Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

Decyzją z 08 listopada 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. zobowiązał K. W. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego w kwocie 4.160,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że odwołująca nie spełniła warunków, aby otrzymać wypłacone w dniach 01 lipca 2020 r. oraz 11 sierpnia 2020 r. świadczenie postojowe z uwagi na fakt, iż dnia 31 marca 2020 r. została zakończona współpraca wykonywana przez odwołującą na rzecz płatnika na podstawie umowy zlecenia, a następnie zawarta umowa dnia 01 czerwca 2020 r. nie spełniała warunków przyznania przedmiotowego świadczenia.

W odwołaniu K. W. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie, że nie jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego zgodnie z treścią decyzji. W uzasadnieniu odwołująca podniosła, iż spełniła ustawowe wymagania celem uzyskania świadczenia postojowego, jednocześnie podkreśliła, iż umowa zlecenie zawarta pomiędzy nią a (...) sp. z o.o. zostałaby przedłużona z dniem 01 kwietnia 2020 r. – zamiast z dniem 01 czerwca 2020 r. – gdyby nie sytuacja związana z panującą pandemią COVID-19. Dodatkowo wskazała, iż zgodnie z przepisem art. 410 §2 k.c. działała w dobrej wierze, wobec czego przedmiotowe świadczenie jest jej należne. Nadto odwołująca podniosła, iż w związku z przytoczonym w odwołaniu stanem faktycznym odwołanie zasługuje na uwzględnienie zgodnie z art. 5 k.c.

Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 29 kwietnia 2020 r. (...) sp. z o.o. złożyła w imieniu odwołującej wniosek (...) – C o wypłatę świadczenia postojowego z tytułu umowy zlecenia. Z wniosku tego wynika, że: odwołująca zawarła umowę cywilnoprawną 1 stycznia 2020 r. na okres do 31 marca 2020 r., wynagrodzenie wynikające z umowy wynosiło 2.992,00zł, a przychód osiągnięty w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił 331,50 zł. Nastąpił przestój w prowadzeniu dzielności w następstwie COVID – 19.

Organ rentowy wypłacił odwołującej świadczenie postojowe w wysokości 2.080 zł.

W dniach 27 czerwca 2020 r. oraz 10 sierpnia 2020 r. odwołująca w organie rentowym złożyła wnioski (...) o wypłatę kolejnego świadczenia postojowego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek (...) sp. z o.o. We wnioskach tych podała, że jej sytuacja materialna, wykazana we wniosku o świadczenie postojowe nie uległa poprawie.

Wypłaty świadczenia postojowego organ rentowy dokonał 01 lipca 2020 r.
oraz 11 sierpnia 2020 r., w kwotach po 2.080 zł.

Organ rentowy wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające, wskutek którego ustalił, że odwołująca nie spełnia warunków, aby otrzymać świadczenia postojowe, które zostały jej wypłacone na podstawie wniosków (...) z 27 czerwca 2020 r. oraz z 10 sierpnia 2020 r., z uwagi na fakt, iż zawarta pomiędzy płatnikiem (...) sp. z o.o. a odwołującą umowa nie została zawarta przed 01 kwietnia 2020 r. Stąd organ rentowy uznał, że z uwagi na brak spełnienia wskazanego warunku, świadczenie zostało wypłacone w sposób bezpodstawny.

Odwołująca od 1 września 2019 roku stale współpracowała w ramach umów zlecenia z (...) sp. z o.o. Umowy zlecenia zawierała na okres 3 miesięcy. Po zakończeniu obowiązywania umowy zawierana była kolejna. Ostatnia umowa zlecenia zawarta została dnia 01 stycznia 2020 r. na okres do 31 marca 2020 roku. W ramach tej umowy odwołująca świadczyła usługi w salonie w R.. Odwołująca była zapewniana przez zleceniobiorcę, iż kolejna umowa będzie zwarta od 1 kwietnia 2020 roku. Do zawarcia tej umowy jednak nie doszło z uwagi na brak możliwości świadczenia przez odwołującą usług z powodu przestoju spowodowanego pandemią COVID-19. W tym okresie salony należące do spółki (...) zo.o. były zamknięte, co spowodowało, że umowy cywilnoprawne zostały ograniczone lub nie zawierano kolejnych na dalsze okresy.

W marcu 2020 roku odwołująca przepracowała 3 dni i otrzymała wynagrodzenie w kwocie 331,50 zł.

W związku z powyższym płatnik składek złożył dla odwołującej wniosek (...)
o wypłatę świadczenia postojowego. We wniosku wskazał okres na jaki została zawarta umowa zlecenie pomiędzy odwołującą a płatnikiem. Świadczenie to zostało wypłacone 29 maja 2020 r. w kwocie 2.080,00 zł.

Od kwietnia 2020 roku odwołująca nie wykonywała pracy na rzecz (...) Sp. zo.o. z uwagi na przestój spowodowany pandemia Covid 19. Z momentem bowiem wprowadzenia obostrzeń pandemicznych, centrum rozrywki, w którym pracę wykonywała odwołująca, podobnie jak większość centrów rozrywki, od połowy marca 2020 r., podlegała zamknięciu.

Następnie wobec otwarcia centrów rozrywki oraz wznowieniu usług wykonywanych przez odwołującą, powróciła ona do świadczenia usług na rzecz płatnika na podstawie zawartej umowy zlecenia na okres 01 czerwca 2020 r. do 30 września 2020 r., następnie 01 października 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.

Z uwagi na wcześniejszą ciągłość w zawieraniu umów pomiędzy nią a płatnikiem oraz dynamicznie zmieniającymi się w tym czasie przepisami prewencyjnymi, tzw. ustawy o COVID, jak również sprzecznymi doniesieniami medialnymi, odwołująca złożyła we własnym imieniu wniosek o przyznanie świadczenia postojowego w dniu 27 czerwca 2020 roku i w dniu 10 sierpnia 2020 roku. Organ rentowy wypłacił odwołującej świadczenie postojowe.

W czerwcu 2020 roku odwołująca przepracowała 2 dni i otrzymała wynagrodzenie w kwocie 306 zł, w lipcu 5 dni i otrzymała wynagrodzenie w kwocie 714 zł.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego, przesłuchania odwołującej (k.17-19), pisma płatnika składek z dnia 21 lutego 2025 r. (k. 23), Zgromadzony materiał dowodowy, Sąd uznał za kompletny, wiarygodny i mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie K. W. zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia czy istnieją podstawy do żądania przez organ rentowy zwrotu wypłaconego odwołującej świadczenia postojowego w lipcu i sierpniu 2020 roku. Organ rentowy zobowiązując odwołującą do zwrotu świadczenia podnosił, że nie spełniała ona warunków pozwalających na przyznanie jej prawa do tego świadczenia, ponieważ nie został spełniony warunek zawarcia umowy zlecenia przed 1 kwietnia 2020 roku, gdyż umowa zlecenia zawarta została w czerwcu 2020 roku.

Zgodnie z art. 15zq ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) świadczenie postojowe przysługuje osobie wykonującej umowę agencyjną, umowę zlecenia, inną umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowę o dzieło, zwane dalej "umową cywilnoprawną". Świadczenie postojowe przysługuje, gdy w następstwie wystąpienia COVID-19 doszło do przestoju w prowadzeniu działalności, odpowiednio przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą albo przez zleceniodawcę lub zamawiającego, z którymi została zawarta umowa cywilnoprawna.

Stosownie do art.15 zq ust. 5 ustawy osobie wykonującej umowę cywilnoprawną świadczenie postojowe przysługuje jeżeli:

1) umowa cywilnoprawna została zawarta przed dniem 1 kwietnia 2020r.;

2) przychód z umowy cywilnoprawnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek o świadczenie postojowe, nie był wyższy od 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obowiązującego na dzień złożenia wniosku;

3) nie podlega ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu.

Zgodnie z art. 15zua ustawy świadczenie postojowe może zostać przyznane ponownie, na podstawie oświadczenia osoby uprawnionej, której wypłacono świadczenie postojowe,
o którym mowa w art.15zu ust.1.

Wypłata po raz kolejny świadczenia postojowego może zostać dokonana nie wcześniej niż w miesiącu następującym po miesiącu wypłaty świadczenia postojowego, o którym mowa w art.15 zu ust.1.

Warunkiem przyznania kolejnego świadczenia postojowego jest wykazanie
w oświadczeniu, że sytuacja materialna wykazana we wniosku, o którym mowa w art.15 zs albo 15 zsa, nie uległa poprawie.

Kwestie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń postojowych reguluje natomiast
art. 15zx powołanej ustawy, który w ustępie 1 stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenie postojowe, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego.

Za nienależnie pobrane świadczenie postojowe uważa się, zgodnie z ust. 2 tegoż uregulowania, świadczenie:

1) przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo
w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie lub odpowiednio zleceniodawcę lub zamawiającego;

2) wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona,;

3) wypłacone w kwocie wyższej niż należna.

Z cytowanego powyżej przepisu art.15zx ustawy covidowej wynika wprost, że dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane, co z kolei skutkuje koniecznością zwrotu takiego świadczenia, koniecznym jest, aby zaszła którakolwiek z okoliczności wskazanych powyżej w ustępie 2 pkt 1 – 3, przy czym przepis ten zawiera wyczerpujący katalog takich przyczyn. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie żadna z takich okoliczności nie miała miejsca, bowiem świadczenie postojowe nie zostało przyznane lub wypłacone odwołującej na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie lub odpowiednio zleceniodawcę lub zamawiającego, nie zostało wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona, czy też wypłacone w kwocie wyższej niż należna.

Wnioski o wypłatę świadczeń postojowych zostały złożone w sytuacji uzasadniającej powstanie prawa do tych świadczeń bowiem faktycznie odwołująca spełniała warunki ustawowe do ich przyznania i stąd niewątpliwie była osobą uprawnioną. Przypomnieć należy, że w przypadku zleceniobiorców prawo do świadczenia postojowego warunkuje jedynie: niepodleganie ubezpieczeniu społecznemu z innego tytułu, zawarcie umowy przed 1 kwietnia 2020r., przestój w prowadzeniu działalności i nieprzekroczenie granicznej kwoty przychodu z umowy, o której mowa w art.15zq ust.5 pkt 2 cytowanej ustawy.

U zleceniobiorcy odwołującej doszło do przestoju w prowadzeniu działalności. Umowa zlecenia została zawarta przed dniem 1 kwietnia 2020 roku, bowiem umowy zlecania z (...)SP zo.o. zawierane były od 1 września 2019 roku i były systematycznie odnawiane co trzy miesiące. Przychód z umowy cywilnoprawnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek o świadczenie postojowe, nie był wyższy od 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obowiązującego na dzień złożenia wniosku, odwołująca nie podlegała ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu.

Podkreślić w tym miejscu należy, że celem świadczenia postojowego było wsparcie dla osób, które z uwagi na pandemię utraciły przychody lub ich przychody uległy ograniczeniu. Nie ulega wątpliwości, że odwołująca całkowicie utraciła źródło utrzymania w związku z tym, że zleceniobiorca od 1 kwietnia 2020 roku nie zawarł z nią kolejnej umowy zlecenia. Umowa zlecania nie została zwarta z uwagi na przestój u zleceniobiorcy spowodowany pandemią COVID- 19. Świadczenia postojowe zakwestionowane przez ZUS, wypłacone odwołującej, służyły zgodnie z ich celem zabezpieczeniu socjalnemu w związku z całkowitą utrata dochodów przez odwołującą spowodowanych sytuacją pandemiczną. W dacie, w której odwołująca złożyła wnioski o wypłatę świadczeń postojowych, wiązała ją umowa zlecenia z (...), która z uwagi na zniesienie obostrzeń i wznowienie działalności przez zleceniodawcę, został odnowiona. Sytuacja materialna odwołującej nie uległa jednak poprawie gdyż najpierw przez dwa miesiące utraciła całkowicie dochody z powodu pandemii, natomiast w czerwcu odwołująca przepracowała 2 dni i otrzymała wynagrodzenie w kwocie 306 zł, a w lipcu 5 dni i otrzymała wynagrodzenie w kwocie 714 zł.

Okoliczność, iż zleceniodawca w okresie od 1 kwietnia 2020 roku do 31 maja 2020 roku, nie zawarł z odwołującą kolejnej umowy zlecenia, nie oznacza, iż warunek przewidziany przepisami prawa, pozwalający na wypłatę świadczenia postojowego nie został spełniony. Przeciwnie, odwołująca przecież zawarła umowę zlecenia przed 1 kwietnia 2020 roku, a kolejna umowa nie została zawarta właśnie z uwagi na przestój spowodowany pandemią. Jak tylko sytuacja pandemiczną uległa poprawie zleceniodawca zawarł z odwołująca kolejną umowę zlecenia od 1 czerwca 2020 roku.

W żadnym wypadku świadczenia postojowe nie zostały wypłacone odwołującej na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów lub w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie (art. 15zx ust. 2 pkt 1 ww. ustawy).

Z materiału dowodowego wynika, że płatnik składek (...)Sp zo.o. w dniu 29 kwietnia 2020 r. przekazał do organu rentowego wniosek o przyznanie świadczenia postojowego, co było związane z zamknięciem od połowy marca 2020 r. salonów w których prowadził działalność. Do wniosku tego dołączona była umowa zlecenia zawarta pomiędzy płatnikiem składek a odwołującą od 1 stycznia 2020 roku. Dysponując tak złożonym wnioskiem, organ rentowy dokonał przyznania świadczenia postojowego, którego nie zakwestionował.

Następnie odwołująca złożyła dwa wnioski o przyznanie kolejnych świadczeń postojowych, w których oświadczyła, że jej sytuacja materialna wykazana we wniosku o świadczenie postojowe nie uległa poprawie, co było zgodne z rzeczywistością. Sytuacja materialna odwołującej uległa przecież pogorszeniu, albowiem została najpierw całkowicie pozbawiona środków do życia w związku z pandemią COVID- 19, a w miesiącu czerwcu i lipcu jej dochody wynosił zaledwie 306 zł i 714 zł. Odwołująca nie złożyła fałszywego oświadczenia, nie złożyła fałszywego dokumentu, nie wprowadziła świadomie w błąd organu rentowego. Świadczenie również nie zostało wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona, czy wypłacone w kwocie wyższej niż należna.

Reasumując, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że odwołująca pobrała nienależne świadczenie postojowe jak w zaskarżonej decyzji i że jest zobowiązana do jego zwrotu.

W konsekwencji Sąd na podstawie 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję uznając odwołanie za zasadne.

(-) Sędzia (del) Magdalena Kimel