Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 kwietnia 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Sławomir Jamróg

Protokolant: Grzegorz Polak

po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa Banku (...) S.A. w W.

przeciwko E. Ś.

o zapłatę

na skutek apelacji obu stron od wyroku częściowego Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 29 lipca 2022 r., sygn. akt I C 1112/17

oddala obie apelacje.

Sygn. akt I ACa 1777/22

UZASADNIENIE

Strona powodowa Bank (...) S.A. z siedzibą w W. (następca prawny (...) Bank S.A. we W.) w pozwie z dnia 24 lutego 2017 r. skierowanym przeciwko E. Ś. wniosła o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i orzeczenie w nim, że pozwany zobowiązany jest zapłacić stronie powodowej w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu:

- kwotę 848.091,61 zł wraz z odsetkami karnymi za opóźnienie od kwoty 819.641,03 zł za okres od 20 lutego 2017 r. do dnia zapłaty, wg. stopy procentowej stanowiącej czterokrotność obowiązującej stopy kredytu lombardowego NBP, nie wyższymi niż dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie, których wartość na dzień wniesienia pozwu wynosi 10%

- koszty procesu w tym koszty zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Na uzasadnienie strona powodowa wskazała, że w dniu 14 stycznia 2008 r. zawarła z pozwanym umowę kredytu hipotecznego nr (...) (...), zmienioną aneksem nr (...) z dnia 29 stycznia 2010 r., aneksem nr (...) z dnia 14 maja 2015 r. oraz aneksem nr (...) z dnia 28 października 2015 r. Na mocy umowy strona powodowa udzieliła pozwanemu kredytu indeksowanego do CHF w wysokości 530.000,00 zł zabezpieczonego hipoteką umowną kaucyjną na nieruchomości położonej w miejscowości N., przy ul. (...), działka nr (...) dla której SR w W. VII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w N. prowadzi KW nr (...). Z powodu zaległości w spłatach umowa została wypowiedziana, a pozostała do spłaty kwota postawiona w całości w stan natychmiastowej wykonalności. Zaległość powstała przed upływem terminu wypowiedzenia umowy kredytowej została przeliczona na PLN zgodnie z § 7 ust. 6 umowy.

Referendarz Sądowy wydał w dniu 16 maja 2017 r. nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym zgodnie z żądaniem pozwu (k. 49).

Pozwany - E. Ś. złożył w terminie sprzeciw od nakazu zapłaty (k. 52) wnosząc o oddalenie powództwa i wskazując, że zapisy łączącej go ze strona powodową umowy kredytu są nieważne, a w konsekwencji pozwany posiada znaczną nadpłatę kredytu.

W uzasadnieniu podniesiono zarzut:

- rażącego naruszenia interesów pozwanego jako konsumenta,

- braku ekwiwalentności świadczeń,

- nieprawdziwości danych wskazanych w wyciągu z ksiąg bankowych nr (...) (...),

- brak wykazania przysługiwania wierzytelności objętej postępowaniem,

- kwestionowania kursów CHF według których wyliczono zobowiązanie pozwanego,

- brak doręczenia Regulaminu kredytowego, oraz Tabel kursów walut,

- brak negocjacji postanowień umowy,

- brak informacji o ryzyku walutowym i jego skutkach,

- umieszczenia w umowie niedozwolonych postanowień zawartych w §1 ust.4, §4 ust. 3, § 6 ust. 2, § 7 ust. 3, § 11 ust. 5,

- naruszenia art. 69 pr. bankowego poprzez nieokreślenie kwoty kredytu.

Jako zarzut ewentualny pozwany podniósł zarzut potrącenia.

W piśmie z dnia 20 grudnia 2021 r. (k. 768) strona powodowa zgłosiła roszczenie ewentualne wnosząc o :

1.  zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kwoty 530.000,00 zł tytułem zwrotu kapitału oddanego pozwanemu do dyspozycji na mocy umowy kredytu hipotecznego nr (...) (...) z dnia 14 stycznia 2008 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty;

1.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 318.362, 99 zł tytułem należnego powodowi wynagrodzenia związanego z korzyścią majątkową uzyskaną przez pozwanego w związku z korzystaniem z kapitału udostępnionego przez Bank na podstawie umowy kredytu hipotecznego nr (...) (...) z dnia 14.01.2008 r., wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty;

2.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu strona powodowa wskazała, że roszczenie ewentualne zostaje zgłoszone na wypadek, gdyby zostały przez Sąd uwzględnione zarzuty pozwanego dotyczące braku związania go umową kredytu hipotecznego z uwagi na zawarcie w jej treści niedozwolonych postanowień umownych. Uznanie umowy za trwale bezskuteczną prowadzi do obowiązku rozliczenia się przez dotychczasowe strony umowy, wzajemnie tego co sobie świadczyły. Strona powodowa domaga się zatem w tym wypadku zwrotu kapitału kredytu, który otrzymał od niej pozwany oraz wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Jednocześnie strona powodowa wskazała, że zgłaszane roszczenia ewentualne nie są przedawnione. W toku procesu sprecyzowano, że punkt 1 żądania ewentualnego dotyczący żądania kwoty 530.000 zł w zakresie odsetek dotyczy zasądzenie odsetek od dnia wniesienia pozwu, a w dalszej kolejności gdyby Sąd nie podzielił tego stanowiska od dnia złożenia powództwa ewentualnego.

Uzasadniając swoje stanowisko strona powodowa podała, że kluczowe dla oceny tej kwestii jest stanowisko SN wyrażone w uchwale z 9.09.2021 r., III CZP 6/21 w której to przesądzono rozliczenia między stronami na zasadzie teorii dwóch kondykcji oraz wskazano, że termin przedawnienia tych roszczeń może rozpocząć bieg dopiero po podjęciu przez kredytobiorcę-konsumenta wiążącej decyzji co do ewentualnego sanowania niedozwolonych klauzul umownych oraz zaakceptowania konsekwencji całkowitej nieważności umowy. Trzyletni termin przedawnienia należy liczyć od złożenia przez konsumenta oświadczenia , skutkującego definitywnym upadkiem umowy. Przed wydaniem orzeczenia przez SN konsument nie mógł złożyć skutecznego oświadczenia, gdyż nie posiadał pełnej wiedzy o zasadach rozliczeń oraz skutkach nieważności umowy.

Wyrokiem częściowym z dnia 29 lipca 2022 r. , sygn.. akt I C 1112/17 Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił powództwo główne (pkt I) a orzekając o żądaniu ewentualnym zasądził od pozwanego E. Ś. na rzecz strony powodowej Banku (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 530.000,00 zł, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 26 stycznia 2022 roku do dnia zapłaty -tytułem zwrotu kapitału oddanego pozwanemu do dyspozycji na mocy umowy kredytu hipotecznego nr (...) (...) z dnia 14 stycznia 2008 roku (pkt II) oraz oddalił powództwo w zakresie żądania dalszych odsetek ustawowych za opóźnienie w związku z zasądzeniem wskazanej w pkt 2 wyroku kwoty 530.000,00 zł tytułem zwrotu kapitału oddanego pozwanemu do dyspozycji na mocy umowy kredytu hipotecznego nr (...) (...) z dnia 14 stycznia 2008 roku (pkt III).

Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił następujący stan faktyczny:

Pozwany zawarł w dniu 14 stycznia 2008r. z poprzednikiem prawnym pozwanego (...) Bank S.A. we W. umowę kredytu hipotecznego nr (...) (...) indeksowanego do CHF. Kredytodawca udzielił kredytobiorcy kredytu w kwocie 530 000.00 PLN. Kwota kredytu wyrażona w walucie obcej wg. kursu kupna waluty określonego w Tabeli obowiązującej w Banku na dzień sporządzenia Umowy wynosiła 248. 208, 68 CHF. Wskazano, że kwota ta ma charakter informacyjny i nie stanowi zobowiązania Banku, a wartość kredytu wyrażona w walucie obcej w dniu uruchomienia Kredytu lub pierwszej transzy może być różna od podanej w niniejszym punkcie (§ 1 pkt 2, 3 i 4). Pozwany, zgodnie z informacją uzyskaną od pracownika Banku, nie posiadał zdolności kredytowej do zawarcia umowy w PLN, a kredyt w CHF był jedynym możliwym w jego przypadku. Pozwany nigdy nie był w Banku, wszystkie dokumenty przywoził mu przedstawiciel banku. W trakcie prezentowania oferty kredytu indeksowanego kursem franka szwajcarskiego, pracownik banku wskazywał na okoliczność, że CHF jest stabilną waluta, która ulega niewielkim wahaniom kursowym. Kredytobiorcy nie zaprezentowano symulacji i wykresów, mających przedstawiać historyczne wahania kursu franka.

Kredyt został udzielony w celu refinansowania kredytu zaciągniętego w innym banku lub instytucji finansowej na cele mieszkaniowe - 466.000 PLN. Przedmiotem kredytowania było refinansowanie kredytu mieszkaniowego udzielonego Kredytobiorcy przez (...) Bank S.A., na podstawie umowy kredytu nr (...) z dnia 20.03.2002 r. (z późniejszymi zmianami) (§ 2 ust. 2.1. – 2.2. umowy).

Zabezpieczeniem kredytu było m. in. (...) w T.U. (...) S.A. na kwotę stanowiącą 100% sumy ubezpieczenia, która wynosiła 400.000 PLN. Składka ubezpieczeniowa miała być płatna przez Kredytobiorcę w okresach miesięcznych wraz z Ratą spłaty na rachunek bankowy nr (...), przy czym wysokość składki w pierwszym roku ubezpieczenia wynosiła 0,05% kwoty kredytu (§4 ust. 3)

Kredyt był oprocentowany wg. zmiennej stopy procentowej, składającej się ze stałej w okresie kredytowania Marży Banku (§ 1 pkt 3.13.) oraz aktualnej w danym kwartale Stopy bazowej, ogłaszanej w Tabeli obowiązującej w Banku (§6 ust. 2).

Stosownie do postanowień § 7 ust. 3 wpłaty oraz przelewy, o których mowa w pkt 1 powinny być dokonane z odpowiednim wyprzedzeniem przed upływem zastrzeżonego terminu płatności. O dotrzymaniu terminu spłaty raty decyduje data wpływu środków na rachunek Kredytobiorcy w Banku (§7 ust. 3). Kwoty Rat spłaty Kredytu indeksowanego do waluty obcej określane są w walucie obcej, a spłacane w PLN, przeliczone po kursie sprzedaży danej waluty zgodnie z Tabelą obowiązującą w dniu poprzedzającym dzień spłaty Raty określonym w Umowie (§7 ust. 6).

Kredytobiorca zobowiązał się m. in. do nieobciążania i niezbywania nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie niniejszej Umowy przed uzyskaniem prawomocnego wpisu hipoteki, a po uzyskaniu hipoteki wyłącznie za uprzednią, pisemną zgodą Banku (§ 8 ust. 1 ppkt 1.7.)

Kredytobiorca oświadczył, że w zakresie roszczeń Banku wynikających z niniejszej umowy, poddaje się egzekucji w trybie określonym w art. 97 ustawy Prawo bankowe i upoważnia Bank do wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego (BTE) do kwoty zadłużenia 1.060.000,00 PLN. Bank może wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności na BTE do dnia 15.05.2046 r.

Ponadto kredytobiorca oświadczył, że został poinformowany o ponoszeniu ryzyka zmiany kursów walutowych (ryzyko walutowe) oraz ryzyka zmiany stopy procentowej, a także iż zmiana kursu walutowego oraz zmiana stopy procentowej będzie miała wpływ na wysokość zadłużenia z tytułu kredytu oraz wysokość rat spłaty i że poniesie to ryzyko (§10 ust. 2 i 3).

Przedmiotowa umowa mogła zostać rozwiązana przez Bank w formie pisemnej z zachowaniem 30 dniowego okresu wypowiedzenia, z tym zastrzeżeniem, że wypowiedzenie Umowy przez Bank może nastąpić w przypadku niedotrzymania przez Kredytobiorcę warunków Umowy albo w razie utraty przez Kredytobiorcę zdolności kredytowej. W przypadku Kredytu indeksowanego do waluty obcej, Bank w następnym dniu po upływie terminu wypowiedzenia Umowy, dokonuje Przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na PLN , z zastosowaniem aktualnego na dzień Przewalutowania kursu sprzedaży waluty, określonego w Tabeli (§11 ust. 1 i 5).

Integralną częścią Umowy są następujące dokumenty: Regulamin, Tabela oraz załączniki do Umowy z wyjątkiem harmonogramu spłat. Zmienione harmonogramy spłat miały być wysyłane zgodnie z postanowieniami niniejszej Umowy oraz Regulaminu (§14 ust. 4).

W Regulaminie wskazano m. in., że:

- Kredyt hipoteczny indeksowany / Kredyt indeksowany jest to kredyt udzielony oraz wypłacony w PLN, przeliczony po kursie kupna danej waluty obowiązującej w Tabeli kursowej Banku w dniu uruchomienia środków z tytułu Kredytu na wybraną walutę obcą (walutę indeksowaną). Bank udzielał Kredytów indeksowanych do 23.03.2009 r. (§2 ust. 15 Regulaminu).

Kredyt został uruchomiony w złotych i wypłacony w dniu 29.01.2008 r. po spełnieniu określonych warunków oraz warunków dodatkowych wymienionych w ust. 3, w tym podpisania deklaracji przystąpienia do grupowego ubezpieczenia nieruchomości w T.U. wraz ze wskazaniem Banku jako uprawnionego do odbioru świadczenia w razie zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz zobowiązanie Klienta do podwyższenia sumy ubezpieczenia na życie do pełnej kwoty kredytu w (...) S.A wraz z cesją na rzecz (...) S.A. (§ 5 ust. 2 i 3)

Do umowy strony zawarły trzy aneksy, kolejno w dniach 29.01.2010 r. (Aneks nr (...)), 14.05.2015 r. (Aneks nr (...)) oraz 29.10.2015 r.(Aneks nr (...)), przy czym, na mocy Aneksu nr (...) Bank wyraził zgodę na prolongatę kredytu na okres od 15.05.2015 r. – 15.07.2015 r., a na mocy Aneksu nr (...) Bank wyraził zgodę na prolongatę spłaty kredytu na okres od 16.11.2015 r. do 15.01.2016 r.

Pismem z dnia 04.11.2016 r., doręczonym pozwanemu w dniu 26.11.2016 r., poprzednik prawny strony powodowej wezwał pozwanego do zapłaty w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma należności, która na dzień sporządzenia pisma wynosi 823.874, 51 PLN.

Pismem z dnia 25.01.2017 r. pełnomocnik poprzednika prawnego strony powodowej poinformował pełnomocnika pozwanego o możliwości rozważenia przez Bank zawarcia z pozwanym umowy ugody dot. dobrowolnej spłaty zadłużenia wynikającego z Umowy kredytu hipotecznego nr (...) (...) z dnia 14.01.2008 r. na warunkach szczegółowo wskazanych przez Bank w treści pisma.

Na dzień 20 lutego 2017 r. zadłużenie pozwanego u poprzednika prawnego strony powodowej z Umowy kredytu hipotecznego nr (...) (...) z dnia 14.01.2008 r. z późniejszymi zmianami wynosiło 848.091, 61 zł, w tym kapitał – 819.641,641,03 zł, odsetki umowne naliczone od dnia 15.09.2016 r. do dnia 17.10.2016 r. włącznie – 312, 61 zł; odsetki karne naliczone od dnia 11.10.2016 r. do dnia 19.02.2017 r. włącznie – 27.842, 23 zł oraz zaległe opłaty z tytułu kosztów ubezpieczeń określonych w umowie kredytu nr (...) (...) z dnia 14.01.2008 r. z późniejszymi zmianami - 295, 74 zł.

W dniu 01 października 2019 r. nastąpiło połączenie (...) Banku S.A. z Bankiem (...) S.A. poprzez przeniesienie całego majątku (...) Banku S.A. na Bank (...) S.A.

Przy tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy stwierdził, że strony zawarły umowa o kredyt waloryzowany kursem franka szwajcarskiego CHF. Zdaniem Sądu nie ma podstaw do kwestionowania (co do zasady) możliwości zawierania w 2008r. umów waloryzowanych walutą obcą. Umowy takie nie były sprzeczne z zasadą walutowości, z art. 69 ustawy prawo bankowe i zasadą swobody umów – art. 353 ^{( 1)} k.c. W ocenie Sądu Okręgowego istnieją jednak podstawy do stwierdzenia, że zawarte w § 7 ust 6 umowy i § 11 ust. 5)umowy klauzule – na podstawie których dochodziło do przeliczenia wypłaconej w złotówkach kwoty kredytu i spłacanej w złotówkach na CHF według kursu z tabeli Banku – są klauzulami niedozwolonymi w rozumieniu art. 385 ^{( 1)}.kc. i Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5-04-1993 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.UE L z dnia 21-04-1993). Sąd pierwszej instancji podzielił argumenty przedstawione przez pełnomocnika pozwanego dot. w szczególności abuzywaności postanowień umownych, które prowadzą do wniosku, że umowa nr (...) z dnia 14 stycznia 2008 r. jest nieważna i nie można jej uzupełnić w sposób zaproponowany przez stronę powodową, tj. zastąpić postanowienia abuzywne dot. np. kwestii przeliczeniowej, odwołaniem się do średnich kursów NBP.

Sąd Okręgowy stwierdził, ze zakwestionowane postanowienia określają przedmiot główny umowy kredytu. Jakkolwiek w świetle brzmienia art. 385 ¹§kc. i art. 4 ust 2 ww dyrektywy abuzywność nie może być przyjęta w stosunku postanowień określających główne świadczenia stron, to jednak zdaniem Sądu pierwszej instancji w tym przypadku postanowienia te nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Sąd Okręgowy podkreślił, że instytucje finansowe muszą zapewniać kredytobiorcom odpowiednie informacje wystarczające do podejmowania przez kredytobiorców świadomych i rozważnych decyzji. W przedmiotowej sprawie, poza treścią umowy, bank nie przedstawił kredytobiorcy - pozwanemu, żadnych dodatkowych informacji, dotyczących sposobu ustalania kursów walut . Informacja o ryzyku kursowym, nie była odpowiednia. Pouczenie o ryzyku kursowym ma na celu uzmysłowienie kredytobiorcy niebezpieczeństw, które się wiążą z zaciągnięciem kredytu waloryzowanego walutą obcą i ma umożliwić dokonanie przez kredytobiorcę kalkulacji opłacalności zaciągnięcia takiego kredytu w kontekście prawdopodobieństwa nieograniczonej zmiany kursu waluty obcej. Bank poinformował, że kredyt wypłacany i spłacany w złotych jest rozliczany w oparciu o kursy waluty obcej i że kursy waluty ulegają zmianie, jednak w sposób wadliwy przekazał informacje na temat możliwości zmiany tych kursów, całkowicie deprecjonując ryzyko związane z możliwą zmianą kursu. Stosowana przez banki strategia marketingowa nakierowana była na uwypuklenie korzyści związanych ze sprzedawanym produktem i sposób przedstawienia produktu przez przedstawiciela banku, całkowicie wypaczał sens informacji o ryzyku kursowym. Porównywanie (rat) kredytu w PLN i CHF wskazywało na pozorne korzyści odnoszone przez kredytobiorcę, związane z niższym obciążeniem związanym ze spłatami oraz na stabilność waluty franka szwajcarskiego (z równoczesnym odniesieniem do renomy związanej z produktami szwajcarskimi) oraz historycznych kursów CHF (które wykazywały niewielkie i przewidywalne wahania, które w dłuższej perspektywie kompensowały się) - ograniczało w zdecydowanym stopniu świadomość ryzyka związanego z zaciągnięciem zobowiązania w walucie obecnej. Nawet więc jeżeli wskazywano na niebezpieczeństwo związane ze zmianą kursów, to jednak połączenia tego przekazu z informacją o stabilności waluty wypaczało sens pouczenia. Pozwany natomiast winien mieć świadomości tego, że zaciągając zobowiązanie w walucie obcej, zarabiając pieniądze w walucie polskiej, ponosi w zasadzie nieograniczone ryzyko związane z nabywanym produktem.

Informacje zawarte w umowie i oświadczeniach otrzymanych przez pozwanego od pracownika banku nie odpowiadały standardom, a strategia marketingowa banku stanowiła de facto manipulację.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że pozwany posiadał określony w art. 22 ^{( 1)}k.c. status konsumenta. Umowa z nim zawarta nie była negocjowana. Kredytobiorcy przedstawiony został wzór umowy. Poza wybraniem kwoty, waluty, w ograniczonym zakresie terminu spłaty kredytu – były nienegocjowane (indywidualnie uzgadniane). Bank sformułował treść umowy, regulamin i pozwany mógł wyłącznie podpisać umowę lub zrezygnować z jej zwarcia. Konstrukcja kredytu była taka, że kredyt miał zostać faktycznie wypłacony w złotych (musiał być zgodnie z umową wypłacony w PLN), następnie dla celów ustalenia wysokości zobowiązania - przeliczony na walutę CHF – która to operacja prowadziła do ustalenia wysokości zobowiązania kredytobiorców – od kwoty zobowiązania wyrażonej w CHF miały być liczone odsetki, kredyt miał być zgodnie z umową spłacany w złotych, przy czym każda rata spłacana w złotych miała być kolejno przeliczana na CHF. Wszystkie przeliczenia miały być dokonywane w oparciu o tabele kursów waluty, arbitralnie ustalanych przez bank. Algorytm przeliczenia wypłaconego w złotych kredytu i spłaconych złotych rat, odwołujący się do tabeli kursowej banku, rażąco ukształtował prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Odwołanie do kursów walut zawartych w "Tabeli kursów" banku oznacza naruszenie równorzędności stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Ukształtowane jednostronnie w umowie kredytowej w drodze postanowienia zaczerpniętego z wzorca umowy przez bank uprawnienie do ustalania kursu waluty nie może być dowolne, tj. nie doznawać żadnych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Należy je ocenić jako element treści umowy skutkujący nierównomiernym rozkładem praw i obowiązków stron umowy kredytowej, prowadzący do naruszenia interesów konsumenta, w tym przede wszystkim interesu ekonomicznego, odpowiadającego wysokości poszczególnych rat kredytu. W przedmiotowej sprawie z treści umowy wynikało wyłącznie, że przeliczenia nastąpią w oparciu o kurs ustalany przez bank. Nie wskazano żadnych jednoznacznych wytycznych w oparciu o które kurs ten miałby zostać wyznaczany.

Zakwestionowane postanowienia umowy umożliwiały stronie powodowej arbitralne ustalenie kursu wymiany waluty, a więc arbitralne ustalenie wysokości zobowiązania kredytobiorcy. Zarzuty, zastosowania rynkowych kursów wymuszanych przez warunki rynkowe nie miały znaczenia w świetle tego, iż ocena abuzywności następuje na chwilę zawarcia umowy. Chodzi więc o samą możliwość naruszenia interesów konsumenta, na skutek zapisu umowy umożliwiającego dowolne (nieograniczone) ustalenie kursu . W tym przypadku taka możliwość istniała. Nie określono bowiem żadnych konkretnych wytycznych ani ograniczeń związanych z powyższymi czynnościami banku. Zarząd banku , na podstawie tak sformułowanych przepisów, w każdej chwili mógł podjąć dowolną decyzję co do wyznaczenia kursu waluty i tym samym określenia wysokości zobowiązania kredytobiorców. To czy ta decyzja w świetle warunków rynkowych byłaby racjonalna (i tym samym w jakimś stopniu ta racjonalność działania banku chroni klienta), nie ma znaczenia. Istotnym jest wyłącznie to, że od decyzji banku (nieograniczonej w żaden sposób umową) zależy kurs waluty i wysokość zobowiązania kredytobiorcy. Nie miało też znaczenia, że bank, na podstawie wewnętrznych zarządzeń stosuje mechanizmy zapewniające kursy rynkowe. Te zarządzenia z dnia na dzień mogły się zmienić. Sąd dopatrzył się również w braku ograniczenia ryzyka walutowego kredytobiorcy. Bank jest zabezpieczony przed ryzykiem (poprzez transakcje kupna/sprzedaży waluty w momencie wypłaty i spłaty kredytu oraz prowadzenie odpowiedniej polityki finansowej). Umowa narażała kredytobiorcę na nieograniczone ryzyko wynikające ze zmiany kursu (nie zawiera żadnego mechanizmu ograniczenia ryzyka) – co jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. Zdaniem Sadu Okręgowego nawet przy założeniu rozliczeń wg średniego kursu NBP , możliwa była istotna zmiana kursu waluty obcej , prowadząca do stanu, w którym wysokość zobowiązania (saldo kredytu/kapitału do spłaty w PLN), po wielu latach spłaty kredytu - wzrasta do wysokości znacznie przekraczającej wysokość udzielonego kredytu (czyli wysokość kredytu zwiększa się mimo dokonanej spłaty). Ewentualny spadek kursu powodował, iż kredytobiorca będzie w korzystniejszej sytuacji. Istnieje więc tu pewien element losowy/hazardowy. Zbliża to przedmiotową umowę do transakcji spekulacyjnej. Wybór kredytu waloryzowanego CHF był podyktowany niższą ratą i oprocentowaniem oraz (reklamowaną jako) bezpieczną walutą, dlatego, że w rozumieniu kredytobiorcy skoro będzie spłacał niższą ratę, to zachowa zdolność kredytową (jest to bezpieczniejsze w dłuższej perspektywie czasowej). Skąpe informacje o ryzyku kursowym, sprowadzające się do uświadomienia zmienności kursów (zmiana raty i wysokości zobowiązania), nie były wystarczające do zorientowania się przez konsumentów na jakie ryzyko są narażeni podpisując umowy waloryzowane kursem CHF. Stąd też w strategii marketingowej banków pojawia się narracja o stabilności kursów, bezpieczeństwie produktów szwajcarskich, masowości nabywania tych produktów itd. W relacjach konsumenckich, w przypadku umów kredytów, pożyczek długoterminowych, udzielanych na zakup mieszkań, należało oczekiwać wprowadzenia do umowy mechanizmów ograniczających ryzyko ponoszone przez konsumenta. Sama ewentualna możliwość wnioskowania o zmianę waluty kredytu nie czyni zadość powyższemu postulatowi albowiem takie przewalutowanie dla kredytobiorcy ma sens wyłącznie wtedy gdy kredytobiorca dokona tego przed zmianą kursu, a więc dotyczy to niewielkiej liczby konsumentów , która specjalizuje się w zagadnieniach związanych z rynkiem finansowym.

Powyższa argumentacja wskazuje abuzywność postanowień dotyczących waloryzacji kwoty kredytu.

W ocenie Sądu , gdyby bank potraktował konsumenta w sposób sprawiedliwy i słuszny, umożliwił negocjacje ww. postanowień (oczywiście po przekazaniu pełnej informacji co do ryzyka kursowego skutkującego taką jak obecnie sytuacją), to nie mógłby racjonalnie oczekiwać, iż konsument ww. warunek przyjąłby w drodze negocjacji. Sąd Okręgowy nie negował, że zgodnie nie z art. 385 ^{( 1)} . § 2 k.c. i art 6 ust 1 Dyrektywy, jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, to strony są związane umową w pozostałym zakresie. Jego zdaniem jednak w chwili zawarcia umowy nie istniały w polskim systemie prawnym przepisy dyspozytywne umożliwiające zastąpienie eliminowanych klauzul przeliczeniowych. Art. 358 k.c. o treści umożliwiającej przeliczanie zobowiązania wyrażonego w walucie obcej na PLN wszedł w życie w dniu 24-01-2009 (art. 3 ustawy z dnia 23 października 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz ustawy - Prawo dewizowe), stąd mając na uwadze kwestie intertemporalne, należy wykluczyć zastosowanie ww. przepisu, albowiem ważność umowy badana jest w odniesieniu do stanu prawnego istniejącego w chwili zawarcia umowy. Zdaniem Sądu Okręgowego możliwości zastąpienia postanowienia umownego nie można również wywieść w drodze analogii do art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe, jak również z prawa zwyczajowego – art. 56 k.c. Skutkiem eliminacji niedozwolonych postanowień jest brak możliwości przeliczenia wypłaconych i spłaconych kwot w złotówkach do waluty CHF. Konsekwencji więc powyższych rozważań i stanowiska konsumenta akceptującego uznanie umowy za nieważną, świadomego konsekwencji unieważnienia umowy , istnieją podstawy do uznania umowy za nieważną. Ponadto konstrukcja umowy przewidywała silne związanie postanowień odsetkowych z waloryzacją. Nie ma więc możliwości potraktowania takiego kredytu jak złotówkowego albowiem strony nigdy nie zawarłyby umowy złotówkowej przy odsetkach LIBOR. Operacja usunięcia waloryzacji z umowy, przy pozostawieniu odsetek w wysokości LIBOR doprowadzi do przekształcenia przedmiotowej umowy w stopniu wykraczającym ponad uprawnienia wynikające z art. 385 ^{( 1)} §1 i 2 k.c.

Sąd Okręgowy uznał więc , że dokonanie eliminacji klauzuli waloryzacyjnej, prowadziłoby do wyeliminowania postanowień głównych umowy, a w konsekwencji do zmiany charakteru prawnego stosunku obligacyjnego i naruszenia art. 353 ¹ k.c. wyrażającego zasadę swobody umów. Nie zostały przy tym ujawnione żadne okoliczności wskazujące na to, że unieważnienie umowy może być niekorzystne dla pozwanego.

Niezależnie od kwestii abuzywności postanowień umowy, podstaw nieważności stosunku prawnego można zdaniem Sądu pierwszej instancji ewentualnie również upatrywać w art. 58 §2 k.c.

Ta ocena spowodowała oddalenie powództwa strony powodowej w zakresie żądania głównego, opartego na twierdzeniach o istnieniu długu wynikającego z ważnej umowy kredytu hipotecznego.

Zdaniem Sądu Okręgowego aktualne natomiast było żądanie ewentualne . Sąd Okręgowy wskazał, że skutkiem nieważności umowy jest konieczność dokonania rozliczeń (zwrotu spełnionych przez strony świadczeń) zgodnie z art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Świadczenie, które Bank przekazał pozwanemu winno zostać przez niego zwrócone, o czym Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku częściowego. Termin zasądzenia odsetek Sąd ustalił na dzień 26 stycznia 2022 r. a więc następny dzień po doręczeniu pełnomocnikowi pozwanego pisma zawierającego żądania ewentualne. W Żądanie zasądzenia odsetek za okres wcześniej zostało oddalone, o czym orzeczono w pkt. 3 wyroku.

Za niezasadny Sąd uznał podniesiony przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia ewentualnego. Zobowiązanie do zwrotu świadczenia nienależnego jest zobowiązaniem bezterminowym, którego wymagalność zależy od wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia, bieg terminu przedawnienia roszczenia należy liczyć od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Sąd podkreślił, że pozwany został pouczony o skutkach podnoszenia zarzutu nieważności umowy kredytowej.

Za nieskuteczny też uznano zarzutu potrącenia . Zarzut ten nie był dostatecznie sprecyzowany albowiem nie wskazano kwoty potrącenia). Dodatkowo stosownie do treści art. 499 k.c. potrącenie dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili kiedy potrącenie stało się możliwe. W niniejszej sprawie, pełnomocnik pozwanego posiada pełnomocnictwo do odbierania oświadczeń materialnoprawnych od strony przeciwnej, jednakże pozwany nie złożył takiego oświadczenia, ani pełnomocnikowi, ani bezpośrednio stronie. Tym samym, zarzut ten był niezasadny.

Sąd wskazał, że wydał wyrok częściowy albowiem nie odniesiono się do pkt 2 żądania ewentualnego, tj. w zakresie zasądzenia od pozwanego na rzecz strony powodowej kwoty 318.362, 99 zł tytułem należnego powodowi wynagrodzenia związanego z korzyścią majątkową uzyskaną przez pozwanego w związku z korzystaniem z kapitału udostępnionego przez Bank na podstawie umowy hipotecznego nr (...) (...) z dnia 14.01.2008 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty (bezumowne korzystanie z kapitału).

Apelacje od tego wyroku wniosły obie strony.

Strona powodowa w swej apelacji zaskarżyła wyrok w punkcie I, zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania a to:

1. 233§1 k.p.c. poprzez:

1) brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z dowodów z dokumentów w postaci: wniosku kredytowego (dokument załączony do pisma procesowego ż dnia 19.07.2019r.), przykładowych oświadczeń o ryzyku kursowym i ryzyku zmiennej stopy procentowej (dokumenty załączone do pisma procesowego z dnia 23.07.2019r.), przykładowych symulacji kosztów obsługi kredytów hipotecznych w przypadku niekorzystnej zmiany stopy procentowej lub kursu waluty indeksacji (dokumenty załączony do pisma procesowego z dnia 21.12.2020r.), umowy kredytu (...) (...),co doprowadziło do dokonania przez Sąd Okręgowy wadliwego ustalenia, że :

- postanowienia dotyczące indeksacji nie zostały indywidualnie uzgodnione,

- warunki umowy były nienegocjowalne poza wybraniem kwoty, waluty, w ograniczonym zakresie terminu spłaty kredytu,

- pozwany nie został w sposób prawidłowy poinformowany o wpływie zmiany kursu CHF na wysokość raty kredytu i kapitału kredytu, w sytuacji gdy prawidłowa i wszechstronna analiza wskazanych dokumentów powinna doprowadzić Sąd Okręgowy do ustalenia, że:

a) pozwany we wniosku kredytowym wybrał walutę „CHF”,

b) przed zawarciem spornej umowy kredytu pozwanemu przedstawiono ofertę kredytu

czysto złotówkowego (nieindeksowanego do waluty obcej), co pozwany potwierdził podpisując się pod oświadczeniami o ryzyku kursowym,

c) decydując się na zawarcie spornej umowy pozwany był świadomy, że w okresie obowiązywania umowy może nastąpić niekorzystna dla niego zmiana kursu waluty indeksacji, co może spowodować podwyższenie kwoty kredytu, a także kwoty raty kapitałowo-odsetkowej przypadających do spłaty, a wyrażonej w złotych,

d) pozwany zapoznał się z symulacją kosztów obsługi kredytu w przypadku niekorzystnej zmiany kursu waluty (symulacja stanowiła załącznik do oświadczenia 0 ryzyku kursowym i ryzyku zmiennej stopy procentowej), w której wskazany został wpływ wzrostu stopy procentowej na wysokość raty kapitałowo-odsetkowej i zobrazowane zostały zmiany wysokości raty kredytu w sytuacji wzrostu kursu CHF o wartość stanowiącą różnicę między maksymalnym i minimalnym kursem CHF z okresu 12 miesięcy poprzedzających jej przedstawienie, w której wskazano również informację w zakresie ryzyka wzrostu stopy procentowej,

e) oświadczenie o ryzyku kursowym i stanowiąca jego załącznik symulacja zostały sporządzone zgodnie z ówcześnie obowiązującą wówczas Rekomendacją S wydaną, przez KNF , co stanowiło odpowiedni sposób poinformowania pozwanego o ryzyku kursowym oraz ryzyku zmiennej stopy procentowej w sposób obiektywny, należyty, jasny i zrozumiały,

f) w §1 ust, 4 i §7 ust. 6 mowy(...) (...) pozwany został wyraźnie poinformowany o tym, że bank stosuje dwa rodzaje kursu tj. kurs kupna przy wypłacie kredytu oraz kurs sprzedaży przy spłacie kredytu,

g) postanowienia spornej umowy kredytu zostały sformułowane w sposób transparentny oraz prosty do zrozumienia, pozwany nie miał wątpliwości co do treści tych zapisów, bowiem przez lata normalnie wykonywał ww. umowę;

2) brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z dowodów z dokumentów w postaci: wyciągu z protokołu nr (...) z posiedzenia (...) Bank S.A. z dnia 16.10.2012 r. wraz z załącznikiem - Regulaminem udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez (...) Bank S.A. dla umów zawartych do dnia 17.12.2011 r. wraz z dowodem wysłania tego regulaminu pozwanemu listem poleconym, wyciągu z protokołu nr(...) z posiedzenia (...) Bank S.A. z dnia 28.08.2012 r. wraz z załącznikiem „Procedura wyznaczania i publikacji kursów walutowych w (...) Bank S.A, wyciągu z protokołu nr (...) z posiedzenia (...) Bank S.A. z dnia 06.11.2012 r. wraz z załącznikiem „Wewnętrzne zasady wyznaczania kursów walut”, a także pominięcie przy ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci dowodu z zeznań świadka M. K.. a w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że Bank w sposób dowolny oraz arbitralny dokonywał wyznaczania kursów CHF w celu indeksacji spornego kredytu, a przez to w sposób dowolny kształtował zobowiązanie pozwanego (strona 13 uzasadnienia wyroku), podczas gdy prawidłowa ocena ww. dokumentów i zeznań świadka w powiązaniu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w postaci przykładowych harmonogramów spłat spornego kredytu, historii rachunku bankowego pozwanego służącego do spłaty spornego kredytu, powinna doprowadzić do ustalenia, że:

- w momencie udzielania i wypłaty kredytów/pożyczek indeksowanych do CHF, w

tym spornego kredytu Bank sprzedawał franki szwajcarskie pozyskane wcześniej z linii kredytowej w (...) a w okresie spłaty tych kredytów/pożyczek (spłata rat lub wcześniejsza spłata) nabywał tę walutę na rynku międzybankowym,

bank nie zarabiał na wzroście kursu franka szwajcarskiego, ponieważ transakce te dokonywane były zawsze po aktualnym kursie rynkowym CHF kursie kupna lub sprzedaży kontrahenta z zachowaniem narzuconej przez niego marży,

(...) Bank S.A. we własnym zakresie (koszt pożyczki zaciągniętej w (...)) dokonywał zabezpieczenia ryzyka walutowego wiążącego się z udzielaniem i obsługą pożyczek/kredytów hipotecznych,

- zasady ustalania kursów znalazły wyraz w § 17 Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez (...) Bank S.A. obowiązującego od dnia 21.11.2012 (wyciąg z protokołu nr (...) z posiedzenia (...) Bank S.A. z dnia 16.10.2012 t), który został pozwanemu doręczony i co do którego pozwany się nie wypowiedział , co oznacza, że na zasadzie art. 384 ¹ k.c. regulamin ten wiąże pozwanych,

- sposób wyznaczania kursów walut przez (...) Bank S.A. opisany (...) Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez (...) Bank S.A. oraz w „Procedurze wyznaczania i publikacji kursów walutowych w (...) Bank S.A.” (wyciąg z protokołu nr (...) z posiedzenia (...) Bank S.A. z dnia 28.08.2012r.), a także w „Wewnętrznych zasadach wyznaczania kursów walut” (wyciąg z protokołu nr (...) z posiedzenia (...) Bank S.A. z dnia 06.11.2012 r.) był niezmienny praktycznie od czasu rozpoczęcia udzielania i obsługi kredytów indeksowanych do franka szwajcarskiego przez (...) Bank S.A., co potwierdziły zeznania świadka M. K.

- w dacie zawierania spornej umowy kredytu ustawodawca, jak również organy nadzoru finansowego nie doprecyzowały w żaden sposób, jaki stopień szczegółowości powinny posiadać zapisy określające sposób ustalania kursu wymiany walut — czego nie wziął pod uwagę Sąd Okręgowy,

- fakt, iż w umowie zawarte są postanowienia stanowiące o odesłaniu do tabeli kursowych banku (w brzmieniu obowiązującym na dzień zawarcia umowy kredytu) nie uniemożliwiło pozwanemu wykonania umowy, gdyż pozwany przez lata normalnie wykonywał umowę, spłacając raty kredytu wyrażone we franku szwajcarskim w przesyłanych mu przez bank harmonogramach spłaty spornego kredytu, o czym świadczy historia rachunku bankowego służącego do spłaty spornego kredytu, nie miał więc on wątpliwości co do wysokości poszczególnych kursów CHF wyznaczanych przez bank a służących do indeksacji kredytu,

wobec czego nie sposób uznać, aby kursy stosowane przez powodowy Bank w celu indeksacji kredytu były ustalane w sposób dowolny oraz arbitralny, oraz aby Bank nie ponosił żadnych ograniczeń w zakresie ustalania kursów waluty,

3) pominięcie przy ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z dokumentu w postaci wyciągu z protokołu nr (...) z posiedzenia (...) Banku S.A. z dnia 10.12.2007 r. wraz z załącznikiem Instrukcja udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych Klientom indywidualnym przez (...) Bank S.A. oraz z wydruku z kalkulatora badania zdolności kredytowej pozwanego (dokumenty załączone do pisma procesowego z dnia 16.07.2019r.) skutkujące brakiem poczynienia przez Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych w zakresie faktu, że pozwany posiadał wyższą zdolność kredytową na zaciągnięcie kredytu czysto złotówkowego (691638,53 zł) aniżeli kredytu indeksowanego do waluty CHF (580 730,70 zł), fakt taki wynika z ww. dokumentu który w pkt 3.6.6. określa, iż w (...) Banku S.A. zgodnie z wymogami Rekomendacji S z 2006 r. obowiązywały surowsze wymogi dla oceny zdolności kredytowej dla kredytów/pożyczek indeksowanych do waluty obcej niż dla złotowych,

4) pominięcie przy ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego dowodów Z dokumentów w postaci umowy kredytu (...) (...) (tu: w zakresie § 1 ust. 4 tej umowy) oraz harmonogramu wypłaty kredytu (...) (...), a w konsekwencji brak dokonania ustaleń w zakresie faktu, że ostateczna kwota kredytu wyrażona w CHF (240 898,14 CHF), która ukształtowała się w wyniku zastosowania przez bank w dniu wypłaty kredytu określonego kursu kupna CHF okazała się dla kredytobiorcy aż o 7 310,54 CHE korzystniejsza niż kwota szacunkowa wskazana w § 1 ust. 4 umowy kredytu (248 208,68 CHF), której wysokość kredytobiorca podpisując umowę zaakceptował;

5) pominięcie przy ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz błędnej oceny dowodu z zeznań świadków P. W. (1) (skrócony protokół rozprawy z dnia 25.06.2019r., 00:08:12-01:15:17) i M. H. (skrócony protokół rozprawy z dnia 08.01.2019r., 00:12:16-00:36:46) polegającego na uznaniu, że „świadkowie (...) albo nie pamiętali szczegółów zawierania umowy z pozwanym (...) albo nie byli obecni przy zawieraniu tej umowy (.. )” (str. 8 uzasadnienia wyroku), w związku z czym Sąd Okręgowy nie dokonał ustaleń faktycznych na podstawie dowodu z zeznań tych świadków, co doprowadziło Sąd Okręgowy do błędnych ustaleń faktycznych w zakresie faktów, że: postanowienia dotyczące indeksacji nie zostały indywidualnie uzgodnione, pozwany nie został zapoznany ż symulacją kosztów obsługi kredytu, a ponadto pominiecie tej części zeznań ww. świadków, z których wynikają fakty korzystne dla strony powodowej, a jednocześnie istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a to, że:

a) (...) Bank S.A. posiadał ustandaryzowane procedury udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych, które w sposób jednakowy obowiązywały w każdej placówce i każdego pracownika i były przez pracowników banku zawsze stosowane, a więc fakt, że ww. świadkowie nie pamiętali wszystkich okoliczności zawarcia spornej umowy £ pozwanym nie ma znaczenia z punktu widzenia oceny istotności ww. dowodów, gdyż na wszystkich doradcach zatrudnionych w powodowym Banku spoczywał obowiązek stosowania się do istniejących procedur, dlatego też nawet przedstawienie ogólnej procedury zawierania umowy pożyczki/ kredytu będzie odnosiło się do przebiegu zawarcia spornej umowy z pozwanym (świadek P. W. (1), skrócony protokół z rozprawy z dnia 25.06.2019r., 00:40:00-00:44:51; świadek M. H., skrócony protokół z rozprawy z dnia 08.01.2019r., 00:23:02-00:31:07),

b) wyboru pomiędzy zawarciem kredytu czysto złotówkowego a kredytu indeksowanego do waluty obcej dokonywał zawszę wyłącznie klient banku, (świadek P. W. (1), skrócony protokół z rozprawy z dnia 25.06.2019r., 00:18:38-00:22:23, 00:44:51-00:51:07; świadek M. H., skrócony protokół z rozprawy z dnia 08.01.2019r., 00:23:02-00:31:07),

c) klientom przedstawiani propozycje dwóch umów: kredytu złotówkowego indeksowanego do (świadek P. W. (1), skrócony protokół z rozprawy z dnia 25.06.2019r., 00:26:55-00:40:14; świadek M. H., skrócony protokół z rozprawy z dnia 08.01.2019r., 00:23:0200:31:07),

d) doradcy udzielający kredytów i pożyczek hipotecznych indeksowanych do waluty obcej informowali zarówno pisemnie, jak i ustnie o ryzyku kursowym związanym z zawieraną umową i jego wpływie na wysokość raty, a także o tym, że bank stosuje kurs kupna przy wypłacie kredytu i kurs sprzedaży przy spłacie kredytu, o pojęciach LIBOR/WIBOR, klientów nie zapewniano, że kurs franka szwajcarskiego nie przekroczy jakiegoś konkretnego poziomu, nie zapewniano pozwanych, aby kurs CHF był stabilny, (świadek P. W. (1), skrócony protokół z rozprawy z dnią 25.06.2019r., 01:08:13-01:14:57; świadek M. H., skrócony protokół z rozprawy z dnia 08.01.2019r., 00:23:02-00:31:07),

e) klientom przedstawiana różnicę pomiędzy ratą kredytu czysto złotówkowego a kredytu indeksowanego do CHF, (świadek P. W. (1), skrócony protokół z rozprawy z dnia 25.06.2019r., 01:08:13-01:14:57; świadek M. H. skrócony protokół z rozprawy z dnia 08.01.2019r., 00:23:02-00:31:07),

f ) klienci mieli możliwość otrzymania wzorca umownego celem zapoznania się z; treścią przed zawarciem umowy, (świadek P. W. (1), skrócony p rozprawy z dnia 25.06.2019r., 00:51:07-01:08:13; świadek M. H. Skrócony protokół z rozprawy z dnia 08.01.2019r., 00:23:02-00:31:07),

g) klienci mieli możliwość zadawania pytań celem rozwiania jakichkolwiek wątpliwości związanych z umową, czas i ilość spotkań dostosowany był zawsze do potrzeb indywidualnych danego klienta, (świadek P. W. (1), skrócony protokół rozprawy z dnia 25.06.2019r., 01:08:13-01:14:57; świadek M. H. skrócony protokół z rozprawy z dnia 08.01.2019r., 00:23:02-00:31:07),

h) klientów nie zachęcano, ani nie namawiano na zawieranie umów indeksowanych do waluty CHF, doradcy udzielający kredytów hipotecznych nie otrzymywali wyższych Prowizji za udzielenie kredytów indeksowanych do CHF, (świadek P. W. (1); skrócony protokół z rozprawy z dnia 25.06.2019r., 00:51:07-01:08:13; świadek M. H., skrócony protokół z rozprawy z dnia 08.01.2019r., 00:23:04, 00:31:07),

6) pominiecie przy ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z dowodu z zeznań Świadka M. K. a w konsekwencji doprowadziło to do pominięcia przez Sąd Okręgowy przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej Sprawy faktów wynikających z ww. zeznań, tj., że:

a. (...) Bank posiadał sformalizowane zasady wyznaczania kursów walut stosowane w całym okresie obowiązywania spornej umowy kredytu,

b. kursy CHF kupna i sprzedaży stosowane przez (...) Bank w celu indeksacji kredytu udzielonego powodom miały charakter rynkowy,

c. (...) Bank w celu udzielania kredytów indeksowanych do CHF, w tym spornego kredytu zaciągnął kredyt we frankach szwajcarskich (umowa zawarta z podmiotem dominujący - (...)),

d. (...) Bank w celu obsługi kredytów oraz pożyczek hipotecznych indeksowanych do CHE, w tym spornego kredytu dokonywał transakcji walutowych,

e. w momencie udzielania i wypłaty kredytów/pożyczek indeksowanych do (...)w tym spornego kredytu (...) Bank sprzedawał franki szwajcarskie pozyskane wcześniej z linii kredytowej w (...)a w okresie spłaty tych kredytów/pożyczek (spłata rat lub wcześniejsza spłata) nabywał tę walutę na rynku międzybankowym, przy czym bank nie zarabiał na wzroście kursu franka szwajcarskiego ponieważ transakcje były dokonywane po aktualnym kursie kupna/sprzedaży kontrahenta z zachowaniem narzuconej marży

f. mechanizm indeksacji przedmiotowego kredytu był zatem ściśle sprzężony Z transakcjami walutowymi dokonywanymi przez bank w celu zapewnienia finansowania i pokrycia pozycji walutowej związanej z udzieleniem powodom innym kredytobiorcom i pożyczkobiorcom kredytu indeksowanego/pożyczki indeksowanej do CHF,

g) (...) Bank S.A. we własnym zakresie (koszt pożyczki zaciągniętej w (...)) dokonywał zabezpieczenia ryzyka walutowego wiążącego się z udzielaniem i obsługą kredytów hipotecznych, co natomiast powinno doprowadzić Sąd Okręgowy do przekonania, że zawarta pomiędzy stronami umowa kredytu, w tym zawarty w umowie mechanizm indeksacji nie naruszały dobrych obyczajów i nie naruszały interesów pozwanego w stopniu rażącym;

7) pominięcie przy ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dowodu z przesłuchania pozwanego i brak dokonania istotnych w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych ma podstawie uznanego za w pełni wiarygodny dowodu z przesłuchania pozwanego, w zakresie jakim pozwany , przy pominięci istotnych dla rozstrzygnięcia faktów wynikających z powyższych zeznań, z których wynika, że decydując się na zawarcie spornej umowy pozwany był świadomy, że w okresie obowiązywania umowy może nastąpić niekorzystna dla niego zmiana kursu waluty indeksacji, co może spowodować podwyższenie kwoty kredytu, a także kwoty raty kapitałowo-odsetkowej przypadających do spłaty, a wyrażonej w złotych co spowoduje podwyższenie kwoty spłacanej raty; świadomie zdecydował się na umowę kredytu indeksowanego do CHF, zaś ponadto, ze względu na to, że pozwany w chwili zawarcia spornej umowy pozostawali stroną umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF, a także, że pozwany wykonywał zawód księgowego i posiada wykształcenie ekonomiczne, należy uznać, że pozwany posiadał ponadprzeciętną wiedzę dotyczącą charakteru i właściwości umowy kredytu indeksowanego do CHF,

2. art. 235 ^{( 2)} §1 pkt 2 i 5 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z opinii biegłego sądowego w zakresie tez dowodowych zgłoszonych przez pozwanego, jako nieistotnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, podczas gdy dowód ten zmierzał do wykazania istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności tj. weryfikacji prawidłowości wyliczeń przedstawionych przez stronę powodową na datę sporządzenia wyciągu z ksiąg bankowych nr (...)/(...) z dnia 20.02.2017r. oraz ustalenia wysokości zobowiązania z tytułu kredytu nr (...) (...) obliczonego z zastosowaniem kursów kupna (z dnia uruchomienia kredytu) i sprzedaży (z dnia poprzedzającego dzień spłaty poszczególnych rat kredytu) CHF oraz kursów średnich CHF (z dnia uruchomienia kredytu oraz z dni poprzedzających dzień spłaty rat) ustalanych i publikowanych przez NBP na dzień sporządzenia Wyciągu z ksiąg bankowych nr (...)/(...) z dnia 20.02.2017r.,

3. art. 327 ¹§ 1 pkt 1 k.p.c. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku polegające na:

a. braku wyjaśnienia, które dokładnie postanowienia (rozumiane jako normy postępowania) Sąd Okręgowy uważa za abuzywne, a posłużenie się przy tym ogólnikowym stwierdzeniem, że „klauzule — na podstawie których dochodziło do przeliczenia wypłaconej w złotówkach kwoty kredytu i spłacanej w złotówkach na CHF według kursu z tabeli Banku — są klauzulami abuzywnymi” (str. 10 uzasadnienia wyroku) oraz braku wyjaśnienia przyczyn przyjętej abuzywności tych klauzul, podczas gdy Sąd Okręgowy naruszenia tak dobrych obyczajów jak i interesów pozwanych upatruje jedynie w odesłaniu do tabel kursowych banku dających zdaniem Sądu okręgowego prawo do dowolnego kształtowania kursu waluty i wysokości zobowiązania kredytobiorców,

b. braku wskazania, jaki sposób szczegółowości zasad wyznaczania kursów waluty CH w celu indeksacji kredytu udzielonego pozwanemu, pozwoliłby jego zdaniem uznanie, że Bank nie wyznaczał tych kursów w sposób dowolny, a kredytobiorca był wstanie zweryfikować prawidłowość ich wyznaczania, a jednocześnie możliwe było zachowanie rynkowego charakteru tych kursów przez cały okres trwania umowy,

4. art. 321 k.p.c. poprzez brak uwzględnienia żądania na innej podstawie prawnej

II. naruszenie prawa materialnego a to:

1. art. 58 § 1 k.c. oraz art. 385 ¹§ §1k.c, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające pominięciu zasady, że w przypadku wadliwości postanowień umowy zawartej między konsumentem, a przedsiębiorcą z zastosowaniem wzorca umownego przepis art. 383 ¹§1 k..c. stanowi lex specialis wobec normy wynikającej z treści art. 58 k.c., co wyłącza zastosowanie takim przypadku sankcji nieważności poszczególnych postanowień, czy też całej umowy;

2. art. 69 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo Bankowe w zw. z art. 58§1i§2k.c., oraz z art. 385 ¹§ 1 i 2 k.c. w zw. z art. 353 ¹k.c. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie w sprawie i wadliwe ustalenie, że skutkiem eliminacji postanowień umowy dotyczących indeksacji jest jej upadek w całości, ponieważ postanowienia te określają główne świadczenia Stron, a ponadto postanowienia dotyczące indeksacji są sprzeczne z właściwą naturą stosunku kredytowego, podczas gdy:

a. zakres pojęcia „głównych świadczeń stron” w przypadku umów nazwanych pokrywa się z zakresem wyznaczonym przez essentialia negotii konkretnego typu umowy i nie można uznać, że klauzula indeksacyjna stanowi jeden z elementów przedmiotowo istotnych umowy kredyt,

b. postanowienia dotyczące indeksacji kredytu do CHF zawarte w spornej umowie kredytu stanowią jedynie postanowienia dodatkowe (uboczne), a umowa spełnia wszelkie wymogi określone w art. 69 Prawo bankowe - strony zawierając umowę kredytu hipotecznego uzgodniły wszystkie przedmiotowo istotne elementy umowy kredytu o treści ówcześnie obowiązującej w krajowym ustawodawstwie, tj. w umowie określono kwotę udzielanego kredytu, walutę kredytu, jak również terminy i zasady

zwrotu kredytu przez pozwanego przy zastosowaniu przyjętej klauzuli indeksacyjnej,

c. zasady oprocentowania a co więcej - sporna umowa kredytu zachowuje elementy przedmiotowo istotne także w przypadku (nieuzasadnionej) eliminacji mechanizmu indeksacji kredytu do CHE,

d. prawidłowe rozumienie przesłanki ustawowej „natura (właściwość) stosunku prawnego” nakazuje odniesienie jej znaczenia do elementów przedmiotowo istotnych danego stosunku prawnego, które występują w spornej umowie kredytu nawet po usunięciu wszystkich postanowień dotyczących indeksacji do CHF (co nie jest zasadne);

3. art. 385 ¹§ 1 i 2 k.c. poprzez:

- błędne uznanie, że postanowienia dotyczące indeksacji kredytu zostały sformułowane w sposób niejednoznaczny,

- błędne uznanie, że postanowienia umowy kredytu nie zostały indywidualnie uzgodnione z pozwanym, podczas gdy zasada indeksacji kredytu do waluty obcej oraz waluta indeksacji w postaci CHF zostały indywidualnie uzgodnione przez strony, a nie narzucone przez Bank,

- przyjęcie przy ocenie abuzywności, że pozwany nie został należycie poinformowany przed zawarciem spornej umowy kredytu o ryzyku kursowym z nią związanym i jego wpływie na wysokość zobowiązania, podczas gdy powodowy bank należycie, rzetelnie i wyczerpująco spełnił wobec pozwanego obowiązek informacyjny w zakresie wymaganym przez ówcześnie obowiązujące wytyczne organu nadzoru finansowego tj. Rekomendację S Komisji Nadzoru Bankowego z 2006 r., tj. niezależnie od udzielonych pozwanemu informacji ustnych przedstawił pozwanemu również informację pisemną m.in. oświadczenie o ponoszeniu ryzyka kursowego, symulację kosztów obsługi kredytu w przypadku niekorzystnej zmiany kursu waluty indeksacji,

- pominięcie przy ocenie abuzywności, że pozwanemu przedstawiono ofertę kredytu złotowego nieindeksowanego do waluty obcej (CHF),

- pominięcie przy ocenie abuzywności faktu, że pozwanym przed zawarciem spornej umowy posiadał zdolność na zaciągnięcie kredytu złotówkowego nieindeksowanego do CHF, a pomimo możliwości jego wyboru zdecydował się na kredyt indeksowany do CHF kierując się korzyściami ekonomicznymi,

- pominięciu, że w dacie zawierania spornej umowy kredytu ustawodawca, ani organy nadzoru finansowego nie doprecyzowały w żaden sposób, jaki stopień szczegółowości powinny posiadać zapisy umowne określające sposób ustalania kursu wymiany walut,

- pominięcie przy ocenie abuzywności faktu, że powodowy Bank w celu obsługi spornego kredytu również dokonywał transakcji kupna i sprzedaży waluty CHF i ponosił związane z tym koszty, a w przypadku wyrugowania z umowy w całości mechanizmu indeksacji i uznania spornej umowy kredytu za nieważną, bank nie odzyska poniesionego kosztu finansowania tego kredytu we franku szwajcarskim, w tym kosztu zakupu waluty CHF (w dniach spłaty rat kredytu oraz w dniu wygaszenia kredytu), których to transakcji dokonuje w celu zwrotu swojemu kontrahentowi pożyczki zaciągniętej na rynku międzybankowym w dniu uruchomienia spornego kredytu;

- uprzywilejowanie w nieuzasadniony sposób konsumenta, ponieważ nie poniesie w najmniejszym stopniu kosztów ryzyka kursowego, na które się godził ze cenę niższego oprocentowania, choć przez lata korzystał z udostępnionego mu przez bank kapitału kredytu oraz zrealizował zamierzoną inwestycję, na której zyskał dzięki wzroście cen nieruchomości,

- pominięcie przy ocenie abuzywności faktu, że pozwany w momencie wnioskowania o sporny kredyt i zawierania spornej umowy kredytowej posiadał wykształcenie ekonomiczne i wykonywał zawód ekonomisty, a zatem posiadał wiedzę i doświadczenie pozwalające mu zrozumieć istotę umowy kredytu z elementem waluty obcej oraz towarzyszące jej ryzyka, gdyż posiadał on ponadprzeciętną wiedzę w tym zakresie,

- pominięcie przy ocenie abuzywności faktu, że pozwany w momencie wnioskowania o sporny kredyt i zawierania spornej umowy kredytowej pozostawał stroną umowy o kredyt indeksowany kursem CHF z dnia 20.03.2007r. zawartej z (...) Bank S.A. z siedzibą w G., a zatem posiadał wiedzę i doświadczenie pozwalające mu zrozumieć istotę umowy kredytu z elementem waluty obcej oraz towarzyszące jej ryzyka, gdyż posiadał on ponadprzeciętną wiedzę w tym zakresie,

a co w konsekwencji powinno prowadzić do przyjęcia, że w niniejszej sprawie nie doszło da ukształtowania obowiązków pozwanego w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz że nie doszło do rażącego naruszenia jego interesów, co nie uzasadnia zastosowania w sprawie art. 385 ¹§1 k.c. z uwagi na brak spełnienia przesłanek wynikających z tego przepisu;

4. art. 385 ¹§1 i 2 k.c. w zw. z art. 56 k.c. w zw. art. 354 k.c. w zw. z art. 65 k.c. w zw.z art, 358§ 2 k.c. poprzez błędne uznanie, że:

- skutkiem przyjętej przez Sąd Okręgowy abuzywności postanowień spornej umowy dotyczących indeksacji kredytu do CHF jest konieczność ich pominięcia w całości przy ustalaniu treści stosunku prawnego i ostatecznie upadek umowy,

- nie ma możliwości zastosowania w miejsce wyeliminowanych postanowień żadnego innego kursu waluty,

- nie jest możliwe zastosowanie art. 358 § 2 k.c.,

w sytuacji , w której:

a) w przypadku braku oznaczenia w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej zasad wyznaczania przez bank kursu tej waluty, abuzywność postanowień umowy kredytu występuje tylko w części odsyłającej do tabel banku , nie podważa natomiast mechanizmu indeksacji ,

b) radykalna eliminacja z umowy całego postanowienia lub nawet kilku postanowień nie jest potrzebna w aspekcie tego, że norma prawna o niedozwolonym charakterze zawiera się tylko w części danego postanowienia/postanowień i stanowi zbyt daleko idącą ingerencję Sądu w treść umowy objętej zgodą stron, czyli narusza konsensus stron,

c) zgodnym zamiarem stron było zawarcie umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, a znajdującym uzasadnienie w przepisach prawa skutkiem ewentualnej abuzywności powinno być co najwyżej zastosowanie kursów średnich CHF ustalanych i publikowanych przez NBP,

d) z orzecznictwa TSUE (tj. wyroku z dnia 14.03.2019 r. w sprawie C-118/17, wyroku z dnia 02.09.2021 r. w sprawie C-932/19, wyroku z dnia 20.09.2018 r. w sprawie C-51/17, a także wyroku z dnia 26.03.2019 r. w sprawie C-70/17) wynika możliwość zastosowania w miejsce podlegających eliminacji nieuczciwych warunków umownych przepisów dyspozytywnych, które weszły w życie po zwarciu umowy kredytu,

e) zasada stosowania kursu średniego NBP przed datą wejścia w życie art. 358 § 2 k.c. obowiązywała w polskim prawie jako ustalony zwyczaj, zastosowanie kursu średniego NBP do umów indeksowanych do waluty CHF zostało usankcjonowane w świetle orzecznictwa krajowego, jego zastosowanie jest zgodne z celem dyrektywy 93/13/EWG, jakim jest przywrócenie równowagi stron, a nie dalsze zachwianie tej równowagi na korzyść konsumenta,

5. art. 358 ¹§ 2 k.c. poprzez uznanie, że postanowienia umowy (...) (...) dotyczące mechanizmu indeksacji stanowiły wyłącznie klauzulę waloryzacyjną, podczas gdy klauzula indeksacyjna nie jest tożsama z klauzulą waloryzacyjną, o której mowa w art. 358 ¹§2 k.c.;

6. art. 387 § 1 i 2 k.c. (niemożliwość świadczenia pierwotna), art. 475 § 1 i 2 k.c. (niemożliwość świadczenia następcza) w zw. z art. 58 § 1 k.c. poprzez uznanie, że eliminacja postanowień abuzywnych skutkuje tym, że „(...) umowa będzie po prostu niewykonalna albowiem mechanizm waloryzacji nie będzie mógł być zastosowanym, a tym samym nie zostanie określona wysokość świadczenia.” ,pomimo braku wystąpienia w okolicznościach przedmiotowej sprawy przesłanek niemożliwości świadczenia przez którąkolwiek ze stron oraz przy jednoczesnym braku wyjaśnienia na czym ta niemożliwość polegała lub polega.,

Art. 405 k.c. i art. 410 k.c. poprzez ich niezastosowanie.

Strona powodowa wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na rzecz powoda od pozwanego kwoty 848 091,61 zł wraz z umownymi odsetkami od kwoty 819641,03 zł w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, każdorazowo nie więcej niż dwukrotność ustawowych odsetek za opóźnienie liczonymi od ww. kwoty od dnia 20.02.2017r. do dnia zapłaty, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu, a ponadto o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.

Ponadto na podstawie art. 380 k.p.c. strona powodowa zaskarżyła postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 29.07.2022 r. w przedmiocie pominięcia zawnioskowanego przez powoda dowodu z opinii biegłego sądowego, i wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z dziedziny rachunkowości celem wykazania faktów: prawidłowości wyliczeń przedstawionych przez stronę powodową na datę sporządzenia wyciągu z ksiąg bankowych nr (...)/(...) z dnia 20.02.2017r. oraz ustalenia wysokości zobowiązania z tytułu kredytu nr (...) (...) obliczonego z zastosowaniem kursów kupna (z dnia uruchomienia kredytu) i sprzedaży (z dnia poprzedzającego dzień spłaty poszczególnych rat kredytu) CHF oraz kursów średnich CHF (z dnia uruchomienia kredytu oraz z dni poprzedzających dzień spłaty rat) ustalanych i publikowanych przez NBP na dzień sporządzenia Wyciągu z ksiąg bankowych nr (...)/(...) z dnia 20.02.2017r.

Pozwany zaskarżył wyrok w części uwzględniającej powództwo, zarzucając naruszenie prawa materialnego a to:

1) Art. 405 k.c. w związku z art. 410 k.c. oraz 407 k.c. lub 409 k.c. poprzez wadliwe ich zastosowanie do stanu faktycznego niniejszej sprawy i stwierdzenie, że Pozwany wzbogacił się kosztem Powoda na kwotę 530.000 PLN gdy tymczasem, jak wynika wprost ze znajdujących się aktach sprawy pism powoda oraz dołączonych do nich zestawień wpłat pozwanego na rzecz powoda, z otrzymanych tytułem kredytu 530.000 PLN pozwany oddał powodowi - jeszcze przed wytoczeniem powództwa - kwotę 253.244 PLN, co powoduje, że ewentualne wzbogacenia pozwanego kosztem powoda to jedynie 276.756 PLN

2) Art. 118 k.c. w związku z treścią art. 120 k.c. i art. 58 § 2. k.c. lub art. 75 ustawy Prawo bankowe — poprzez nieuwzględnienie zarzutu pozwanego przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia zgłoszonego przez powoda dopiero pismem z dnia 28.12.2021 r. w sytuacji, gdy jak wynika z uzasadnienie Wyroku: - umowa kredytu została rozwiązana przez poprzednika prawnego powoda w dniu 9.09.2016 na podstawie art. 75 ustawy Prawo bankowe w drodze jednostronnego wypowiedzenia tej umowy, i bez wątpienia nie obowiązywała: zarówno w dniu wniesienia pozwu, jak i w dniu w dniu pouczenia pozwanego przez sąd o skutkach uznania zapisów tej umowy za nieważną; - świadczenie którego powód się domaga się zwrotu w roku 2021 zostało spełnione w roku 2008 na podstawie czynności prawnej (umowy) pierwotnie nieważnej z powodu jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (art. 58 k.c.) co powoduje, że do umowy tej nie znajduje zastosowania sposób liczenia terminu przedawnienia roszczeń Banku opisany w uchwale SN z 9.09.2021 r., III CZP 6/21. Pozwany wniósł o zmianę Wyroku w zaskarżonej części i oddalenia powództwa w całości oraz o zasądzenie na rzecz pozwanego od powoda kosztów postępowania .

Obie strony wniosły o oddalenie apelacji przeciwnika.

Strona powodowa cofnęła częściowo powództwo ewentualne ze zrzeczeniem się roszczenia tj w zakresie zasądzenia na rzecz powoda kwoty 313.362,00 zł dochodzonego tytułem korzyści majątkowej związanej z korzystaniem z kapitału udostępnionego przez bank.

Rozpoznając apelacje Sąd drugiej instancji uznał ustalenia Sądu pierwszej instancji podzielając ponadto rozważania dotyczące abuzywności postanowień umowy i konsekwencji wynikających z braku związania E. Ś. postanowieniami umowy. Nie jest zasadny zarzut wadliwej oceny dowodów. Świadek H. jednoznacznie wskazała, że nie kojarzy żadnej umowy kredytowej z pozwanym. Nie obsługiwałam pozwanego , nie zna tej sprawy. Trudno przyjąć, że (...) Bank S.A. informował o realnym ryzyku kursowym skoro z zeznań świadka H. wynika, że symulacje pokazujące różnicę między kredytem złotówkowym i walutowym pojawiły się dopiero od pewnego mementu a ponadto sam ten świadek nie zakładał znacznego wzrostu kursu, uznając stabilność kursu CHF , co uwiarygadnia zeznania pozwanego, że pracownik banku wskazywał na stabilność CHF i że kurs ulega niewielkim wahaniom kursowym. Ryzyko zaś związane z zaciągnięciem kredytu H. łączyła z utratą pracy.

Sama strona powodowa nie kwestionuje, że wniosek kredytowy i umowa została oparte na wzorcu. Z zasady zaś fakt posłużenia się przez kontrahenta wzorem umowy i regulaminem tworzy domniemanie, że konstrukcję umowy oparto na wzorcu, na którego brzmienie konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Ciężar dowodu wynikający z art. 385 ¹§4 k.c. obalenia tego domniemania spoczywał więc na pozwanej. Nie zostało zaś wykazane, że w tym przypadku kwestionowane postanowienia umowy były przedmiotem negocjacji. Pozwany temu zaprzeczał. Okoliczność, że istniała teoretyczna możliwość negocjacji umów kredytowych nie oznacza, że taka możliwość negocjacji istniała w tym przypadku. Świadek W. zeznał, że nie pamiętam okoliczności spotkania z pozwanym, podpisania umowy. Nie pamiętał czy pozwany wnioskował o kredyt w złotówkach czy innej walucie oraz czy wręczał mu regulamin czy też informował o zamieszczeniu regulaminu na stronie internetowej. Niezależnie od tego P. W. (1) zeznał, że informował klienta o produktach i klient wybierał produkt i umowa była przygotowywana przez bank. Jeżeli były zmiany to tylko w zakresie oprocentowania i prowizji. Trudno więc uznać, że wykazano negocjowanie kredytu.

Fakt, ze bank posiadał sformalizowane zasady udzielania kredytów nie oznacza, że zawsze te zasady były stosowane. Dowody przeprowadzone w sprawie nie wskazują by negocjowane były warunki przeliczania świadczenia wyrażonego w złotych do waluty obcej. Oparcie ustaleń także na zeznaniach pozwanego nie narusza zaś zasad swobodnej oceny dowodów. Istnienie procedur czy systemów zabezpieczenia ryzyka nie uchyla prawidłowości ustaleń, że w tym przypadku pozwany został na takie ryzyko walutowe narażony. Okoliczność, że powszechna jest świadomość skutków ryzyka walutowego nie oznacza, że prawidłowo zrealizowano obowiązek informacyjny przy zawieraniu umów z pozwanym. Instytucje finansowe muszą zapewnić kredytobiorcom będącym konsumentami informacje wystarczające do podjęcia przez nich świadomych i rozważnych decyzji powodujących związanie warunkami sformułowanymi uprzednio przez przedsiębiorcę (zob. wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 2014 r. C-26/13 Árpád Kásler, Hajnalka Káslerné Rábai, i z dnia 21 marca 2013 r. C-92/11 RWE Vertrieb).

Niewątpliwie pozwany podpisał umowę , w której wskazywano na wpływ zmian kursów na wysokość kredytu i wysokość raty. Niewątpliwie też w (...) Banku istniały zasady zapoznania się z informacją dla osób ubiegających się o produkt hipoteczny indeksowany kursem waluty obcej. Sama jednak strona powodowa wskazywała, że podawano wartość stanowiącą różnicę między maksymalnym i minimalnym kursem CHF z okresu 12 miesięcy poprzedzających zawarcie umowy. Nawet więc zakładając przedstawienie symulacji , to takie obrazowanie skutków wahania kursów opierać się więc musiało na przyjęciu kursu minimalnego na poziomie 2,15 zł 0 2,45 zł za 1 CHF. Tego typu informacje nie mogły więc ilustrować możliwego kształtowania się wysokości kredytu po dłuższym okresie spłaty w sytuacji znacznego osłabienia wartości złotego. Podane historyczne kursy nie mogły więc wskazywać na możliwość znacznego osłabienia waluty polskiej w skali, w której wzrost ten nastąpił. Istotne zaś jest, żeby konsument nie mógł mieć świadomości, że ryzyko kursowe ma charakter nieograniczony. Możliwość przewalutowania (§13 Regulaminu) nie stanowiła ochrony przed skutkami ryzyka. Tu dodatkowo można wskazać, że §6 pkt 17.5 regulaminu chronił bank w przypadku stwierdzenia przy uruchomieniu kredytu zwiększenia ryzyka banku.

Podkreślić należy, że nie spełnia wymogu przejrzystości przekazywanie konsumentowi przy zawarciu umowy informacji, nawet licznych, jeżeli opierają się one na założeniu, że stosunek wymiany między walutą rozliczeniową a walutą spłaty pozostanie w miarę stabilny przez cały okres obowiązywania tej umowy. Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich zakłada, że informacja przed zawarciem umowy o warunkach umownych i skutkach owego zawarcia ma fundamentalne znaczenie dla konsumenta. Założeniem ochrony konsumenta jest więc zasada jasnej, pełnej i zrozumiałej informacji handlowej. Symulacje liczbowe, mogą stanowić użyteczną informację, jeżeli są oparte na wystarczających i prawidłowych danych oraz jeśli zawierają obiektywne oceny, które są przekazywane konsumentowi w sposób jasny i zrozumiały. Symulacje liczbowe powinny więc pozwalać konsumentowi zrozumieć rzeczywiste znaczenie długoterminowego ryzyka związanego z możliwymi wahaniami kursów wymiany walut, a tym samym ryzyka związanego z zawarciem umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości U.E. z dnia 10 czerwca 2021 r. C-776/19 ,VB i in vs. BNP Paribas Personal Finance SA, Procureur de la République). Strona pozwana więc powinna wykazać, że informacja przedstawiona pozwanemu dawała mu jasne podstawy do uświadomienia sobie skutków znacznego osłabienia waluty polskiej względem CHF, tj co najmniej takiego jakie wystąpiło w rzeczywistości, lub mogło nastąpić w przypadku jeszcze większej deprecjacji wartości PLN, co w tym przypadku nie zostało wykazane. Trzeba podkreślić, że obowiązek informacyjny dotyczy nawet konsumentów, którzy w subiektywnym odczuciu posiadają odpowiednią wiedzę w dziedzinie wspomnianej umowy (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia z dnia 21 września 2023 C‑139/22 AM i PM vs mBank S.A. ). Dokumenty podpisane przez pozwanego oczywiście wskazują, że E. Ś. powinien mieć świadomość konsekwencji zwiększenia kwoty rat na skutek zmiany kursu czy stóp procentowych. Z zeznań świadka W. wynika, ze pokazywał symulację kredytową i informował klientów co będzie jak kurs waluty wzrośnie. Informacje te jednak należy zestawić z powoływanym przez niego trendem istniejącym w stosunkach kredytowych wynikającym z korzyści przedstawianych klientom wskazujących na niższą ratę przy kredytach indeksowanych względem kredytów złotowych i przedstawianiem danych wskazujących na stabilność kursu, a to to zaburza ocenę ryzyka. Zdaniem więc Sądu Apelacyjnego prawidłowo Sąd Okręgowy ocenił, że informacja przedstawiona przez bank nie była w tym przypadku wystarczająca. Obciążający przedsiębiorcę brak przejrzystości przy określeniu warunków umowy w zakresie konsekwencji istotnej zmiany kursu walut spowodował, że pozwany zawarł umowę bez odpowiedniej świadomości możliwości nieograniczonego wzrostu zwaloryzowanej wysokości zadłużenia , stanowiącego konsekwencje wzrostu poziomu indeksacji w związku ze znacznym wzrostem kursu CHF. Informacja przedkładana przez zawarciem umowy nie dawała świadomości, że powiązany ze wzrostem kursu wzrost kwoty zadłużenia może mieć charakter nielimitowany. Okoliczność, że na etapie wypłaty pozwany był beneficjentem korzystnych dla niego ruchów kursowych nie uchyla oceny, że na ryzyko niekorzystnych wahań kursów został faktycznie narażony. Przy stosunkowo słabej walucie krajowej wrażliwej także na pozaekonomiczne czynniki, bank wypłacając świadczenie w złotych nie jest dotknięty w sposób istotny skutkami ruchów kursu wynikających z osłabienia CHF względem złotego. Ewentualne zmiany na niekorzyść pozwanej, w istocie nie są istotne dla sytuacji ekonomicznej banku., szczególnie w aspekcie zabezpieczeń związanych z zakupem walut obcych. Na istotne ryzyko kursowe w toku wykonywania długotrwałej umowy w nieporównywalny sposób narażony był pozwany i to nawet gdyby strona powodowa musiała ponosić koszty obsługi takich kredytów.

Nie są także zasadne zarzuty banku kwestionujące ocenę treści umowy,

Przedmiotowa umowa określała , że kredyt udzielony jest w walucie polskiej i jest on indeksowany do waluty obcej. Kwota kredytu była podana w walucie krajowej i w tej walucie zostaje wypłacona, ale miała być przeliczona na walutę obcą według klauzuli umownej opartej na kursie kupna tej waluty obowiązującym w dniu wypłaty środków. Wartość kredytu w CHF na chwilę zawarcia umowy podana była orientacyjnie (§1 ust. 3.1 §1 ust. 4 k.22 oraz §4 Regulaminu ). Kwoty Rat spłaty Kredytu indeksowanego do waluty obcej określane były w walucie obcej, a spłacane w PLN, przeliczone po kursie sprzedaży danej waluty zgodnie z Tabelą obowiązującą w dniu poprzedzającym dzień spłaty Raty (§7 ust. 6 umowy i §11ust. 5 Regulaminu). Był to więc kredyt indeksowany do waluty obcej definiowany w sposób określony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2020 r. I CSK 556/18.

Niewątpliwie w tym przypadku umowa i to nawet w połączeniu z regulaminem (k. 142i nast., k 342 i nats. ) nie dawała możliwości obiektywnej weryfikacji konsekwencji zawarcia umowy. Pozwany na podstawie umowy i regulaminu nie mógł w sposób pewny określić wysokości zobowiązania wyrażonego w walucie obcej , które stanowiło podstawę ustalania rat ani też wysokości kwot świadczeń w walucie spłaty określonej w § 11 ust. 5 umowy . Zasady ustalania kursów wymiany walut w tabelach kursów walutowych stosowanych u kredytodawcy nie zostały określone w umowie. Treść umowy nie dawała konsumentowi możliwości obiektywnej weryfikacji sposobu ustalania kursu przez bank. Główne więc świadczenia stron nie zostały sformowane w umowie w sposób jednoznaczny co pozwala na poddanie postanowień ich dotyczących ocenie z punktu widzenia przesłanej abuzywności wynikających z art. 385 ¹§1 k.c.

Postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, jeżeli może stworzyć podstawy znaczącej nierównowagi kontraktowej na niekorzyść konsumenta w sposób jednostronny, jeżeli przedsiębiorca, który traktuje kontrahenta w sposób słuszny nie mógłby racjonalnie się spodziewać, że konsument zaakceptowałby w ramach negocjacji taką klauzulę gdyby odpowiednio poinformował konsumenta (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r. III CZP 29/17 OSNC 2019/1/2). Taka sprzeczność z dobrymi obyczajami zachodzi więc w tym przypadku.

Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem sytuacji ekonomicznej konsumenta oraz jego nierzetelnym traktowaniem (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2006 r., I CK 297/05, nie publ., z dnia 15 stycznia 2016 r., I CSK 125/15, OSNC - ZD 2017). Zgodnie z art. 3 ust. 3 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, uznaje się za nieuczciwe te warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, jeśli stojąc w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta (por. także wyrok Trybunału Sprawiedliwości U.E. z dnia 10 czerwca 2021 r. C-609/19 BNP Paribas Personal Finance SA przeciwko VE). Taka nierównowaga i niekorzystne ukształtowanie sytuacji ekonomicznej pozwanego nastąpiła.

Pozwany nie miał bowiem żadnych praw w procesie określania przelicznika waluty, a prawa te miał wyłącznie kontrahent będący przedsiębiorcą. Paragraf 17 regulaminu wskazywał, że kursy kupna i sprzedaży określane są na podstawie kursów na rynku międzybankowym. Regulamin wyżej nie wskazywał sposobu wyliczania mediany notowań z kursu sprzedaży R. a dodatkowo mediana była korygowana na korzyść banku poprzez spread (k128). Tej oceny nie uchyla to, że Bank spełniał obowiązek informacyjny z art. 111 Prawa bankowego i wskazywał w miejscach dostępnych informacje o aktualnych kursach wynikających z tabeli. Tylko bowiem od banku bowiem zależało jak ten kurs określi. Przepis art 111 ust. 1 pkt 4 pr. bank. przewiduje jedynie ogólny obowiązek informacyjny banków i nie daje on żadnych podstaw do przyjęcia, że jego obowiązywanie w wystraczający sposób obiektywizuje proces określania kursów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2022r. I CSK 3356/22). Prawo z banku do ustalania kursu waluty nie doznawało ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Kształtowanie tego kursu nie doznawało też ograniczeń maksymalnych i nie wprowadzało zabezpieczeń kredytobiorcy przed gwałtownymi zmianami kursów. Określenie maksymalnej wielkości spreadu nie stanowi bowiem ograniczenia wielkości kursu. Zasady ustalenia kursów walut, są nietransparentne i pozostawiają pole do arbitralnego działania banku, obarczając kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron. W orzecznictwie uznawano już takie rozwiązanie za prowadzące do naruszenia interesów konsumenta, w tym przede wszystkim interesu ekonomicznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2019r. IV CSK 309/18). W orzecznictwie też zwracano uwagę, że tego typu postanowienia należy uznać za niedozwolone niezależnie od tego, czy swoboda banku w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona, np. w razie wprowadzenia możliwych maksymalnych odchyleń od kursu ustalanego z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2024 r. II CSKP 2377/22). Niezależnie od tego trzeba zwrócić uwagę, za bank mógł zmienić regulamin i nie traktowano tej zmiany jako zmiany umowy (§8 ust. 10 Regulaminu).

Świadczenie banku było ponadto wypłacane po kursie kupna waluty CHF Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w dniu uruchomienia kredytu. Spłata zaś była przeliczana według kursy sprzedaży. W orzecznictwie wskazywano ponadto, iż tego typu uregulowanie umożliwia uzyskiwanie przez instytucję kredytową dodatkowego dochodu bez świadczenia w zamian za „spread” żadnej rzeczywistej usługi (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 30 kwietnia 2014 r. w sprawie C-26/13, Kásler przeciwko Jelzálogbank, pkt 5–58). Nawet jeżeli bank ponosił koszty obsługi tego typu kredytu, to faktycznie do uruchomienia kredytu nie musiał sprzedawać waluty obcej. Pozwany zaś w istocie nie kupował waluty. Istotne też było, że powszechnie przy operacjach walutowych stosowanie różnych kursów w zależności od rodzaju transakcji wywołało wprowadzenie ustawy antyspreadowej, co pośrednio potwierdza, że banki wykorzystywały swą pozycję także na tym polu. Ponadto powszechność praktyki nie oznacza, że dokonanie wypłaty świadczenia w złotych i to według nieokreślonego w umowie kursu nie narusza interesu ekonomicznego konsumenta. Nawet jednak gdyby istniała bezpośrednia relacja pomiędzy wysokością różnicy w kursie kupna i sprzedaży waluty, z jednej strony, a jakością świadczonej usługi bankowej, z drugiej strony, to i tak niejednoznaczność określenia kursu odpowiednio sprzedaży i zakupu oraz naruszenie interesu ekonomicznego pozwanego potwierdza, że jest to klauzula niedozwolona. Także w orzecznictwie Sądu Najwyższego uznawano, że jeżeli klauzula indeksacyjna nie zawiera jednoznacznej treści i pozwala na ustalanie kursów waluty w sposób pozostawiający bankowi swobodę, to jest ona w sposób oczywisty sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta (zob. np. wyroki SN z dnia 14 lipca 2017 r. II CSK 803/16 OSNC 2018/7-8/79 i z dnia 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18 ). Nawet ewentualna możliwość spłacania rat w walucie obcej nie uchyla ww negatywnej oceny treści umów. Tu jednak trzeba nadmienić, że umowa wskazywała na obowiązek spłaty w złotych. Powyższa ocena jest dokonywana na chwilą zawarcia umowy, stąd nie ma decydującego znaczenia czy do ewentualnej korzyści banku rzeczywiście doszło. Nawet więc gdyby strona pozwana nie nadużyła faktycznie swojej pozycji to i tak nie ma to decydującego znaczenia w sprawie. Przy ocenie nieuczciwego charakteru warunku umownego sąd krajowy musi się odnieść wyłącznie do daty zawarcia danej umowy i ocenić w szczególności w świetle wszystkich okoliczności towarzyszących temu zawarciu umowy, czy warunek ten sam w sobie zawierał nierównowagę praw i obowiązków stron z korzyścią dla danego przedsiębiorcy, i to nawet wówczas, gdy wspomniana nierównowaga mogłaby wystąpić tylko wtedy, gdyby zaistniały pewne okoliczności, lub gdy w innych okolicznościach wspomniany warunek mógłby nawet przynieść korzyść danemu konsumentowi (zob. wyrok TS UE z dnia 27 stycznia 2021 r., C‑229/19 i C‑289/19, Dexia Nederland, ).

Sąd pierwszej instancji prawidłowo więc ocenił postanowienia umowy dotyczące możliwości swobodnego kształtowania przez bank kursów przeliczania świadczeń.

Przepis art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 prawa bankowego w aktualnym brzmieniu w powiązaniu z art. 4 i 5 ust. 2 ustawy dnia 29 lipca 2011r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw wskazują , że konstrukcja umowy kredytu indeksowanego nie była sprzeczna z prawem także w chwili zawarcia umowy, tym bardziej, że z przepisu art. 353 ¹ k.c. wynika, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Sama idea indeksacji nie jest sprzeczna z naturą stosunku. Do nieważności umów może prowadzić jednak wprowadzenie do umowy postanowień niedozwolonych i brak potwierdzenia przez konsumenta abuzywnych postanowień umownych.

Abuzywne klauzule są od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy, chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten sposób przywróci ich skuteczność z mocą wsteczną. Niedozwolone postanowienie umowne (art. 385 ^{( 1)} § 1 KC.) są więc od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną (por. Wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2021 r. V CSKP 49/21 LEX nr 3207798 i z dnia 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21). Pozwany nie przywrócił tej skuteczności.

Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji w aktualnym orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązek zwrotu kwoty kredytu korygowanej klauzulami przeliczeniowymi do waluty obcej stanowi świadczenie główne w rozumieniu art. 385 ^{( 1)} § 1 k.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2019r., I CSK 242/18, LEX nr 2690299, z dnia 30 września 2020 r., I CSK 556/18 , z dnia 27 lipca 2021 r. V CSKP 49/21 i z dnia 28 września 2021 r. I CSKP 74/21 ). Niejednoznaczność określenia takiego świadczenia nie wyklucza jednak uznania braku związania takim postanowieniem. Jak wyżej wskazano kwestionowane przez powodów postanowienia odwołujące się do tabeli kursowej (...) Banku S.A. miały charakter niedozwolony. Nawet oparcie wyliczeń przez bank na kursie średnim na rynku międzybankowym nie oznacza, że takie wyliczenie ma charakter obiektywny, szczególnie jeżeli także inne banki określają taki kurs w sposób uznaniowy. Połączenie przez przedsiębiorcę w ramach mechanizmu spłaty elementów dotyczących wykonania tego samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z których jeden jest nieuczciwy, a drugi zgodny z prawem, pozwala danemu przedsiębiorcy na spekulowanie, że poprzez brak informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument wykona dane zobowiązanie zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W związku z tym taki mechanizm umowny może sam w sobie mieć nieuczciwy charakter (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia z dnia 21 września 2023 C‑139/22 AM i PM vs mBank S.A. ).

Pozwany świadomy, że przedmiotowe postanowienia umowne nie wiążą go, jak i świadomy, że przedmiotowe postanowienia umowne odnoszą się do istotnych elementów obu umów nie potwierdził postanowień, stąd w konsekwencji postanowienia te nie mogą ich wiązać a bez nich umowa nie jest ważna.

Sąd nie jest uprawniony do uzupełniania umowy kredytu indeksowanego czy denominowanego treścią nieuzgodnioną przez strony, choćby zmierzała do wyrównania ich pozycji na gruncie łączącego je stosunku prawnego. Nie jest też uprawniony do tego, by umowę tę przekształcić w inny rodzaj umowy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2022 r. II CSKP 550/22 i z dnia 20 maja 2022r. II CSKP 943/22). Nie ma w tym przypadku możliwości wypełnienia luki co do określenia przeliczenia wartości zobowiązania ani też sposobu spełnienia świadczenia przez obie strony.

Nie ma podstaw do odwołania do tabeli kursów sprzedaży NBP. W chwili zawierania umowy nie obowiązywał jeszcze art. 358§2 k.c., ponadto przepis ten ma znaczenie dla umów określających świadczenie w walucie obcej i nie odnosi się do klauzul waloryzacyjnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2022 r II CSKP 797/22 ). Ani art. 358§2, ani też art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. prawo wekslowe nie stanowią norm dyspozytywnych dla określenia obiektywnych mechanizmów indeksacji wprowadzonej na wypadek braku związania stron mechanizmem określonym w umowie. Strony nie przewidziały też w umowie klauzul salwacyjnych. Nie istnieje żaden zwyczaj stosowania kursów średnich tym bardziej, że praktyka banków wskazywała na stosowanie kursów korzystniejszych dla banków.

Konsekwencją stwierdzenia abuzywności klauzuli umownej spełniającej wymagania art. 385 ¹§ 1 k.c. jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w art. 385 ¹ § 2 k.c. zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2018 r. II CSK 632/17). Ta zasada jednak nie ma charakteru bezwzględnego.

Fragmenty postanowień umownych określające ograniczenia korekty wyliczenia kursy kupna/sprzedaży nie mogą stanowić zobowiązań umownych odrębnych od innych postanowień umownych. Spread dodawany/odejmowany od kursu wyliczanego samodzielnie przez bank na podstawie serwisu R. ze swojej istoty nie posiada samoistnego bytu - stanowi jeden z komponentów bankowego kursu waluty obcej. Dlatego też za niedozwolone postanowienia umowne uznane zostały wszystkie klauzule przeliczeniowe w całości . W wyroku TSUE z 8 września 2022r. C-81/21, dotyczącym Deutsche Bank Polska i Bank Millennium wskazano, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym sąd krajowy może stwierdzić nieuczciwy charakter, nie całości warunku umowy zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, lecz jedynie elementów tego warunku, które nadają mu nieuczciwy charakter, w związku z czym warunek ten pozostaje, po usunięciu takich elementów, częściowo skuteczny, jeżeli takie usunięcie sprowadzałoby się do zmiany treści tego warunku, który ma wpływ na jego istotę. Nie można więc dzielić takiego warunku, jeżeli ten warunek ma pływ na istotę tego warunku. W tym przypadku istotą warunku było zapewnienie sobie przez (...) Bank możliwości ustalenia kursu poprzez pozorną obiektywizację tj oparcie podstawy wyliczeń na medianie kursu średniorynkowego, który właściwie nie jest zdefiniowany. Wybieranie elementów warunków przeliczania naruszałby odstraszający cel Dyrektywy Rady 93/13/EWG. Byłaby to w istocie zmiana warunku o jakiej mowa w wyroku TSUE z dnia 20 marca 2025 r. C-365/23 SIA "A" przeciwko C, D, E,.

W sytuacji więc wyeliminowania w oparciu o art. 385 ¹§1k.c. skutku związania pozwanego wskazanymi postanowieniami abuzywnymi dotyczącymi klauzul przeliczeniowych, brak jest umownego określenia mechanizmu kształtowania wysokości wypłaty świadczenia jak i określenia świadczenia pozwanego wyrażonego w złotych.. Trudno zaś przyjąć by wolą stron było zawarcie kredytu bez takiego mechanizmu szczególnie, że oprocentowanie kredytu powiązano ze zmienną stopy referencyjnej Libor 3M.

Niezależnie od tego należy podkreślić, że w tym przypadku konsument został narażony na ryzyko kursowe. Wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Powyższe oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2022r. I CSK 3200/22).

Nawet jednak przyjęcie możliwości utrzymania umowy przy przeliczeniu kursu NBP nie uchyli konsekwencji narażenia kredytobiorcy na skutki nieograniczonej deprecjacji waluty polskiej.

Powyższe oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2022r. I CSK 3200/22).

Prawidłowo więc oceniono skutki abuzywności prowadzące do stwierdzenia nieważności umowy . Słusznie Sąd Okręgowy uznał, że tak okrojona umowa, która nie odpowiada rzeczywistej woli stron spełnia wymogi z art. 353 ¹§1 k.c. Nie był także wykluczone uznanie, że umowa zawarta w okolicznościach wskazanych powyżej była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Nie ma jednak podstaw do odwoływania się do treści art. 58§2 k.c. wobec szczególnej regulacji wynikającej z norm dotyczących ochrony konsumenckiej. Bezprzedmiotowy był więc dowód z opinii biegłego.

W konsekwencji przyjęcia skutku nieważności konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c. zob. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56).

Zarzuty więc strony powodowej nie mogły zostać uwzględnione.

Nie był także zasadny podniesiony w piśmie z dnia 17 listopada 2023 zarzut naruszenia art. 321 k.p.c. Przy przyjętej konstrukcji kumulacji zmodyfikowanego powództwa (k 768) i uwzględnienia częściowego żądania ewentualnego , zarzut naruszenia art. 231 k.p.c. jest bezprzedmiotowy. Także dla rozpoznania apelacji nie ma znaczenia częściowe cofnięcie pozwu albowiem tej części powództwa Sąd Okręgowy nie wydał rozstrzygnięcia tj nie orzekał o żądaniu zasądzenia kwoty 318362 zł dochodzonej tytułem nienależnego powodowi wynagrodzenia związanego z korzyścią majątkową

Sąd Apelacyjny uznaje również, że podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia nie jest zasadny. Do chwili, w której obie strony uznawały, że były związane postanowieniami umowy , która tworzyła podstawy do dochodzenie roszczeń w oparciu o stosunek umowny roszczenie nie mogło aktualizować się roszczenie z tytułu nienależnego świadczenia. W ramach stosunku umownego udzielono prolongatę spłaty do 15 stycznia 2016 r. Odroczenie przez strony terminu spełnienia świadczenia, powoduje, że przedawnienie biegnie na nowo z upływem odroczonego terminu (por. uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 22 października 2021 r. III CZP 78/20 OSNC 2022/5/45). Wniesienie pozwu przerwało termin roszczeń umownych, stąd dopiero oświadczenie pozwanego z dnia 10 listopada 2017r. doręczone stronie pozwanej w dniu 28 listopada 2017r. aktualizowało roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia. Roszczenie kondykcyjne związane z zarzutami dotyczącymi skutków abuzywności postanowień umowy nie może się rozpocząć do chwili wyrażenia przez konsumenta jasnego stanowiska w kwestii odmowy potwierdzenia abuzywnych postanowień umowy. Stan wymagalności roszczenia następuje kolejnego dnia po powołaniu się przez kredytobiorcę na niedozwolony charakter postanowienia (por. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2024 r. I CSK 70/24.). Jak wynika z orzecznictwa TSUE wyrażonego w wyroku z dnia 7 grudnia 2023 r C 140/22 ECLI:EU:C:2023:965 nie można żądać w toku postępowania sądowego sformalizowanego oświadczenia kredytobiorcy odnośnie utrzymania skuteczności umowy zawierającej klauzule abuzywne (por. także Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2024 r. II CSKP 296/24) . Należy jednak podkreślić, ze bez świadomego i jasnego stanowiska konsumenta nie można antycypować nieważności umowy. Dopiero więc po doręczeniu stronie powodowej pisma z dnia 10 listopada 2017r. powinna ona była mieć świadomość braku akceptacji przez pozwanego abuzywnych postanowień umowy i że przysługuje jej roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego. Do czasu sformułowania żądania zwrotu nienależnego świadczenia w piśmie modyfikującym żądanie z dnia 20 grudnia 2021r. (k. 768) upłynął wprawdzie trzyletni termin. Uznaniu jednak skuteczności zarzutu przedawnienia sprzeciwia się bowiem po pierwsze fakt, że na ewentualne podstawy do zasądzenia w ramach dochodzonych kwoty zwrotu kwoty 530000 zł strona powodowa powoływała się już w piśmie z dnia 21 grudnia 2020. Fakt modyfikacji powództwa i sformułowania żądania ewentualnego nie uchyla wcześniej zgłoszonego z ostrożności wniosku o uwzględnienie obowiązku zwrotu wzajemnych świadczeń . Po drugie uwzględnieniu skuteczności zarzutu przedawnienia. sprzeciwiają się zasady słuszności albowiem do chwili złożenia pisma z dnia 21 grudnia 2020r. przekroczenie terminu nie było wielkie a ponadto strona powodowa już w pozwie skonkretyzowała dostateczną podstawę faktyczną, która w połączeniu ze stanowiskiem pozwanego była wystarczająca podstawą do skonkretyzowania nowych ewentualnych podstaw prawnych dochodzenia roszczenia. Ponadto nie można pominąć , że ówcześnie dominujące było stanowisko , że konsument może wyrazić swą zgodę na niedozwolone postanowienie zarówno w toku sporu przed sądem, jak i pozasądowo, jednakże w obu przypadkach będzie to skuteczne tylko wtedy, gdy został wyczerpująco poinformowany o konsekwencjach prawnych, jakie może pociągnąć za sobą definitywna nieskuteczność (nieważność) tego postanowienia. Tak też przyjmował Sąd Okręgowy

Przy powołanej wyżej teorii dwóch kondycji pozwanemu przysługuje odrębne roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy, stąd (bez ewentualnego potrącenia) spłata kredytu nie ma znaczenia dla oceny wzbogacenia pozwanego wynikającego z pobrania przez niego kwoty kredytu. Podniesione przez pozwanego zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły więc zostać uwzględnione. Potrącenie może być dokonane skutecznie gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, , jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Zobowiązanie z tytułu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy i wymaga wezwania do zapłaty (art. 455 k.c.). Pozwany w oświadczeniu o potrąceniu powoływał się na wezwanie do zapłaty doręczone dnia 1 grudnia 2017r. (k1020) . Pozwany jednak może podnieść zarzut potrącenia nie później niż przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy albo w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy jego wierzytelność stała się wymagalna (art. 203 ¹§1 k.c.) . Zarzut więc dokonania potrącenia był spóźniony. Ponadto pismo z dnia 10 listopada 2017r. nie zostało złożone ani też nie złożono dowodów wysłania tego wezwania. W sytuacji wstecznych skutków potrącenia oraz wynikających z art. 451§1 k.c. uprawnień wierzyciela do zaliczenia świadczeń na poczet należności ubocznych jak też wynikającej z oświadczenia pozwanego kolejności potrącenia, dla wykazania skuteczności potrącenia konieczne też było wykazanie wysokości wierzytelności zaspokajanych w sposób wskazany w piśmie z dnia 24 września 2025r.

Z powyższych przyczyn obie apelacje oddalono w oparciu o art. 385 k.p.c.

Z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcie dotyczyło wyroku częściowego nie orzekano kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy dokona oceny skuteczności cofnięcia powództwa w pozostałej części i w rozstrzygnięciu końcowym orzeknie o kosztach procesu przy uwzględnieniu wyniku całego postępowania.