Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 05 marca 2025 roku

Sąd Okręgowy w Częstochowie Wydział II Karny

w składzie :

Przewodniczący: SSO Marcin Buzdygan

Protokolant:Justyna Huzar

w obecności Prokuratora Marcina Michalskiego

po rozpoznaniu w dniach: 17.01.2024 roku, 06.03.2024 roku, 17.04.2024 roku, 20.05.2024 roku, 08.07.2024 roku, 03.09.2024 roku, 07.10.2024 roku, 27.11.2024 roku, 13.01.2025 roku, 24.02.2025 roku,

sprawy

2.  A. G. , syna A. (...)i B. z domu K., urodz. (...) w L.

oskarżonego o to, że:

I. w okresie od 10 maja 2010 r. do 30 września 2010 r. na terenie powiatu (...), pełniąc z ramienia Przedsiębiorstwa (...) I. G. obowiązki inspektora nadzoru inwestorskiego z zakresu branży drogowej, będącej zobowiązanej z mocy § 2 ust. 2 (...) r. oraz (...) r. do zajmowania się sprawami majątkowymi Powiatowego Zarządu Dróg w M. z/s w Ż., jako budżetowej jednostki organizacyjnej powiatu (...), przez niedopełnienie ciążących na nim obowiązków w postaci prowadzenia kontroli dotyczącej sprawdzania jakości i poprawności wykonywanych robót i zastosowanych materiałów oraz pomiarów ilościowych wykonanych robót, a także dokonywania czynności odbioru końcowego, poprzez nieprawidłową kontrolę jakościową realizacji inwestycji w sposób wizualny, zamiast weryfikacji jakości i ilości wykonywanych robót i zastosowanych materiałów przez badania kontrolne oraz nieprawidłowe przeprowadzenie procesu odbioru inwestycji, wyrządził ww. jednostce szkodę majątkową w wielkich rozmiarach, a to w kwocie(...) zł, poprzez doprowadzenie do odbioru inwestycji pod postacią drogi powiatowej nr (...) na odcinku od granicy powiatu (...) z powiatem (...) – C.-P. do przejazdu kolejowego i wypłacenia wynagrodzenia za jej wykonanie, pomimo że droga ta miała obniżoną trwałość i nosiła wady konstrukcyjne

tj. o przestępstwo z art. 296 § 1 i 3 kk

3.  I. G. z domu H. , córki K. i Z. z domu B., urodz. (...) w C.,

oskarżonej o to, że

II. w okresie od 10 maja 2010 r. do 30 września 2010 r. na terenie powiatu (...), działając jako Przedsiębiorstwo (...) I. G., będąc zobowiązana z mocy § 2 ust. 2 umowy numer (...) z dnia 11 maja 2010 r. oraz § 2 ust. 2 umowy numer (...) z dnia 8 lipca 2010 r. do zajmowania się sprawami majątkowymi Powiatowego Zarządu Dróg w M. z/s w Ż., jako budżetowej jednostki organizacyjnej powiatu (...), przez niedopełnienie ciążących na niej obowiązków w postaci, prowadzenia kontroli dotyczącej sprawdzania jakości i poprawności wykonywanych robót i zastosowanych materiałów oraz pomiarów ilościowych wykonanych robót, a także dokonywania czynności odbioru końcowego, poprzez dopuszczenie do sprawowania przez wyznaczonego z ramienia Przedsiębiorstwa (...) I. G. inspektora nadzoru inwestorskiego z zakresu branży drogowej i nieprawidłowej kontroli jakościowej realizacji inwestycji w sposób wizualny, zamiast weryfikacji jakości i ilości wykonywanych robót i zastosowanych materiałów przez badania kontrolne oraz nieprawidłowego przeprowadzenia procesu odbioru inwestycji, wyrządziła w/w. jednostce szkodę majątkową w wielkich rozmiarach, a to w kwocie(...) zł, poprzez doprowadzenie do odbioru inwestycji pod postacią drogi powiatowej nr (...) na odcinku od granicy powiatu (...) z powiatem (...) – C.-P. do przejazdu kolejowego i wypłacenia wynagrodzenia za jej wykonanie, pomimo że droga ta miała obniżoną trwałość i nosiła wady konstrukcyjne

tj. o przestępstwo z art. 296 § 1 i 3 kk

1.  uniewinnia oskarżonego A. G. od popełnienia czynu opisanego w punkcie I części wstępnej wyroku;

2.  uniewinnia oskarżoną I. G. od popełnienia czynu opisanego w punkcie II części wstępnej wyroku;

3.  na podstawie art. 632 pkt 2 kpk zasądza od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego A. G. kwotę (...) zł z tytułu poniesionych kosztów udziału obrońcy w sprawie;

4.  na podstawie art. 632 pkt 2 kpk zasądza od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonej I. G. kwotę (...) zł z tytułu poniesionych kosztów udziału obrońcy w sprawie;

5.  na podstawie art. 632 pkt 2 kpk kosztami postępowania obciążą Skarb Państwa.

II K 149/23

UZASADNIENIE

Mając na uwadze złożony charakter sprawy Sąd odstąpił od sporządzenia uzasadnienia w trybie wskazanym w art. 99a k.p.k.

Powiat (...) we współdziałaniu z Powiatem (...) i Gminą M. C. pozyskał dofinansowanie na realizację projektu „(...)”. W ramach tego projektu, w dniu 22.08.2006 roku Powiatowy Zarząd Dróg w M. zawarł umowę na wykonanie projektu przebudowy drogi powiatowej nr (...). granica Powiatu - C. - P. z firmą (...)w B.. W umowie określono, iż koordynatorem opracowań projektowych będzie oskarżony A. G.. Inwestycja w tym zakresie została podzielona na dwa etapy - „(...)- zadanie drogowe Powiatu (...) dotyczące przebudowy drogi powiatowej nr (...) odcinek granica powiatu - C.-P. (zadanie nr 1)” i „(...) - zadanie drogowe Powiatu (...) dotyczące przebudowy drogi powiatowej nr (...) odcinek granica powiatu - C.-P. (zadanie nr 2)”. Projekt przebudowy drogi został następnie sporządzony.

(dowód: umowa o realizacji wspólnego projektu wraz z załącznikiem k. (...), umowa o dofinansowanie projektu k. (...), umowa na wykonanie projektu k. (...), projekt przebudowy. (...), pozwolenie na budowę k. (...), zeznania świadka M. S. k. (...))

Po przeprowadzonych przetargach wyłoniono wykonawcę projektu firmę (...) sp. z o.o. z siedzibą w L.. Powiatowy Zarząd Dróg w M. podpisał z tym wykonawcą umowy zarówno co do zadania nr 1 jak i zadania nr 2. Umowy zawarto w dniach (...)roku. Na podstawie tychże umów (...) sp. z o.o. zobowiązało się do wykonania zleconych im robót budowlanych, a następnie, przed odbiorem końcowym - dostarczenia Inżynierowi Kontraktu kompletnej dokumentacji powykonawczej, wyników badań, atestów, aprobat technicznych, instrukcji obsługi i eksploatacji (pkt 6.3.6 ppkt 3 ogólnych warunków umowy)

(dowód: dokumentacja przetargowa - załącznik nr 1, umowy zawarte z (...) sp z o.o. wraz z załącznikami i aneksami k. (...)

Następnie oskarżona I. G. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej Przedsiębiorstwo (...) w L. zawarła z Powiatowym Zarządem Dróg w M. umowę nr (...) z dnia 11.05.2010 r. oraz umowę nr (...) z dnia (...)r. o sprawowanie nadzoru inwestorskiego w zakresie budownictwa (...) i 2, na podstawie których sprawowała ona funkcję inżyniera kontraktu, natomiast jej mąż A. G. sprawował funkcję inspektora nadzoru nad inwestycją podjętą, w związku z przebudową drogi powiatowej nr (...) granica Powiatu – C. – P. w granicach Powiatu (...) w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa (...) Subregionu (...). Faktycznie jednak to oskarżony A. G. pełnił obie te funkcje. Oskarżona I. G. poza zawarciem umowy w ramach Przedsiębiorstwa (...) nie brała udziału w procesie inwestycyjnym, w tym dotyczącym nadzoru nad nim i odbioru.

Zgodnie z umowami dotyczącymi sprawowania nadzoru inwestorskiego w zakresie budownictwa drogowego, zawartymi z Przedsiębiorstwem (...) do zadań A. G. należało m.in. prowadzenie kontroli dotyczącej sprawdzania jakości i poprawności wykonywanych robót i zastosowanych materiałów, pomiarów ilościowych wykonanych robót, dokonywanie czynności odbioru końcowego oraz sprawdzenie i podpisanie kosztorysu powykonawczego.

(dowód: umowa nr (...) k.(...); umowa nr (...) k. (...))

Natomiast zgodnie z umową zawartą z konsorcjum: (...) Sp. z o. o. z siedzibą w P. ((...)) i Przedsiębiorstwem (...) z siedzibą w L. ( (...)) funkcję inżyniera dla projektu również sprawował A. G.. Do jego obowiązków w tej roli należało m.in. sprawdzanie jakości wykonywanych robót i wbudowanych wyrobów budowlanych, a w szczególności zapobieganie zastosowaniu wyrobów budowlanych wadliwych i niedopuszczalnych do stosowania w budownictwie, sprawdzanie i odbiór robót budowlanych ulegających zakryciu lub zanikających, uczestniczenie w próbach i odbiorach technicznych, odbiorach częściowych, składanie zamawiającemu pisemnych raportów z działalności obejmującej prowadzenie nadzoru, inspekcja laboratorium wykonawcy w celu sprawdzenia czy stosowane urządzenia pomiarowe i sprzęt laboratoryjny posiadają ważną legalizację, wykonywanie w ramach prowadzonego nadzoru sprawdzających badań laboratoryjnych, wykonanie kontrolnych pomiarów i badań laboratoryjnych, sprawdzanie wykonanych robót i powiadamianie wykonawcy o wykrytych wadach, poświadczania usunięcia wad przez wykonawcę, a także ustalania rodzaju i zakresu koniecznych do wykonania robót poprawkowych. Nadto inżynier projektu miał również obowiązek „wykonywania w ramach prowadzonego nadzoru, bez dodatkowego wynagrodzenia, sprawdzających badań laboratoryjnych inwestycji zgodnie z wymaganiami ST w zakresie przewidzianym dla inspektowa nadzoru” (k. (...)). Umowa nakładała także obowiązki nadzoru w czasie trwania okresu gwarancyjnego. Co istotne umowa ta została zawarta dopiero 28 września 2010 roku i (...) Sp. z o. o. faktycznie nie wykonywała żadnych czynności na etapie realizacji inwestycji, które od samego początku wykonywał oskarżony A. G..

(dowód: umowa (...) wraz z załącznikami k. (...), zeznania świadka M. C. (1) k. (...); częściowo wyjaśnienia oskarżonego A. G. k. (...)

Plac budowy został przekazany wykonawcy w dniu 20 maja 2010 roku. Kierownikiem budowy był D. P.. Po rozebraniu warstw konstrukcyjnych drogi okazało się, że badania geotechniczne wykonane na etapie projektowania drogi nie odzwierciedlały rzeczywistego stanu gruntu i konieczna jest zmiana projektu. Wykonawca został zmuszony do wstrzymania prac, pobrania próbek i wykonania kolejnych badań. Po ich przeprowadzeniu sporządzona została recepta dla konstrukcji, która zawierała propozycję zmiany warstw konstrukcyjnych w celu ujednolicenia podłoża i osiągnięcia prawidłowych parametrów. Wyniki badań laboratoryjnych wraz z przygotowaną receptą zostały przedstawione oskarżonemu, który następnie wspólnie z Zamawiającym je zatwierdzili. Prace prowadzone były etapami. Po wykonaniu poszczególnych prac, Wykonawca wzywał zatrudnione przez siebie laboratorium (...) s.c. do pobrania próbek i zawiadamiał oskarżonego A. G., który po przybyciu na plac budowy dokonywał oceny prac, a następnie odbierał ukończone prace, dokonując stosownego wpisu w dzienniku budowy, a co pozwalało na rozpoczęcie kolejnego etapu pracy. Wyniki badań dostarczane były z opóźnieniem, jednak stanowiło to ryzyko Wykonawcy, ponieważ gdyby, po otrzymaniu badań, okazało się, że te próbki nie odpowiadały normom, to wówczas Wykonawca musiałby na własny koszt powtórzyć prace. Zdarzało się również, że oskarżony, w ramach swoich obowiązków jako inżynier dla projektu, zlecał wykonywanie badań laboratoryjnych, które nie wykazywały żadnych nieprawidłowości. Czynności budowlane trwały do 30 września 2010 roku.

(dowód: dziennik budowy k. (...), wyniki badań wykonanych w trakcie realizacji inwestycji k. (...), dokumentacja dot. prac budowlanych k. (...), zeznania świadka D. P. k.(...), zeznania świadka P. S. k. (...), zeznania świadka Ł. P. k. (...), zeznania świadka Ł. S. k. (...); zeznania świadka W. Z. k. (...); zeznania świadka M. S. k.(...); zeznania świadka Z. C. k. (...); zeznania świadka E. K. (1) k. (...), (...), zeznania świadka R. K. k.(...); częściowo wyjaśnienia oskarżonego A. G. k. (...)

Po zakończeniu prac, oskarżony A. G. (...) przedstawił wyniki badań laboratoryjnych wykonanych dla każdego z zadań osobno i w obecności D. P. oraz przedstawicieli Powiatowego Zarządu Dróg w M. M. (1), A. L. (1) i E. K. (2) - doszło do odbioru zrealizowanej inwestycji, na co sporządzono protokoły odbioru końcowego. Ze strony Powiatowego Zarządu Dróg w M. oparto się głównie na stanowisku oskarżonego A. G., który stwierdził, iż wszystkie prace zostały wykonane prawidłowo i nie zgłasza żadnych zastrzeżeń, jako inspektor nadzoru.

(dowód: protokoły odbioru końcowego wraz z załącznikami k. (...), zeznania świadka T. M. k. (...); częściowo wyjaśnienia oskarżonego A. G. k. (...)

Po upływie około 3 lat, jeszcze w trakcie trwania gwarancji, na wybudowanej drodze pojawiły się liczne spękania powodujące początek jej niszczenia. W związku z tym podjęto działania mające na celu ustalenie, co jest przyczyną tego zjawiska. Przeprowadzone badania laboratoryjne, sporządzone ekspertyza techniczna oraz opinia biegłego doprowadziły do ustalenia, iż istnieją bardzo duże braki ilościowe we wbudowanym materiale, stanowiącym podbudowę drogi, a dodatkowo warstwa mieszanki (...) ulega rozwarstwieniu, a na niektórych odcinkach została wykonana w dwóch warstwach. Wykonawca prac budowalnych w sposób nieprawidłowy przygotował podłoże nawierzchni – niezgodnie z obowiązującymi zasadami wiedzy technicznej wykonał roboty drogowe w zakresie konstrukcji jezdni, co wpłynęło na znaczące ograniczenie jej trwałości zmęczeniowej i nie odpowiadało założeniom projektowym.

Nadzór inwestorski nad wykonywanymi pracami był sprawowany nieprawidłowo i nieprawidłowy był również proces odbioru inwestycji. Proces ten obarczony był wadą w postaci braku prawidłowej weryfikacji zrealizowanych robót z założeniami dokumentacji pierwotnej i założeń rozwiązań zamiennych. Wpisy dotyczące odbiorów prac Wykonawcy przez Inspektora nadzoru dokonane zostały bez weryfikacji jakości i poprawności wykonywanych robót i zastosowanych materiałów i bez przeprowadzenia przez niego pomiarów ilościowych wykonanych robót.

(dowód: wyniki badań zleconych przez (...) w M. k. (...), ekspertyza techniczna k. (...), zeznania świadka B. G. k. (...); zeznania świadka A. M. k. (...); zeznania świadka J. P. k. (...), zeznania świadka R. C. k. (...), zeznania świadka E. K. (2) k. (...), zeznania świadka A. L. (1) k. (...), zeznania świadka M. M. (2) k.(...); zeznania świadka Z. C. k. (...), (...), (...), opinia biegłego z zakresu budownictwa k. (...); ustna uzupełniająca opinia biegłego A. K. k. (...); zeznania świadka A. C. k. (...); zeznania świadka M. G. (1) k. (...); zeznania świadka Z. S. k. (...))

Sąd dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonego A. G. w zakresie, w jakim opisywał proces zawierania umów na realizacje zadań objętych przedmiotem postępowania, kwestie związane z projektowaniem przedmiotowej drogi, swoje wizyty na terenie budowy, wpisy w dziennikach budowy, zapoznawanie się z wynikami badań przedstawionymi przez wykonawcę. W tym zakresie jego wyjaśnienia znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, na którym oparł się Sąd ustalając stan faktyczny i nie budzą one wątpliwości. Ponadto Sąd dał również wiarę wyjaśnieniom oskarżonego w zakresie, w jakim wskazał, że jego żona - I. G. nie brała czynnego udziału w nadzorze inwestycji zleconej przez (...) w M.. Jak wynika bowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, oskarżona nie pojawiała się na placu budowy. Poza umowami nr (...) o sprawowanie nadzoru inwestorskiego w zakresie budownictwa (...) i(...) nie podpisywała się pod żadną dokumentacją.

Jako niewiarygodne Sąd ocenił natomiast wyjaśnienia oskarżonego A. G. dotyczące sposobu wykonywania przez niego obowiązków inspektora nadzoru. Zapewnienia oskarżonego, iż swoje obowiązki wykonywał prawidłowo, a wszystkie prace budowlane zostały wykonane zgodnie z zasadami sztuki budowlanej nie wytrzymują krytyki w świetle wiarygodnych dowodów w postaci wyników badań zleconych przez (...) w M., ekspertyzy technicznej B. G. oraz opinii biegłego z zakresu budownictwa. Z dowodów tych jednoznacznie wynika, iż prace budowalne w zakresie konstrukcji jezdni wykonano niezgodnie z obowiązującymi zasadami wiedzy technicznej, a nadzór inwestorski nad wykonywanymi pracami był sprawowany nieprawidłowo i nieprawidłowy był również proces odbioru inwestycji. Z powołanych dowodów wynika również, iż wpisy dotyczące odbiorów prac Wykonawcy przez Inspektora nadzoru dokonane zostały bez weryfikacji jakości i poprawności wykonywanych robót i zastosowanych materiałów i bez przeprowadzenia przez niego pomiarów ilościowych wykonanych robót. Wskazują na to jednoznacznie wyniki badań grubości zabudowanych warstw konstrukcyjnych, przeprowadzonych po zakończeniu inwestycji, które nie potwierdzają wyników badań prowadzonych w trakcie prac budowalnych i dokumentowanych podczas przebiegu robót. Zarówno badania Biura (...), jak i badania wykonane przez biegłego, nie potwierdzają przedstawionych przez Wykonawcę i Inżyniera kontraktu wyników badań już samych parametrów grubości wbudowanych warstw. Biegły ponadto jednoznacznie wskazał w jakim zakresie oskarżony A. G. wykonując obowiązki inspektora nadzoru naruszył przepisy ustawy Prawo budowlane.

Oskarżona I. G. nie przyznała się do popełnienia zarzucanego jej czynu i odmówiła złożenia wyjaśnień, przez co nie sposób było dokonać ich oceny. Stwierdzić w tym miejscu można jedynie, iż zgromadzony materiał dowodowy pozwala na zaakceptowanie jej nie przyznania się do popełnienia zarzucanego jej czynu. Wskazać tu należy na omówione powyżej wyjaśnienia oskarżonego A. G..

Sąd dał również wiarę zeznaniom słuchanych w sprawie świadków, bowiem brak jest podstaw do zakwestionowania prawdziwości ich twierdzeń. A. L. (2), M. S., A. M., J. P., R. C., E. K. (2), M. M. (2) oraz Z. C. są lub byli pracownikami Powiatowego Zarządu Dróg w M., jednak wszyscy przyznali, że nie posiadają wykształcenia pozwalającego im na wypowiadanie się w sprawach budowlanych. Posiadają ogólną wiedzę dotyczącą inwestycji i jej przebiegu, którą posiadają głównie ze zgromadzonej w urzędzie dokumentacji, natomiast jeśli posiadają wiedzę dotyczącą nieprawidłowości wykonanych robót to nabyli ją z pomiarów i ekspertyzy technicznej wykonanych już po końcowym odbiorze robót. Sąd dał również wiarę twierdzeniom T. M. w zakresie, w jakim opisał on przebieg odbioru końcowego inwestycji realizowanej przez (...) w M..

Na walor wiarygodności zasługują również zeznania D. P., Ł. S. i J. Ż., którzy wykonywali czynności na placu budowy z ramienia (...) projektu. Jako pracownicy spółki (...)-bud posiadali informacje dotyczące przebudowy drogi powiatowej nr (...) na odcinku C.-P., przy czym nie dziwi fakt, iż w czasie składania swoich zeznań nie pamiętali wielu szczegółów z nią związanych. Sąd miał w tym zakresie na uwadze, że świadkowie ci byli przesłuchiwani długo po zakończeniu prac na tej budowie, zaś z racji wykonywanego zawodu uczestniczyli do tego czasu w wielu budowach, gdzie współpracowali z tymi samymi i innymi podmiotami.

Brak było podstaw do zakwestionowania zeznań M. C. (2), R. K., E. K. (1), W. Z., Ł. P., Z. S. i P. S. odpowiedzialnych za pobieranie próbek i przeprowadzanie badań laboratoryjnych na zlecenie zarówno Wykonawcy projektu, oskarżonego czy też później na zlecenie Powiatowego Zarządu Dróg w M. i biegłego z zakresu budownictwa. Podane przez nich informacje znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym, a w szczególności w wynikach przeprowadzonych przez nich badań.

Sąd uznał za wiarygodne równie zeznania M. C. (1), który w ramach inwestycji Powiatowego Zarządu Dróg w M. reprezentował spółkę (...) Sp. z o. o. z siedzibą w P.. Nie posiadał on istotnych dla sprawy informacji, bowiem reprezentowany przez niego podmiot w zasadzie nie brał udziału w pracach przy inwestycji, gdyż umowa została z nimi podpisana na dwa dni przed zakończeniem prac, zaś w ich zastępstwie obowiązki sprawował oskarżony.

Na walor wiarygodności zasługiwały również opinia biegłego z zakresu budownictwa oraz jego opinia uzupełniająca. Opinie są jasne, pełne i odpowiadają na wszystkie stawiane im pytania. Zostały sporządzone przez biegłego o niekwestionowanych kompetencjach. Są także wszechstronne. Biegły, poza wadami w procesie wykonywania inwestycji, wskazał również możliwe powody zdecydowanie gorszych wartości grubości poszczególnych warstw konstrukcyjnych drogi, którymi mogły być m.in. przesztywnienie warstwy (...) z powodu zastosowania zbyt dużej ilości cementu, penetracja wody w głąb konstrukcji, czy też wzmożony ruch, w tym ciężkich pojazdów.

Zeznania A. C. i M. G. (1) zasługiwały na uznanie ich za wiarygodnych. Świadkowie Ci brali udział w sporządzeniu opinii biegłego z zakresu budownictwa, natomiast ich twierdzenia zostały oparte o przeprowadzone przez nich badania i w oparciu o posiadaną przez nich wiedzę i doświadczenie.

Dokonując oceny ekspertyzy technicznej sporządzonej przez B. G., Sąd dał im wiarę w zakresie w jakim wskazał na nieprawidłowości w wykonaniu robót drogowych na drodze powiatowej nr (...). Miał jednak na uwadze, że ekspertyza została przeprowadzona również na podstawie sprawozdania technicznego sporządzonego przez D. P., które nie odpowiadało rzeczywistemu zakresowi wykonanych prac, co wprost wynika zarówno z zeznań D. P., dziennika budowy jak i z rozliczeń powykonawczych, w których nie uwzględniono m.in użycia siatki T..

Zeznania świadków P. K., M. M. (3), M. G. (2), P. R., A. J., S. B. i T. K. nie zostały przez Sąd uwzględnione przy dokonywaniu ustaleń stanu faktycznego. Świadkowie Ci nie posiadali żadnych informacji związanych z przebiegiem czy prawidłowością wykonania inwestycji przebudowy drogi powiatowej nr (...). Ich zeznania nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd uznał za wiarygodne wszystkie dokumenty załączone do akt sprawy i ujawnione bez odczytywania nie znajdując podstaw do kwestionowania ich autentyczności i wiarygodności, gdyż zostały one sporządzone przez uprawnione do tego podmioty, w ramach ich kompetencji, a żadna ze stron ich nie kwestionowała.

Oskarżonemu A. G. zarzucono popełnienie czynu polegającego na tym, że w okresie od 10 maja 2010 r. do 30 września 2010 r. na terenie powiatu (...), pełniąc z ramienia Przedsiębiorstwa (...) I. G. obowiązki inspektora nadzoru inwestorskiego z zakresu branży drogowej, będącej zobowiązanej z mocy § 2 ust. 2 umowy numer (...) z dnia 11 maja 2010 r. oraz § 2 ust. 2 umowy numer (...) z dnia 8 lipca 2010 r. do zajmowania się sprawami majątkowymi Powiatowego Zarządu Dróg w M. z/s w Ż., jako budżetowej jednostki organizacyjnej powiatu (...), przez niedopełnienie ciążących na nim obowiązków w postaci prowadzenia kontroli dotyczącej sprawdzania jakości i poprawności wykonywanych robót i zastosowanych materiałów oraz pomiarów ilościowych wykonanych robót, a także dokonywania czynności odbioru końcowego, poprzez nieprawidłową kontrolę jakościową realizacji inwestycji w sposób wizualny, zamiast weryfikacji jakości i ilości wykonywanych robót i zastosowanych materiałów przez badania kontrolne oraz nieprawidłowe przeprowadzenie procesu odbioru inwestycji, wyrządził ww. jednostce szkodę majątkową w wielkich rozmiarach, a to w kwocie (...)zł, poprzez doprowadzenie do odbioru inwestycji pod postacią drogi powiatowej nr (...) na odcinku od granicy powiatu (...) z powiatem (...) – C.-P. do przejazdu kolejowego i wypłacenia wynagrodzenia za jej wykonanie, pomimo że droga ta miała obniżoną trwałość i nosiła wady konstrukcyjne to jest przestępstwa z art. 296 § 1 i 3 kk.

Oskarżonej I. G. zarzucono popełnienie czynu polegającego na tym, że w okresie od 10 maja 2010 r. do 30 września 2010 r. na terenie powiatu (...), działając jako Przedsiębiorstwo (...) I. G., będąc zobowiązana z mocy § 2 ust. 2 umowy numer (...) z dnia 11 maja 2010 r. oraz § 2 ust. 2 umowy numer (...) z dnia 8 lipca 2010 r. do zajmowania się sprawami majątkowymi Powiatowego Zarządu Dróg w M. z/s w Ż., jako budżetowej jednostki organizacyjnej powiatu (...), przez niedopełnienie ciążących na niej obowiązków w postaci, prowadzenia kontroli dotyczącej sprawdzania jakości i poprawności wykonywanych robót i zastosowanych materiałów oraz pomiarów ilościowych wykonanych robót, a także dokonywania czynności odbioru końcowego, poprzez dopuszczenie do sprawowania przez wyznaczonego z ramienia Przedsiębiorstwa (...) I. G. inspektora nadzoru inwestorskiego z zakresu branży drogowej i nieprawidłowej kontroli jakościowej realizacji inwestycji w sposób wizualny, zamiast weryfikacji jakości i ilości wykonywanych robót i zastosowanych materiałów przez badania kontrolne oraz nieprawidłowego przeprowadzenia procesu odbioru inwestycji, wyrządziła w/w. jednostce szkodę majątkową w wielkich rozmiarach, a to w kwocie (...)zł, poprzez doprowadzenie do odbioru inwestycji pod postacią drogi powiatowej nr (...) na odcinku od granicy powiatu (...) z powiatem (...) – C.-P. do przejazdu kolejowego i wypłacenia wynagrodzenia za jej wykonanie, pomimo że droga ta miała obniżoną trwałość i nosiła wady konstrukcyjne to jest przestępstwa z art. 296 § 1 i 3 kk.

Zgodnie z art. 296 § 1 k.k., kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, wyrządza jej znaczną szkodę majątkową, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. § 3 powyższego przepisu odnosi się do wyrządzenia szkody w wielkich rozmiarach.

Przepisy art. 296 k.k. chronią zatem interesy majątkowe podmiotu, który powierzył zajmowanie się nimi innej osobie, zaufanie mocodawcy do tej osoby, a także pewien standard należytej staranności w prowadzeniu cudzych interesów majątkowych. Podmiotem przestępstw z art. 296 k.k. jest osoba obowiązana do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. Podmiotem czynu z art. 296 k.k. jest ten, kto wykonuje czynności zarządzające, władcze, kto dysponuje samodzielnością decyzyjną, kto kieruje sprawami majątkowymi w sposób identyczny lub zbliżony zakresowo do tego, co czynić może sam mocodawca.

W tym miejscu wskazać należy, iż w realiach niniejszej sprawy kluczowe znaczenie z punktu widzenia ustawowej charakterystyki podmiotu sprawczego przestępstwa z art. 296 ma czasownik „zajmuje się” powiązany ze sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą, jako szczególnych „przedmiotów” zajmowania się. Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż „istota czynności wykonawczej opisanej w art. 296 k.k. polega na wyrządzeniu szkody w majątku podmiotu, którego sprawami majątkowymi dany sprawca się zajmuje, co zakłada przynajmniej potencjalną możliwość podjęcia takich działań, które w sposób władczy kształtują sferę praw i obowiązków majątkowych danego podmiotu” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2013 r., sygn. II KK 81/13, OSNKW 2014/3, poz. 25). Sam fakt możliwości jakiegokolwiek wpływania na decyzje podejmowane przez mocodawcę nie może być jeszcze uznany za "zajmowanie się sprawami majątkowymi innej osoby" w rozumieniu art. 296 § 1 k.k. Jednym z warunków realizacji tego znamienia jest samodzielność decyzyjna w zakresie majątku mocodawcy. Nie wystarczy w tym przypadku samo dostarczenie rady czy informacji osobie, która taką samodzielność decyzyjną posiada. Dla odpowiedzialności karnej z art. 296 § 1 k.k. ma bowiem znaczenie, czy sprawca mógł samodzielnie podejmować decyzje o wydatkowaniu pieniędzy danego podmiotu. Do kręgu podmiotów przestępstwa określonego w art. 296 § 1 k.k. nie mogą zostać zaliczone osoby wykonujące ściśle określone czynności w sposób niesamodzielny, jako wykonawcy cudzych poleceń. Patrząc z perspektywy zakresu umocowania, podmiotem czynu z art. 296 k.k. jest ten, kto wykonuje czynności zarządzające, władcze, kto dysponuje samodzielnością decyzyjną, kto kieruje sprawami majątkowymi w sposób identyczny lub zbliżony zakresowo do tego, co czynić może sam mocodawca (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2001 r., sygn. I KZP 7/01, OSNKW 2001, nr 7-8, poz. 55, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 9 czerwca 2016 r. LEX nr 2139301, II AKa 142/16; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 7 grudnia .2017 r., II AKa 480/17, LEX nr 2511551.).

Nie budzi wątpliwości Sądu, że obowiązki oskarżonego, jako inspektora nadzoru i pełniącego obowiązku inżyniera kontraktu, należy zakwalifikować jako wykonawcze. Jak już wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia do zadań oskarżonego należało m.in. „prowadzenie kontroli dotyczącej sprawdzania jakości i poprawności wykonywanych robót i zastosowanych materiałów, pomiarów ilościowych wykonanych robót, dokonywanie czynności odbioru końcowego oraz sprawdzenie i podpisanie kosztorysu powykonawczego” oraz „dokonywanie czynności odbioru końcowego oraz sprawdzenie i podpisanie kosztorysu powykonawczego.”. Jego rola ograniczała się zatem do sprawowania nadzoru nad przebiegiem i prawidłowością wykonywanych prac, a następnie „zrelacjonowaniu” Zamawiającemu, tj. Powiatowemu Zarządowi Dróg w M. czy wszystkie prace zostały wykonane zgodnie ze sporządzonym projektem, rozwiązaniami zamiennymi, a także zasadami sztuki budowlanej. Jednak ustalenie wyłącznie „statycznych” kompetencji oskarżonego nie jest wystarczające do uznania, że „zajmował się sprawami majątkowymi” Powiatowego Zarządu Dróg w M.. Dla uznania osoby zajmującej się doradztwem za podmiot zdolny do ponoszenia odpowiedzialności z art. 296 § 1 k.k. koniecznym jest by jej prawa i obowiązki w tym zakresie stanowiły przedmiot przyznanych kompetencji, co zazwyczaj wyraża się w formalnym zajmowaniu adekwatnego stanowiska, np. "doradcy". Określenie charakteru takiego podmiotu wymaga zaś ustalenia m.in. proporcji w jakich kompetencje w zakresie doradztwa pozostają w stosunku do pozostałych jego praw i obowiązków. Marginalny ich stopień z pewnością nie spełnia tych wymogów. Nie jest wystarczające również ustalenie wyłącznie faktycznego wpływu na decyzję, o ile nie miało ono podstawy w przyznanych uprawnieniach i nałożonych obowiązkach. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że do końcowego odbioru inwestycji powołana została komisja, której członkami byli: T. M., D. P., A. L. (1), E. K. (2) oraz A. G.. Oskarżony przedstawił członkom komisji kompletną dokumentację powykonawczą, w tym również wyniki badań laboratoryjnych. Po zapoznaniu się z przedstawioną dokumentacją oraz stwierdzeniu wykonania zleconych prac komisja zatwierdziła wykonanie inwestycji i sporządzone zostały protokoły końcowego odbioru Zadania nr 1 oraz Zadania nr 2 w ramach projektu „(...)- zadanie drogowe Powiatu (...) dotyczące przebudowy drogi powiatowej nr (...) odcinek granica powiatu - C.-P.”. Nie ulega wątpliwości, że z uwagi na brak odpowiedniego wykształcenia i wiedzy specjalistycznej pozostali członkowie komisji występujący z ramienia (...) Zarządu Dróg w M. swoją decyzję zatwierdzającą wykonanie robót oparli na wiedzy i sprawozdaniu oskarżonego. Niemniej jednak nie sposób uznać, że opinia oskarżonego, choć faktycznie miała bezpośredni wpływ na odbiór robót budowlanych, a w konsekwencji wypłatę stosownych wynagrodzeń, to stanowiła jego samodzielną decyzję rozporządzającą majątkiem (...) w M., a wynikającą z przyznanych mu uprawnień i nałożonych obowiązków.

Przeprowadzona przez Sąd analiza kompetencji i obowiązków nałożonych na oskarżonego w ramach stanowiska inspektora nadzoru inwestorskiego jednoznacznie wyklucza możliwość przyjęcia, że zajmował się sprawami finansowymi Powiatowego Zarządu Dróg w M. zarówno samodzielnie jak i poprzez doradztwo. Należy przy tym podkreślić, iż w doktrynie ugruntowany jest pogląd, że kontrolowanie rozliczeń budowy, polega na faktycznym, dokładnym sprawdzeniu, czy mające podlegać wykonaniu roboty budowlane zostały wykonane w całości, nie chodzi tu natomiast o finansowe rozliczenie robót (wyrok KIO z dnia 4.2.2019 r., sygn. KIO 51/19, Legalis) (por. A. Plucińska-Filipowicz, T. Filipowicz [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. M. Wierzbowski, LEX/el. 2022, art. 25.; Z. Niewiadomski (red.), Prawo budowlane. Komentarz. Wyd. 11, Warszawa 2022, Legalis).

W związku z powyższym należało uniewinnić oskarżonych A. G. i I. G. od popełnienia zarzucanych im czynów z art. 296 § 1 i 3 k.k., bowiem swoim zachowaniem nie wyczerpali znamion strony podmiotowej przedmiotowego przestępstwa. Brak było również podstaw do zakwalifikowania ich działania jako inny czyn zabroniony.

W odniesieniu do oskarżonej I. G. wskazać ponadto należy, iż również z innych przyczyn brak podstaw do przypisania jej popełnienia zarzucanego czynu. Oskarżona I. G. poza podpisaniem umów o sprawowanie nadzoru inwestorskiego w zakresie budownictwa drogowego – Zadanie nr 1 i 2 i przekazaniu obowiązków A. G., nie podejmowała żadnych czynności związanych z inwestycją realizowaną przez (...) w M.. Jak wynika z wyjaśnień A. G., które Sąd uznał za wiarygodne, oskarżona nie posiadała żadnej wiedzy dotyczącej realizacji inwestycji przebudowy drogi, nie informował jej o podejmowanych przez niego czynnościach i realizowaniu nałożonych na nią obowiązków. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że nie sposób przypisać jej popełnienia przestępstwa z art. 296 § 1 i 3 k.k., które ma charakter umyślny, co również przemawia za uniewinnieniem jej od popełnienia czynu opisanego w akcie oskarżenia.

Mając na uwadze uniewinnienie oskarżonych od popełnienia zarzucanych im czynów Sąd na postawie art. 632 pkt 2 k.p.k. Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonych A. G. i I. G. kwoty po(...) złotych z tytułu wydatków podniesionych na ustanowienie obrońcy w sprawie. Chodzi tu o wydatki poniesione w postępowaniu przygotowawczym, w toku pierwszego rozpoznania sprawy (sygn. akt II K 37/23), w postępowaniu odwoławczym przed Sądem Apelacyjnym, oraz w toku aktualnego postępowania sądowego z uwzględnieniem ilości terminów rozpraw. Nadto Sąd obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania.

SSO w Częstochowie

Marcin Buzdygan