Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

postanowienia z dn. 19.09.2025 r.

Pozwem z dnia 14 kwietnia 2025 r. powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. wniósł pozew o wydanie europejskiego nakazu zapłaty i zasądzenie od pozwanej (...).L. z siedzibą w I. (B.) w H.kwoty 60.768,89 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od poszczególnych kwot, tj. od kwoty:

- 2.248,60 zł od dnia 22 stycznia 2025 r. do dnia zapłaty,

- 11.449,23 zł od dnia 28 stycznia 2025 r. do dnia zapłaty,

- 5.511,11 zł od dnia 4 lutego 2025 r. do dnia zapłaty,

- 11.012,73 zł od dnia 12 lutego 2025 r. do dnia zapłaty,

- 11.728,38 zł od dnia 18 lutego 2025 r. do dnia zapłaty,

- 9.313,55 zł od dnia 25 lutego 2025 r. do dnia zapłaty,

- 4.034,32 zł od dnia 4 marca 2025 r. do dnia zapłaty,

- 5.470,97 zł od dnia 11 marca 2025 r. do dnia zapłaty.

W wyjaśnieniu podstawy roszczenia pozwu o wydanie europejskiego nakazu zapłaty strona powodowa wskazała, że strona pozwana za pośrednictwem specjalnie utworzonej platformy internetowej dla innych przedsiębiorców złożyła u niej zamówienie na artykuły oświetleniowe. W następstwie zawartej umowy sprzedaży strona powodowa wystawiła faktury VAT: o nr (...) z 23 października 2024 r.; (...) z 28 października 2024 r.; (...) z 4 listopada 2024 r.; (...) z 13 listopada 2024 r.; (...) z 19 listopada 2024 r.; (...) z 26 listopada 2024 r.; (...) z 3 grudnia 2024 r.; (...) z 10 grudnia 2024 r. z terminami zapłaty wynoszącymi 90 dni. Każda z faktur obejmowała koszty transportu. W pozwie wskazano, że strony ustaliły wydanie towaru EXW (Ex Works) Incoterms w magazynie powoda znajdującego się w C.. Strona powodowa wskazała, że towary zostały odebrane przez stronę pozwaną a świadczenia zapłaty ceny są wymagalne.

W dniu 9 maja 2025 r. Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym w Częstochowie wydał europejski nakaz zapłaty (sygn. akt VIII GNc 904/25), w którym w całości uwzględniono żądanie pozwu.

Od powyższego nakazu sprzeciw wniosła strona pozwana zaskarżając go w całości. Wniosła o przekazanie sprawy do dalszego rozpoznania przez sąd według właściwości ogólnej (brak jurysdykcji tut. Sądu), a w drugiej kolejności – o oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenia na swoją rzecz kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazała, że kwestionuje roszczenie powoda jako bezzasadne, gdyż dotyczy należności już uregulowanych, towarów nieotrzymanych, nieuwzględniających not uznaniowych, a także dokonanych zwrotów i nadpłat.

W odpowiedzi na sprzeciw strona powodowa podtrzymała żądanie pozwu i wskazała, że podstawą właściwości tut. sądu jest przepis art. 34 k.p.c. (sąd miejsca wykonania umowy). Argumentowała, że strony uzgodniły, iż przy dostawie towaru zastosowanie znajdzie klauzula EXW określona przez system Icoterms, oznaczająca udostępnienie towaru na magazynie strony powodowej w C. i przejęcie przez kontrahenta (kupującego) odpowiedzialności za załadunek, transport, ubezpieczenie i odprawę celną. Tym samym do spełnienia świadczenia doszło na terenie C., co uzasadnia właściwość tut. Sądu.

Sąd zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1099 § 1 k.p.c., brak jurysdykcji krajowej sąd bierze pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy i w razie stwierdzenia braku jurysdykcji krajowej odrzuca pozew z zastrzeżeniem art. 1104 § 2 k.p.c. lub art. 1105 § 6 k.p.c.

Podstawę do ustalenia jurysdykcji sądu polskiego w przedmiotowej sprawie stanowi rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (wersja przekształcona) (Dz.Urz.UE.L Nr 351, str. 1), które zastąpiło rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U.UE.L.01.12.1 ze zm.). Zgodnie z ogólną zasadą rozporządzenia, wskazaną w art. 4 (dawny art. 2), łącznikiem, który pełni podstawową funkcję w wyznaczaniu jurysdykcji, jest domicyl pozwanego w państwie członkowskim – reguła actor sequitur forum rei (powód podąża do sądu miejsca zamieszkania pozwanego). Dotyczy to wszystkich spraw przeciwko pozwanemu, objętych zakresem rozporządzenia, z wyjątkiem tych, w których przewidziana jest jurysdykcja wyłączna, szczególna, spraw ubezpieczeniowych, konsumenckich, indywidualnych umów o pracę, jak również spraw, co do których strony zawarły umowę w zakresie jurysdykcji. Przepisy art. 4-5 (dawne art. 2-3) mają charakter wiążący i z samego ich brzmienia wynika, że od podstawowej zasady opisanej powyżej można odstąpić jedynie w przypadkach przewidzianych wyraźnie w rozporządzeniu. W konsekwencji rozporządzenie tworzy listę sytuacji, w których – zgodnie z art. 5 ust. 1 (dawny art. 3 ust. 1) – osoba zamieszkała w jednym państwie członkowskim może być pozywana przed sądy innego państwa członkowskiego. Jest to dopuszczalne, ale jedynie według reguł stworzonych przez rozporządzenie zgodnie z przepisami sekcji 2-7 rozdziału II rozporządzenia (które w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania, albowiem nie jest ona sprawą z zakresu normowanego tymi przepisami). Zgodnie z art. 249 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.U.UE.C 231.E/153) rozporządzenie wydane przez uprawniony organ Wspólnoty Europejskiej ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. Przepisy Rozporządzenia uzyskują priorytet wobec przepisów prawa krajowego w sytuacji, gdy do nich wyraźnie się nie odwołują i w sposób wyczerpujący regulują daną kwestię. Dlatego też przepisy Rozporządzenia Rady (WE) nr 1215/2012 mają pierwszeństwo w stosowaniu przed ustawą krajową, jaką są przepisy k.p.c., co wprost zostało wyrażone w art. 5 ust. 2 rozporządzenia. Z uwagi na pierwszeństwo stosowania reguł określonych w rozporządzeniu przed krajowymi przepisami jurysdykcyjnymi nieprzydatne dla rozstrzygnięcia kwestii jurysdykcji w niniejszej sprawie były przepisy art. 1103 ⁷ k.p.c.

Należało zatem rozważyć, czy w sprawie niniejszej zachodzą przesłanki pozwalające na wytoczenie powództwa przed sądem polskim, gdyż w pozwie powód wskazał, że dochodzi roszczeń z tytułu umów sprzedaży towarów oświetleniowych, tj. zapłaty ceny za towary wskazane w wystawionych fakturach VAT (art. 535 k.c.), które wydał stronie pozwanej mającej siedzibę w Hiszpanii, zgodnie z zasadami współpracy powołując się na klauzulę EXW określoną przez system Incoterms. Wskazał zatem na spełnienie tego świadczenie na terenie Polski i właściwość tut. Sądu.

Jak wyżej wskazano, zgodnie z art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1215/2012 zasadą jest pozywanie osób mających miejsce zamieszkania (siedzibę) na terenie danego państwa Unii Europejskiej przed sądy tego kraju, niezależnie od posiadanego obywatelstwa. Natomiast zgodnie z jego art. 5 ust. 1 osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium Państwa Członkowskiego mogą być pozywane przed sądy innego Państwa Członkowskiego tylko zgodnie z przepisami sekcji 2 - 7 niniejszego rozdziału II tegoż Rozporządzenia. Przy wykładni tego przepisu należy mieć na uwadze pkt 15 jego Preambuły stanowiący, iż przepisy o jurysdykcji powinny być w wysokim stopniu przewidywalne i powinny zależeć zasadniczo od miejsca zamieszkania pozwanego, a tak ustalona jurysdykcja powinna mieć miejsce zawsze, z wyjątkiem kilku dokładnie określonych przypadków, w których, ze względu na przedmiot sporu lub umowę stron, uzasadnione jest inne kryterium powiązania.

Zgodnie z art. 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1215/2012, osoba, która ma miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego może być pozwana w innym państwie członkowskim m.in.:

1)

a) w sprawach dotyczących umowy - przed sądy miejsca wykonania danego zobowiązania;

b) do celów niniejszego przepisu - i o ile nie uzgodniono inaczej - miejscem wykonania danego zobowiązania jest:

-w przypadku sprzedaży rzeczy ruchomych – miejsce w państwie członkowskim, w którym rzeczy te zgodnie z umową zostały albo miały zostać dostarczone,

-w przypadku świadczenia usług – miejsce w państwie członkowskim, którym usługi zgodnie z umową były świadczone albo miały być świadczone;

c)jeżeli lit. b) nie ma zastosowania, stosuje się lit. a);

(…).

Z art. 25 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1215/2012 wynika, że jeżeli strony niezależnie od ich miejsca zamieszkania uzgodniły, że sąd lub sądy państwa członkowskiego powinny rozstrzygać spór już wynikły albo spór przyszły mogący wyniknąć z określonego stosunku prawnego, to sąd lub sądy tego państwa mają jurysdykcję, chyba że umowa ta jest nieważna pod względem materialnym, na mocy prawa danego państwa członkowskiego. Tak określona jurysdykcja jest jurysdykcją wyłączną, o ile strony nie uzgodniły inaczej. Umowę jurysdykcyjną zawiera się:

a) w formie pisemnej lub ustnej potwierdzonej na piśmie;

b) w formie, która odpowiada praktyce przyjętej między stronami; lub

c) w handlu międzynarodowym - w formie odpowiadającej zwyczajowi handlowemu, który strony znały lub musiały znać i który strony umów tego rodzaju w określonej dziedzinie handlu powszechnie znają i którego stale przestrzegają.

Dalej ust. 2 tego przepisu stanowi, że wszelkie przekazy elektroniczne umożliwiające trwały zapis umowy są traktowane na równi z formą pisemną.

Końcowo wskazać należy, że zgodnie z art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1215/2012 jeżeli sąd państwa członkowskiego nie ma jurysdykcji na podstawie innych przepisów niniejszego rozporządzenia, uzyskuje on jurysdykcję, jeżeli pozwany przed tym sądem wda się w spór, przy czym przepis ten nie ma zastosowania, jeżeli pozwany wdaje się w spór w tym celu, aby podnieść zarzut braku jurysdykcji lub jeżeli inny sąd ma na podstawie art. 24 jurysdykcję wyłączną.

Przenosząc powyższe rozważania na niniejszą sprawę wskazać należy, że co do zasady powództwo przeciwko stronie pozwanej winno zostać wytoczone przed właściwy - ze względu na jej siedzibę - rzeczowo i miejscowo sąd na terenie H.(art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1215/2012), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Brak jest podstaw do przyjęcia istnienia jurysdykcji krajowej Sądu ze względu na art. 7 ust. 1 lit. a i b Rozporządzenia Rady (WE) nr 1215/2012, gdyż z przepisu art. 7 ust 1 lit. b tiret pierwszy niniejszego rozporządzenia wynika, że sądem właściwym do rozpoznania sprawy w przypadku sprzedaży rzeczy ruchomych będzie sąd państwa członkowskiego, w którym znajduje się miejsce, gdzie towar został albo miał zostać dostarczony – chodzi tu o faktyczne przekazanie towaru nabywcy. Na to „czysto faktyczne kryterium” wskazuje orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości (por. np. wyrok z dnia 9 czerwca 2011 r., C-87/10, Lex nr 818467, wyrok z dnia 8 marca 2018 r., C-64/17, LEX nr 2453024). W niekwestionowanym stanie faktycznym rzeczywiste przekazanie towaru nabywcy (a nie przewoźnikowi) nastąpiło w siedziby strony pozwanej, znajdującej się na terenie Hiszpanii, na co wskazują listy przewozowe. Z powyższego przepisu art. 7 ust. 1 rozporządzenia wynika zatem jurysdykcja sądów H..

Brak jest także podstaw do przyjęcia jurysdykcji krajowej na zasadzie art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1215/2012, albowiem strona pozwana zarzut braku właściwości złożyła w pierwszym piśmie procesowym, jakim jest sprzeciw od nakazu zapłaty, a sam sposób sfomułowania sprzeciwu (zarzut niewłaściwości miejscowej i żądania przekazania pozwu według właściwości ogólnej) wskazuje, że strona nie miała zamiaru wdać się w spór.

Niewątpliwie ze względu na przedmiot sporu nie zachodziła wyłączna jurysdykcja krajowa Sądu na zasadzie art. 24 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1215/2012.

Twierdzenia strony powodowej wskazywały w istocie na zawarcie klauzuli jurysdykcyjnej (art. 25 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1215/2012), gdyż według strony powodowej uzgodnienie miejsca wykonania umowy miało nastąpić przez dorozumiane zaakceptowanie przez stronę pozwaną potwierdzonego zamówienia, gdzie to na fakturach VAT wystawionych stronie pozwanej dodano zastrzeżenie „warunki dostawy: EXW C., Polska”. Należało zatem ocenić czy istotnie, tak jak twierdzi powód, w niniejszej sprawie doszło do uzgodnienia między stronami, że miejscem dostarczenia towarów będzie siedziba powoda (magazyn w C.), a tym samym klauzuli jurysdykcyjnej.

W ocenie Sądu strona powodowa nie wykazała, by doszło do zawarcia umowy jurysdykcyjnej w formie pisemnej lub potwierdzonej na piśmie czy tez w drodze wymiany dokumentów zawierających klauzulę jurysdykcyjną lub by strony łączyła stała wymiana handlowa, w trakcie której stosowano by zwyczaj dot. jurysdykcji. Sąd miał również na uwadze, że strona powodowa nie wykazała za pomocą dowodów z dokumentów – preferowanych jako środki dowodowe w postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych - że strony współpracowały wcześniej przy zastosowaniu Ogólnych Warunków Sprzedaży (dalej OWS), a współpraca miała charakter trwały. W szczególności strona powodowa nie zaoferowała dowodów: tj. umów, ofert, zleceń, warunków korzystania z platformy internetowej, z których wynikałoby, że strony współpracowały wcześniej ze sobą w oparciu o OWS. W istocie powołała się w pozwie jedynie na złożenie zamówień w ramach specjalnie utworzonej platformy internetowej dla klientów i fakt zamieszczenia klauzuli EXW jako warunków dostawy.

Dodatkowo trzeba odnotować, ze zgodnie z wyrokiem z dnia 8 marca 2018 r., C-64/17, LEX nr 2453024, klauzula prorogacyjna, zawarta w ogólnych warunkach sprzedaży przywołanych na fakturach wystawianych przez jedną z umawiających się stron, nie spełnia wymogów ustanowionych przez przepis artykuł 25 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r.

Na podstawie przedstawionych dokumentów nie można zatem przyjąć, by wskazywana przez stronę powodową klauzula była obowiązującą częścią umowy.

Nawet gdyby podzielić pogląd powódki, to należy wskazać, że stosowanie klauzuli EXW według międzynarodowych warunków handlowych (INCOTERMS), dotyczy zasadniczo określenia kto ponosi ryzyko i koszty transportu i nie obejmuje umownego ustalenia miejsca dostarczenia towaru w kontekście późniejszego ustalenia jurysdykcji krajowej. Zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym w postanowieniu SO w Bydgoszczy z 13.09.2018 r., VIII Gz 119/18 LEX nr 2572321, które Sąd w niniejszym składzie podziela, przy powoływaniu się na klauzulę EXW powód winien wykazać, że posłużenie się nią obejmowało nie tylko ustalenie miejsca faktycznego przejścia władztwa nad rzeczą, podziału obowiązków i kosztów związanych ze sprzedażą czy przekazania ryzyka związanego z towarem ale, że obejmowało również umowne ustalenie miejsca dostarczenia towaru w kontekście późniejszego ustalenia jurysdykcji sądu polskiego. W sytuacji zaś, gdy co do miejsca faktycznego wydania towaru wszelkie inne okoliczności przemawiają za twierdzeniem, iż ustalono je poza zakładem sprzedającego, to jedyna rozsądna wykładnia każe przyjąć, że powyższa klauzula użyta została jedynie w zakresie ustalenia rozkładu ryzyka i kosztów związanych z dostawą. To zaś nie jest wystarczającym aby twierdzić, że miejscem wykonania umowy był zakład sprzedającego, a zatem że w sprawie mamy do czynienia z jurysdykcją sądu polskiego.

Końcowo należy przywołać stanowisko Sądu Najwyższego, który w postanowieniu z dnia 23 czerwca 2018 r. (sygn. akt I CSK 363/17) wskazał, że sąd krajowy musi ocenić, czy klauzula mająca uzasadniać jurysdykcję krajową stanowi wyraz rzeczywistego porozumienia między stronami, które zostało wyrażone dostatecznie jasno i precyzyjnie. Zawarte w art. 25 rozporządzenia nr 1215/2012 wymagania co do formy umowy jurysdykcyjnej mają zapewnić, że porozumienie takie zostało rzeczywiście osiągnięte i jest dostatecznie jednoznaczne i komunikatywne zarówno z punktu widzenia stron, jak i sądu. Zawarcia umowy jurysdykcyjnej nie można co do zasady domniemywać, przesłanki warunkujące jurysdykcję sądu polskiego muszą wynikać z pozwu oraz dołączonych do niego dokumentów. Okoliczności te powinny być przy tym na tyle pewne, by nie budziły uzasadnionych wątpliwości co do dopuszczalności postępowania przed sądem polskim, z uwagi na możliwość skutku w postaci nieważności postępowania (art. 1099 § 2 k.p.c.).

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 1099 § 1 k.p.c. w związku z powołanymi przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1215/2012, wobec braku jurysdykcji krajowej należało odrzucić pozew.