Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

7 sierpnia 2025 roku

Sąd Rejonowy w Rybniku, V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Wiesław Jakubiec

Protokolant : osobiście

po rozpoznaniu 7 sierpnia 2025 roku w Rybniku

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z odwołania Ł. R.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.

przy udziale zainteresowanego (...) S.A. w K.

o świadczenie rehabilitacyjne

oddala odwołanie.

Sygn. akt V U 21/25

UZASADNIENIE

Decyzją z 3 grudnia 2024 roku, znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił ubezpieczonemu Ł. R. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 1 listopada 2024 roku do dnia 30 listopada 2024 roku. W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że ubezpieczony wykorzystywał świadczenie rehabilitacyjne w okresie od 1 listopada 2024 roku do 30 listopada 2024 roku niezgodnie z przeznaczeniem, zatem świadczenie rehabilitacyjne w ocenie organu rentowego ubezpieczonemu za ten okres nie przysługuje.

vide: akta organu rentowego – decyzja z 03.12.2024 r.;

Od powyższej decyzji odwołujący Ł. R. złożył odwołanie wnosząc o zmianę decyzji i przyznanie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Wskazał, że oświadczenie o rezygnacji ze świadczenia rehabilitacyjnego wysłał za niego pracodawca, a on sam nie był w stanie dostarczyć oświadczenia ze względu na fakt, że zdolność do pracy uzyskał w dniu 18 listopada 2024 roku, a do dnia 15 listopada 2024 przebywał na zwolnieniu lekarskim w zamkniętym ośrodku leczniczym.

vide: k.3;

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania i podtrzymał wcześniejsze twierdzenia.

vide: k.4-5;

Pismem z dnia 19 marca 2025 roku do sprawy jako zainteresowany wstąpił pracodawca ubezpieczonego – (...) S.A. w K. popierając w całości stanowisko ubezpieczonego.

vide: k.17;

Sąd ustalił co następuje:

Ubezpieczony Ł. R. jest zatrudniony w (...) S.A. w K. i z tego tytułu podlegał ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu.

Decyzją z 8 listopada 2024 roku, znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. przyznał ubezpieczonemu Ł. R. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 27 września 2024 roku do dnia 25 grudnia 2024 roku w wysokości 90 % podstawy wymiaru.

Do 15 listopada 2024 roku ubezpieczony przebywał w ośrodku leczenia odwykowego.

Ubezpieczony uzyskał zdolność do pracy w dniu 18 listopada 2024 roku (badanie u lekarza medycyny pracy).

W dniu 18 listopada 2024 roku ubezpieczony przekazał pracodawcy oświadczenie o rezygnacji z prawa do świadczenia rehabilitacyjnego w związku z otrzymaniem zdolności do pracy. Pismo tego dnia trafiło do kancelarii nadawczej. Ubezpieczony wnosił o skrócenie okresu przyznawania świadczeń do dnia 17 listopada 2024 roku (pismo pracodawca wysłał 21 listopada 2024 roku). Ubezpieczony w tym czasie nie kontaktował się z organem rentowym.

W dniu 19 listopada 2024 roku ubezpieczony rozpoczął pracę.

W dniu 22 listopada 2024 roku do organu rentowego wpłynęło orzeczenie lekarza medycyny pracy o zdolności ubezpieczonego do pracy. W dniu 22 listopada 2024 roku wpłynęło do organu rentowego pismo ubezpieczonego o rezygnacji z prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

Decyzją z 3 grudnia 2024 roku, znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił ubezpieczonemu Ł. R. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 1 listopada 2024 roku do dnia 30 listopada 2024 roku. W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że ubezpieczony wykorzystywał świadczenie rehabilitacyjne w okresie od 1 listopada 2024 roku do 30 listopada 2024 roku niezgodnie z przeznaczeniem, zatem świadczenie rehabilitacyjne w ocenie organu rentowego ubezpieczonemu za ten okres nie przysługuje.

W protokole sporządzonym z urzędu w dniu 3 grudnia 2024 roku ustalono, że z dniem 18 listopada 2024 roku ubezpieczony podjął pracę, a w związku z tym, że powrót do pracy nastąpił w trakcie pobieranych świadczeń rehabilitacyjnych, a wiadomość o tym organ rentowy otrzymał dopiero w dniu 22 listopada 2024 roku – uprawnienie do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 1 listopada 2024 roku do 30 listopada 2024 roku nie przysługuje.

Pismem z dnia 9 grudnia 2024 roku pracodawca zwrócił się do organu rentowego w związku z wydaniem w/w decyzji z dnia 3 grudnia 2024 roku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że w okresie od 1 listopada 2024 roku do 17 listopada 2024 roku ubezpieczony nie wykonywał pracy zarobkowej, dlatego nie znajdzie tutaj zastosowania art. 17 ustawy zasiłkowej, podany jako podstawa w przedmiotowej decyzji. Dalej wskazał, że w dniu 18 listopada pracownik złożył u pracodawcy oświadczenie, że rezygnuje z dalszego pobierania świadczenia rehabilitacyjnego i prosi o skrócenie do 17 listopada 2024 roku. Wytłumaczył, że w tym samym dniu przekazał pismo do kancelarii nadawczej, lecz ze względów formalnych uwzględnionych w Instrukcji Kancelaryjnej (...) S.A. KWK (...) pismo opuściło kancelarię główną dopiero w dniu 21 listopada 204 roku. Ubezpieczony z kolei nie miał możliwości wypełnić wcześniej oświadczenia ze względu na fakt, że w dniu 18 listopada 2024 roku uzyskał zdolność do pracy.

Ubezpieczony pismem z dnia 17 grudnia 2024 roku również wnosił o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z 6 grudnia 2024 roku, znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wstrzymał wypłatę świadczenia rehabilitacyjnego od dnia 1 grudnia 2024 roku przyznanego ubezpieczonemu decyzją Zakładu z dnia 8 listopada 2024 roku znak (...). W uzasadnieniu wskazano, że z uwagi na to, że ubezpieczony nie ma prawa do świadczenia rehabilitacyjnego w okresie od 1 listopada 2024 roku do 30 listopada 2024 roku wypłatę świadczenia rehabilitacyjnego należało wstrzymać od dnia 1 grudnia 2024 roku

Decyzją z 11 grudnia 2024 roku, znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. zmienił decyzję z dnia 8 listopada 2024 roku znak (...)przyznającą ubezpieczonemu świadczenie rehabilitacyjne, w ten sposób, że skrócił okres na jaki przyznano to świadczenie z okresu od 27 września 2024 roku do 25 grudnia 2024 roku na okres od 27 września 2024 roku do 30 listopada 2024 roku. W uzasadnieniu wskazano, że wobec tego, iż oświadczenie o powrocie zdolności do pracy od 18 listopada 2024 roku złożył ubezpieczony po podjęciu zatrudnienia tj. od dnia 22 listopada 2024 roku, wypłatę świadczenia rehabilitacyjnego należało wstrzymać od dnia 1 grudnia 2024 roku, natomiast organ rentowy przyjął, że świadczenie rehabilitacyjne za okres 11/2024 było wykorzystywane niezgodnie z jego przeznaczeniem. Jednocześnie organ rentowy poinformował, że za zmianą decyzji z dnia 8 listopada 2024 roku przemawiał słuszny interes strony, bowiem skrócenie okresu na jaki ustalone zostało prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, pozwala na rozpoczęcie przez ubezpieczonego okresu 60-dniowej przerwy pomiędzy okresami zasiłkowymi od dnia 1 grudnia 2024 roku, a nie od dnia 26 grudnia 2024 roku.

W odpowiedzi na prośbę ubezpieczonego organ rentowy pismem z dnia 7 stycznia 2025 roku poinformował ubezpieczonego, że dokonał ponownej weryfikacji i podtrzymuje swoje stanowisko w sprawie.

Bezsporne, w aktach organu rentowego: decyzja z dnia 3.12.2024 r., protokół z 3.12.2024 r., decyzja z dnia 6.12.2024 r, decyzja z dnia 11.12.2024 r, pismo pracodawcy z dnia 9.12.2024 r., wniosek ubezpieczonego o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 17.12.2024 r., pismo ZUS z dnia 7.01.2025, a ponadto, w aktach sprawy: decyzja z dnia 8.11.204 r k. 24, orzeczenie lekarza medycyny pracy k. 27, pismo pracodawcy i oświadczenie ubezpieczonego r k. 25-26, pismo pracodawcy z dnia 9.12.2024 r. k. 29-30, pismo ZUS k. 34, przesłuchanie ubezpieczonego k. 61,

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci w/w dokumentów, oraz przesłuchania ubezpieczonego, które Sąd uznał za wiarygodne, wzajemnie ze sobą korelujące i rzeczowe.

Sąd zważył co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak stanowi art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 501 j.t. ze zm.) świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy (§2).

Zgodnie z art. 22 w/w ustawy do świadczenia rehabilitacyjnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 11 ust. 4 i 5, art. 12, art. 13 ust. 1, art. 15 i 17.

Zgodnie z art. 17 w/w ustawy ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.

Odnosząc się do drugiej z przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej stwierdzenie czy faktycznie wykonywanie przez odwołującego pracy zarobkowej było sprzeczne z celem udzielonego zwolnienia lekarskiego, jako mogące przedłużyć okres niezdolności do pracy, to w niniejszej sprawie nie prowadzono postępowania dowodowego w tym kierunku przez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, co było zresztą zbędne. Pozostawała bowiem otwarta pierwsza przesłanka, tj. wykonywanie pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy, czego odwołujący nie kwestionował.

Ustawodawca uregulował odrębnie sytuacje, w których ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego (art. 17 ust. 1 i 2 ustawy zasiłkowej). Wiąże się to zawsze z negatywną oceną jego zachowań. Zalicza się do tych sytuacji między innymi działania ubezpieczonego polegające na wykonywaniu pracy zarobkowej w czasie zwolnienia lekarskiego. Pracą zarobkową, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, jest każda aktywność ludzka, niezależnie od stosunku prawnego, w ramach której jest realizowana, której skutkiem jest uzyskanie dochodu. Nie ma natomiast znaczenia, czy konkretna praca jest podejmowana w celu zarobkowym, a więc czy osiągnięcie dochodu było głównym motywem jej podjęcia. Spełnienie tej przesłanki było wielokrotnie przedmiotem oceny zarówno ze strony Sądu Najwyższego, jak i sądów powszechnych. W orzecznictwie dominuje podejście przypisujące zarobkowy charakter każdej działalności przynoszącej jakikolwiek dochód. Nie dotyczy to jedynie sporadycznych, incydentalnych i wymuszonych okolicznościami przejawów aktywności zawodowej (por.m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 5 kwietnia 2005 r., z 12 maja 2005 r., I UK 275/04, I UK 44/05, z 15 czerwca 2007 r., II UK 223/06).

W niniejszej sprawie bezspornym było, że ubezpieczony podjął fizycznie pracę w dniu 19 listopada 2024 roku, a na badanie celem stwierdzenia zdolność do pracy stawił się w dniu 18 listopada 2024 roku. Bezspornym również było, że do dnia 15 listopada 2024 roku przebywał w ośrodku zamkniętym, oraz, że po uzyskaniu zdolności do pracy przekazał oświadczenie o skróceniu okresu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego do swojego pracodawcy w dniu 18 listopada 2024 roku. Pracodawca z kolei przyznał, że pismo zostało dopiero wysłane do organu rentowego w dniu 21 listopada 2024 roku, które otrzymał w dniu 22 listopada 2024 roku.

W sprawie kwestią sporną było ustalenie, czy ubezpieczony skutecznie poinformował organ rentowy o uzyskaniu zdolności do pracy przed jej rzeczywistym podjęciem, a także czy zasadna była wobec tego decyzja organu rentowego o odmowie przyznania prawa do świadczenia rehabilitacyjnego w okresie od 1 listopada 2024 roku do dnia 30 listopada 2024 roku.

Na ten temat wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z 17 lutego 2016 r., III UZP 15/15, w której wskazał wprost, że wykonywanie pracy bez formalnej rezygnacji ze zwolnienia lekarskiego jest sytuacją objętą domniemaniem z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Ubezpieczony zostanie pozbawiony zasiłku chorobowego za czas po przeprowadzonej kontroli (na tej zasadzie, że zasiłek chorobowy nie należy się za okres świadczenia pracy w czasie orzeczonej niezdolności do pracy) oraz zostanie zastosowana sankcja za cały wcześniejszy okres zwolnienia lekarskiego w związku z domniemaniem nadużycia tegoż zwolnienia także w okresie poprzedzającym kontrolę. Zastosowanie art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej uzasadnia zatem tylko sytuacja korzystania ze zwolnienia lekarskiego w czasie wykonywania pracy. Konkludując, art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej jest sankcją za zrealizowany zamiar nadużycia prawa do zwolnienia lekarskiego i zasiłku chorobowego. Przepis ten nie może zatem być stosowany, jeśli takiego zamiaru nie było, a więc gdy ubezpieczony - w związku z uzyskaniem zaświadczenia właściwego lekarza o odzyskaniu zdolności do pracy - skrócił okres zwolnienia podejmując pracę zarobkową, o czym powiadomiono organ rentowy celem dokonania weryfikacji okresu, za jaki przysługuje zasiłek chorobowy.

Przenosząc powyższe rozważania, na grunt niniejszej sprawy należało stwierdzić, że ubezpieczony nie dochował obowiązku formalnego właściwego zawiadomienia organu rentowego o zamiarze powrotu do pracy i uzyskaniu zdolności do pracy. Nie ma w tym przypadku żadnego znaczenia, że pracownik wniósł oświadczenie o rezygnacji z prawa do świadczenia rehabilitacyjnego bezpośrednio do płatnika składek (pracodawcy), gdyż żaden przepis nie wskazuje, że w takiej sytuacji możliwe jest zwolnienie się z odpowiedzialności obowiązku informacyjnego. Obowiązek informacyjny jest bezpośredni i niezależny, a ustawodawca nie wskazał żadnego przepisu, który mówiłby, że złożenie pisma do płatnika składek jest równoznaczne z poinformowaniem ZUS o rezygnacji ze świadczenia, dlatego samo złożenie tego pisma nie może wywoływać skutków prawnych. Owszem, w takiej sytuacji ubezpieczony mógł być przekonany o tym, że poinformowanie płatnika składek jest wystarczające, ale prawo nie chroni w tym przypadku błędnego przekonania. Brak formalnej rezygnacji z prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, uzasadniało w tym przypadku przyjęcie przez organ domniemania podjęcia pracy zarobkowej podczas zwolnienia, w szczególności że ubezpieczony zaczął faktycznie świadczyć pracę od 19.11.2024 r. (a dzień wcześniej był na badaniu u lekarza medycyny pracy) a jego oświadczenie o rezygnacji z prawa do świadczenia dotarło do organu dopiero 22.11.2024 r. Zarówno pracownik jak i jego pracodawca nie poinformowali organu rentowego niezwłocznie w inny sposób o tej kwestii, chociaż obecnie nie ma dla nikogo większych przeszkód aby tego rodzaju informację błyskawicznie przekazać (telefon, mail, fax, placówka blisko miejsca zamieszkania ubezpieczonego). Pracodawca który wiedział ile trwają u niego procedury obiegu dokumentów powinien był o tym uświadomić ubezpieczonego i zalecić mu niezwłoczny kontakt z organem rentowym.

W momencie podjęcia po zwolnieniu lekarskim zatrudnienia, ubezpieczony stworzył więc sytuację, w której jednocześnie korzystał z prawa do zasiłku i pobierał wynagrodzenie. Z niektórych przypadków w orzecznictwie akcentuje się jednakże konieczność zbadania zamiaru ubezpieczonego, lecz odnosi się to do przypadków, w których ubezpieczony faktycznie nie miał wpływu na naruszenie swoich obowiązków. W tym przypadku jedynym argumentem ubezpieczonego jest to, że złożył pismo u swojego pracodawcy, a złożenie tego pisma u płatnika jest czynnością jedynie wewnętrzną. Jedynym organem, który należało w takiej sytuacji powiadomić był ZUS. A więc, choć ubezpieczony podnosił, że działał w dobrej wierze powiadamiając swojego pracodawcę, to nieznajomość tego obowiązku nie zwalnia z jego przestrzegania. Datę złożenie pisma u płatnika składek nie można uznać za dochowanie przez ubezpieczonego obowiązku odpowiednio wcześniejszego powiadomienia organu, że uzyskał zdolności do pracy i chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia. Z kolei uznanie, że samo zawiadomienie płatnika składek w dobrej wierze, może zastąpić formalne zawiadomienie ZUS naruszyłoby zasadę równości wobec innych ubezpieczonych, którzy we właściwym terminie i zgodnie z przepisami powiadomili organ rentowy.

Na marginesie należało jedynie wspomnieć, że przedstawiony w aktach sprawy przykład działania organu rentowego w przypadku innego pracownika R. K. nie mógł być wiążący dla Sądu w ocenie niniejszej sprawy. Jak wynika z orzecznictwa, ocena spełnienia przesłanki "wykonywania pracy zarobkowej" jest uzależniona od stanu faktycznego konkretnej sprawy (por. Postanowienie SN z dnia 15 kwietnia 2025 r. III USK 317/24). Nie należy więc oczekiwać kategorycznych wskazań ujednolicających, mających zastosowanie do każdego przypadku (por. Wyrok SN z dnia 26 listopada 2024 roku III USKP 55/24). Okoliczności i decyzje dotyczące innych pracowników nie mogą automatycznie przesądzać rozstrzygnięcia w każdej sprawie, nawet jeżeli z pozoru mogą posiadać analogiczny stan faktyczny. Nadto, organ rentowy wyjaśnił rozbieżność tych decyzji wskazując, że art. 17 ustawy zasiłkowej został zastosowany wobec R. K. w poprzedniej interpretacji. Z kolei sprawa Ł. R. była rozpatrywana po zmianie interpretacji tego przepisu, którą Sąd podzielił w oparciu o powołane powyżej orzecznictwo.

Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. Sąd oddalił odwołanie.

Sędzia Wiesław Jakubiec