Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 listopada 2022 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Wojciech Hajduk

po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 roku w Gliwicach

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa D. K., E. K.

przeciwko (...) z siedzibą w W.

o ustalenie oraz zapłatę

1.  ustala, że umowa kredytu mieszkaniowego (...) z dnia 21 kwietnia 2008r. nr (...) (...) zawarta pomiędzy pozwaną (...) SA w W. oraz powodami D. K. i E. K. jest nieważna;

2.  zasądza od pozwanego na rzecz powodów jako wierzycieli solidarnych kwotę 379.038,82zł (trzysta siedemdziesiąt dziewięć tysięcy trzydzieści osiem złotych 82/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 22 listopada 2022r.,

3.  w pozostałym zakresie powództwo oddala

4.  zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 11.800zł (jedenaści tysięcy osiemset złotych) kosztów procesu

SSO Wojciech Hajduk

IC 493/21 UZASADNIENIE

Powodowie D. K. i E. K. w pozwie przeciwko (...) domagali się

-ustalenia, że umowa kredytu mieszkaniowego (...)nr (...) z dnia 21.04.2008 r. zawarta między powodami i pozwanym jest nieważna

-zasądzenia od pozwanego na ich rzecz kwoty 379.038,82zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wyroku

ewentualnie

zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów łącznie kwoty 76.101,29zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 4.04.2017r..

Uzasadnili, że w dniu 21.04.2008 r. zawarli z pozwanym, umowę nr (...) o kredyt hipoteczny, na kwotę 188.457,01CHF, na okres do 15.04.2028r. Przyznana kwota kredytu została przeznaczona na budowę domu. Nie mieli możliwości negocjowania ani w zakresie wyboru sposobu uruchomienia kredytu, sposobu spłat rat kapitałowo-odsetkowych, mogli jedynie zaakceptować propozycję pozwanego. Nie byli poinformowani o ryzyku kursowym. Nie wyjaśniono również mechanizmów ustalania kursu waluty przez bank, które powodowały jego dodatkowy zysk. W efekcie nie znali faktycznej wysokości zobowiązania. Spłacali kredyt w PLN. W świetle powyższego należy uznać za abuzywne postanowienia umowne dotyczące ryzyka kursowego i mechanizmu przeliczania, a także postanowienia o ubezpieczeniu wkładu. W świetle powyższego powództwo jest uzasadnione

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. Zaprzeczył aby umowa była nieważna i aby umowa zawierała klauzule abuzywne. Powodowie sami wybrali kredyt w CHF, nie byli namawiani do jego zawarcia, byli poinformowani o ryzyku kursowym, zaprezentowano im symulacje obrazujące skutki ryzyka, a wbrew twierdzeniom pozwu mogli indywidualnie negocjować warunki wypłaty i spłaty kredytu. Wysokość kursów waluty CHF ustalana przez bank odpowiadała kursom rynkowym i nie naruszały dobrych obyczajów. Powodowie mieli możliwość spłaty kredytu w CHF.

USTALENIA FAKTYCZNE

W dniu 21.04.2008r. roku powodowie zawarli z pozwanym, umowę kredyt mieszkaniowego (...) nr (...) denominowany do waluty CHF na kwotę na kwotę 188.457,01 CHF na do 15.04.2028r, oprocentowany stawką LIBOR. Celem kredytowania było sfinansowanie budowy domu jednorodzinnego (§2ust1; §6ust2; §13 ust4 umowy k-14-16). Umowa została sporządzona na podstawie wzorca banku, wskazano w niej min. że kwota kredytu – na finansowanie zobowiązań w kraju zostanie wypłacona w walucie polskiej, według kursu kupna dewiz obowiązującego w (...) (wg aktualnej Tabeli kursów) w dniu realizacji zlecenia płatniczego (§5ust2b i 3 umowy k-15). Spłata nastąpi w miesięcznych ratach w drodze potrącania przez bank z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego kredytobiorców, potrącanie środków z rachunku w walucie polskiej następuje w wysokości stanowiącej równowartość kwoty raty w walucie wymienialnej wg obowiązującego w (...) SA w dniu wymagalności kursu sprzedaży dla dewiz [umowa § 14ust6 k-16v.]. Wypłata kredytu nastąpiła w dwóch transzach [§5ust.1-2 umowy k-15, dyspozycje wypłaty k- 172,173]. Składając wniosek kredytowy w dniu 14.04.2008r. powodowie podpisali zawarte w nim oświadczenie, wg którego nie skorzystali z przedstawionej w pierwszej kolejności oferty w walucie polskiej, dokonali wyboru oferty w walucie wymienialnej mając pełną świadomość ryzyka związanego z kredytami w walucie wymienialnej, w przypadku wzrostu kursu walut podwyższeniu podlega zarówno rata spłaty jak i kwota zadłużenia wyrażona w walucie polskiej, … zostali poinformowani o ryzyku zmiany stóp procentowych w razie wzrostu stopy referencyjnej ulega podwyższeniu oprocentowanie, które powoduje wzrost raty, przyjmują ryzyko zmiany kursów walutowych. Dodatkowo w umowie w §31ust2 zawarto oświadczenie, że powodów poinformowano o ryzyku zmiany kursów waluty polegającym na wzroście wysokości zadłużenia z tytułu kredytu oraz wysokości rat kredytu wyrażonych w walucie obcej przy wzroście kursów waluty kredytu, oraz o ryzyku stopy procentowej polegającym na wzroście raty spłaty przy wzroście stawki referencyjnej [wniosek kredytowy k- 162, k-164 i §31 umowy k-18v]. W umowie wskazano, że pozwany postawi kredyt do dyspozycji min. po dokonaniu ubezpieczenia kredytowanego wkładu w (...) w wysokości 35.424.35CHF, koszty ubezpieczenia wyniosły 487,80CHF, równowartość w PLN wyniosła 1.062,73zł [§4 ust4 umowy k-14v]. Wkład ubezpieczony został na podstawie generalnej umowy ubezpieczenia kredytów na cele mieszkaniowe z niskim wkładem własnym zawartej pomiędzy (...) SA z 28.03.2002r. [§4a umowy k-14v]. Wszystkie formalności zostały przeprowadzone w oddziale banku w Z.. Powodowie mieli w banku rachunek, powód znał dyrektora oddziału. W rozmowie z doradcą kredytowym okazało się, że nie posiadają zdolności kredytowej do zaciągnięcia kredytu w PLN w oczekiwanej przez nich wysokości. Zaproponowano kredyt denominowany do CHF, wyeksponowano stabilność franka szwajcarskiego. Nie przedstawiono szczegółowej informacji o ryzyku kursowym i nie wyjaśniono wpływu wahań kursowych na wysokość kapitału do spłaty i raty kredytowej w dłuższej perspektywie, szczególnie przy założeniu znacznego wzrostu wartości CHF lub obniżenia wartości PLN, nie przedstawiono symulacji obrazujących takie zmiany, nie poinformowano o możliwości spłaty w walucie kredytu. Wniosek kredytowy wypełnił doradca, zasięgając potrzebne informacje od powodów. Nie przedstawiono również informacji, że w tym czasie w banku obowiązywał „regulamin zawierania i wykonywania umów o przeprowadzenie natychmiastowych transakcji wymiany walut w (...) umożliwiający negocjację kursu wypłaty kredytu Powodów nie poinformowano, że spłata kredytu może nastąpić w CHF, w przygotowanej wg wzorca banku umowie nie zawarto takiej możliwości. Również wniosek kredytowy nie przewidywał takiej opcji. Umowa przewidywała jedynie w §20pkt1i2 możliwość spłaty zadłużenia przeterminowanego w walucie innej niż PLN, przy czym z treści należy wnioskować, że nie dotyczyło spłaty w walucie kredytu, bowiem wskazano w nim przeliczenie wpłat z waluty obcej na PLN wg kursu z tabeli kursowej, zaś z tak przeliczonych kwot PLN ponownie dokonywano przeliczenia na CHF wg reguł z §14 [§20 umowy k-17]. Umowa została podpisana w siedzibie banku z udziałem pracownika banku. Dokumenty zostały przygotowane wcześniej [zeznania powoda D. K. k-563-564, zeznania powódki E. K. k-564, zeznania świadków I. B. k-561-562, M. K. k- 562-563]. Aneksem do umowy nr (...) z dnia 5.05.2010 wydłużono okres umowy do 15.04.2038r. [ Aneks k-21]. Powodowie w okresie od 21.04.2008 do 15.11.2020 spłacili 379.038,82 [okoliczność niekwestionowana, zaświadczenie banku k-585-594].

Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o powołane dokumenty oraz zeznania powodów. Zeznania świadka I. B. (k-561-562) potwierdzają, że nie informowano ich o możliwości spłaty kredytu w walucie kredytu, wypełnieniu wniosku kredytowego przez doradcę. Zeznania w zakresie prezentowania symulacji obejmujących wzrost wartości kursu franka są gołosłowne, nie zostały potwierdzone żadnym dokumentem, a po upływie kilkunastu lat są niewiarygodne, nie wiadomo czy dotyczą okresu, w którym powodowie zawierali umowę. Świadek zeznała, że nie pamięta szczegółów jak przebiegała procedura związana z powodami. Świadek M. K. była dyrektorem oddziału, przyznała że zna powoda, generalnie nie miała kontaktu z klientami, nie pamiętała rozmów z powodami, nie pamiętała zakresu udzielanych informacji przez doradców kredytowych, w tym zakresu informacji o ryzyku walutowym, czy była możliwość spłaty kredytów denominowanych w walucie kredytu. Zeznania świadka B. P. nie wniosły do sprawy istotnych okoliczności. Świadek nie potrafiła odpowiedzieć na zadane pytania [k-606-607, 608-609]. Przedstawione przez pozwanego pozostałe dokumenty w tym wzorce umów, procedur dla pracowników i pozostałych dokumentów nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. Nie pozostają w związku z okolicznościami i faktycznymi czynnościami związanymi z zawarciem spornej umowy. Pozwany przedstawił wzorce umowy zawierające postanowienia, z których można wnioskować, że umożliwiają wybór spłaty kredytu w PLN i w walucie kredytu lub wprost przewidują taką możliwość (wzorzec umowy k-305-316, z którego §21 i §22 można wnioskować, że dopuszczalna była spłata w walucie kredytu k- 310; kolejny wzorzec umowy k-317-333, który wprost przewiduje spłatę w walucie kredytu w §21 i §22 k-327). Jednakże wzorce te są odmienne w swojej treści od zastosowanego względem powodów i nie mogą być podstawą oceny niniejszej sprawy. Z przedłożonego pisma okólnego Dyrektora (...) z 19.06.2006 (k-334-336) również nie wynika by obowiązkiem doradców kredytowych było oferowanie klientom możliwości spłaty kredytów walutowych w walucie kredytu.

ROZWAŻANIA PRAWNE

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Należy wskazać, że w świetle utrwalonego poglądu w orzecznictwie i doktrynie, umowy kredyty denominowane do waluty obcej były, w czasie zawarcia spornej umowy, dopuszczalne w świetle zasady swobody zawierania umów z art. 353 ¹ kc.

Analiza spornej umowy kredytu przez pryzmat art. 385 ¹ §1kc prowadzi do wniosku, że w nie doszło do jej skutecznego zawarcia z uwagi na rażące naruszenie interesów powodów jako konsumentów poprzez niekorzystne ukształtowanie ich sytuacji ekonomicznej na skutek nieusprawiedliwionej i niekorzystnej dysproporcji praw i obowiązków. Zgodnie z art. 385 ¹ §1kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

W pierwszym rzędzie należy dokonać oceny czy umowa zawierała niedozwolone postanowienia, jaki miały charakter, czy określały główne świadczenia stron.

Powodowie w pierwszej kolejności zarzucili, że zawarte w umowie, klauzule ryzyka walutowego (klauzule ustalania kursu wymiany) są abuzywne. W tym względzie należy zwrócić uwagę na treść następujących wyroków Trybunału Sprawiedliwości: z 30 kwietnia 2014r C-26/13; z 20 września 2017 r. C-186/16; z 20 września 2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z dnia 3 października 2019 r. C-260/18. Orzeczenia te zapadły na tle umów kredytu zawartych z konsumentami i zawierających ryzyko walutowe (kredytu indeksowanego, denominowanego lub wprost kredytu walutowego). W ocenie TSUE nie jest możliwe odrywanie klauzuli ryzyka walutowego (wyrażonej czy to przez indeksację czy też denominację) od mechanizmu przeliczania waluty krajowej na walutę obcą i Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie kwalifikuje klauzule dotyczące ryzyka wymiany, do których zalicza także sposób ustalania kursu wymiany, jako klauzule określające główny przedmiot umowy kredytu. W wyroku z 20 września 2017r. C-186/16 dokonał wykładni art. 4 ust 2 dyrektywy Rady 93/13 z 5.04.1993r. W uzasadnieniu wyroku C- 260/18 (pkt 44 wyroku)Trybunał ponownie potwierdził swoje stanowisko w odniesieniu do kredytu indeksowanego, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy. Orzeczenia te są wiążące dla Sądu Polskiego. Stosując prounijną wykładnię art. 385 ¹ § 1 k.c. w zw. z art. 4 i 6 art. dyrektywy 93/13 przyjęto więc, że kwestionowane przez powodów postanowienia umowy kredytu, które wprowadzają ryzyko kursowe (ryzyko wymiany) przez mechanizm denominacji, stanowią klauzulę określającą główne świadczenia stron ( essentialia negotii). Tym samym w dalszym etapie rozważań, w świetle art. 385 ¹ §1kc, konieczna jest ocena czy określone w spornej umowie i stanowiące główne świadczenia stron klauzule ryzyka walutowego zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, co skutkowałoby związaniem stron umową.

Umowa kredytowa w §5ust3i4, §14ust6, §20pkt1i2 zastrzega warunki ustalania kursu waluty do przeliczenia świadczenia do kompetencji banku odsyłając do kursów walut zawartych w "Tabeli kursów”. Prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznaje żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Bank swobodnie ustalał, według tylko sobie znanych zasad, kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania raty. Jest to równoznaczne z prawem dowolnego kształtowania wysokości świadczeń głównych (wysokości raty i całej należności) w czasie trwania stosunku prawnego. Co prawda kwota udzielonego kredytu została wyrażona w CHF i tym samym została określona jednoznacznie. Jednakże na skutek tego, że bank jednostronnie narzucił wypłatę kredytu w PLN wg ustalonego przez siebie kursu oraz przede wszystkim spłatę kredytu w ratach po przeliczeniu ich na PLN, wg ustalanego przez siebie kursu, powodowie nie znali i nie mogli ustalić wysokości głównego świadczenia, które mają spłacić ani wysokości raty. Twierdzenia, że mieli możliwość wypłaty kredytu w PLN wg uzgodnionego indywidualnie kursu wymiany oraz możliwość spłaty kredytu w CHF nie zostały wykazane. Nie wynikają z umowy, ani wniosku kredytowego, ani z zeznań świadków. Nie wynikają również wprost z pisma okólnego Dyrektora (...) z 19.06.2006.

Tym samym nie można mówić o jednoznacznym określeniu głównego świadczenia. Umowa powoduje swoistą nierówność informacyjną stron. Powodowie jako konsumenci, na podstawie treści umowy, w chwili jej zawarcia, nie byli w stanie oszacować całości kwoty, którą będą musieli spłacić w przyszłości, a o poziomie zadłużenia ratalnego [wysokości raty], dowiadywali się dopiero w związku z podjęciem odpowiedniej sumy z ich rachunku. Jest to nie do zaakceptowania, w tym zakresie umowa kształtuje ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco narusza ich interesy w rozumieniu art. 385 ¹ kc. Dodatkowym naruszeniem dobrych obyczajów i rażącym naruszeniem usprawiedliwionych interesów powodów jako konsumentów jest zastrzeżenie dwóch różnych kursów wymiany: kursu kupna dla przeliczenia wypłaconego przez bank kredytu, zaś kursu sprzedaży dla obliczania rat spłacanego kredytu. Powoduje to nieuzasadnione korzyści kosztem konsumenta i narusza równorzędność stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Należy wskazać również, że nie jest wystarczające określenie we wniosku kredytowym, że powodowie „poniosą ryzyko zmiany kursów walutowych ”. Bank naruszył obowiązek rzetelnego poinformowania konsumenta. Powinien przedstawić pełną informację umożliwiającą podjęcie racjonalnej decyzji o długofalowych skutkach, w tym przedstawić wahania kursów wymiany i ryzyko związane z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej, klarownie wyjaśnić, jak na wysokość raty kredytu wpłynęłaby silna deprecjacja kursu waluty krajowej, a także wyjaśnić, że ryzyko kursowe z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się trudne do udźwignięcia w przypadku dewaluacji waluty. Pouczenie takie nie miało miejsca. Powodowie nie mieli realnej możliwości oddziaływania na treść postanowień umownych, nie zostały indywidualnie uzgodnione. Argumentacja pozwanego odwołująca się do faktycznego stosowania kursów nie odbiegających od rynkowych nie ma znaczenia dla oceny abuzywności postanowień umownych. Ocena jest niezależna od sposobu wykonywania umowy. Powoduje to, że umowa stron nie wiąże. Skutek nieważności nie został również zniwelowany przez nowelę art. 69 Pr. bank wprowadzająca z dniem 26 sierpnia 2011 roku regulację wyrażoną w ust. 2 pkt 4a tej ustawy. Ustawa weszła w życie po zawarciu umowy.

Powodowie poinformowani przez Sąd na rozprawie w dniu 6.04.2022r. o obowiązkach i możliwych negatywnych konsekwencjach związanych z ustaleniem nieważności umowy oświadczyli, że nie chce jej utrzymania w mocy. Skoro nie doszło do skutecznego zawarcia umowy z uwagi na naruszenie normy art. 385 ¹ §1kc żądanie ustalenia nieważności umowy jest uzasadnione.

Zgodnie z art. 189kpc powód może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny w ustaleniu występuje tylko wówczas gdy istnieje obiektywna potrzeba ochrony prawnej. Zgodnie z powszechnie przyjętym w doktrynie i orzecznictwie poglądem, interes prawny nie istnieje, gdy możliwe jest wytoczenie powództwa dalej idącego w swych skutkach. W niniejszej sprawie powodowie mają interes prawny w żądaniu ustalenia. Umowa została zawarta na 20 lat, okres ten nie upłynął. Żądanie ustalenia jej nieważności, niezależnie od żądania zapłaty tytułem wzbogacenia, gwarantuje im pewność swojej sytuacji prawnej na przyszłość. Samo żądanie zapłaty nie gwarantowałoby takiej pewności prawnej.

Do rozliczeń stron zastosowanie znajdą przepisy art. 405-411kc regulujące bezpodstawne wzbogacenie. Zgodnie z art. 405kc kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe zwrotu jej wartości. Obowiązkiem stron umowy kredytu jest wzajemne zwrócenie świadczeń. Roszczenia stron mają charakter odrębny (niezależny), co oznacza, że nie ulegają automatycznie wzajemnej kompensacji i konsument może żądać zwrotu w całości spłaconych rat kredytu niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu. [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Żądanie jest więc uzasadnione.

W sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 411 pkt 1 kc według którego nie można żądać zwrot świadczenia nienależnego jeżeli spełniający je wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej. Kredyt był spłacany w przekonaniu, że umowa jest prawidłowa i nie zawiera niedozwolonych postanowień umownych, powodowie nie wiedzieli więc, że nie był zobowiązany do spełnienia, a w efekcie spełnili świadczenie z nieważnej/bezskutecznej czynności prawnej. Ponadto umowa ma charakter umowy ważnej. Całkowita bezskuteczność umowy kredytu staje się trwała (definitywna) wtedy, gdy należycie poinformowany o niedozwolonym charakterze postanowienia (bez którego umowa nie może wiązać) i jego konsekwencjach konsument nie wyraził świadomej i wolnej zgody na postanowienie, a jeżeli utrzymanie umowy jest możliwe po jej uzupełnieniu - sprzeciwił się temu uzupełnieniu [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Również art. 411pkt 4 kc nie ma zastosowania. Według tego przepisu nie można żądać zwrotu świadczenia nienależnego, jeżeli zostało spełnione zanim wierzytelność stała się wymagalna. Przypadki, w których podstawa świadczenia jest nieważna, nie są objęte zakazem unormowania art. 411 pkt 4 k.c., co pozwala na zwrot kwot nienależnie wpłaconych. Przepis art. 411 pkt 4 k.c. nie ma w ogóle zastosowania do świadczenia nienależnego, gdyż dotyczy zobowiązań istniejących, acz niewymagalnych (min. SN postanowienie z 6.07.2021 IIICZP 41/20; SA w Gdańsku w wyroku z 30.11.2021 IACa 625/21). Roszczenie nie jest przedawnione. W świetle art. 120 §1 kc bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia w którym roszczenie stało się wymagalne lub gdy wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Możliwość taką otworzyły orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości. Pierwszymi były wyroki z 30.04.2014r C-26/13, z 20.09.2017 r. C-186/16, z 20.09.2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z 3.10 2019 r. C-260/18. Dla kredytobiorcy obecnie jest to termin 6 letni [art. 120§kc w zw. z art. 5 ust 1 ustawy z dnia 13.04.2018 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw] , okres ten należy liczyć od 20.09.2017r. [wyrok Trybunału Sprawiedliwości 20 września 2017 r. C-186/16 jednoznacznie określający sytuację prawną konsumenta]. Pozew złożono 19.05.2021r. Tym samym termin przedawnienia został przerwany.

Postanowieniem z 7.09.2022r. na zasadzie art. 235 ² §1 pkt 2kpc pominięto dowód z opinii biegłego z zakresu bankowości oraz rachunkowości i finansów. Wnioski stron okazały się bezzasadny wobec ustalenia nieważności umowy. Na mocy art. 15zzs ² ustawy z 2.03.2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych rozprawę zamknięto na posiedzeniu niejawnym i na mocy art. 189kpc oraz 405 kc w pkt 1 i 2 uwzględniono żądanie w zakresie ustalenia i zasądzenia roszczenia głównego. O odsetkach orzeczono na zasadzie art. 481kc, zasądzono je od dnia wyrokowania. Całkowita bezskuteczność umowy kredytu staje się trwała (definitywna) wtedy, gdy należycie poinformowany o niedozwolonym charakterze postanowienia (bez którego umowa nie może wiązać) i jego konsekwencjach konsument nie wyraził świadomej i wolnej zgody na postanowienie, a jeżeli utrzymanie umowy jest możliwe po jej uzupełnieniu - sprzeciwił się temu uzupełnieniu [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Powodów poinformowano na ostatnim terminie rozprawy. Tym samym odsetki należą się od wyrokowania. W pkt 3 oddalono powództwo co do odsetek w pozostałym zakresie. W pkt 4 na zasadzie art. 98kpc zasądzono koszty postepowania opłatę od pozwu i wynagrodzenie pełnomocnika wg minimalnej stawki.