Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 listopada 2022 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSA Beata Kurdziel
Protokolant:	Katarzyna Mitan

po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2022 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa Syndyka Masy Upadłości (...) w W. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W.

przeciwko A. J. i G. P.

o zapłatę

na skutek apelacji strony powodowej oraz apelacji pozwanej A. J.

od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 16 lipca 2021 r., sygn. akt I C 779/20,

1.  zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że nadaje mu brzmienie:

„I. zasądza solidarnie od pozwanych A. J. i G. P. na rzecz strony powodowej Syndyka Masy Upadłości (...) w W. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. kwotę 215.055,12 zł (dwieście piętnaście tysięcy pięćdziesiąt pięć złotych 12/100) wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP w stosunku rocznym, ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie:

- od kwoty 124.276,13 zł od dnia 14 listopada 2019r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.134,71 zł od dnia 6 grudnia 2019r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.092,25 zł od dnia 6 stycznia 2020r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.117,66 zł od dnia 6 lutego 2020r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.275,18 zł od dnia 6 marca 2020r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.171,01 zł od dnia 6 kwietnia 2020r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.261,54 zł od dnia 6 maja 2020r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.224,85 zł od dnia 6 czerwca 2020r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.314,27 zł od dnia 6 lipca 2020r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.279,98 zł od dnia 6 sierpnia 2020r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.307,67 zł od dnia 6 września 2020r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.395,39 zł od dnia 6 października 2020r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.364,79 zł od dnia 6 listopada 2020r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.451,34 zł od dnia 6 grudnia 2020r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.423,28 zł od dnia 6 stycznia 2021r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.452,71 zł od dnia 6 lutego 2021r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.647,39 zł od dnia 6 marca 2021r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.514,65 zł od dnia 6 kwietnia 2021r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.598,13 zł od dnia 6 maja 2021r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.576,75 zł od dnia 6 czerwca 2021r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.658,96 zł od dnia 6 lipca 2021r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.640,34 zł od dnia 6 sierpnia 2021r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.672,41 zł od dnia 6 września 2021r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.752,65 zł od dnia 6 października 2021r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.738,29 zł od dnia 6 listopada 2021r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.817,19 zł od dnia 6 grudnia 2021r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.805,76 zł od dnia 6 stycznia 2022r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.839,84 zł od dnia 6 lutego 2022r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 3.001,30 zł od dnia 6 marca 2022r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.910,78 zł od dnia 6 kwietnia 2022r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.986,14 zł od dnia 6 maja 2022r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 2.982,40 zł od dnia 6 czerwca 2022r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 3.056,29 zł od dnia 6 lipca 2022r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 3.055,75 zł od dnia 6 sierpnia 2022r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 3.092,86 zł od dnia 6 września 2022r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 3.164,48 zł od dnia 6 października 2022r. do dnia zapłaty;

II. oddala powództwo w pozostałej części;

III. wyrokowi w punkcie I nadaje rygor natychmiastowej wykonalności w stosunku do pozwanego G. P.;

IV. znosi wzajemnie między stronami koszty procesu.”;

2.  oddala apelację strony powodowej w całości oraz apelację pozwanej A. J. w pozostałej części;

3.  znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego.

SSA Beata Kurdziel

Sygn. akt I ACa 1525/21

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 14 listopada 2019 r. strona powodowa Syndyk Masy Upadłości Spółdzielczej (...) — (...)w W. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. domagała się zasądzenia od pozwanych A. J. i G. P. solidarnie kwoty 382 634,88 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP rocznie, ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Nadto wniósł o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu. Na uzasadnienie żądania strona powodowa podała, że w dniu 8 września 2014 r. Spółdzielcza (...) — (...) w W. z siedzibą w W. zawarła z pozwaną umowę nr (...), na podstawie której udzieliła kredytu w kwocie 255 000 zł. Kwota kredytu została wypłacona w dniu 8 września 2014 roku. Kredyt miał być spłacony w ratach. Kredytobiorca, mimo zobowiązania wynikającego z umowy, nie uregulowała rat kredytu w ustalonym terminie. Wobec bezskutecznego wezwania do zapłaty wymagalnej należności, pismem z 22 września 2016 r. (...) w W. wypowiedziała pozwanej umowę. Wypowiedzenie doręczono pozwanej 11 października 2016 roku. Po upływie okresu wypowiedzenia pozwana oraz poręczyciel (pozwany) wezwani zostali ostatecznie do zapłaty należności. Wezwania nie spowodowały spłaty zadłużenia. Na dochodzoną pozwem należność składa się niespłacony kapitał w kwocie 255 000 zł, odsetki umowne w kwocie 49 401 ,23 zł, odsetki z tytułu należności przeterminowanych (karne) w kwocie 78 194,65 zł oraz inne (w tym między innymi koszty windykacji) w kwocie 39 zł.

Z ostrożności procesowej, na wypadek gdyby Sąd uznał, że termin przedawnienia należy liczyć oddzielnie dla każdej z rat, strona powodowa wskazała, że nie jest przedawnione roszczenie za okres co najmniej od 1 stycznia 2016 roku. Wniosła także o zastosowanie art. 117 ¹ § 1 k.c. z uwagi na to, że (...) w W. znajduje się w szczególnej sytuacji, jaką jest postępowanie upadłościowe.

W odpowiedzi na pozew pozwana A. J. (1) wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu, podnosząc zarzut przedawnienia co do całości żądania. Powołując się na art. 120 § 1 zd. 2 k.c., wskazała, że gdyby strona powodowa podjęła czynności w najwcześniejszym możliwym terminie, tj. od dnia nieuregulowania dwóch kolejnych rat kredytu, czyli od dnia 6 kwietnia 2015 r. z doliczeniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia, termin przedawnienia już by upłynął. Ewentualnie, podniosła, że przedawnieniu uległy raty kredytu począwszy od trzeciej raty, tj. od dnia 5 marca 2016 r. do siódmej raty z terminem wymagalności przypadającym na dzień 5 lipca 2015 r.

Pozwany G. P. nie złożył odpowiedzi na pozew, nie stawił się na kolejne rozprawy i nie przedstawił swojego stanowiska w sprawie.

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu wyrokiem wydanym w dniu 16 lipca 2021r. w sprawie z powództwa Syndyka Masy Upadłości (...) w W. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. przeciwko A. J. i G. P. o zapłatę, zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz strony powodowej kwotę 361.703,18 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP w stosunku rocznym, ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie, od dnia 14 listopada 2019 r. do dnia zapłaty (pkt I), oddalił powództwo w pozostałej części (pkt II), wyrokowi w pkt. I w stosunku do pozwanego G. P. nadaje rygor natychmiastowej wykonalności (pkt III), zasądził od pozwanych na rzecz powoda solidarnie kwotę 14.820,18 zł tytułem kosztów procesu (pkt IV) oraz nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Nowym Sączu od pozwanych solidarnie kwotę 13.631,55 zł tytułem części opłaty od pozwu, od której powód został zwolniony (pkt V).

Podstawą orzeczenia był następująco ustalony stan faktyczny:

W dniu 8 września 2014 r. Spółdzielcza (...)— (...) w W. z siedzibą w W. zawarła z A. J. — członkiem (...) — umowę kredytu (kredyt konsumencki) nr (...). Na jej podstawie udzielono pozwanej kredytu w kwocie 255 000 zł i ustalono spłatę zobowiązania wraz z należnymi odsetkami do dnia 5 września 2024 roku. Zgodnie z pkt. 10 umowy, spłata kredytu miała następować w ratach miesięcznych płatnych bez wezwania w terminach i kwotach wskazanych w harmonogramie spłaty kredytu, który stanowił załącznik nr(...) do przedmiotowej umowy. Stosownie do brzmienia pkt. 16 umowy kredytobiorca zobowiązany był ponieść określone koszty związane z zawarciem umowy. Wysokość pozostałych opłat i prowizji określała Tabela Opłat i Prowizji stanowiąca załącznik nr(...) do umowy. W umowie postanowiono, że roczna stopa oprocentowania zadłużenia przeterminowanego wynosi czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP, na dzień zawarcia umowy wynosząca 16 ^{( 0)}/0. Zmiana wysokości ww. stopy następuje w przypadku zmiany stopy kredytu lombardowego przez NBP, z tym zastrzeżeniem, że maksymalna stopa procentowa nie może w stosunku rocznym przekroczyć czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego NBP (pkt 18). W wypadku zaległości w spłacie pożyczki, kredytobiorca zobowiązał się do uiszczenia na rzecz (...) określonych opłat za czynności windykacyjne określonych w Tabeli Prowizji i Opłat (pkt 19 umowy). Zgodnie z treścią pkt. 20 umowy, w przypadku nieterminowej spłaty kredytu, należność z tego tytułu staje się w dniu następnym należnością przeterminowaną. Od niespłaconego w całości lub części kapitału, a od dnia wniesienia powództwa od całości zadłużenia, pobierane są odsetki wg. stopy procentowej, o jakiej mowa w pkt. 18 umowy. (...) przysługuje przy tym prawo do wypowiedzenia umowy kredytu w trybie i na warunkach, o jakich mowa w pkt. 33 umowy. Po upływie terminu wypowiedzenia umowa ulegać miała rozwiązaniu, co oznacza postawienie kredytu w stan natychmiastowej wymagalności i konieczność spłaty całości zadłużenia w terminie zakreślonym przez (...). W pkt 33 umowy (...) w W. zastrzegł sobie prawo do wypowiedzenia umowy z 30-dniowym terminem wypowiedzenia i postawienia, po upływie okresu wypowiedzenia, całego kredytu w stan natychmiastowej wymagalności w przypadku stwierdzenia, że warunki udzielenia kredytu nie zostały dotrzymane, w przypadku utraty zdolności kredytowej przez kredytobiorcę, a także w przypadku, gdy kredytobiorca nie zapłacił w terminach określonych w umowie pełnych rat kredytu za co najmniej dwa okresy płatności po uprzednim wezwaniu kredytobiorcy listem poleconym do zapłaty zaległych rat w terminie nie krótszym, niż 7 dni o dotrzymania wezwania pod rygorem, wypowiedzenia umowy. W pkt 36 umowy kredytobiorca potwierdził, że otrzymał Regulamin (załącznik nr (...)), harmonogram spłaty (załącznik nr (...)), Tabelę opłat i prowizji (załącznik nr (...)), wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy (załącznik nr (...)) oraz dyspozycję spłaty kredytu (załącznik nr (...)). W pkt. 40 umowy kredytobiorca zobowiązał się do przestrzegania postanowień Regulaminu. Zapis § 35 Regulaminu stanowił, że po upływie okresu wypowiedzenia umowy kredytobiorca jest obowiązany do niezwłocznego zwrotu wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami należnymi (...) za okres korzystania z kredytu, chyba że umowa stanowi inaczej. W § 64 Regulaminu postanowiono, że kredytobiorca i poręczyciel są obowiązani powiadomić (...) o każdej zmianie adresu, w tym o zmianie adresu korespondencyjnego pocztowego. Wszelka korespondencja jest wysyłana przez (...) na ostatni wskazany w tym celu adres. Za zobowiązania kredytobiorcy wynikające z przedmiotowej umowy poręczył G. P., zobowiązując się do zapłaty kwoty 255 000 zł lub jej części powiększonej o należne odsetki, opłaty, prowizje i inne koszty przysługujące (...) w związku z wykonaniem umowy na wypadek, gdyby pożyczkobiorca nie wykonał swojego zobowiązania. Poręczenie udzielone zostało bezterminowo. Zgodnie z harmonogramem spłaty, raty od 1 do 7 — płatne odpowiednio w dniach 5 stycznia 2015 r., 5 lutego 2025 r., 5 marca 2015 r., 5 kwietnia 2015 r., 5 maja 2015 r., 5 czerwca 2015 r. oraz 5 lipca 2015 r. w kwotach po 4186,34 zł każda — obejmowały wyłącznie odsetki. Kolejne raty (od 8 do 116 w kwotach po 4186,34 zł oraz ostatnia w kwocie 4186,06 zł) miały być już ratami odsetkowo-kapitałowymi.

W dniu 8 września 2014 r. pozwana złożyła dyspozycję przelania kwoty udzielonego jej kredytu na konto (...). Z kwoty udzielonego pozwanej kredytu pobrana została prowizja z tytułu udzielenia kredytu w kwocie 10 710 zł (pkt. 16 umowy) oraz opłata przygotowawcza w wysokości 2040 zł. Kolejnymi dyspozycjami pozwana przekazała z konta (...) kwotę 203 648,97 zł na spłatę „(...) nr (...)" oraz kwoty 400 zł i 2,50 zł tytułem składki ubezpieczeniowej. W dniu 8 września 2014 r. pozwana pobrała z rachunku gotówką 40.641,03 zł. Pismem z dnia 11 lipca 2016 r. (...) w W., w związku z brakiem terminowego regulowania należności, wezwała pozwaną do zapłaty zaległego zadłużenia w kwocie 66 214,10 zł w terminie 14 dni od doręczenia wezwania, zastrzegając sobie prawo wypowiedzenia umowy oraz postawienia całego zadłużenia w stan natychmiastowej wymagalności w przypadku nieuregulowania zasłużenia w wyznaczonym terminie. Kolejnym pismem z tej samej daty (...) w W. zawiadomiła poręczyciela o fakcie nieregulowania przez pozwaną zadłużenia wynikającego z kredytu. Pismem z dnia 18 sierpnia 2016 r. (...) w W. po raz kolejny wezwał pozwaną do spłaty zadłużenia, ponownie zastrzegając sobie prawo wypowiedzenia umowy oraz postawienia całego zadłużenia w stan natychmiastowej wymagalności w przypadku nieuregulowania zasłużenia w wyznaczonym terminie. Jednocześnie pismem z tej samej daty (...) w W. zawiadomiła poręczyciela o fakcie dalszego nieregulowania przez pozwaną zadłużenia wynikającego z kredytu. Pismem z 22 września 2016 r. (...) w W. wypowiedziała pozwanej umowę kredytu nr (...) z dnia 8 września 2014 r. z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia. Pismo skierowano do pozwanej na jej adres listem poleconym. Korespondencję dwukrotnie awizowano, po czym w dniu 11 października 2016 r. zwrócono nadawcy jako niepodjętą w terminie.

Kolejnymi uchwałami Zarząd (...) w W. ustalał stopę odsetek od kredytów przeterminowanych na poziome aktualnie obowiązujących stóp procentowych kredytu lombardowego NBP oraz aktualizował obowiązującą Tabelę opłat i prowizji. W okresie od 8 września 2014 r. do 9 lutego 2015 r. na poczet spłaty pozwana wpłaciła jedynie dwie raty kredytu. Następnie zaprzestała spłaty należności wynikającej z przedmiotowej umowy.

Na dzień 14 listopada 2019 r. łączna kwota zadłużenia pozwanej względem (...) w W. obejmowała kwotę 382 634,88 zł. Składały się na nią: niespłacony kapitał w kwocie 255 000 zł, niespłacone odsetki umowne w kwocie 49 401 zł, odsetki z tytułu należności przeterminowanych w kwocie 78 194,65 zł oraz prowizje i opłaty dodatkowe w kwocie 39 zł.

W dniu 5 lutego 2015 r. ogłoszona została upadłość (...) w W. z siedzibą w W. z możliwością zawarcia układu, zmieniona na obejmującą likwidację majątki upadłego. Na syndyka wyznaczono L. K..

Powyższy stan faktyczny ustalony został na podstawie dokumentów przedłożonych przez stronę powodową.

W rozważaniach prawnych Sąd Okręgowy wskazał, że w świetle ustalonych okoliczności faktycznych sprawy powództwo w zasadniczej części zasługiwało na uwzględnienie. Zgłoszone w pozwie roszczenie strona powodowa opierała na okoliczności niewykonania przez pozwaną A. J. umowy kredytu (kredytu konsumenckiego) opiewającej na kwotę 255 000 zł i podlegającej rygorom ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U.2019.1083 tj.). Przedmiotowa umowa kredytu została zawarta zgodnie z art. 29 ust. 1, art. 36 ust. 2 i 3 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz.U.2020.1643 tj.). Zgodnie z 36 ust. 2 i 3 przywołanej ustawy, do umów kredytowych zawieranych przez kasy stosuje się odpowiednio przepisy art. 69, 70, 74-78 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, a do umów o kredyt konsumencki zawieranych przez kasy stosuje się przepisy wspomnianej ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. W świetle dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych nie ulega wątpliwości, że (...) w W. oraz pozwaną łączyła umowa kredytu, na mocy której pozwana otrzymała ustaloną sumę pieniędzy. A. J. (1) jako kredytobiorca zobowiązała się zwrócić pobrane pieniądze wraz z należnymi odsetkami oraz powstałymi kosztami na warunkach określonych umową i regulaminem. Pozwana nie wywiązała się w pełni z przyjętego na siebie obowiązku.

Pozwana A. J. (1) co do zasady nie kwestionowała roszczenia przyznając, że uregulowała dwie pierwsze raty zadłużenia, następnie zaś, z przyczyn od siebie niezależnych (trudna sytuacja osobista, a także zdrowotna), zaprzestała regulowania należności. W gruncie rzeczy za przyznany przez pozwaną uznać należało też fakt, że doszło do skutecznego wypowiedzenia umowy pożyczki. Bezspornie na dzień 14 listopada 2019 r. łączna kwota zadłużenia pozwanej względem (...) w W. obejmowała kwotę 382 634,88 zł. Składały się na nią: niespłacony kapitał w kwocie 255 000 zł, niespłacone odsetki umowne w kwocie 49 401 zł, odsetki z tytułu należności przeterminowanych w kwocie 78 194,65 zł oraz prowizje i opłaty dodatkowe w kwocie 39 zł. Pozwany G. P. udzielił poręczenia za spłatę przez kredytobiorcę zobowiązania wynikającego z przedmiotowej umowy kredytu, ponosi zatem na art. 881 k.c. odpowiedzialność solidarną wraz z kredytobiorczynią.

Dokonując analizy postanowień łączącego strony stosunku umownego zawartego w ramach członkostwa w powodowej (...) w świetle zgodności zawartej umowy z prawem i zasadami współżycia społecznego, Sąd Okręgowy stwierdził brak dostatecznych podstaw do przyjęcia, że wskazana umowa kredytu jest nieważna w całości lub w części. W szczególności, postanowienia określające wysokość oprocentowania i wysokość opłaty operacyjnej nie naruszały przepisów prawa, w tym przepisu art. 359 § 2 ¹ k.c., ani obowiązujących w dacie zawarcia umowy przepisów ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Pozwani nie podnosili zresztą takich zarzutów.

Częściowo zasługiwał natomiast na uwzględnienie podniesiony przez pozwaną zarzut przedawnienia roszczenia. Stosownie do brzmienia art. 118 k.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Przepis ten zmodyfikowany został ustawą z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2018.1104) zmieniającej Kodeks cywilny z dniem 9 lipca 2018 roku. Zgodnie z art. 5 ust. 1, 2 i 4 noweli, do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych stosuje się od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy przepisy ustawy zmienianej, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Jeżeli zgodnie z ustawą zmienianą, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, termin przedawnienia jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Jeżeli jednak przedawnienie, którego bieg terminu rozpoczął się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nastąpiłoby przy uwzględnieniu dotychczasowego terminu przedawnienia wcześniej, to przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Roszczenia przedawnione przysługujące przeciwko konsumentowi, co do których do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy nie podniesiono zarzutu przedawnienia, podlegają z tym dniem skutkom przedawnienia określonym w ustawie zmienianej, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Roszczenie strony powodowej jako roszczenie majątkowe i związane z prowadzona przez (...) działalnością gospodarczą przedawnia się z upływem 3 letniego terminu przedawniania, przy czym nie jest to świadczenie okresowe, nawet jeśli jest spłacane ratalnie. W przypadku rat kredytu uznać należy, że poszczególne z nich przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym rata powinna być spłacona zgodnie z postanowieniami umowy, a termin przedawnienia biegnie oddzielnie dla każdej z rat. Przedawnieniu uległy zatem raty wymagalne odpowiednio 5 marca 2015 r., 5 kwietnia 2015 r., 5 maja 2015 r., 5 czerwca 2015 r. oraz 5 lipca 2015 roku (raty odsetkowe) na łączną kwotę 20 931 ,70 zł (5 x 4186,34 zł). Przedawnienie w stosunku do tej należnościom nastąpiło przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, a w konsekwencji nie ma do niej zastosowania obowiązująca od 9 lipca 2018 r. reguła, według której koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (znowelizowany art. 118 zd. 2 k.c.). Skoro pozew w niniejszej sprawie wniesiony został dopiero 14 listopada 2019 r., nie mógł on tu też spowodować przerwy w biegu przedawnienia (art. 123 S 1 k.c.). O przedmiotową kwotę pomniejszyć należało wobec tego dochodzoną pozwem należność odsetkową objętą żądaniem pozwu (49 401 zł - 20 931,70 zł 28 469,53 zł). Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska strony powodowej, według którego w sprawie niniejszej zachodzą okoliczności uzasadniające nieuwzględnienie upływu terminu przedawnienia roszczenia w trybie art. 117 ^{( 1 )}§ 1 i 2 k.c. W art. 117 ^{( 1 )}§ 1 ustawodawca wskazuje na dwie ogólne przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd: 1) zasady słuszności oraz 2) obowiązek rozważenia interesów stron. Przesłanki nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia roszczenia skierowanego przeciwko konsumentowi zasadniczo wpisują się w wypracowane w orzecznictwie kryteria odmowy uwzględnienia tego zarzutu na podstawie art. 5 k.c. Nie można w tym kontekście podzielić stanowiska, że pozwana podnosząc zarzut przedawnienia naruszyła zasady współżycia społecznego i nadużyła swojego prawa. Wraz z upływem terminu przedawnienia po stronie zobowiązanego powstaje prawo do skorzystania z zarzutu, który — w razie uczynienia z niego użytku — uniemożliwia wykorzystanie przymusu państwowego dla realizacji roszczenia. Podniesienie zarzutu przedawnienia nie może więc być uznane za nadużycie prawa, gdyż jest to właśnie skorzystanie z uprawnienia, które dłużnikowi przysługuje. W żaden sposób nie wykazano, aby to konkretne postępowanie pozwanej miało doprowadzić do upadłości (...). Brak było również okoliczności szczególnych po stronie pozwanej, aby w rozpatrywanej sprawie ocenić tę kwestię odmiennie.

W pozostałym zakresie zarzut przedawnienia nie podlegał uwzględnieniu. Kredytodawca zastrzegł sobie prawo do wypowiedzenia umowy z 30-dniowym terminem wypowiedzenia i postawienia, po upływie okresu wypowiedzenia, całego kredytu w stan natychmiastowej wymagalności w przypadku stwierdzenia, że warunki udzielenia kredytu nie zostały dotrzymane, w przypadku utraty zdolności kredytowej przez kredytobiorcę, a także w przypadku, gdy kredytobiorca nie zapłacił w terminach określonych w umowie pełnych rat kredytu za co najmniej dwa okresy płatności po uprzednim wezwaniu kredytobiorcy listem poleconym do zapłaty zaległych rat w terminie nie krótszym, niż 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem, wypowiedzenia umowy. W przedmiotowej sprawie, mimo niewywiązywania się przez pozwaną z przyjętego na siebie zobowiązania i nieregulowanie na rzecz kredytodawcy płatności trzeciej (przypadającej na dzień 5 marca 2015 r.) i kolejnych rat w sposób przewidziany w umowie, (...) w W. skorzystał ze swojego uprawnienia w zakresie wypowiedzenia warunków umowy dopiero 22 września 2016 r. Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska pozwanej, że skoro (...) w W. miał możliwość wypowiedzenia umowy kredytu — wobec nieuregulowania dwóch kolejnych rat — już 6 kwietnia 2015 r. (z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia), to właśnie od tego możliwego momentu wypowiedzenia (6 maja 2015 r.) należy liczyć termin przedawnienia całości dochodzonego roszczenia. Wymagalność roszczenia to stan, w którym wierzyciel uzyskuje możliwość zaspokojenia swego roszczenia. Termin przedawnienia niespłaconego zobowiązania w przedmiotowej sprawie w części dotyczącej rat przyszłych powinno się liczyć od chwili, w której (...) w W. skutecznie wypowiedział umowę kredytu. Dopiero w tym momencie zmienił się termin wymagalności rat przyszłych. Skoro wypowiedzenie umowy kredytowej jest uprawnieniem kredytodawcy, to do momentu w którym kredytodawca z tego uprawnienia nie skorzystał, kredyt przedawniał się natomiast sukcesywnie co do poszczególnych rat. Ponadto, wyjątek sformułowany w art. 120 § 1 zd. 2 k.c. ma zastosowanie do zobowiązań bezterminowych. W przedmiotowej sprawie, nie ulega wątpliwości, że termin wymagalności poszczególnych rat kredytu był w umowie ściśle określony zgodnie z harmonogramem spłat, stanowiącym załącznik do przedmiotowej umowy. W związku z powyższym, do roszczenia dochodzonego przez pozwany bank nie mógł mieć zastosowania przepis art. 120 § 1 zd. drugie k.c.

Wobec powyższego, Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo częściowo tj. do kwoty 361703,18 zł wraz z odsetkami umownymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, przy oddaleniu roszczeń strony powodowej w zakresie, w jakim uznane zostały one za przedawnione. W stosunku do pozwanego G. P. wydany wyrok jest wyrokiem zaocznym na podstawie art.339§1 i 2 k.p.c. W konsekwencji, na zasadzie art. 333 § 1 pkt. 3 k.p.c. wyrokowi w pkt. I w stosunku do pozwanego G. P. nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 100 k.p.c.

Apelację od powyższego wyroku wniosła strona powodowa oraz pozwana A. J. (1).

Syndyk masy upadłości (...) w W. zaskarżył wydany wyrok w części tj. co do pkt II oraz co do pkt IV, zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 118 k.c. w zw. z art. 120 § 1 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 Prawa bankowego w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim polegające na przyjęciu, iż wprawdzie roszczenie powoda nie jest świadczeniem okresowym, to jednak poszczególne raty przedawniają się odrębnie, co - w sytuacji, gdy zgodnie z jednorazową naturą świadczenia, z góry znaną wysokością całego zobowiązania umowy kredytu, wypłaceniem kredytu jednorazowo, zakreśleniem czasu, na jaki umowa została zawarta oraz harmonogramem spłaty - jest zapatrywaniem błędnym, albowiem zwrot kredytu nie jest świadczeniem okresowym, lecz jednorazowym a podzielonym na części, przy czym rozłożenie jego płatności na raty stanowi jedynie ustalenie sposobu wykonania zobowiązania, co pozostaje bez wpływu na jego wymagalność;

a w przypadku nie uwzględnienia powyższego, naruszenie:

- art. 117 ¹ § 1 i § 2 k.c. oraz art. 5 k.c. poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, iż część roszczenia uległa przedawnieniu, mimo że w sprawie zaistniały szczególne okoliczności, gdyż m in. roszczenia dochodzone w niniejszym postępowaniu, jako związane z działalnością gospodarczą, przedawniają się w krótkim, zaledwie 3 letnim okresie przedawnienia, w stosunku do kredytodawcy ogłoszono upadłość, której przyczyną były m in. zaniechania w spłacie zobowiązań przez pożyczkobiorców, a po stronie powodowej występuje Syndyk masy upadłości, który przejął zarząd nad majątkiem upadłego dopiero z chwilą ogłoszenia upadłości i przed przystąpieniem do sądowego dochodzenia wierzytelności musiał podjąć szereg czynności organizacyjno - porządkowych by m in. sporządzić spis inwentarza i sporządzić sprawozdanie finansowe oraz uporządkować stosunki prawne z ok. 80 tys. członkami upadłej (...) i innymi podmiotami, z powodu, których Syndyk nie mógł wcześniej wystąpić przeciwko Pozwanemu do Sądu;

II. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy:

- art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 339 § 2 k.p.c. poprzez brak wszechstronnej analizy materiału dowodowego i pominięcie treści złożonych przez powoda i nie kwestionowanych przez pozwanych dowodów, polegające na pominięciu w ocenie żądania pozwu punktów 10 oraz 33 umowy nr (...) (stanowiącej źródło roszczenia powoda), w sytuacji gdy z pkt 33 umowy wprost wynika, że skutkiem wypowiedzenia jest postawienie całego kredytu wraz z odsetkami w stan natychmiastowej wymagalności, przy czym irrelewantne dla objęcia stanem wymagalności pozostaje okoliczność, czy termin płatności raty wedle harmonogramu już nastąpił, czy miał nastąpić dopiero w przyszłości, co doprowadziło do przyjęcia, iż raty wchodzące w skład roszczenia powoda przedawniały się odrębnie, co w konsekwencji naruszyło przepisy prawa materialnego tj. art. 353 ¹ k.c. w zw. z pkt 10 i 33 umowy kredytu poprzez ich błędne zastosowanie polegające na braku uwzględnienia, iż w chwili zawarcia umowy jej strony ustaliły, że skutkiem wypowiedzenia umowy będzie postawienie całego kredytu wraz z odsetkami w stan natychmiastowej wymagalności;

- art. 339 § 2 k.p.c. poprzez nieprzyjęcie przez Sąd Okręgowy za prawdziwe twierdzeń powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie, mimo iż podane twierdzenia nie budzą wątpliwości o kwalifikowanym charakterze, czyli wątpliwości uzasadnionych, a przytoczone przez powoda twierdzenia znajdują logiczne i prawdopodobne oparcie w przytoczonych dowodach, a pozwany ad. 2 nie zakwestionował twierdzeń strony powodowej;

- art. 100 k.p.c. poprzez jego zastosowanie i uznanie, iż koszty procesu winny zostać stosunkowo rozdzielone pomiędzy stronami wobec częściowego uwzględnienia żądań powoda, podczas, gdy nie zachodzą przesłanki do jego zastosowania z uwagi na brak podstaw do oddalenia roszczenia powoda w zakresie kwoty 20.931,70 zł wraz z należnymi odsetkami.

W oparciu o ww. zarzuty strona powodowa wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda dalszej kwoty 20.931,70zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP rocznie, ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 14 listopada 2019 r. do dnia zapłaty i kosztami procesu za obie instancje.

Pozwana A. J. (1) zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego, zarzucając naruszenie art. 120 § 1 k.c. poprzez zupełne pominięcie jego dyspozycji w przedmiotowej sprawie oraz naruszenie przepisów postępowania cywilnego w przedmiocie należytego uzasadnienia wydanego wyroku co jest szczególnie uwidocznione poprzez fakt, iż w swoich rozważaniach Sąd zupełnie pominął mające w tej materii istotne znaczenie art. 120 §1 k.c. a tym samym nie podjął nawet rozważenia momentu powstania wymagalność roszczenia, naruszając swobodną ocenę materiału dowodowego. Apelująca wniosła o uwzględnienie zarzutu przedawnienia co do całości roszczenia dochodzonego pozwem z uwagi na zaistnienie przesłanek do zastosowania art. 120 § 1 k.c. i oddalenie powództwa w całości.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że Sąd Odwoławczy w całości podziela i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy. Ustalenia te poczynione zostały po właściwie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym oraz ocenie dowodów odpowiadającej dyrektywom z art. 233§1 k.p.c. Podkreślić należy, że okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia wynikały wprost z dokumentów przedłożonych do akt przez stronę powodową, które to dokumenty nie były kwestionowane przez żadną ze stron ( w tym również w zakresie harmonogramu spłat, którego treść przytoczona zostanie w dalszej części rozważań). Wbrew zarzutom podniesionym w apelacji strony powodowej w sprawie nie zachodziło naruszenie art. 233§1 k.p.c. polegające na pominięciu w ocenie żądania pozwu pkt 10 i 33 umowy. Ustalenia faktyczne sprawy obejmują treść ww. pkt 10 i 33 umowy, a częściowe oddalenie żądania pozwu przez Sąd Okręgowy wynikało z dokonanej wykładni art. 118 k.c. w zw. z art. 120§k.c. Dodatkowo wyraźnie podkreślić należy w ramach ustaleń faktycznych, że w treści pism kierowanych do pozwanych tj. wezwań do zapłaty zaległego zadłużenia oraz wypowiedzeniu, wskazanych i opisanych przez Sąd Okręgowy, brak jest jakiegokolwiek pouczenia dotyczącego możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia.

Chybione są pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego podniesione przez apelujących. W szczególności nie można przyjąć, aby Sąd I instancji nienależycie uzasadnił swoje stanowisko w zakresie argumentacji podnoszonej przez pozwaną, w tym zakresie dotyczącym art. 120§1 k.c. W uzasadnieniu wyroku znajdują się rozważania dotyczące wymagalności dochodzonego roszczenia oraz braku podstaw do przyjęcia, iż przy zastosowaniu art. 120§1 zd. 2 k.p.c. dochodzone roszczenie jest w całości przedawnione.

Nie zachodziło również zarzucane przez stronę powodową naruszenie art. 339§2 k.p.c. Pozwani - kredytobiorca i poręczyciel, jak wskazał to Sąd Okręgowy, na podstawie art. 881 k.c. ponoszą odpowiedzialność solidarną w stosunku do strony powodowej. Częściowe oddalenie powództwa nastąpiło zarówno z uwagi na podniesiony przez pozwaną A. J. (1) zarzut przedawnienia, będący zarzutem wspólnym w rozumieniu art. 375 k.c. dla obu pozwanych, jak i z uwagi na fakt, iż kwestia przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi podlega badaniu przez sąd z urzędu (art. 117§2 ^{( 1 )}k.c.). Wobec powyższego, brak ustosunkowania się przez pozwanego do zgłoszonego żądania nie dawał podstaw do uwzględnienia powództwa w całości.

Żaden ze sformułowanych w obu apelacjach zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego nie mógł zostać uwzględniony. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 118 k.c. w zw. z art. 120§1 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 prawa bankowego wskazać należy, że Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą apelację podziela stanowisko, zgodnie z którym wymagalność poszczególnych rat, wynikających z harmonogramu spłaty kredytu, następuje z upływem terminów płatności, ustalonych dla poszczególnych rat. W tym zakresie zasadnym jest odwołanie się do rozważań Sądu Najwyższego zawartych w uchwale z dnia 27 lipca 2021r., III CZP 17/21, w uzasadnieniu której wskazane zostało, iż ustawa nie definiuje pojęcia wymagalności roszczenia, ale w doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się zgodnie, że przez wymagalność należy rozumieć stan, w którym wierzyciel ma prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności. Jest to stan potencjalny, o charakterze obiektywnym, którego początek następuje od chwili, w której wierzytelność zostaje uaktywniona (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 12 lutego 1991 r., III CRN 500/90). Roszczenie jest zatem wymagalne wówczas, gdy wierzyciel może żądać jego spełnienia, a dłużnik zgodnie z treścią stosunku prawnego ma obowiązek je spełnić. Początek stanu wymagalności zależy od charakteru wierzytelności. W przypadku wierzytelności terminowych (czyli tych, co do których treść stosunku prawnego określa termin spełnienia świadczenia) pokrywa się on z chwilą nadejścia terminu spełnienia świadczenia (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 18 lutego 2015 r., III PK 83/14). W konsekwencji, przy zobowiązaniach terminowych przyjmuje się, że wierzytelność jest wymagalna, jeżeli nadszedł termin świadczenia, od tej bowiem daty wierzyciel może domagać się spełnienia świadczenia, które dłużnik powinien spełnić (uchwała Sądu Najwyższego z 5 listopada 2014 r., III CZP 76/14). Skoro z upływem terminu płatności danej raty biorący pożyczkę jest zobowiązany ją zapłacić, oznacza to, że wierzytelność dającego pożyczkę o zapłatę każdej z rat staje się wymagalna z upływem tego terminu. Nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, że wierzyciel nie może dochodzić wymagalnych rat mimo braku wypowiedzenia całej umowy. Niezapłacenie raty w terminie oznacza naruszenie obowiązku umownego ( art. 471 k.c. i art. 481 k.c.), a dłużnik popada w stan nienależytego wykonania zobowiązania. W konsekwencji, wierzyciel może także dochodzić odsetek za opóźnienie, jak również realizować inne żądania wynikające z naruszenia umowy, w tym wypowiedzieć umowę. W wypadku, gdy zwrot przedmiotu pożyczki oznaczony został przez strony umowy w częściach (ratach), to staje się on wymagalny z upływem terminów ustalonych dla poszczególnych rat, chyba że w umowie postanowiono inaczej (tak wyrok Sądu Najwyższego z 1 grudnia 2016 r., I PK 297/15). Upływ terminu płatności danej raty oznacza, że roszczenie dającego pożyczkę o zapłatę tej raty staje się wymagalne i może być dochodzone na drodze sądowej, niezależnie od realizacji innych uprawnień wierzyciela, w tym wypowiedzenia umowy. W konsekwencji, przy uwzględnieniu treści art. 120§1 k.c., zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, rozłożenie świadczenia jednorazowego na raty skutkuje różnymi terminami rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczeń o zapłatę poszczególnych wymagalnych rat.

Wobec powyższego, uwzględnienie przez Sąd Okręgowy zgłoszonego przez pozwaną zarzutu przedawnienia w zakresie rat, których termin płatności przypadał do 5 lipca 2015r. było prawidłowe, a apelacja strony powodowej kwestionująca ww. stanowisko – bezzasadna.

Brak było również podstaw do zarzucenia Sądowi Okręgowemu naruszenia art. 117 ¹ §1 i 2 k.c. Ustosunkowując się do wywodów apelacji wskazać należy, że zgodnie z art. 117 ¹ k.c., w wyjątkowych przypadkach sąd może, po rozważeniu interesów stron, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności (§1). Korzystając z ww. uprawnienia sąd powinien rozważyć w szczególności długość terminu przedawnienia, długość okresu od upływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia, charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachowania zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego w dochodzeniu roszczenia (§2 ). Wbrew twierdzeniom apelującego, brak jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że termin dochodzenia roszczenia objętego pozwem był szczególnie krótki. Roszczenie powoda jest roszczeniem wynikającym z działalności gospodarczej, które począwszy od 1 października 1990r. przedawnia się w terminie trzyletnim, a termin ten dostosowany jest do profesjonalnej działalności podmiotów gospodarczych. Za przedawnione uznane zostały raty płatne do dnia 5.07.20215r., a zatem przekroczenie terminu przedawnienia przy uwzględnieniu daty wniesienia pozwu nie może być uznane za nieznaczne. Pozwani nie przyczynili się do tego przekroczenia w żaden sposób. Nie sposób uznać za uzasadniające zastosowanie art. 117 ¹ k.c. okoliczności związane z koniecznością dochodzenia przez syndyka znacznej ilości roszczeń i wszczynania postępowań sądowych przeciwko dziesiątkom tysięcy podmiotów. Jest oczywistym, że powód celem realizacji ww. działań musi korzystać z profesjonalnej obsługi, której zakres winien być dostosowany do potrzeb, w tym do podjęcia działań zmierzających do zachowania terminów przedawnienia. Z wezwań do zapłaty kierowanych do pozwanych, a przedłożonych do akt przez stronę powodową (k. 55,57,59,61) oraz pism dot. wypowiedzenia umowy (.63,66), sporządzonych przez profesjonalnego pełnomocnika wynika, że strona powodowa posiadała już w połowie 2016r. ujawnione w systemie do obsługi księgowo-finansowej członków (...) zadłużenie pozwanych. Podjęcie działań zmierzających do dochodzenia roszczenia przed upływem terminu przedawnienia którejkolwiek z rat było zatem możliwe. Sam fakt ogłoszenia upadłości w stosunku do kredytodawcy dochodzenia takiego nie uniemożliwiał, zwłaszcza, że ogłoszenie upadłości nastąpiło w 2015r., tj. znacznie wcześniej przed upływem terminu przedawnienia.

Sąd Apelacyjny podziela także zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważania Sądu Okręgowego w zakresie braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 120§1 zd. 2 k.c., na który powoływała się pozwana, wnosząc o uwzględnienie przedawnienia całości dochodzonego roszczenia. Zgodnie z ogólną regułą, wyrażoną w art. 120 k.c., bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia wymagalności roszczenia. W samym art. 120 k.c. przewidziano dwa wyjątki od tej zasady, dotyczące roszczeń, których wymagalność zależy od podjęcia określonej czynności przez dłużnika i roszczeń o zaniechanie. Jak już wyżej wskazano, pojęcie wymagalności roszczenia nie zostało w ustawie zdefiniowane, a w doktrynie wskazuje się, że jest to stan, w którym uprawniony może skutecznie domagać się realizacji roszczenia. Roszczenie może stać się wymagalne w dniu oznaczonym w umowie lub przepisach ustawy. Może to być także termin wynikający z natury zobowiązania. Wyjątek przewidziany w art. 120 § 1 zdanie drugie uzasadniony jest tym, że w jego braku uprawniony mógłby swobodnie decydować o początku biegu przedawnienia poprzez niedokonywanie wymaganej czynności. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji przedawnienia. Trafnie Sąd Okręgowy wskazał, że w umowie łączącej strony termin wymagalności poszczególnych rat był ściśle określony ( termin zapłaty rat wynikał z harmonogramu spłat, stanowiącego załącznik do umowy). Przepis art. 120§1 zd. 2 k.c. nie miał zatem zastosowania. Przewidziana w umowie (pkt 33) możliwość wypowiedzenia umowy w przypadku stwierdzenia m.in., że kredytobiorca nie zapłacił w terminach określonych w umowie pełnych rat kredytu za co najmniej dwa okresy płatności, dawała kredytodawcy jedynie uprawnienie do uzyskania stanu wcześniejszej wymagalności całej należności z tytułu udzielonego kredytu, nie rodziła jednakże obowiązku podjęcia takich czynności.

Pomimo nietrafności zarzutów sformułowanych w apelacji pozwanej, zaskarżony wyrok – przy uwzględnieniu zakresu zaskarżenia wyroku przez A. J. (1), podlegał zmianie poprzez oddalenie powództwa w dalszej części niż wynikająca z zaskarżonego wyroku. Obowiązkiem Sądu było bowiem zbadanie, czy doszło do skutecznego wypowiedzenia umowy kredytowej. Jak wskazano wyżej, w wezwaniach o zapłatę zaległych należności z dnia 11 lipca 2016r. i 18 sierpnia 2016r., jak i wypowiedzeniu umowy kredytu z dnia 22 września 2016r., skierowanych do pozwanych ( a w szczególności do kredytobiorcy), brak określonego w art. 75c ust. 1-2 prawa bankowego wezwania zawierającego informacje o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia (strona powodowa nie powoływała się na fakt skierowania do pozwanej żadnych innych wezwań poza dołączonymi do akt, a pozwanaA. J. (1) na rozprawie apelacyjnej w dniu 4.11.2022r. oświadczyła, że poza wezwaniami z dnia 11.07.2016r. i 18.08.2016r. oraz pismem obejmującym wypowiedzenie umowy, żadnych innych pism nie otrzymała). Sąd Apelacyjny rozpoznający apelacje w niniejszej sprawie podziela wyrażony w judykaturze pogląd, zgodnie z którym kategoryczne brzmienie ww. przepisu nakłada na bank obowiązki polegające na wezwaniu kredytobiorcy, gdy ten opóźnia się ze spłatą zobowiązania, do zapłaty i wyznaczeniu mu terminu nie krótszego niż 14 dni roboczych wraz z pouczeniem o możliwości złożenia w terminie 14 dni roboczych wniosku o restrukturyzację zadłużenia, zaś inicjatywa uruchomienia tej procedury spoczywa na banku, a nie kredytobiorcy. Celem i istotą tej regulacji jest zapewnienie kredytobiorcy uprawnienia do dalszego kontynuowania umowy kredytu, mimo problemów ze spłatą rat kredytowych, przez umożliwienie restrukturyzacji powstałego zadłużenia i modyfikacji stosunku prawnego na przyszłość. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 czerwca 2021 r., IV CSKP 92/21, naruszenie przez bank wymogów z art. 75c prawa bankowego nie skutkuje nieważnością wypowiedzenia w rozumieniu art. 58§1 k.c., bowiem przepisy prawa bankowego takiej sankcji nie przewidują. Natomiast w świetle celu i charakteru prawnego art. 75c prawa bankowego, w kontekście brzmienia art. 12 noweli prawa bankowego z dnia 25 września 2015 r., pominięcie tej obowiązkowej procedury przez bank czyni dokonane wypowiedzenie kredytu bezskutecznym. Brak podjęcia przez bank ustawowo przewidzianych czynności, które poprzedzają wypowiedzenie, czynią wypowiedzenie przedwczesnym. W sytuacji, w której dana czynność prawna, w tym wypadku wypowiedzenie umowy, jest przedwczesna, to z tej przyczyny nie może być kwalifikowana jako nieważna, lecz bezskuteczna z tego względu, że nie została poprzedzona dokonaniem innych wymaganych ustawą czynności.

Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie pomimo zawarcia przed strony umowy kredytowej przed 27 listopada 2015 r., stosownie do art. 12 noweli prawa bankowego z dnia 25 września 2015 r. (Dz.U.2015.1854) znajduje do niej zastosowanie art. 75c prawa bankowego w zw. z 36 ust. 1a ustawy z dnia 5.11.2009r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz.U.2020.1643 t.j.). Nie ma przy tym podstaw do przyjęcia, że z uwagi na upadłość strony powodowej, ww. procedura w niniejszej sprawie nie miałaby być zastosowana. Stosowania ww. procedury w szczególności nie wyłącza przepis art. 331 ust. 1 prawa upadłościowego, zgodnie z którym likwidacja wierzytelności upadłego następuje przez ich zbycie lub ściągnięcie. Pojęcie „ściągnięcie wierzytelności” obejmuje ewentualnie restrukturyzację zadłużenia, wskazana w art. 75 c prawa bankowego (tak Sąd Apelacyjny w Gdańsku z wyroku z dnia 3 grudnia 2019r., V ACa 454/19).

Skoro zatem procedura przewidziana w art. 75c ust. 1-2 prawa bankowego w stosunku do pozwanej nie została zachowana, wypowiedzenie umowy kredytu z dnia 8.09.2014r. uznać należy za bezskuteczne, co z kolei uzasadnia wniosek, że nie jest wymagalna całość udzielonego kredytu, który zgodnie z harmonogramem spłat znajdującym się na k. 44-46, spłacany miał być do 5 września 2024r. Brak skuteczności wypowiedzenia nie uzasadniał jednakże oddalenia powództwa w całości. Jak wynika z twierdzeń pozwu, strona powodowa powołując się na wypowiedzenie umowy kredytowej, podnosiła okoliczność braku regulowania przez kredytobiorcę i poręczyciela rat kredytu w ustalonych w umowie terminach. Do pozwu dołączone zostały dokumenty, z których jasno wynika, w jakich terminach i w jakich wysokościach winny być płacone raty oraz jakie należności tytułem kapitału oraz tytułem odsetek składają się na każdą z rat. Przedłożone zostały także dokumenty wskazujące, jakie kwoty spłacone zostały przez pozwaną (pozwana nie kwestionowała okoliczności, że zaprzestała spłaty zadłużenia już od 5 marca 2015r. , nie kwestionowała także pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach). Okoliczności zalegania przez pozwanych z zapłatą wymagalnych rat objęte były zatem podstawą faktyczną pozwu, co uzasadniało uwzględnienie powództwa w zakresie wszystkich należności, które zgodnie z treścią umowy były należnościami wymagalnymi. Jak wynika z harmonogramu spłaty (k.44-46) spłata kredytu miała następować w miesięcznych ratach, płatnych w dniu 5 danego miesiąca, w wysokości 4186,34 zł, począwszy od 5.01.2015r. do 5.09.2024r. Harmonogram spłat przedstawiał się następująco:

Nr	Data		Rata		Kapitał		Odsetki		Saldo kapitału
1	05/01/2015		4186.34		0.00		4186.34		255000.00
2	05/02/2015		4186.34		0.00		4186.34		255000.00
3	05/03/2015		4186.34		0.00		4186.34		255000.00
4	05/04/2015		4186.34		0.00		4186.34		255000.00
5	05/05/2015		4186.34		0.00		4186.34		255000.00
6	05/06/2015		4186.34		0.00		4186.34		255000.00
7	05/07/2015		4186.34		0.00		4186.34		255000.00
8	05/08/2015		4186.34		422.46		3763.88		254577.54
9	05/09/2015		4186.34		1094.44		3091.90		253483.10
10	05/10/2015		4186.34		1207.05		2979.29		252276.05
11	05/11/2015		4186.34		1122.40		3063.94		251153.65
12	05/12/2015		4186.34		1234.42		2951.92		249919.23
13	05/01/2016		4186.34		1151.02		3035.32		248768.21
14	05/02/2016		4186.34		1165.00		3021.34		247603.21
15	05/03/2016		4186.34		1373.16		2813.18		246230.05
16	05/04/2016		4186.34		1195.83		2990.51		245034.22
17	05/05/2016		4186.34		1306.35		2879.99		243727.87
18	05/06/2016		4186.34		1226.22		2960.12		242501.65
19	05/07/2016		4186.34		1336.11		2850.23		241165.54
20	05/08/2016		4186.34		1257.34		2929.00		239908.20
21	05/09/2016		4186.34		1272.61		2913.73		238635.59
22	05/10/2016		4186.34		1381.56		2804.78		237254.03
23	05/11/2016		4186.34		1304.84		2881.50		235949.19
24	05/12/2016		4186.34		1413.13		2773.21		234536.06
25	05/01/2017		4186.34		1337.85		2848.49		233198.21
26	05/02/2017		4186.34		1354.10		2832.24		231844.11
27	05/03/2017		4186.34		1643.04		2543.30		230201.07
28	05/04/2017		4186.34		1390.50		2795.84		228810.57
29	05/05/2017		4186.34		1497.03		2689.31		227313.54
30	05/06/2017		4186.34		1425.57		2760.77		225887.97
31	05/07/2017		4186.34		1531.38		2654.96		224356.59
32	05/08/2017		4186.34		1461.48		2724.86		222895.11
33	05/09/2017		4186.34		1479.23		2707.11		221415.88
34	05/10/2017		4186.34		1583.94		2602.40		219831.94
35	05/11/2017		4186.34		1516.44		2669.90		218315.50
36 37	05/12/2017 05/01/2018		4186.34 4186.34		1620.39 1554.53		2565.95 2631.81		216695.11 215140.58
38 39	05/02/2018 05/03/2018		4186.34 4186.34		1573.41 1843.54		2612.93 2342.80		213567.17 211723.63
40	05/04/2018		4186.34		1614.91		2571.43		210108.72
41 42	05/05/2018 05/06/2018		4186.34 4186.34		1716.84 1655.38		2469.50 2530.96		208391.88 206736.50
43	05/07/2018		4186.34		1756.48		2429.86		204980.02
44	05/08/2018		4186.34		1696.82		2489.52		203283.20
45	05/09/2018		4186.34		1717.42		2468.92		201565.78
46	05/10/2018		4186.34		1817.25		2369.09		199748.53
47	05/11/2018		4186.34		1760.35		2425.99		197988.18
48	05/12/2018		4186.34		1859.30		2327.04		196128.88
49	05/01/2019		4186.34		1804.32		2382.02		194324.56
50	05/02/2019		4186.34		1826.23		2360.11		192498.33
51	05/03/2019		4186.34		2074.66		2111.68		190423.67
52	05/04/2019		4186.34		1873.61		2312.73		188550.06
53	05/05/2019		4186.34		1970.23		2216.11		186579.83
54	05/06/2019		4186.34		1920.29		2266.05		184659.54
55	05/07/2019		4186.34		2015.96		2170.38		182643.58
56	05/08/2019		4186.34.		1968.09		2218.25		180675.49
57	05/09/2019		4186.34-		1992.00		2194.34		178683.49
58	05/10/2019		4186.34-		2086.20		2100.14		176597.29
59	05/11/2019		4186.34		2041.53		2144.81		174555.76
60	05/12/2019		4186.34		2134.71		2051.63		172421.05
61	05/01/2020		4186.34		2092.25		2094.09		170328.80
62	05/02/2020		4186.34		2117.66		2068.68		168211.14
63	05/03/2020		4186.34		2275.18		1911.16		165935.96
64	05/04/2020		4186.34		2171.01		2015.33		163764.95
65		05/05/2020		4186.34		2261.54		1924.80		161503.41
66		05/06/2020		4186.34		2224.85		1961.49		159278.56
67		05/07/2020		4186.34		2314.27		1872.07		156964.29
68		05/08/2020		4186.34		2279.98		1906.36		154684.31
69		05/09/2020		4186.34		2307.67		1878.67		152376.64
70		05/10/2020		4186.34		2395.39		1790.95		149981.25
71		05/11/2020		4186.34		2364.79		1821.55		147616.46
72		05/12/2020		4186.34		2451.34		1735.00		145165.12
73		05/01/2021		4186.34		2423.28		1763.06		142741.84
74		05/02/2021		4186.34		2452.71		1733.63		140289.13
75		05/03/2021		4186.34		2647.39		1538.95		137641.74
76		05/04/2021		4186.34		2514.65		1671.69		135127.09
77		05/05/2021		4186.34		2598.13		1588.21		132528.96
78		05/06/2021		4186.34		2576.75		1609.59		129952.21
79		05/07/2021		4186.34		2658.96		1527.38		127293.25
80		05/08/2021		4186.34		2640.34		1546.00		124652.91
81		05/09/2021		4186.34		2672.41		1513.93		121980.50
82		05/10/2021		4186.34		2752.65		1433.69		119227.85
83		05/11/2021		4186.34		2738.29		1448.05		116489.56
84		05/12/2021		4186.34		2817.19		1369.15		113672.37
85		05/01/2022		4186.34		2805.76		1380.58		110866.61
86		05/02/2022		4186.34		2839.84		1346.50		108026.77
87		05/03/2022		4186.34		3001.30		1185.04		105025.47
88		05/04/2022		4186.34		2910.78		1275.56		102114.69
89		05/05/2022		4186.34		2986.14		1200.20		99128.55
90		05/06/2022		4186.34		2982.40		1203.94		96146.15
91		05/07/2022		4186.34		3056.29		1130.05		93089.86
92		05/08/2022		4186.34		3055.75		1130.59		90034.11
93		05/09/2022		4186.34		3092.86		1093.48		86941.25
94		05/10/2022		4186.34		3164.48		1021.86		83776.77
95		05/11/2022		4186.34		3168.85		1017.49		80607.92
96		05/12/2022		4186.34		3238.92		947.42		77369.00
97		05/01/2023		4186.34		3246.68		939.66		74122.32
98		05/02/2023		4186.34		3286.11		900.23		70836.21
99		05/03/2023		4186.34		3409.28		777.06		67426.93
100		05/04/2023		4186.34		3367.43		818.91		64059.50
101		05/05/2023		4186.34		3433.42		752.92		60626.08
102		05/06/2023		4186.34		3450.02		736.32		57176.06
103		05/07/2023		4186.34		3514.32		672.02		53661.74
104		05/08/2023		4186.34		3534.61		651.73		50127.13
105		05/09/2023		4186.34		3577.54		608.80		46549.59
106		05/10/2023		4186.34		3639.22		547.12		42910.37
107		05/11/2023		4186.34		3665.18		521.16		39245.19
108		05/12/2023		4186.34		3725.07		461.27		35520.12
109		05/01/2024		4186.34		3754.94		431.40		31765.18
110		05/02/2024		4186.34		3800.54		385.80		27964.64
111		05/03/2024		4186.34		3868.62		317.72		24096.02
112		05/04/2024		4186.34		3893.69		292.65		20202.33
113		05/05/2024		4186.34		3948.89		237.45		16253.44
114		05/06/2024		4186.34		3988.94		197.40		12264.50
115		05/07/2024		4186.34		4042.19		144.15		8222.31
116		05/08/2024		4186.34		4086.48		99.86		4135.83
117		05/09/2024		4186.06		4135.83		50.23		0.00

W tym miejscu podkreślić należy, że strona powodowa, domagając się zasądzenia kwoty 382.634,88zł, wyszczególniła, jakie kwoty składają się na ww. należność, co w świetle art. 321§1 k.p.c. musiało być uwzględnione w ostatecznym ustaleniu roszczenia, które zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z pozwem, na dochodzoną kwotę składały się: niespłacony kapitał w wysokości 255.000zł, odsetki umowne w wysokości 49.401,23 zł, odsetki z tytułu należności przeterminowanych w wysokości 78.194,65zł oraz koszty windykacji w wysokości 39 zł. W ocenie Sądu Apelacyjnego powództwo zasługiwało na uwzględnienie do kwoty 215.055,12 zł. Na kwotę tę złożyły się następujące należności:

- wymagalny na dzień zamknięcia rozprawy przed Sądem Odwoławczym kapitał w wysokości 171.223,23 zł ( kwoty kapitału z rubryki 4 harmonogramu nr 8-94, w tym kapitał wymagalny na dzień wniesienia pozwu – 80.444,24 zł);

- odsetki umowne w wysokości 28.469,53 zł ( w zakresie odsetek umownych powód domagał się kwoty 49.401,23zł jako odsetek obliczonych na dzień 14.11.2019r., z czego – jak wskazano wyżej - kwota 20.931,70 zł była przedawniona; różnica między kwotą 49.401,23 zł a kwotą 20.931,70 zł daje kwotę 28.469,53 zł i ta kwota ostatecznie zasądzona została tytułem odsetek umownych, które jak wynika z harmonogramu spłat łącznie za okres nieprzedawniony do zamknięcia rozprawy w sposób oczywisty przekraczały dochodzoną z tego tytułu przez powoda kwotę 49.401,23 zł);

- odsetki karne od należności przeterminowanych w wysokości 15.323,36zł (naliczone od niespłaconego kapitału, od dnia wymagalności kwoty kapitału składającej się na poszczególne miesięczne raty (rubryka 4 ww. harmonogramu spłat) od następnego dnia po dniu wymagalności do dnia 14.11.2019r. tj. dnia poprzedzającego wniesienie pozwu), obliczone zgodnie z umową tj. pkt 20 w zw. z 18 umowy, przy rocznej stopie zadłużenia przeterminowanego wynoszącej czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP);

- opłata windykacyjna w kwocie 39zł.

Powyższa kwota została zasądzona z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP w stosunku rocznym, ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie, zgodnie z żądaniem pozwu oraz na podstawie art. 481§2 ¹ k.c., przy czym od poszczególnych rat obejmujących tylko kwoty kapitału, które stały się wymagalne po dniu wniesienia pozwu, ww. odsetki zasądzone zostały od dnia następnego dnia po dniu odpowiadającym terminowi płatności do dnia zapłaty, a od kwoty 124.276,13 od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Na powyższą kwotę 124.276,13 zł, wymagalną w chwili wniesienia pozwu złożyła się kwota 80.444,24 zł (wymagalny kapitał) oraz szczegółowo omówione wyżej: kwota 28.469,53 zł (odsetki umowne), kwota 15.323,36 zł (skapitalizowane odsetki karne) oraz kwota 39zł tytułem kosztów windykacji.

Wobec powyższego, zaskarżony wyrok podlegał na podstawie art. 386§1 k.p.c. zmianie poprzez zasądzenie od pozwanych kwoty 215.055,12 zł z odsetkami jak wyżej. Podkreślić należy, iż przy uwzględnieniu art.378§2 k.p.c. wyrok podlegał również zmianie na korzyść pozwanego G. P.. W wyniku częściowego uwzględnienia apelacji pozwanej, zmianie podlegało również orzeczenie w przedmiocie kosztów procesu. Przy uwzględnieniu okoliczności, iż strona powodowa ostatecznie wygrała proces w 56%, zasadne było wzajemne zniesienie kosztów między stronami na podstawie art. 100 k.p.c. W pozostałej części apelacja pozwanej oraz apelacja strony powodowej podlegały oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c., przy argumentacji analogicznej jak argumentacja co do kosztów za I instancję.

SSA Beata Kurdziel