia wobec braku dokumentów uprawdopodobniających wierzytelność zaoferowaną do potrącenia, tymczasem pozwany przedstawił w pierwszym piśmie procesowym oprócz noty obciążeniowej nr (...) wraz z dowodem jej doręczenia, m.in. dokumenty niepochodzące wyłącznie od niego, a to:

a) (...) sp. z o.o. z dnia 18-06-2021 r.;

b) Analizę mgr inż. K. B. wraz z załącznikami;

- które to dokumenty w wystarczającym stopniu uprawdopodobniają wierzytelność przedstawioną przez pozwanego do potrącenia.

II. Powyżej wskazane uchybienia prawa procesowego doprowadziły w konsekwencji do naruszenia przepisów prawa materialnego, a to:

1. art. 498 § 1 i § 2 k.c. poprzez jego błędne niezastosowanie w sytuacji, w której istniały ku temu przesłanki wskazane przez ustawodawcę, tj. powód i pozwany byli względem siebie dłużnikami i wierzycielami, zaś przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze i są one wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem.

Wobec powyższego, na podstawie art. 386 k.p.c. pozwany wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;

kierując się natomiast ostrożnością, na wypadek, gdyby Sąd Apelacyjny uznał, iż nie zachodzą przesłanki przewidziane art. 386 § 4 k.p.c. wniósł, o:

2. zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie nakazu zapłaty z dnia 22-02-2022 r. i oddalenie powództwa;

3. rozpoznanie na zasadzie art. 380 k.p.c. postanowień Sądu Okręgowego w przedmiocie pominięcia dowodów z przesłuchania świadków:

a) R. B.,

b) P. Ż.,

c) G. S.,

d) J. S.,

e) M. B.,

f) K. B., oraz dowodu z opinii biegłego;

- celem wykazania okoliczności wskazanych w zarzutach od nakazu zapłaty (a także w pkt 4 petitum). W obydwu przypadkach wnoszę również o:

4. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania przed Sądami I i II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, do dnia zapłaty.

Powód wniósł o:

1) oddalenie apelacji w całości,

2) zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Sąd Apelacyjny w pełni podziela ustalenia faktyczne Sądu I instancji i poczynione na ich podstawie rozważania prawne, uznając je za własne. Tym samym - co do zasady - brak jest podstaw do uwzględnienia apelacji pozwanego, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

W tym kontekście trudno zakwestionować stanowisko wyrażone w odpowiedzi na apelację.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 327 ¹ § 1 k.p.c. powód trafnie wskazał, że judykaturze wskazano, że powołanie się na naruszenie tej normy prawnej jest usprawiedliwione tylko wówczas, gdy z uzasadnienia orzeczenia nie daje się odczytać, jaki stan faktyczny lub prawny stanowił podstawę rozstrzygnięcia, co uniemożliwia kontrolę instancyjną. Inaczej rzecz ujmując, zarzut wadliwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia może okazać się zasadny tylko wówczas, gdy z powodu braku w uzasadnieniu elementów wymienionych w art. 327 ¹ § 1 k.p.c. zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli, czyli gdy treść uzasadnienia orzeczenia sądu pierwszej instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie toku wywodu, który doprowadził do jego wydania ( por. Wyrok SA w Szczecinie z 18.11.2021 r., I ACa 465/21, LEX nr 3343310, wyrok SA w Szczecinie z 23.11.2021 r., I ACa 469/21, LEX nr 3332656).

Sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie. Sąd I instancji wyjaśnił szczegółowo w uzasadnieniu, jakie motywy były podstawą wydanego wyroku oraz na jakich dowodach się oparł. W konsekwencji, na podstawie analizy uzasadnienia wyroku, możliwe jest poznanie toku rozumowania Sądu i podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Całkowicie nieuzasadniony jest zarzut braku merytorycznego rozpoznania zgłoszonego zarzutu potrącenia. Sąd wbrew twierdzeniom pozwanego w.w. zarzut rozpoznał i szczegółowo wyjaśnił, dlaczego uznaje go za nieuzasadniony.

W zakresie zarzut naruszenia art. 243 ² k.p.c. pozwany zarzuca, że Sąd I instancji nie odniósł się w żaden sposób do wskazanych dokumentów, zawartych w aktach sprawy( tj. opinii (...) Sp. z o.o. z dnia 18 czerwca 2021 r. oraz analizy mgr. inż. K. B.).

Powód w odpowiedzi zarzucił, że Sąd wbrew temu co zdaje się twierdzić pozwany, dopuścił dowód z dokumentów załączonych na płycie cd dołączonej do zarzutów na okoliczności tam podniesione w szczególności korespondencji mailowej. Sąd uprzedził również strony, że postępowanie dowodowe ogranicza jedynie do dowodów z dokumentów przedłożonych przez każdą ze stron do dnia rozprawy. Sąd przeanalizował zatem dowody z dokumentów, przedłożonych przez strony, uznając na tej podstawie, że istnieją podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia, a zarazem ustalenia, że zarzut potrącenia nie może się ostać.

Co więcej, w wyjaśnieniu ustnych motywów wyroku (6:45 nagrania z rozprawy z dnia

16 listopada 2022 r.) Sąd wyjaśnił, z jakich powodów powyższe dokumenty prywatne (o których mowa powyżej) nie mogły zostać uznane za uprawdopodabniające zarzut potrącenia. Okoliczność ta potwierdza więc, że dowody te były [przedmiotem analizy Sądu I instancji.

Jak wyjaśnił Europejski Trybunał Praw Człowieka w Decyzji ETPC z 29.03.2022 r., 44343/14, Łęcka przeciwko Polsce, LEX nr 3337625, obowiązek przedstawienia uzasadnienia nie może być rozumiany jako wymóg szczegółowej odpowiedzi na każdy argument. Zakres, w jakim ten obowiązek znajduje zastosowanie, może się różnić w zależności od charakteru rozstrzygnięcia, i trzeba go oceniać wyłącznie w świetle okoliczności całej sprawy. Kiedy sąd rozstrzyga sprawę co do istoty, musi on rozstrzygnąć w przedmiocie wszystkich argumentów przedstawionych przez strony. Kiedy zaś stanowisko strony jest rozstrzygające dla wyniku postępowania, wymaga ono konkretnej i wyraźnej odpowiedzi. Uzasadnienie musi mieć również taki charakter, aby umożliwiało stronom skuteczne skorzystanie z wszelkich praw do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie tak się stało, zarzut nie jest zatem zasadny.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa procesowego, w istocie koncentrującego się na szeroko rozbudowanej argumentacji naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. oraz łączącego się z tym zarzutem błędu w ustaleniach faktycznych, poprzez naruszenie obowiązku wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego i dokonanie ustaleń faktycznych jedynie na podstawie dowodów korzystnych dla jednej ze stron, z pominięciem korzystnych dla drugiej strony.

W tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego podnosi się, iż „dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie można poprzestać na stwierdzeniu, że dokonane ustalenia faktyczne są wadliwe, odnosząc się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Niezbędne jest wskazanie przyczyn, które dyskwalifikują postępowanie sądu w zakresie ustaleń. Skarżący powinien zwłaszcza wskazać, jakie kryteria oceny zostały naruszone przez sąd przy analizie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im taką moc przyznając" (zob. postanowienie SN z dnia 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, Lex nr 52753; wyrok SN z dnia 6 lipca 2005 r., III CK 3/05, Lex nr 180925). Ponadto Sąd Najwyższy wielokrotnie w swoim orzecznictwie wskazywał, że „jeżeli wnioski wyprowadzone przez sąd orzekający z zebranego materiału dowodowego są logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, ocena tego sądu nie narusza przepisu art. 233 § 1 k.p.c. i musi się ostać, choćby z materiału tego dawały się wysnuć również wnioski odmienne. Tylko wówczas, gdy brakuje logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych związków przyczynowo-skutkowych, przeprowadzona przez sąd orzekający ocena dowodów może być skutecznie podważona" (Zob. m.in. wyrok SN z 7.10.2005 r., IV CK 122/05, LEX nr 187124).

Należy zatem stwierdzić, iż skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 233 § 1 k.p.c. wymaga nie polemiki, lecz wskazania, że Sąd ten uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu Sądu do dokonania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął Sąd doniosłości (wadze) poszczególnych dowodów, ich odmiennej ocenie, niż ocena sądu pierwszej instancji.

W ocenie Sądu Apelacyjnego zarzuty apelacji powoda, w tym także zarzut błędu w ustaleniach, nie mają żadnego merytorycznego uzasadnienia, a jedynie charakter polemiki z oceną dokonaną przez Sąd I instancji.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 235 ¹ § 1 pkt 2 i pkt 5 k.p.c. pozwany zarzucił, że Sąd I instancji pominął dowody z zeznań świadków i opinii biegłego pomimo braku istnienia ku temu przesłanek.

W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy trafnie postanowił na podstawie art. 235 ² § 5 pkt. 2 i 5 k.p.c. pominął dowody zgłoszone przez strony poza dowodami z dokumentów, gdyż te były wystarczające do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Pominięciu podlegały dowody z przesłuchania świadków w osobie: R. B., P. Ż., G. S., acka S., M. B., K. P., K. D. albowiem w ocenie Sądu zeznania świadków oraz stron miałoby wykazać jedynie fakty, które zostały wykazane za pomocą dokumentów przedstawionych przez strony, a co za tym idzie nieistotne, ponadto w istocie rzeczy ich przeprowadzenie doprowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Dlatego też Sąd Apelacyjny na mocy art. 235 ² § 5 pkt. 2 i 5 k.p.c. postanowił pominąć dowód z zeznań w/w świadków ponowiony w postępowaniu apelacyjnym.

Brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 203 ¹ § 1 pkt 1 oraz art. 498 § 1 i 2 k.c. z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskrzonego wyroku.

W tym kontekście trudno zakwestionować argumentację przedstawioną w odpowiedzi na apelację. W niniejszej sprawie z uwagi na niebudzący wątpliwości sporny charakter wierzytelności pozwanego, jedynym warunkiem dla uznania skuteczności zarzutu potrącenia jest uprawdopodobnienie wierzytelności na podstawie dostarczonych dokumentów, które nie pochodzą wyłącznie od pozwanego. Tym samym w gestii Sądu leżało rozstrzygnięcie, czy wierzytelność pozwanego została uprawdopodobniona dokumentem niepochodzącym wyłącznie od strony pozwanej. Sąd I instancji słusznie uznał, iż przesłanka ta nie zaistniała.

Jasnym dla strony powodowej jest, iż uprawdopodobnienie - wobec lżejszych rygorów nałożonych na stronę korzystającą ze wspomnianego surogatu udowodnienia, nie implikuje, tożsamych skutków na gruncie postępowania dowodowego. Jednocześnie kwestia, której Sąd I instancji poświęcił w swoim wywodzie najwięcej uwagi dotyczyła interpretacji wyrażenia „dokument niepochodzący wyłącznie od pozwanego”.

W kontekście wykładni powyższego sformułowania zasadnym wydaje się sięgnięcie do materiałów legislacyjnych, a w szczególności do uzasadnienia projektu nowelizacji k.p.c. ucieleśniającego ratio legis przyjętych przez ustawodawcę zmian w zakresie zarzutu potrącenia. Jak wskazano w uzasadnieniu, praktyka sądowa przed wejściem w życie nowelizacji, dowodziła często fasadowości wierzytelności objętych zarzutem potrącenia, co w rezultacie prowadziło do obstrukcji procesowej. W uzasadnieniu rządowego projektu podniesiono, że „(...) dopuszczenie podnoszenia tego zarzutu w sytuacjach, w których wierzytelność przedstawiana do potrącenia jest uprawdopodobniona dokumentem niepochodzącym wyłącznie od pozwanego, nadal otwiera pole do nadużyć”. Ustawodawca dostrzegając potrzebę uszczelnienia przedmiotowej regulacji zdecydował się na wprowadzenie korekty krytykowanego sformułowania „niepochodzący wyłącznie od pozwanego”.

W ocenie strony powodowej zgłoszony przez pozwanego zarzut pozbawiony jest podstawy faktycznej i prawnej. Pochodzenie dokumentu, jako element istotny przy ocenie ziszczenia się warunku w postaci uprawdopodobnienia dokumentem niepochodzącym wyłącznie od pozwanego, należy utożsamiać z jego autorem. Przyjmuje się, że jego wystawcą nie może być sam pozwany, co w założeniu swym ma mieć rzeczywiste przełożenie na wiarygodność takiego dokumentu. Wydaje się zatem, że aby uczynić zadość stawianym przez prawodawcę wymogom i w pełni urzeczywistnić cel znowelizowanej regulacji właściwym jest przyjęcie, iż treść dokumentu winna pochodzić od pozwanego i innego podmiotu.

W tym kontekście nie sposób zgodzić się z wyrażonym w apelacji stanowiskiem strony przeciwnej, jakoby przedstawione przez nią opinie prywatne projektanta i rzeczoznawcy Stowarzyszenia (...) mogły w rzeczywistości uprawdopodabniać istnienie wierzytelności pozwanego. Przede wszystkim należy bowiem podkreślić, że dokumenty te (nie odnoszą się do żądanej przez pozwanego wierzytelności, podejmując jedynie zagadnienie ewentualnej równoważności oferowanych przez powoda zamienników. Strona przeciwna wskutek braku np. potwierdzonego przez strony salda czy podpisanej noty obciążeniowej z dnia 18 listopada 2021 r. stanowiącej źródło roszczenia pozwanego, a zatem dokumentów mogących w istocie wypełniać zakres znaczeniowy sformułowania wyrażonego w art. 203 ^{( 1 )}§ 1 in fine, próbuje bronić się zarzutem potrącenia, który jednak nie spełnia wymogów, o których mowa w tym przepisie.

W związku z powyższym Sąd Okręgowy słusznie uznał, iż wobec braku innych dokumentów, przedstawienie samego oświadczenia o potrąceniu i noty obciążeniowej wraz z dowodem potwierdzenia odbioru w celu uprawdopodobnienia istnienia wierzytelności pozwanego nie może być wystarczające do przyjęcia, iż warunek ten został spełniony.

Reasumując, w ocenie Sądu II instancji, brak jest podstaw do uwzględnienia podniesionych przez powoda zarzutów naruszenia prawa procesowego, jak i prawa materialnego.

Dlatego, uznając apelację za bezzasadną, Sąd Apelacyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji na mocy art. 385 k.p.c.

O kosztach o kosztach postępowania apelacyjnego pomiędzy stronami orzeczono jak w pkt 2 sentencji według zasady odpowiedzialności za wynik postępowania określonej w art. 98 § 1 k.p.c., w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., a co do wysokości odnośnie zwrotu kosztów zastępstwa, zgodnie z stawkami określonym w § 2 pkt 6 oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 05.11.2015 r. poz. 1804; zm. Dz.U. z 12.10.2016 r. poz. 1667).