Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 października 2025 roku

Sąd Rejonowy w Rybniku, V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Wiesław Jakubiec

Protokolant : osobiście

po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 roku w Rybniku

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa J. S.

przeciwko Urzędowi Gminy K.

o odprawę emerytalną

1.  zasądza od pozwanego Urzędu Gminy K. na rzecz powoda J. S. kwotę 34.560 zł (trzydzieści cztery tysiące pięćset sześćdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 13 sierpnia 2024 roku;

2.  wyrokowi w pkt 1 do kwoty 5 760 zł (pięć tysięcy siedemset sześćdziesiąt złotych) nadaje rygor natychmiastowej wykonalności;

3.  odstępuje od obciążenia pozwanego kosztami sądowymi.

Sędzia Wiesław Jakubiec

Sygn. akt V P 61/25

UZASADNIENIE

Powód J. S. wniósł przeciwko pozwanemu Wójtowi Gminy K. pozew o zasądzenie na jego rzecz kwoty 30.960 zł tytułem odprawy pieniężnej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 13 sierpnia 2024 roku. Nadto, wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że w związku z zakończeniem pracy u pozwanego w Urzędzie Gminy K. w dniu 12.08.2024 roku należy mu się jednorazowa odprawa w wysokości 6-miesięcznego uposażenia na podstawie art. 38 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o pracownikach samorządowych w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego. Jednocześnie wskazał, że wcześniej odbył zasadniczą służbę wojskową w okresie od 28.08.1978-1.05.1979, następnie zawodową służbę wojskową w okresie od 2.-5.1979-15.05.1991 r., a w okresie od 16.05.1991-30.06.1998 r. powód pełnił służbę w Straży Granicznej. Powód wskazał, że pozwany odmówił mu wypłaty odprawy pieniężnej, powołując się na to, iż nabył on już prawo do odprawy w związku z odejściem na emeryturę pomostową. Powód wskazał, że owszem otrzymał odprawę pieniężną, ale przysługiwała ona na podstawie innych przepisów, nie zaś przepisów prawa pracy, dlatego w jego ocenie należy mu się odprawa, o której mowa w kodeksie pracy.

vide: pozew k. 3-5,

W odpowiedzi na pozew strona pozwany wniósł o oddalenie powództwa, alternatywnie odrzucenie pozwu w całości oraz o zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazał, że legitymację procesową posiada w sprawie Urząd Gminy K., który nie posiada zdolności sądowej i procesowej, albowiem jest organem osób prawnej – Gminy K. i kierownikiem Urzędu Gminy K., pracodawcy w rozumieniu art. 33 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym w zw. z art. 3 (1) kp. Pozwany wskazał, że okres zatrudnienia w Urzędzie Gminy K. jest bezsporny. Wskazano również, że powód mógłby się starać o emeryturę, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z FUS, jednakże do dnia wniesienia powództwa nie wykazał pozwanemu ani pracodawcy, że taki wniosek został złożony oraz musiałby zadecydować, która emeryturę pobiera, gdyż na dzień wniesienia powództwa pobiera on emeryturę na podstawie przepisów emerytalnym zaopatrzeniu funkcjonariuszy. W dołączonym do pozwu wyliczeniem, pozwany wskazał, że wysokość świadczenia należnego powodowi w razie wygrania sprawy wynosiłoby 34.560 zł (5760 x 6 miesięcy).

vide: odpowiedź na pozew k. 28,

Pismem z dnia 2 maja 2025 roku powód wniósł o ustanowienie jako pozwanego Urząd Gminy K. z jednoczesnym zwolnieniem z udziału w sprawie Wójta Gminy K. jako pozwanego podmiotu. Jednocześnie wniósł zasądzenie na jego rzecz kwoty 34.560 zł.

vide: pismo k. 40,

Postanowieniem z dnia 6 maja 2025 roku Sąd na podstawie art. 194 § 1 kpc w zw z 477 kpc wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanego Urząd Gminy K. oraz zwolnił od udziału w sprawie w charakterze pozwanego Wójta Gminy K..

vide: postanowienie k. 47,

Pismem z dnia 11 lipca 2025 roku pozwany Urząd Gminy K. podtrzymał stanowisko Wójta Gminy K. z odpowiedzi na pozew w całości oraz wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W treści pisma wskazał, że odprawa z tytułu przejścia na emeryturę lub rentę jest jednorazowa, niezależnie od tego z jakiego powodu emeryturę nabyto – czy to w związku z ustaniem służby czy też stosunku pracy. Wskazał na treść art. 92 § 2 kp zgodnie z którym pracownik, który już nabył odprawę nie może ponownie nabyć od niej prawa.

vide: 57-58,

Sąd ustalił co następuje:

Powód J. S. zatrudniony był w pozwanym Urzędzie Gminy K. w okresie od 19.08.2008-30.06.2018 r. w wymiarze ½ etatu, a następnie w okresie od 1.07.2018-12.08.2024 r. w wymiarze od ¾ etatu, na stanowisku konserwatora. Stosunek pracy między stronami ustał na podstawie art. 30 § 1 pkt 1 kp tj. na mocy porozumienia stron. W chwili zatrudnienia w Urzędzie powód posiadał status emeryta i pobierał już emeryturę resortową.

W dniu 13 sierpnia 2024 roku powód złożył wniosek o przyznanie świadczenia emerytalnego, a ZUS decyzją z dnia 7.10.2024 r. przyznał mu emeryturę od 1.08.2024 roku. Jednocześnie zawieszono wypłatę emerytury o symbolu (...) z powodu prawa do więcej niż jednego świadczenia.

Średnie miesięczne wynagrodzenie powoda wynosiło 5760 zł.

Przed zatrudnieniem w Urzędzie Gminy K. powód był zatrudniony w następujących miejscach:

1.  P. Fabryka (...) w P. od 1.09.1969-28.08.1978 na stanowisku uczeń zawodu 3 lata, następnie ślusarz mechanik,

2.  Zasadnicza służba wojskowa w okresie od 28.08.1978-1.05.1979, a następnie zawodowa służba wojskowa w Wojskach Ochrony Pogranicza w okresie 2.05.1979-15.05.1991 r,

3.  Po likwidacji Wojsk Ochrony Pogranicza i powołaniu do Straży Granicznej – służba w (...) Oddziale Straży Granicznej jako funkcjonariusz w okresie 16.05.1991-30.06.1998 r.,

4.  Praca w charakterze pracownika cywilnego w (...) Oddziale Straży Granicznej w okresie od 15.10.1998-19.08.2008 na stanowisku konserwatora -palacza.

W związku ze zwolnieniem ze służby w Straży Granicznej w dniu 30.06.1998 roku i przejściem na emeryturę resortową powodowi została wypłacona odprawa pieniężna na podstawie art. 118 ust 1 ustawy z dnia 12 października 1990 roku o Straży Granicznej.

W momencie zakończenia pracy u pozwanego w związku z przejściem na emeryturę powód nie otrzymał jednorazowej odprawy w wysokości 6- miesięcznego uposażenia na podstawie art. 38 ust 3 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o pracownikach samorządowych. Pismem z dnia 2 grudnia 2024 roku skierowanym do pracodawcy powód wniósł o przyznanie na jego rzecz odprawy emerytalnej.

W odpowiedzi na w/w wniosek pracodawca odmówił wypłaty odprawy emerytalnej, wskazując, iż już w momencie zatrudnienia w Urzędzie powód miał status emeryta, a w związku z przejściem na emeryturę otrzymał uprzednio odprawę na podstawie art. 118 ust 1 ustawy z dnia 12 października 1990 roku o Straży Granicznej.

Dowód: w aktach osobowych powoda: umowa o pracę, świadectwo pracy, w aktach sprawy: świadectwa pracy k. 6-9, pismo do pracodawcy k. 10, odpowiedź pracodawcy k. 11, informacja płacowa k. 12, wyliczenie k. 34, decyzja ZUS k. 41-42, pisma k. 43-45, przesłuchanie powoda k. 59, dokumenty na podstawie, których wypłacono świadczenia w związku ze zwolnieniem ze służby k. 66-67,przesłuchanie powoda k. 59

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci ww. dokumentów, które Sąd uznał za wiarygodne, wzajemnie ze sobą korelujące i rzeczowe, a także w oparciu o dowód z przesłuchania powoda, który wraz z dowodami z dokumentów tworzyły spójny i logiczny obraz przedstawiający stan faktyczny sprawy.

Sąd zważył co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 38 ust 3 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o pracownikach samorządowych (Dz. U. 2024 poz. 1135) w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy przysługuje jednorazowa odprawa w wysokości: po 10 latach pracy – dwumiesięcznego wynagrodzenia, po 15 latach pracy – trzymiesięcznego wynagrodzenia, po 20 latach pracy - sześciomiesięcznego wynagrodzenia.

Stan faktyczny niniejszej sprawy był w zasadniczych kwestiach niesporny, a rozważenia wymagała kwestia prawna tj. czy powodowi przysługuje odprawa emerytalna na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych w związku z przejściem na emeryturę, w sytuacji gdy powód otrzymał już wcześniej odprawę pieniężną w związku przejściem na emeryturę resortową w związku z odejściem ze służby w Straży Granicznej.

Bezspornym pozostawało, iż dniem 12 sierpnia 2024 r. ustał łączący strony stosunek pracy. Poza sporem pozostawał także fakt, iż powód miał ponad 20-letni staż pracy w rozumieniu art. 38 ust. 3 pkt 3 ustawy o pracownikach samorządowych, a kwota ewentualnej odprawy wynosiła 34.560 zł.

Zauważyć należy, iż treść art. 38 ust 3 ww. ustawy jest prawie tożsama z treścią art. 92 ¹ § 1 k.p. a zatem adekwatna pozostaje wypracowana praktyka orzecznicza do tych przepisów. Prawo do odprawy emerytalnej przysługuje pracownikowi albo na podstawie przepisów ogólnych, powszechnie obowiązujących (art. 92 ¹ k.p.) albo na podstawie przepisów szczególnych (np. ustaw regulujących odrębnie, poza Kodeksem pracy, stosunki zatrudnienia poszczególnych kategorii pracowników, czyli tzw. pragmatyk), albo na podstawie postanowień zawartych w tzw. autonomicznych źródłach prawa pracy (np. w układach zbiorowych pracy). Ma to znaczenie o tyle, że w art. 92 ¹ § 1 k.p. został ustalony minimalny standard uprawnień płacowych pracownika z tytułu rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę. Przewidziana w tym przepisie odprawa emerytalna lub rentowa jest świadczeniem powszechnym, ustawowo gwarantowanym, a jej wysokość odpowiada jednomiesięcznemu wynagrodzeniu za pracę pracownika i jest niezależna od posiadanego przez uprawnionego stażu zatrudnienia. Jest to świadczenie, które każdy pracownik powinien otrzymać raz w życiu, gdy traci swój status pracowniczy w związku z przejściem na rentę lub emeryturę. W układach zbiorowych pracy i regulaminach wynagradzania można jednak ukształtować zasady nabywania prawa do tego świadczenia i ustalania jego wysokości w sposób korzystniejszy dla pracowników od wynikającego z powołanego przepisu (por. uchwałę SN z dnia 18 marca 2010 r., II PZ 1/10, OSNP 2010/17-18/208 oraz wyroki SN z dnia 7 lutego 2008 r., II PK 160/07, OSNP 2009/7-8/97; z dnia 7 kwietnia 2010 r., II PK 328/09, Lex nr 603418 i z dnia 9 grudnia 2015 r., I PK 1/15, Lex nr 1959540).

Tutejszy Sąd w całości podziela stanowisko Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2015 roku sygn. I PK 1/15 Lex nr 1959540, zgodnie z którym miana statusu pracownika lub pracownika – emeryta na status wyłącznie emeryta jest przejściem na emeryturę w rozumieniu art. 92 ^{( ( 1))} § 1 k.p. Następuje ono zawsze i tylko przez ustanie stosunku pracy. Dopóki bowiem trwa stosunek pracy osoba posiadające ustalone prawo do emerytury lub pobierająca to świadczenie nie przestaje być pracownikiem. Zmiana statusu prawnego pracownika, również pracownika posiadającego równocześnie niejako podwójny status (pracownika i emeryta), wyraża się w tym, że traci on ten status i staje się emerytem, a przy tym jest to następstwem ustania jego stosunku pracy pozostającego w związku z przejściem na emeryturę. W tym znaczeniu kilkukrotne przejście pracownika na emeryturę nie jest wykluczone. Dla tak rozumianego przejścia na emeryturę pozostaje bez znaczenia okoliczność nabycia uprawnień do emerytury przed nawiązaniem stosunku pracy, chyba że pracownik już wcześniej skorzystał z uprawnienia do takiej odprawy. Unormowanie ustanowione w art. 92 ^{( ( 1))} § 2 k.p. oznacza zatem, że pracownik, który otrzymał odprawę emerytalną wskutek ustania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę, nie może ponownie nabyć do niej prawa przechodząc na emeryturę po rozwiązaniu kolejnego stosunku pracy (por. wyroki SN z dnia 5 czerwca 2007 r., I PK 58/07, MPP 2007/9/479 oraz z dnia 2 października 2013 r., II PK 14/13, MPP 2014/2/88-91 i szeroko powołane w nim wcześniejsze orzecznictwo).

Z kolei Sąd Najwyższy w uzasadnieniu z dnia 20 sierpnia 2008 roku sygn. I PK 13/08 OSNP 2010/1-2/7 stwierdził, że wszystkie odprawy są jednorazowe w tym znaczeniu, że nie można ponownie nabyć prawa do tego świadczenia z tego samego tytułu, jeżeli raz się je pobrało. Jednorazowość nie oznacza, że można otrzymać jedną odprawę tylko raz w życiu. Potwierdza to uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego – Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 sierpnia 2019 roku sygn. akt III PZP 3/19 OSNP 2020/4/32, w uzasadnieniu której podkreślono, że nabycie prawa do odprawy emerytalnej lub rentowej na podstawie Kodeksu pracy wyłącza ponowne ustalenie prawa do tego świadczenia na tej samej podstawie prawnej, co nie wyklucza nabycia prawa do takiej odprawy na innej podstawie prawnej, jeżeli akty prawa zakładowego bądź pragmatyki służbowe wyraźnie tego nie wyłączają. Takim wyłączeniem nie jest w szczególności zastrzeżenie jednorazowości odprawy, gdyż jak przyjął Sąd Najwyższy oznacza ono brak możliwości nabycia prawa do takiego świadczenia ponownie na tej samej podstawie prawnej, a nie ponownego prawa do takiego świadczenia w ogóle (por. wyroki SN z dnia 6.03.2006 r. sygn.. akt II PK 215/05 OSNP 2007/5-6/65, z 18 lutego 2011 r. sygn. akt II PK 197/10, OSNP 2012/7-8/91).

Mając na uwadze powyższe, należało stwierdzić, że pełniący służbę powód w Straży Granicznej nie jest pracownikiem w rozumieniu kodeksu pracy, a odprawa przewidziana w art. 118 ust 1 ustawy z dnia 12 października 1990 roku o Straży Granicznej, nie jest świadczeniem ze stosunku pracy, do którego prawo zostało ustanowione w 38 ust 3 ustawy o pracownikach samorządowych W konsekwencji otrzymanie odprawy przysługującej z tytułu zwolnienia ze służby niezależnie od charakteru tego świadczenia, nie wyłącza – na podstawie ww. przepisu prawa do odprawy emerytalnej przysługującej pracownikowi z tytułu ustania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę i związanej z tym utraty statusu pracownika (zob. podobne wyrok SR w Bydgoszczy z 2.07.2019 r. sygn. VII P 199/19). Nadto nie można się zgodzić z tezą pozwanego, że odejście funkcjonariusza ze służby w Straży Granicznej i otrzymanie z tego tytułu odprawy pieniężnej nadawało otrzymywanej przez niego odprawie charakter odprawy emerytalnej. Odprawa ta przysługuje bowiem funkcjonariuszowi SG niezależnie od przyczyn zwolnienia ze służby, a jej wysokość uzależniona była przede wszystkim od długości okresu służby. Świadczenie to miało zatem charakter gratyfikacji za odbytą służbę, a nie rekompensaty za utratę zatrudnienia wykonywanego w ramach stosunku służby w związku z nabyciem uprawnień do zaopatrzenia emerytalnego.

W konsekwencji, zważywszy na to, iż powód nie otrzymał wcześniej odprawy emerytalnej, o której mowa w art. 38 ust 3 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o pracownikach samorządowych, uzyskał on do niej prawo w związku z przejściem na emeryturę po rozwiązaniu stosunku pracy w dniu 12.08.2024 r.

Tym samym Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 34.560 zł (5760 x 6 miesięcy) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 13 stycznia 2024 roku. O odsetkach sąd orzekł na podstawie 481 § 1 i 2 kc. Z końcem zatrudnienia w dniu 12.08.2024 r. pracodawca winien był wypłacić powodowi wszystkie należne mu świadczenia ze stosunku pracy, w tym odprawę emerytalną.

Rygor natychmiastowej wykonalności nadany został zgodnie z art. 477 ² § 1 zd. pierwsze k.p.c. (pkt 2)

Sąd na podstawie art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążania strony pozwanej kosztami sądowymi (pkt 3). Sąd miał na uwadze, że sprawa wymagała przeprowadzenia postępowania sądowego, którego strona pozwana nie przeciągała. Pozwany działał w ramach ustawowych kompetencji, a sprawa nie była oczywista, więc pozwany miał racjonalne podstawy do bronienia swojego stanowiska.

Na marginesie należało wskazać, Sąd z urzędu sprostował wyrok w zakresie oczywistej omyłki pisarskiej, która nastąpiła w wyroku. Zgodnie z art. 350 § 1 kpc Sąd może z urzędu lub na wniosek strony sprostować oczywiste omyłki pisarskie, rachunkowe i inne oczywiste omyłki w orzeczeniu. Celem tego przepisu jest niewątpliwie eliminacja również błędów rachunkowych. W niniejszej sprawie ewidentnie nastąpiła omyłka pisarka odnosząca się do zasądzonej kwoty roszczenia, gdyż jak wynika z treści powyższego uzasadnienia oraz konstrukcji samego wyroku (brak oddalenia powództwa w pozostałej części) oczywistym było, że powództwo podlegało uwzględnieniu w całości. Nadto, strony były zgodne wobec kwoty, jaka należała się powodowi w razie wygrania procesu. Wobec czego, należało stwierdzić, że omyłka miała charakter czysto redakcyjny, a nie merytoryczny. Sprostowanie ma na celu dostosowanie treści orzeczenia do rzeczywistego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego, postanowieniem z dnia 25 listopada 2025 roku Sąd z urzędu sprostował oczywistą omyłkę pisarską zawartą w wyroku z dnia 16 października 2025 roku.

Sędzia Wiesław Jakubiec