Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 listopada 2022 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Tadeusz Trojanowski

po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2022 roku w Gliwicach

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa Ł. S., D. S.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w J.

o naprawienie szkody

1.  zasądza od pozwanej na rzecz powoda Ł. S. kwotę 89.073, 50 ( osiemdziesiąt dziewięć tysięcy siedemdziesiąt trzy 50/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 5 maja 2022 roku do dnia zapłaty;

2.  zasądza od pozwanej na rzecz powoda D. S. kwotę 89.073, 50 ( osiemdziesiąt dziewięć tysięcy siedemdziesiąt trzy 50/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 5 maja 2022 roku do dnia zapłaty;

3.  oddala powództwo w zakresie pkt 2 pozwu dotyczącego przywrócenia wiaty garażowej do stanu poprzedniego;

4.  zasądza od pozwanej na rzecz powoda Ł. S. kwotę 1353 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt trzy) złotych ;

5.  zasądza od pozwanej na rzecz powodów kwotę 5400( pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu;

6.  nakazuje pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę 19.245,97( dziewiętnaście tysięcy dwieście czterdzieści pięć 97/100) złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych

SSO Tadeusz Trojanowski

Sygn. akt I Cgg 23/20

UZASADNIENIE

Powodowie Ł. S. i D. S. wnieśli ostatecznie o zasądzenie od pozwanej (...) Spółki (...) po 89073,50 zł na każdego z nich, łącznie 178147 zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanej odpisu opinii biegłego, zasądzenie na rzecz powoda Ł. S. kwoty 1353 zł tytułem kosztów opinii prywatnej sporządzonej na potrzeby postępowania przedsądowego oraz obciążenie pozwanej kosztami postępowania. W uzasadnieniu wskazali, iż wyżej wymienionych roszczeń dochodzą tytułem naprawienia szkody na ich nieruchomości położonej w G. przy ul. (...), położonej na obszarze górniczym pozwanej (jej oddziału KWK (...)). W wyniku robót górniczych ujawniło się szereg uszkodzeń w nawierzchni, ogrodzeniu, drenażu, hali, tunelu foliowym, wiacie garażowej których naprawienia powodowie bezskutecznie się domagali się przed wniesieniem pozwu. Sformułowana w toku procesu wysokość ostatecznego żądania stanowi łączną wartość odtworzeniową obiektów oraz składników budowlanych z uwzględnieniem stopnia ich naturalnego zużycia powiększoną o należny podatek VAT pomniejszona o 50% kosztów naprawy jednego ze składników – wiaty drewnianej (w tym zakresie powodowie uznali 50% przyczynienie się do jej uszkodzenia poprzez jej niewłaściwe zabezpieczenie).

Pozwana w odpowiedzi wniosła o oddalenie powództwa oraz obciążenie powodów kosztami postępowania. W uzasadnieniu wskazała, iż nieruchomość powodów podlega wpływom eksploatacyjnym w stopniu znikomym, nie mogącym powodować szkód opisanych w pozwie. Opisywane w pozwie uszkodzenia nie są związane z eksploatacją pozwanej, względnie wynikają z eksploatacji dawnej, ewentualnie zostało za nie wypłacone odszkodowanie (w tym na podstawie wyroku wydanego w sprawie II Cgg 17/15) bądź też są wynikiem złego wykonania danego elementu. Odnośnie tunelu foliowego podniesiono, iż jako obiekt stawiany sezonowo, nietrwale związany z gruntem, nie powinien on podlegać szkodom górniczym. Z ostrożności procesowej podniesiono zarzut przedawnienia roszczeń jako ulegających przedawnieniu pięcioletniemu.

Sąd ustalił:

Powodowie są współwłaścicielami po ½ nieruchomości położonej w G. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach – VIII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...). (wydruk z księgi wieczystej k. 10 - 20).

W maju 2019 roku powodowie zgłosili w oddziale pozwanej KWK (...) wniosek o naprawienie szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego wskazując na deformacje słupów i konstrukcji w hali sprzedażowej, deformacje tunelu i stołów w tunelu foliowym, zapadanie się terenu w kierunku południowym, deformacje bramy wjazdowej oraz garażu, deformacje terenu posesji. Oględziny nieruchomości, do których doszło we wrześniu 2019 roku uszkodzenia te potwierdziły. W wyniku oględzin pozwana zobowiązała się do naprawienia szkody poprzez przywrócenie uszkodzonych składników budowlanych do stanu poprzedniego przy czym usunięcie uszkodzeń w hali sprzedażowej uzależniła od przedłożenia przez powodów pozwolenia na budowę lub dowodu jej zgłoszenia (korespondencja przedprocesowa k. 30 - 31)

Ze sporządzonej na zlecenie Sądu opinii górniczo – geologicznej biegłej z zakresu górnictwa i geologii dr inż. K. S. (1) wynika, iż na powierzchnię w rejonie nieruchomości powodów wielokrotnie oddziaływała eksploatacja górnicza powodująca deformacje terenu. Nieruchomość powodów znajduje się w strefie zagrożonej występowaniem liniowych deformacji nieciągłych zarówno w wyniku oddziaływania strefy uskokowej jak i krawędzi dawnych eksploatacji. Górotwór w rejonie nieruchomości zachowuje się nietypowo. W świetle wyników pomiarów w rejonie nieruchomości wywołała ona do 2018 roku obniżenia w zakresie od -2,3 m do – 7,7 m oraz nachylenie terenu sięgające ok. 26 mm/m. W okresie 5 lat przed wytoczeniem powództwa obniżenie powierzchni wynosiło z kolei około – 0,107 m do ok. -0,138 m. Rozpatrywano dwa warianty eksploatacji: od 1984 do 2017 roku oraz od 2014 roku; w pierwszym przypadku obniżenie powierzchni zamykało się w przedziale -61148,6 mm - - 3406,5 mm; nachylenie terenu od około 24m2 mm/m do ok. 19,5 mm/m, maksymalne odkształcenia poziome rozciągające 3,42 mm/m, ściskające - 6,98 mm/m (III – IV kategoria); w drugim wariancie wartości te wynosiły odpowiednio – 2,4 mm - - 10 mm, 0,2 mm (0 kategoria nachyleń). Maksymalne odkształcenia poziome wynosiły około 0,39 mm/m (I Kategoria). Różnice wartości pomiarów geodezyjnych i obliczeń świadczyć mogą o występowaniu reaktywacji starych zrobów a zatem rzeczywiste wskaźniki deformacji w miejscu lokalizacji nieruchomości mogą sięgać większych wartości; podobnie wstrząsy górotworu. Reaktywacja starych zrobów, oddziaływanie strefy uskokowej oraz reaktywacja deformacji nieciągłych spowodowanych wstrząsami górniczymi mogła być przyczyną szkód zaistniałych w nieruchomości powodów w 2019 roku. W świetle wyników obliczeń czas trwania końcowej fazy ruchów górotworu w rejonie nieruchomości powodów wynosił od około 10 do około 14 miesięcy a zatem do uspokojenia się ruchów górotworu w wyniku eksploatacji górniczej doszło najpóźniej w styczniu 2017 roku. (opinia biegłej K. S. k. 94 - 133).

Z kolei z opinii biegłego do spraw budownictwa oraz szkód górniczych wynika, iż na nieruchomości powodów występują następujące uszkodzenia pochodzenia górniczego: wybrzuszenia i zapadliska nawierzchni z kostki betonowej, zapadliska i wybrzuszenia nawierzchni z płyt chodnikowych; w ogrodzeniu: wychylenie słupków i przęseł z pionu, deformacja bramy i furtki stalowej; niedziałający prawidłowo drenaż odwadniający; w hali: wychylenia i deformacje słupów nośnych, deformacje konstrukcji stalowej dachu, spękania podmurówek żelbetowych, deformacje obudowy ścian bocznych z blachy trapezowej, znaczne deformacje nawierzchni z kostki betonowej; w tunelu foliowym: deformacja konstrukcji stalowej tunelu, deformacja stołów zalewowych, deformacja nawierzchni z kostki betonowej; rozregulowanie więźby i przeciekanie pokrycia dachowego. Łączną wartość odtworzeniową wszystkich składników budowlanych określono na 234362 zł zaś z uwzględnieniem stopnia zużycia wartość ta wynosi 155077 zł netto (190745 zł brutto). Koszt naprawy wyżej wymienionych uszkodzeń oszacowano na 159 270 zł netto tj. 195902 zł brutto (z VAT 23%). Jakikolwiek remont jest technicznie oraz ekonomicznie nieopłacalny. (opinia biegłego M. J. k. 175 - 243)

Powyższe ustalenia faktyczne poczyniono na podstawie dokumentów wyraźnie wymienionych które podlegały zaliczeniu w poczet materiału dowodowego na zasadzie art. 243 ² Kodeksu postępowania cywilnego. Żaden z dokumentów nie został skutecznie zakwestionowany pod względem swojej prawdziwości oraz autentyczności. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miały opinia biegłych z zakresu górnictwa oraz budownictwa odpowiednio K. S. (1) oraz M. J. (2). Opinie zostały sporządzone przez osoby dysponujące specjalistyczną wiedzą z jej wykorzystaniem. W ocenie Sądu sposób wyczerpujący odpowiadały one na zadawane przez Sąd pytania, ich treść była spójna, logiczna, płynące z niej wnioski wzajemnie się potwierdzały oraz uzupełniały. W ocenie Sądu mogły one stanowić podstawę rozstrzygnięcia. Pominięto przy tym wywody odnośnie charakteru hali oraz tunelu foliowego w kontekście tego, czy obiekty tego rodzaju wymagają pozwolenia na budowę czy nie a co za tym idzie czy stanowią samowolę budowlaną czy pozwanego co do zasady obciąża obowiązek naprawienia szkód wyrządzonych ruchem zakładu górniczego. Ostatecznie uznano, iż ocena tego rodzaju nie wymaga wiadomości specjalnych biegłego sądowego, ma charakter czysto prawny i jako taka jest zastrzeżona dla Sądu.

Sąd zważył:

Roszczenia powodów zasługiwały na uwzględnienie co do zasady w całości. Sporną kwestią była zarówno zasada odpowiedzialności jak i tym bardziej wysokość należnego odszkodowania za szkody spowodowane ruchem zakładu górniczego pozwanej. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż nietrafny okazał się – w świetle zgromadzonego materiału dowodowego – podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia. Pozwany w żaden sposób nie wykazał, by zgłoszone przez powoda szkody powstały wcześniej aniżeli przed 5 laty przed wniesieniem pozwu. Ze sporządzonych na potrzeby sprawy opinii, w szczególności opinii górniczo – geologicznej wynika natomiast, iż szkody w nieruchomości powodów są efektem zjawisk w rodzaju reaktywacja starych zrobów, oddziaływanie strefy uskokowej, reaktywacja deformacji nieciągłych spowodowanych wstrząsami górniczymi. Zjawiska te występowały wcześniej, lecz szkody w nieruchomości powodów wystąpiły w roku 2019 roku. Nadto w świetle wyników obliczeń czas trwania końcowej fazy ruchów górotworu w rejonie nieruchomości powodów wynosił od około 10 do około 14 miesięcy a zatem do uspokojenia się ruchów górotworu w wyniku eksploatacji górniczej doszło najpóźniej w styczniu 2017 roku. Biorąc pod uwagę powyższe oraz datę wniesienia pozwu – 26 lutego 2020 roku (k. 57) brak było podstaw do uznania zarzutu przedawnienia opartego na art. 149 pr gg (pięcioletni termin od momentu dowiedzenia się o szkodzie).

Z uwagi na datę ujawnienia się szkód (rok 2019) do ich naprawy stosuje się przepisy Prawa geologicznego i górniczego z 2011 roku. Zgodnie z art. 145 tej ustawy jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do naprawiania szkód, o których mowa w art. 144 ust. 1 i 2 (spowodowane ruchem zakładu górniczego), stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. Pozwana odpowiada zatem na zasadzie ryzyka (art. 435 kc w zw. z art. 145 prgg z 2011 roku) tj. niezależnie od winy oraz za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła (art. 361 par. 1 kc w zw. z art. 145 prgg). W myśl art. 363 par. 1 K.c. naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.

Nie ulegało wątpliwości w chwili zamykania rozprawy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, iż zachodzą przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanej - na nieruchomości powodów występuje szereg szkód opisanych w poprzedniej części uzasadnienia i są one spowodowane działalnością górniczą pozwanej. Strona powodowa ostatecznie domagała się zasądzenia kwoty 89073,50 zł na każdego z powodów, łącznie 178147 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanej odpisu opinii biegłego. Sąd był zatem związany wyborem przez powodów dochodzonego roszczenia; rozpoznając sprawę mógł się poruszać w granicach sporu zakreślonych przez powodów. Z uwagi na stwierdzone w wyniku ruchu górniczego pozwanej uszkodzenia należało zasądzić od pozwanej na rzecz powodów odszkodowania w wysokości żądanej ostatecznie sumy z uwzględnieniem posiadanych przez obu powodów udziałów we współwłasności nieruchomości objętej pozwem tj. łącznie 178 147 zł – po ½ tj. po 89073,50 zł. Kwoty te zasądzono z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanej odpisu opinii, z treści której ostatecznie wynikają koszty naprawy obiektów znajdujących się na nieruchomości (k. 275 – 5 maja 2022 roku). Oddaleniu podlegało żądanie przywrócenia stanu poprzedniego odnośnie przywrócenia wiaty garażowej do stanu poprzedniego. Powodowie reprezentowani przez radcę prawnego pierwotnie zgłosili żądanie zapłaty oraz przywrócenia do stanu poprzedniego wiaty garażowej zaś ostatecznie zgłosili do rozpoznania żądania pieniężne. Żądanie restytucji nie zostało w sposób wyraźny oraz dorozumiany cofnięte toteż podlegało ono merytorycznemu rozpoznaniu oraz oddaleniu jako niezasadnie – w zasądzonym na rzecz powodów świadczeniu mieści się koszt jego naprawy. Zasądzono wreszcie na rzecz powoda Ł. S. kwotę 1353 zł brutto tytułem zwrotu kosztów sporządzenia opinii prywatnej jako wydatku niezbędnego do dochodzenia roszczeń. Poniesienie tego wydatku przez powoda S. zostało przez niego należycie udokumentowane (k. 20).

O Kosztach procesu orzeczono na zasadzie art. 98 kpc z uwagi na ostateczny wynik procesu tj. wygraną powodów. Na rzecz powodów należało zasądzić koszty procesu w wysokości 5400 zł (wg par. 2 pkt 6 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych). Nieuiszczone koszty sądowe nakazano pobrać od pozwanego na zasadzie art. 113 ust. 1 uoksc w zw. z art. 100 kpc. Na koszty te składa się opłata od zasądzonego roszczenia od uiszczenia której powódka była zwolniona z mocy ustawy 8958 zł oraz wydatki na opinie biegłych uregulowanych przez Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Gliwicach w łącznej wysokości 10 287,97 złotych łącznie 19245,97 zł.

SSO Tadeusz Trojanowski

.