Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 marca 2025 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Katarzyna Sznajder
Protokolant:	starszy sekretarz sądowy Julia Piątek

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2025 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R.

przeciwko B. S.

o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem

1.  uzgadnia treść księgi wieczystej o numerze (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach V Wydział Ksiąg Wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że wykreśla z Działu IV księgi wieczystej numer (...) prowadzonej dla nieruchomości w K. (nr działki (...)) wpis hipoteki przymusowej do kwoty 110.000 (sto dziesięć tysięcy) złotych wynikający z postanowienia Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z dnia 20 grudnia 2023 roku (sygn. akt I Co 1509/21) ustanowionej na rzecz pozwanej B. S.;

2.  zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 10.917 (dziesięć tysięcy dziewięćset siedemnaście) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocnienia się wyroku tytułem zwrotu kosztów procesu.

SSO Katarzyna Sznajder

Sygn. akt I C 981/24

UZASADNIENIE

Powódka (...) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w R. w pozwie skierowanym przeciwko pozwanej B. S. domagała się uzgodnienia treści księgi wieczystej o numerze (...) powadzonej przez Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach V wydział Ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym , poprzez wykreślenie z działu IV powołanej księgi wieczystej wpisu hipoteki przymusowej do kwoty 110.000 zł ustanowionej na rzecz pozwanej postanowieniem Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z dnia 20 grudnia 2023 roku wydanego w sprawie I Co 1509/21.

Wniosła również o zasądzenie od pozwanej kosztów procesu.

Na uzasadnienie żądania podała, że wierzytelność której zabezpieczaniem była ustanowiona hipoteka wygasła na skutek zaspokojenia, powódka wzywała pozwaną do złożenia oświadczenia z podpisem Notarialnie poświadczonym umożlwiającego wykreślenie hipoteki i przeslanie go powódce, czego pozwana nie zrobiła, co z kolej uniemożliwia wykreślenie hipoteki.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu wskazując, że jest ono przedwczesne albowiem pismo wzywające do złożenia oświadczenia o którym mowa w pozwie nie było przez nikogo podpisane, a zatem powódka nie wezwał skutecznie o złożenie oświadczenia. Pozwana podkreśliła, że 26 stycznia 2024 roku złożyła oświadczenia z podpisem notarialnie poświadczonym i oryginał oświadczenia złożyła do akt sądowych.

Sąd ustalił i zważył co następuję:

bezsporne w sprawie było , że wierzytelności pozwanej , której zabezpieczeniem była ustanowiona hipoteka przymusowa do kwoty 110.000 zł i wpisana do księgi wieczystej o numerze (...) powadzonej przez Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach V wydział Ksiąg, wygasła na skutek jej zaspokojenia.

Bezspornym było również, że do dnia wydania wyroku pozwana nie doręczyła powódce złożonego przez siebie z podpisem Notarialnie poświadczonym oświadczenia stanowiącego poświadczenie spłaty wierzytelności.

Poza tym sąd ustalił, że powódka po bezskutecznej próbie wykreślenia wpisu hipoteki na podstawie postanowienia Komornika o zakończeniu egzekucji, wysłała do pozwanej na trzy adresy pismo zatytułowane „ wezwanie do złożenia oświadczenia z podpisem notarialnie poświadczonym „ , w którym opisują szczegółowo zaistniałą sytuację wezwała do złożenia oświadczenia o którym mowa w piśmie i przesłania go powódce w terminie d o 25 stycznia 2024 roku. Dwa spośród trzech pism wysłanych do pozwanej nie były podpisane, choć na wstępie był określony podmiot oraz podany adres pełnomocnika który reprezentował powódkę już na wcześniejszym etapie. ( pisma k- 47, 78). Uznając, że brak podpisu powoduje, ze wezwanie jest bezskuteczne, porwana wprawdzie w dniu 26 stycznia 2024 roku złożyła oświadczenie stanowiące potwierdzenie spłaty wierzytelności z podpisem notarialnie poświadczonym, ale nie wysłała go powódce. Po otrzymaniu pozwu wraz odpowiedzią na pozew wysłała do sądu oryginał oświadczenia a powódce doręczyła jedynie kserokopie.

Na dzień orzekania nadal nie został wykreślony wpis hipoteczny zabezpieczający wygasłą wierzytelność. Zgodnie z treścią art. 94 u.k.w.h. wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką skutkuje wygaśnięciem hipoteki. Tym samym dłużnik domagający się wykreślenia hipoteki zobowiązany jest wykazać dokumentem, że wierzytelność wygasła. Za dokument wystarczający do wykreślenia wygasłej hipoteki należy uznać pokwitowanie wierzyciela ( postanowienie SN z 24 listopada 2009 r., V CSK 127/09). Powinno ono potwierdzać w sposób niebudzący wątpliwości, że wierzytelność hipoteczna została zaspokojona w całości, a wierzyciel wyraża zgodę na wykreślenie hipoteki (zob. S. Rudnicki, Glosa do wyroku SN z 16 listopada 1998 r., I CKN 885/97, PS 1999, Nr 5, poz. 86). Pokwitowanie to wymaga formy ad intabulationem pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym wierzyciela (art. 31 ust. 1 u.k.w.h.). Przepis art. 100 u.k.w.h. nakłada na wierzyciela obowiązek dokonania wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że pozwana zobowiązana była nie tylko złożyć oświadczenie o wyjaśnieniu wierzytelności z podpisem Notarialnie poświadczonym ale również dostarczyć je dłużnikowi tu powodowi, bądź sądowi wieczysto księgowemu, tak aby wykreślenie hipoteki w normalnym trybie było możliwie. Niewątpliwi pozwana nie zrobiła tego co uzasadniało wydanie wyroku uzgadniającego treść księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w trybie art. 10 u.k.w.h. Zgodnie z treścią przepisów art. 10 w zw. z art. 94 i art. 100 u.k.w.h. dłużnik hipoteczny, który jest przekonany, iż wygasło zabezpieczenie hipoteczne z uwagi na wygaśnięcie wierzytelności, ma prawo zwrócić się do wierzyciela o podjęcie działań pozwalających na wykreślenie hipoteki. Natomiast w przypadku braku współdziałania wierzyciela, dłużnik jest uprawniony do wniesienia powództwa o usunięcie niezgodności zapisów księgi wieczystej ze stanem faktycznym.

O kosztach postępowania sąd orzekł na mocy art. 98 k.p.c. w zw. z §2 pkt 6. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie. Na koszty składała się opłata od pozwu i koszty zastępstwa procesowego. I w tym miejscu podkreślić należy, że sąd omyłkowo pominął, obliczając koszty art. 4 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie, co skutkowało bezzasadnym zawyżeniem kosztów zastępstwa procesowego o kwotę 2700 zł.

Artykuł 98 ustanawia dwie podstawowe zasady rozstrzygania o kosztach procesu: zasadę odpowiedzialności za wynik procesu oraz zasadę kosztów niezbędnych i celowych. Zasada odpowiedzialności za wynik procesu oznacza, że strona, która sprawę przegrała, zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu. Z kolei z zasady kosztów niezbędnych i celowych wynika, że strona przegrywająca zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi tylko te poniesione koszty procesu, które były niezbędne do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony.Niezbędność oraz celowość kosztów procesu podlegają ocenie sądu i są uzależnione od konkretnych okoliczności sprawy oraz od jej charakteru. Sąd powinien w szczególności rozważyć, czy czynność, która spowodowała koszty, była – w ujęciu obiektywnym – potrzebna do realizacji praw strony, a także czy i do jakiego poziomu poniesione koszty stanowiły – również z obiektywnego punktu widzenia – wydatek konieczny. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej spawy sąd uznał poniesione przez powoda koszty za celowe i niezbędne do dochodzenia swoich praw. Wykreślenie hipoteki zabezpieczającej wygasłą wierzytelność w drodze poza procesowej było możliwe jednie przy współdziałaniu wierzyciela i doręczeniu oświadczenia umożliwiającego jej wykreślenie. Pozwana do dnia zakończenia postępowania takiego oświadczenia wierzycielowi nie złożyła. Oświadczenie to złożyła wprawdzie do akt sprawy jako załącznik do odpowiedzi na pozew, ale do powoda wysłała kserokopie. Świadczy to o braku współdziałania pozwanej nawet w toku procesu bowiem nic nie stało na przeszkodzie aby do pisma skierowanego do sądu dołączyć kserokopie a powodowi doręczyć oryginał, zwłaszcza że przy braku sporu co do wygaśnięcia wierzytelności sądowi ten dowód nie był potrzebny. Powód wysyłając do pozwanej wezwanie o złożenie oświadczenia ,nie wiedział ,że egzemplarze -przynajmniej dwa z trzech, nie były podpisane, pozwana odbierając te pisma nie wyjaśniła tej kwestii ( choć oświadczenie złożyła nie wysłała go ani powodowi ani do sądu wieczysto księgowego). Wniesienie pozwu przy braku jakikolwiek reakcji ze strony pozwanej było zatem zasadne. Nawet gdyby uznać twierdzenia pozwanej za zasadne, że wezwanie skierowane do niej przed procesem nie było podpisane, co uniemożliwiało jej uznania że jest ono skutecznie złożone, a tym samym nie dała podstaw do wytoczenia powództwa, to niewątpliwie odpis pozwu który pozwana otrzymała nie pozostawiał wątpliwość, a mimo to pozwana nie wysłała oświadczenia, które już miała, powodowi, czym uniemożliwiła mu szybsze wykreślenie hipoteki i spowodowała konieczność kontunuowania procesu.

Mając na uwadze powyższe sąd uznał za zasadne obciążenie pozwanej kosztami procesu zgodnie z powołanymi przepisami.

Katarzyna Sznajder