Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 grudnia 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodnicząca Sędzia SA Barbara Konińska

Sędziowie: SSA Irena Piotrowska

SSA Olga Gornowicz – Owczarek

Protokolant: Kamil Szarek

po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. w Katowicach

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej
w W.

przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanej

wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach

z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt XIV GC 342/17

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 11 250 (jedenaście tysięcy dwieście pięćdziesiąt) złotych z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego z odsetkami
w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty.

SSA Olga Gornowicz – Owczarek SSA Barbara Konińska SSA Irena Piotrowska

V AGa 384/22

UZASADNIENIE

Powódka (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w W. wniosła w dniu 14 kwietnia 2016 r., pozew przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. o zapłatę kwoty 2 400 000 zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Powódka podała, że w dniu 27 kwietnia 1998 r. M. K. zawarł z jej poprzednikiem prawnym umowę o udzielenie kredytu w walucie polskiej w rachunku bieżącym a jako zabezpieczenie kredytu została ustanowiona hipoteka kaucyjna do kwoty 2 400 000 zł na nieruchomości wpisanej do KW nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w D.. Dodała, że M. K. nie spłacił kredytu
i wymagalne zadłużenie wynosi według stanu na dzień 13 kwietnia 2016 r., kwotę ogółem 16 500 647,60 zł, w tym należność główna 3 247 016,33 zł oraz że dochodzi zapłaty od pozwanej jako właścicielki nieruchomości obciążonej hipoteką.

Sąd Okręgowy w Katowicach nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia
6 czerwca 2016 r., XIV GNc 254/16 orzekł zgodnie z żądaniem pozwu.

Pozwana w zarzutach od nakazu zapłaty zaskarżyła go w całości i wniosła o uchylenie nakazu zapłaty i oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła nieważność umowy z dnia 27 kwietnia 1998 r. z aneksami w związku z brakiem zdolności kredytowej kredytobiorcy, braku możliwości wpisu hipoteki kaucyjnej w KW, zbycie wierzytelności na rzecz osoby trzeciej przez powódkę. Pozwana zaprzeczyła także prawdziwości dokumentu w postaci wyciągu sporządzonego na podstawie ksiąg bankowych nr (...) z dnia 13 kwietnia 2016 r. twierdząc, że zadłużenie zostało spłacone, zakwestionowała zadłużenie co do należności głównej, odsetek, kosztów i opłat. Na wypadek uwzględnienia powództwa pozwana wniosła o zastrzeżenie prawa do powoływania się
w postępowaniu egzekucyjnym na ograniczenie jej odpowiedzialności do nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 maja 2022 r., XIV GC 342/17 Sąd Okręgowy
w Katowicach uchylił nakaz zapłaty z dnia 6 czerwca 2016 r. sygn. akt XIV GNc 254/16/SK w całości (punkt 1.); zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 2 400 000 zł
z zastrzeżeniem pozwanej spółce prawa do powoływania się w postępowaniu egzekucyjnym na ograniczenie odpowiedzialności pozwanej spółki do nieruchomości, stanowiącej zabudowaną działkę w użytkowaniu wieczystym, położoną w D., dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze (...) do wysokości wierzytelności zabezpieczonej wpisem hipoteki kaucyjnej, tj. do kwoty 2 400 000 zł (punkt 2.), zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 14 667 zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania (punkt 3.).

Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty:

Z wyciągu sporządzonego na podstawie ksiąg bankowych powódki wynika, że na dzień 13 kwietnia 2016 r. w księgach banku figuruje wymagalne zadłużenie solidarnie zobowiązanych, w tym M. K. w kwocie 16 500 647,60 zł.

Zadłużenie powstało w związku z udzieleniem M. K. kredytu
w walucie polskiej w rachunku bieżącym na podstawie umowy nr (...) z dnia 27 kwietnia 1998 r. na kwotę 1 500 000 zł. Zabezpieczeniem kredytu było między innymi ustanowienie hipoteki kaucyjnej nr KW (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w D.. Umowa była aneksowana. Aneksem nr (...) umowa została zmieniona m.in. w części dotyczącej kwoty kredytu oraz kwoty hipoteki, stanowiącej zabezpieczenie kredytu. Aneksem nr (...) z dnia 2 marca 1999 r. zmieniono kwotę kredytu, podnosząc ją do 3 500 000 zł oraz wskazując czas jego spłaty. Zmiana ta została uwidoczniona w księdze wieczystej. M. K. ustanowił hipoteki kaucyjne na nieruchomości w dniu 27 kwietnia 1998 r. W odniesieniu do tego kredytu bank w wykonaniu postanowienia VII umowy wydał kredytobiorcy zaświadczenie z dnia 27 kwietnia 1998 r.
o jego udzieleniu oraz złożył wniosek z dnia 27 kwietnia 1998 r. o wpis hipoteki kaucyjnej
w kwocie 2 400 000 zł w dziale IV KW nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy
w D.. Kredyt udzielony M. K. nie został spłacony.
W toku postępowania egzekucyjnego też nie uzyskano spłaty z uwagi na stwierdzenie bezskuteczności egzekucji. W dniu 6 grudnia 2000 r. powódka wystawiła bankowy tytuł egzekucyjny nr (...), z którego wynikało, że zadłużenie M. K. wynosiło 4 430 467,47 zł, w tym z tytułu należności głównej 3 437 045,80 zł. Zadłużenie powstało
w związku z umową z dnia 27 kwietnia 1998 r. (...). Postanowieniem Sądu Rejonowego w O. nadano klauzulę wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu nr (...) w dniu 28 grudnia 2000 r.

M. K. ustanowił w dniu 27 kwietnia 1998 r. aktem notarialnym rep (...) nr (...) dwie hipoteki kaucyjne celem zabezpieczenia spłaty dwóch kredytów, w tym kredytu w kwocie 1 500 000 zł. W księdze wieczystej numer (...), w której widnieje wpis, że użytkownikiem wieczystym jest pozwana, ustanowiono między innymi hipotekę kaucyjną na rzecz powódki do wysokości 2 400 000 zł. Hipoteka została ustanowiona na nieruchomości położonej w D. przy ul. (...) za zgodą właściciela nieruchomości udzieloną w dniu 27 kwietnia 1998 r. Na mocy umowy sprzedaży z dnia 23 sierpnia 2000 r. pozwana nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości i prawo własności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość związanych z nieruchomością, dla których Sąd Rejonowy w D. prowadzi KW numer (...).

(...) Bank (...) SA w W. jest następcą prawnym (...) Banku (...) w W. Oddział w O..

W dniu 27 października 2005 r. powódka wydała oświadczenie wyrażające zgodę na wykreślenie hipoteki kaucyjnej do kwoty 2 400 000 zł.

Wyrokiem z dnia 11 maja 2011 r. Sąd Rejonowy w D. uzgodnił treść księgi wieczystej numer (...) z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości w ten sposób, że w dziale IV księgi wieczystej wpisał hipotekę kaucyjną do kwoty 2 400 000 zł na rzecz (...) Banku (...) Oddział w O., dla zabezpieczenia wierzytelności z tytułu udzielonego M. K. kredytu. Apelacja od tego wyroku została oddalona.

W dniu 9 września 2009 r. (...) Bank (...) SA wystawiła wyciąg z ksiąg bankowych nr (...) podpisany przez M. M. i A. W., z którego wynika wierzytelność wobec M. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...) M. K. z tytułu umowy kredytu
z dnia 27 kwietnia 1998 r. nr (...) zmienionej dwukrotnie aneksami. Łączna wymagalna wierzytelność wynosiła 12 508 684,23 zł.

W dniu 13 kwietnia 2016 r. powódka wystawiła wyciąg nr (...), z którego wynika, wierzytelność wobec M. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...) M. K.z tytułu umowy kredytu z dnia 27 kwietnia 1998 r. nr (...)zmienionej dwukrotnie aneksami. Łączna wymagalna wierzytelność wynosiła 16 500 647,60 zł, w tym należność główna w wysokości 3 247 016,33 zł, odsetki umowne 13 143 035,80 zł koszty i opłaty 110 595,47 zł.

Toczyło się kilka postępowań egzekucyjnych wobec M. K., które ostatecznie zostały umorzone wobec bezskuteczności egzekucji m.in. postanowieniem z dnia 22 marca 2016 r.

W dniu 6 grudnia 2000 r. powódka wystawiła bankowy tytuł egzekucyjny, któremu została nadana klauzula wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w O..

Powódka wezwała pozwaną do zapłaty dnia 11 kwietnia 2016 r.

W piśmie z dnia 19 maja 2016 r. pozwana odmówiła zapłaty.

M. K. został skazany za przestępstwo związane z wyłudzeniem kredytów na podstawie art. 286 k.k. Na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie sygn. akt II AKa 18/15 M. K. został zobowiązany do częściowego naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę kwoty 13 160 506, 41 zł na rzecz (...) Banku (...) SA w W.. Naprawienie szkody nie obejmowało jednak roszczeń z umowy z dnia 27 kwietnia 1998 r. z uwagi na posiadanie przez powódkę tytułu egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia 16 listopada 2018 r. Sąd Okręgowy w Krakowie sprostował oczywistą omyłkę pisarską zawartą w wyroku z dnia 21 lutego 2014 r. w miejscu, w którym błędnie oznaczono umowę kredytu i wpisano poprawny numer (...).

Sąd Okręgowy pominął wnioski dowodowe w zakresie przesłuchania świadka J. K. oraz strony pozwanej wobec ich cofnięcia. Pominął także wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, z dokumentów w postaci wszystkich umów kredytowych udzielonych M. K. na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 3 i 5 k.p.c. uznając że dowody te są nieprzydatne do rozpoznania sprawy i wydłużą tylko postępowanie.

Sąd Okręgowy ocenił, iż powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości
z zastrzeżeniem pozwanej spółce prawa do powoływania się na ograniczenie odpowiedzialności pozwanej spółki do nieruchomości i wierzytelności zabezpieczonej hipoteką kaucyjną do kwoty 2 400 000 zł. Wskazał, iż powódka była uprawniona do wytoczenia powództwa jako następca prawny (...) Banku (...) w W. a jej roszczenia znajdowały oparcie w umowie kredytowej zawartej z M. K. oraz ustanowionej hipotece kaucyjnej, która statuuje odpowiedzialność pozwanej jako dłużnika rzeczowego sprawie.

Jak wywiódł Sąd Okręgowy pozwana kwestionowała ważność umowy kredytu oraz
w konsekwencji czynności polegającej na ustanowieniu i ważności hipoteki kaucyjnej obciążającej nieruchomość pozwanej, ze względu na to, iż poprzednik prawny powódki nie wywiązał się w jej ocenie z obowiązku zweryfikowania zdolności kredytowej M. K., z powodu braku zachowania procedur przy zawarciu umowy kredytu oraz skazaniu M. K. za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k.

Sąd Okręgowy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 70 ust. 1 ustawy Prawo bankowe, bank uzależnia przyznanie kredytu od zdolności kredytowej kredytobiorcy. Przepis ten zawiera warunki, jakie muszą być spełnione, aby bank mógł udzielić kredytu. Podstawę stanowi posiadanie przez kredytobiorcę zdolności kredytowej. Jednakże przepis art. 70 ust. 1 ustawy adresowany jest do banku, który powinien sprawdzić, czy warunki te zachodzą po stronie kredytobiorcy. Brak sprawdzenia tych okoliczności przez bank lub zawarcie umowy kredytu po przeprowadzeniu stosownej analizy, która dała wynik negatywny, nie powoduje jednak nieważności umowy kredytu, która dochodzi do skutku. Bank naraża się jedynie na negatywne konsekwencje ze strony nadzoru finansowego, to bowiem bank poniesie ryzyko związane z dokonaniem analizy niewłaściwie lub zaniechaniem tego obowiązku Postępowanie w przedmiocie ustalenia zdolności kredytowej kredytobiorców, które musi poprzedzić zawarcie umowy kredytu, ma zabezpieczyć bank przed ewentualnym zagrożeniem spłaty kredytu i innych opłat lub przed jego brakiem. Sąd I instancji stwierdził, że trudno zatem zgodzić się z pozwaną że brak zweryfikowania przez bank zdolności kredytowej wpływał na ważność tej umowy i zarzutu tego nie podzielił.

Jeśli idzie o ważność samej hipoteki, która ma charakter akcesoryjny, co oznacza, że może istnieć tylko wtedy, gdy istnieje wierzytelność jaką zabezpiecza, Sąd Okręgowy stwierdził, że umowa kredytu zawarta z M. K. nie jest dotknięta sankcją nieważności. Dodał, że pozwana błędnie przyjmuje, że jeśli jedna ze stron umowy działa
z zamiarem przestępczym wobec drugiej, ukrywając ten zamiar przed nią, a ta pozostaje
w dobrej wierze (co w niniejszej sprawie stanowi okoliczność niekwestionowaną), to czynność prawna niejako automatycznie dotknięta jest sankcją nieważności. Tymczasem od nieważności bezwzględnej odróżnić należy wzruszalność czynności prawnej, która polega na tym, że czynność prawna wywołuje skutki prawne określone w treści oświadczenia woli, jednakże są to skutki niepewne. Zależą one bowiem od tego, czy składający wadliwe oświadczenie woli nie doprowadzi do ich unicestwienia. W tej konstrukcji zawsze występuje osoba, której przysługuje prawo podmiotowe kształtujące, na podstawie którego może ona doprowadzić do całkowitego ubezskutecznienia czynności prawnej. Nie może tego dokonać sąd ani inny organ z urzędu. Wzruszalność służy bowiem ochronie interesów indywidualnego podmiotu, a nie ochronie interesów ogólnych.

Sąd Okręgowy stwierdził, że powódka poniosła szkodę wskutek działań M. K., co przesądzone zostało prawomocnym wyrokiem karnym skazującym. Sąd
I instancji ocenił, że uprawniało to bank i tylko bank do złożenia oświadczenia o uchyleniu się od skutków dokonanej czynności prawnej na podstawie art. 88 k.c. W przeciwieństwie do nieważności bezwzględnej, czynność wzruszalna może być konwalidowana czy to na skutek zrzeczenia się, czy to na skutek bezskutecznego upływu terminu do wzruszenia wadliwiej czynności prawnej. Dopiero wzruszenie czynności z woli podmiotu ustawowo uprawnionego skutkowałoby unicestwieniem, czyli unieważnieniem czynności prawnej. Bank z takiego uprawnienia nie skorzystał, a zatem czynność prawna w postaci umowy kredytu pozostała ważna i tym samym mogła stanowić podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej hipoteki zabezpieczającej wynikającą z tego tytułu wierzytelność.

Sąd Okręgowy reasumując wskazał, iż skoro umowa kredytu zawarta pomiędzy bankiem a M. K. została zawarta w sposób prawnie skuteczny i z woli uprawnionego banku stan ten nie uległ zmianie, to zarazem istnieje wierzytelność, którą zabezpiecza hipoteka ustanowiona w drodze czynności prawnej dokonanej w dniu 27 kwietnia 1998 r. Co więcej istnienie tej hipoteki została potwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w D., który uzgodnił treść księgi wieczystej
z rzeczywistym stanem rzeczy.

Jak dodał Sąd I instancji, nawet gdyby przyjąć, że umowa kredytu była dotknięta sankcją nieważności, to jednoczenie ustanowienie hipoteki wiązało się z nabyciem tego ograniczonego prawa rzeczowego w warunkach rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Wskazał, że przepis art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece prowadzi do nadania ex lege skuteczności czynności prawnej, która – w innych warunkach - byłaby nieważna. Przepis ten umożliwia również wywołanie przez czynność prawną pełnych, zamierzonych skutków prawnych, które w innych okolicznościach w całości nie mogłyby wystąpić. Skoro hipoteka ma charakter akcesoryjny to może istnieć tylko wtedy, gdy istnienie wierzytelność jaką zabezpiecza.

Sąd I instancji stwierdził, że o nieważności czynności bezwzględnej można mówić
w trzech przypadkach wymienionych w art. 58 § 1 i 2 k.c.

Po pierwsze, gdy czynność prawna byłaby sprzeczna z ustawą, co z oczywistych względów nie dotyczy umowy kredytu. Pod pojęciem sprzeczności z ustawą rozumieć należy niezgodność treści stosunku prawnego, jaki powstać ma w wyniku dokonania czynności prawnej, z dyspozycją obowiązującej normy prawnej w zakresie objętym hipotezą tej normy. Bez znaczenia jest tu przestępczy zamiar, z jakim w tym przypadku działał kredytobiorca. Istnienie stanu sprzeczności treści stosunku prawnego z ustawą ma charakter obiektywny
i jest niezależne od wystąpienia czynników subiektywnych, wiedzy osób dokonujących czynności prawnej o fakcie naruszenia prawa lub woli takiego naruszenia.

Po drugie, gdy czynność prawna miałaby na celu obejście ustawy, co w tym przypadku także nie zachodzi. W uproszczeniu obejście prawa to zachowanie podmiotu prawa, który natrafiając na prawny zakaz dokonuje innej, niezakazanej (formalnie) czynności prawnej, wywołującej skutki podobne do zachowania zakazanego. Sąd I instancji ocenił, że umowa kredytu kwestionowana przez pozwaną nie zawiera jakichkolwiek postanowień,
w świetle których można by stronom zarzucić wspólny zamiar obejścia ustawy.

I po trzecie, nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Sąd Okręgowy stwierdził, że nie sposób doszukiwać się takiego skutku
w przypadku umowy kredytu. W żaden sposób nie wykazano bowiem, aby umowa naruszała prawa lub obowiązki któregokolwiek ze stron umowy. W wyniku tych rozważań Sąd Okręgowy stwierdził, iż sporna umowa kredytu nie jest dotknięta sankcją nieważności.

Oceniając podstawy odpowiedzialności pozwanej, Sąd Okręgowy wskazał, iż na mocy ustawy z dnia 26 czerwca 2009 r., o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 131, poz. 1075), instytucja hipoteki kaucyjnej została zniesiona z dniem wejścia w życie tej nowelizacji, jednakże zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy do hipotek kaucyjnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu nadanym tą ustawą, z wyjątkiem przepisów
o rozporządzaniu opróżnionym miejscu hipotecznym. Ustęp 2 tego artykuły stanowi, iż do hipotek zwykłych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy ustawy w dotychczasowym brzmieniu, z wyjątkiem art. 76 ust. 1 i 4, które stosuje się
w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. To samo dotyczy hipotek kaucyjnych zabezpieczających roszczenia związane z wierzytelnością hipoteczną, lecz nieobjętych
z mocy ustawy hipoteką zwykłą, powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy.

Sąd Okręgowy wskazał, iż powódka dochodzi zapłaty z tytułu zobowiązania zabezpieczonego hipoteką kaucyjną, powstałą przy zawieraniu umowy w dniu 27 kwietnia 1998 r. Z tego względu zastosowanie w sprawie znajdą przepisy o księgach wieczystych
i hipotece w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z 26 czerwca 2009 r.

W myśl art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2003 r. Nr 42, poz. 363), w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia
z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka).

W rozdziale 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece została uregulowana hipoteka kaucyjna. Stosownie do art. 102 ustawy wierzytelności o wysokości nieustalonej mogły być zabezpieczone hipoteką do oznaczonej sumy najwyższej (hipoteka kaucyjna). Hipoteka kaucyjna mogła w szczególności zabezpieczać istniejące lub mogące powstać wierzytelności z określonego stosunku prawnego albo roszczenia związane z wierzytelnością hipoteczną, lecz nieobjęte z mocy ustawy hipoteką zwykłą.

Sąd Okręgowy wskazał, iż pozwana zarzucała także brak wykazania wysokości wierzytelności objętej pozwem. Oznacza to, że to na powódce, jako dochodzącym ściśle określonej wierzytelności spoczywał obowiązek wykazania jej wysokości. Powódka była zobowiązana do wykazania zarówno zasadności, jak i wysokości przysługującej jej wierzytelności. Zarówno bowiem w poprzednim stanie prawnym jak i w aktualnym, nie istnieje domniemanie istnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką kaucyjną.

Jak wyjaśnił Sąd I instancji zgodnie z przepisem art. 95 ust. 1 ustawy Prawo bankowe, księgi rachunkowe banków i sporządzone na ich podstawie wyciągi oraz inne oświadczenia podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzone pieczęcią banku, jak również sporządzone w ten sposób pokwitowania odbioru należności, mają moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych oraz ustanowionych na rzecz banku zabezpieczeń i mogą stanowić podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych. Oznacza to, że dokumenty wystawione przez bank mają moc prawną dokumentów urzędowych jedynie w zakresie ustalonym tym przepisem. Nie każdy dokument bankowy, sporządzony na podstawie ksiąg rachunkowych, może być zakwalifikowany do kategorii dokumentów o mocy prawnej dokumentu urzędowego. Dokument urzędowy, to dokument spełniający warunki wynikające z art. 244 k.p.c., zaś inne dokumenty, warunków takich niespełniające, są dokumentami prywatnymi w rozumieniu art. 245 k.p.c. Dokumenty urzędowe są to dokumenty sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania, a także dokumenty sporządzone przez organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne w zakresie poruczonych im przez ustawę spraw z dziedziny administracji państwowej. Cechą materialną dokumentu urzędowego jest to, że został on sporządzony przez odpowiedni organ w ramach jego kompetencji.

Jak wskazał Sąd Okręgowy, dokument wystawiony przez bank zgodnie z przepisami ustawy Prawo bankowe dokumentem urzędowym być nie może. Bank nie należy bowiem do katalogu podmiotów wymienionych w treści art. 244 k.p.c., a zatem podstawowa i konieczna przesłanka kwalifikująca dany dokument do kategorii dokumentów urzędowych, czyli pochodzenie dokumentu, nie jest spełniona. W związku z tym, przedstawiony przez powódkę wyciąg z ksiąg rachunkowych banku stwierdzający zadłużenie M. K., Sąd Okręgowy potraktował jako dokument prywatny, z którego wynika, że autor wyciągu oświadczył, że M. K. posiada zadłużenie wobec powódki odpowiadające wymienionej w wyciągu kwocie ( art. 245 k.p.c.). Wskazał też, że dokumentowi temu została nadana klauzula wykonalności i aktualnie stanowi on tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzone były postępowania egzekucyjne wobec dłużnika M. K.. Zdaniem Sądu I instancji powódka zgodnie z treścią art. 6 k.c. sprostała wymogowi wykazania przysługującej jej wierzytelności. Powódka wykazała dokumentami w postaci umowy kredytowej, oświadczenia M. K. o ustanowieniu hipoteki, dokumentami z postępowań egzekucyjnych, że wierzytelność z tytułu niewywiązania się przez M. K. z umowy kredytu wynosi, co najmniej kwotę 2 400 000 zł, tj. kwotę do jakiej ograniczona jest odpowiedzialność pozwanego z nieruchomości. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut pozwanej, iż powódka nie udowodniła wysokości dochodzonej wierzytelności. Strona powodowa poprzez przedłożenie dokumentów w postaci umowy kredytu, wypowiedzenia umowy, bankowego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego
w klauzulę wykonalności, udowodniła, że przysługuje jej wobec pozwanej dochodzona wierzytelność. Powyższego nie podważa ogólnikowe zaprzeczenie przez pozwaną kwocie dochodzonej pozwem. Pozwana nie przedstawiła żadnych twierdzeń, w jakiej wysokości wierzytelność miałaby faktycznie powódce przysługiwać, ani też nie zaoferowała na tą okoliczność żadnych dowodów, ograniczając się jedynie do przedstawienia swoich wątpliwości w tym przedmiocie.

Sąd Okręgowy wskazał, że nie można też mówić o przedawnieniu roszczenia
w niniejszej sprawie w sytuacji, w której powódka dochodzi wyłącznie kwoty należności głównej. Ewentualne przedawnienie roszczenia w stosunku do dłużnika osobistego o odsetki ustawowe za opóźnienie, zabezpieczone przez hipotekę kaucyjną, nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Jak długo hipoteka kaucyjna figuruje w księdze wieczystej, wierzyciel może liczyć na ich zaspokojenie z nieruchomości. W myśl art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Przepisu tego nie stosuje się do roszczenia o odsetki. Z powołanego przepisu wynika, iż przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie pozbawia wierzyciela hipotecznego uprawnienia do zaspokojenia się z nieruchomości. Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką pociąga za sobą tylko skutki w sferze obligacyjnej. Jeżeli dojdzie do przedawnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, to wierzyciel hipoteczny jest uprawniony do zaspokojenia się
z nieruchomości obciążonej. W przypadku przedawnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką wierzyciel hipoteczny może zaspokoić się z nieruchomości obciążonej niezależnie od tego czy jej właścicielem jest też dłużnik osobisty, czy tylko rzeczowy.

Sąd Okręgowy uznał powództwo za uzasadnione na podstawie art. 65 ust. 1 ustawy
o księgach wieczystych i hipotece, w zakresie dochodzonej kwoty przy uwzględnieniu ograniczonej odpowiedzialności dłużnika hipotecznego, orzekając jak w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 319 k.p.c.

O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c.

W apelacji od powyższego wyroku pozwana zaskarżyła go w części, to jest co do punktów 2 i 3. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie: art. 132 § 1 k.p.c. ; art. 233 § 1 k.p.c.; art. 235 ² § 3 i § 5 k.p.c.; art. 232 k.p.c.; art. 6 k.c. w zw. z art. 231 k.p.c. w zw. z art. 245 k.p.c. i art. 253 k.p.c.; art. 88 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c.; art. 58 k.c.; art. 5 k.c.; art. 118 k.c. w zw. z art. 77 u.k.w.h.

W oparciu o powyższe zarzuty pozwana wniosła o zmianę wyroku Sądu Okręgowego w zaskarżonej części i oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za obie instancje. Ewentualnie wniosła o uchylenie wyroku Sądu I instancji
w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Pozwana wniosła także o przeprowadzenie dowodów bezpodstawnie pominiętych przez Sąd I instancji w tym z informacji i dokumentów znajdujących się w posiadaniu strony powodowej i opinii biegłego z zakresu bankowości i rachunkowości na okoliczność ustalenia, czy M. K. w dacie zawarcia umowy i jej aneksowania miał zdolność kredytową oraz innych szczegółowo w apelacji wymienionych dokumentów.

Powódka w odpowiedzi na apelację wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:

Apelacja pozwanej podlegała oddaleniu.

Niezasadnymi okazały się stawiane zaskarżonemu wyrokowi zarzuty naruszenia art. 132 § 1 k.p.c. Pozwana stawiając powyższy zarzut wskazała, iż Sąd Okręgowy nie dokonał zwrotu pism powódki z dnia 11 sierpnia 2017 r. i 21 sierpnia 2017 r. mimo braku zachowania wymogów z art. 132 § 1 k.p.c.

Pozew w niniejszej sprawie wpłynął w dniu 14 czerwca 2016 r., w konsekwencji zastosowanie ma art. 132 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia pozwu zgodnie z art. 21 ust.1 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1311 ze zm.). W myśl art. 132 § 1 k.p.c. w brzmieniu relewantnym dla rozpoznawanej sprawy, w jej toku adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy oraz radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa mieli obowiązek doręczać sobie nawzajem bezpośrednio odpisy pism procesowych
z załącznikami. Przepis art. 132 § 1 zd. 2 k.p.c. przewidywał obowiązek dołączania do pisma procesowego wniesionego do Sądu dowodu doręczenia drugiej stronie odpisu albo dowód jego wysłania przesyłką poleconą. Jak wskazywał wówczas art. 132 § 1 zd. 3 k.p.c. pisma, do których nie dołączono dowodu doręczenia albo dowodu wysłania przesyłką poleconą, podlegały zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku.

Wbrew zarzutom skarżącej do pism z dnia 11 sierpnia 2017 r. i 21 sierpnia 2017 r. kierowanych do Sądu Okręgowego dołączono dowody ich nadania stronie przeciwnej. Wynika to wprost z potwierdzeń nadania z 14 sierpnia 2017 r. /k. 447 akt/ i z dnia 21 sierpnia 2017 r. /k. 476 v. akt/. Okoliczność zaś, że w treści pism pełnomocnik powódki zwarł nadto oświadczenie o przesłaniu ich pełnomocnikowi pozwanej, nie stanowi o naruszeniu art. 132 k.p.c. w brzmieniu relewantnym dla sprawy.

Gdyby zresztą nawet przyjąć, że Sąd Okręgowy dopuścił twierdzenia lub dowody
z naruszeniem powyższych przepisów, to sankcjonowanie tego naruszenia przez eliminację
z materiału procesowego tych twierdzeń lub dowodów uwzględnionych w jego wyniku mogłoby sprawić, że wydane zostałoby orzeczenie jawnie nieprawidłowe z powodu nieprawdziwości, względnie co najmniej niekompletności jego podstawy faktycznej. Do odmiennych wniosków nie prowadzi wzgląd na interes stron postępowania. Interes strony
w uzyskaniu korzystnego orzeczenia, który może być zrealizowany przez sankcjonowanie naruszenia przepisu, o którym mowa - polegające na następczej eliminacji z materiału procesowego twierdzeń lub dowodów uwzględnionych przez sąd wskutek tego naruszenia, nie zasługuje na aprobatę w sytuacji, w której miałoby to skutkować wydaniem jawnie nieprawidłowego - pod względem faktycznym - orzeczenia i nie przyczyniłoby się do osiągnięcia celu w postaci zapewnienia szybkości postępowania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 2019 r., II CSK 353/18, OSNC 2020, nr 6, poz. 51, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2022 r., I CSK 436/22). Pozwanej niewątpliwie zaś doręczono owe pisma, do których treści się odniosła pismem z dnia 18 września 2017 r.
/k. 528-531 akt/ domagając się ich zwrotu. Wobec tego w żaden sposób nie doszło do pozbawienia pozwanej prawa do obrony a więc do nieważności postępowania, którą Sąd Odwoławczy zobowiązany jest badać z urzędu.

Ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowy, Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne bez potrzeby ich ponownego przytaczania. Ustalenia Sądu Okręgowego mają bowiem pełne odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, zaoferowanym przez strony, który to materiał poddany został ocenie nie wykraczającej poza granice przewidziane w art. 233 § 1 k.p.c.

Przepis art. 233 § 1 k.p.c. dotyczy oceny wiarygodności i mocy dowodów przez Sąd według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Ocena ta dokonywana jest na podstawie przekonań Sądu, jego wiedzy
i doświadczenia życiowego. Ocena ta powinna uwzględnić wymagania prawa procesowego, wskazania wiedzy, reguły logicznego myślenia według których Sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny ma obowiązek rozważyć materiał dowodowy jako całość, dokonując wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich wiarygodność oraz moc odnieść się do pozostałego materiału dowodowego. Tejże zaś oceny zebranego materiału dowodowego Sąd I instancji dokonał, nie naruszając płynących z art. 233 § 1 k.p.c. reguł
i dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Odmienne przekonanie skarżącej
o wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów, potrzebie ich przeprowadzenia i ich odmienna ocena niż dokonana przez Sąd Okręgowy nie daje podstaw do uznania zasadności postawionego w apelacji zarzutu.

W ocenie Sądu Apelacyjnego zarzuty pozwanej nie mają merytorycznego uzasadnienia, a jedynie charakter polemiki z oceną dokonaną przez Sąd I instancji. Sąd Okręgowy dokonał bowiem wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego
w sprawie i właściwie go ocenił wydając zasadne rozstrzygnięcie na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy. W rzeczywistości skarżąca nie zarzuca Sądowi Okręgowemu błędnej oceny jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, lecz przytacza w ramach uzasadnienia tego zarzutu kolejne zarzuty dotyczące pominięcia wniosków dowodowych
i naruszenia art. 132 § 1 k.p.c.

Niezasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 235 ^{( 2)} § 3 i § 5 k.p.c. dotyczący braku zobowiązania przez Sąd Okręgowy powódki do przedłożenia wszystkich umów kredytowych udzielonych M. K. wraz z dokumentacją złożoną przez wnioskującego
o udzielenie kredytów, dokumentacją bankową związaną z ich udzieleniem a także z opinii biegłego z zakresu bankowości i rachunkowości. Pozwana wskazała, iż powyższe dowody miały służyć wykazaniu iż, M. K. zawierając umowę kredytową nie miał zdolności kredytowej, hipoteka kaucyjna została zawarta w związku z inną umową a kredyt ten został spłacony. Jak słusznie wskazał Sąd Okręgowy okoliczność, czy M. K. posiadał zdolność kredytową nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Po pierwsze pozwana nawet nie twierdziła, iż hipoteka kaucyjna została ustanowiona w związku z inną umową kredytową, a jedynie że mogła zostać w związku z nią ustanowiona. Po wtóre powódka żąda zapłaty hipoteki kaucyjnej, która została ustanowiona na zabezpieczenie kredytu nr (...), co do którego zadłużenie figuruje w księgach banku. W konsekwencji brak było podstaw do dopuszczenia dowodu z opinii biegłego oraz ze wskazanych wyżej dokumentów także w postępowaniu apelacyjnym w oparciu o wniosek pozwanej złożony w apelacji.

W tej sytuacji niezasadnym okazał się także zarzut naruszenia art. 232 k.p.c. Prawidłowo bowiem Sąd Okręgowy ustalił, iż hipoteka kaucyjna zabezpieczała umowę kredytu nr (...) w brzmieniu nadanym jej następnie aneksami nr (...)
i nr (...) do tej umowy. Jak wynika z treści aktu notarialnego z dnia 27 kwietnia 1998 r. Rep.(...) (...) /k. 53-56 akt/ M. K. na nieruchomości opisanej w KW nr (...) Sądu Rejonowego w D.ustanowił między innymi hipotekę kaucyjną do kwoty 2 400 000 zł w celu zabezpieczenia spłaty kredytu opisanego w § 2 tego aktu. W § 2 tego aktu opisano zaś, że M. K. prowadzący indywidualną działalność gospodarczą
w firmie pod nazwą (...) M. K., (...)-(...) Ż., ul. (...) uzyskał kredyt gospodarczy na rachunku bieżącym w wysokości 1 500 000 zł płatny do 26.04.1999 r. w oprocentowaniu 25% w stosunku rocznym, a więc zgodnie z warunkami umowy z dnia 27 kwietnia 1998 r. nr (...)/umowa jak wyżej –
k. 33-38 akt/. Przy tym, jak wynika z treści aktu notarialnego, M. K. okazał notariuszowi zaświadczenie (...) Oddział w O. wraz z wnioskiem o wpis hipoteki kaucyjnej tego banku z 27 kwietnia 1998 r. co również odpowiada treści umowy z dnia 27 kwietnia 1998 r. nr (...). Umowa ta przy tym, wbrew zarzutom pozwanej została zawarta w związku z działalnością gospodarczą M. K., skoro z jej treści wynika, że kredyt przeznaczony jest na pokrycie wymagalnych zobowiązań kredytobiorcy wynikających z prowadzonej działalności gospodarczej a przy podpisie kredytobiorcy umieszczony został dodatkowo stempel (...) M. K. (...)-(...) Ż. ul. (...)”. W konsekwencji nie może budzić żadnych wątpliwości okoliczność że hipoteka kaucyjna w kwocie 2 400 000 zł dotyczy umowy kredytu z dnia 27 kwietnia 1998 r. nr (...) z kolejnymi aneksami i wpisana jest obecnie w KW nr (...) Sądu Rejonowego w D.

Aneksem z dnia 2 marca 1999 r. do umowy stron podwyższono wysokość kredytu udzielonego M. K. do kwoty 3 500 000 zł na okres od 2 marca 1999 r. do
1 marca 2000 r. Wskazano też, że ostateczny termin spłaty kredytu upływa w dniu 1 marca 2000 r., zaś bankowy tytuł egzekucyjny przeciwko kredytobiorcy może być wystawiony do dnia 1 marca 2001 r.

/aneks jak wyżej – k. 41-42 akt/

Jak wynika z treści bankowego tytułu egzekucyjnego nr (...) z dnia 6 grudnia 2000 r. wystawionego przez powódkę, zadłużenie M. K. wynosiło 4 430 467,47 zł, w tym z tytułu należności głównej 3 437 045,80 zł. Zadłużenie powstało w związku z umową z dnia 27 kwietnia 1998 r. (...) z tytułu przeterminowanego kredytu postawionego w stan natychmiastowej wymagalności w dniu 1 września 2000 r. /bankowy tytuł egzekucyjny jak wyżej – k. 456 akt/. Postanowieniem Sądu Rejonowego
w O. z dnia 28 grudnia 2000 r., I Co 847/00 powyższemu postanowieniu została nadana klauzula wykonalności /okoliczność bezsporna/.

Na podzielenie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 6 k.c. w zw. z art. 231 k.p.c. w zw. z art. 245 k.p.c. i art. 253 k.p.c. Pozwana zarzucała Sądowi I instancji naruszenie powyższych przepisów poprzez uznanie, że powód sprostał ciężarowi dowodowemu
w zakresie wykazania podstawy faktycznej oraz wysokości dochodzonego roszczenia, zarzucając że twierdzenia powódki w tym zakresie zostały oparte o dokumenty prywatne
w tym wyciąg z ksiąg banku.

O ile zgodnie z art. 95 ust. 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 1896 ze zm.) w postępowaniu cywilnym wyciąg z ksiąg banku nie ma obecnie mocy dokumentu urzędowego i tym samym przestał korzystać z domniemania autentyczności i prawdziwości dokumentu urzędowego na podstawie 244 § 1 k.p.c., to podobnie jak inne dokumenty bankowe pozostał dokumentem prywatnym, stanowiącym środek dowodowy w postępowaniu cywilnym (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 czerwca 2020 r., II CZ 11/20). W efekcie pozbawienie wyciągów z ksiąg banku mocy dokumentu urzędowego w postępowaniu cywilnym nie oznacza, że nie mają one żadnej mocy dowodowej. Przeciwnie, przepis art. 95 ust.1 ustawy Prawo bankowe stanowi, iż księgi rachunkowe banków i sporządzone na ich podstawie wyciągi oraz inne oświadczenia podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzone pieczęcią banku, jak również sporządzone w ten sposób pokwitowania odbioru należności mają moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych oraz ustanowionych na rzecz banku zabezpieczeń i mogą stanowić podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych, z wyłączeniem postępowania cywilnego. Potwierdzeniem istotnej mocy dowodowej wyciągu z ksiąg banku jako stanowiących podstawę do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym stanowił także przepis art. 485 § 3 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 7 listopada 2019 r.

Nie ulega zaś wątpliwości, że dowód z dokumentu prywatnego jest samodzielnym środkiem dowodowym, którego moc Sąd ocenia według zasad określonych w art. 233 § 1 k.p.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2004 r., IV CK 474/03). Wobec tego nie istniały żadne przeszkody, by Sąd Okręgowy mógł uznać go za podstawę swoich ustaleń faktycznych, a następnie wyrokowania. Co prawda moc dowodowa dokumentu prywatnego jest słabsza aniżeli moc dowodowa dokumentu urzędowego i dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów. Jednakże nie przeszkadza to, by Sąd orzekający w ramach swobodnej oceny dowodów (art. 233 k.p.c.) uznał treść dokumentu prywatnego za zgodną z rzeczywistym stanem rzeczy.

Mniejsza moc dokumentu prywatnego w stosunku do dokumentu urzędowego skutkuje też innym rozkładem ciężaru dowodu w razie zaprzeczenia prawdziwości tych dokumentów. W przypadku zaprzeczenia prawdziwości dokumentu urzędowego ciężar dowodu, że zawarte w nim oświadczenia organu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z prawdą obciąża tę stronę procesu cywilnego, która zaprzecza jego prawdziwości (art. 252 k.p.c.). W przypadku zaś zaprzeczenia prawdziwości dokumentu prywatnego pochodzącego od innej osoby niż strona zaprzeczająca, obowiązek udowodnienia jego prawdziwości spoczywa na stronie, która z tego dokumentu chce skorzystać (art. 253 k.p.c.). Jednakże nie oznacza to, że strona pozwana chcąc podważyć moc dowodową przedstawionych przez powódkę dokumentów może ograniczyć się do ogólnego ich zakwestionowania. Powinna ona przedstawić skonkretyzowane zarzuty i to już na etapie przed Sądem I instancji, a co najmniej wniosek o dołączenie do akt sprawy szczegółowych zapisów księgowych, które następnie mogłaby podważyć zarzucając brak spójności, błędy rachunkowe bądź przeciwstawiając im np. własne dowody wpłat na poczet zadłużenia, czy też kwestionując - w oparciu o posiadane dowody - wysokość dokonanej wypłaty środków finansowych. Jeżeli zdaniem strony pozwanej kredyt nr (...) został spłacony i zadłużenie pozwanej wobec banku jest inne niż podał to bank to powinna ona - zgodnie z obowiązkiem procesowym wynikającym z art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. - wykazać tę okoliczność stosownymi dowodami - tymczasem strona pozwana podniosła niczym niepoparte, gołosłowne twierdzenia, iż wysokość kwoty dochodzonej pozwem nie została wykazana. W szczególności dowód z opinii biegłego z zakresu bankowości i rachunkowości wnioskowany przez pozwaną w zarzutach do nakazu zapłaty nie dotyczył w żaden sposób spłaty zadłużenia przez M. K. ale zbadania jego zdolności kredytowej. Słusznie zatem został pominięty przez Sąd I instancji. Jak zaś wskazują to zasady logiki
i doświadczenia życiowego małe, a wręcz znikome jest prawdopodobieństwo by M. K. zawarł w tym samym dniu z poprzednikiem prawnym powódki kredyt nr (...) i kredyt nr (...), za wyłudzenie którego został prawomocnie skazany, jak twierdziła skarżąca. Przede wszystkim zaś postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 16 listopada 2018 r., III K 355/07 wyrok skazujący M. K. został sprostowany przez zastąpienie błędnego numeru kredytu (...) poprawnym numerem (...) /postanowienie jak wyżej – k. 1656-1657 akt/.

Ponadto powódka dowód w postaci wyciągu z ksiąg banku wskazała nie jako jedyny dowód potwierdzenia słuszności swych żądań, lecz jako jeden z wielu dowodów oznaczając tym samym podstawę faktyczną i prawną powództwa szerzej. W toku postępowania Sąd Okręgowy przeprowadził także dowody w postaci samej umowy, aneksów do umowy, wezwań do zapłaty i postanowień o umorzeniu egzekucji jako bezskutecznej . Nadto istnienie wierzytelności powódki potwierdza zrzut z ekranu terminala finansowego /k. 1738 akt/ oraz wygenerowany przez system informatyczny stan zadłużenia klienta, z którego wynika, że zadłużenie ze spornej umowy na dzień 10 grudnia 2019 r. w zakresie wymagalnego kapitału wynosi 3 247 016,33 PLN /k. 1739 akt/

Ustalenie istnienia i wysokości wierzytelności powódki nie nastąpiło zatem wyłącznie na podstawie wyciągu z ksiąg bankowych, ale i innych dokumentów potwierdzających istnienie stosunku podstawowego i zasadność roszczenia. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że Sąd Okręgowy błędnie przydał walor wiarygodności wyciągowi z ksiąg bankowych powódki.

W efekcie Sąd Okręgowy ocenił przedstawione przez powódkę w świetle całokształtu materiału dowodowego i z uwagi na brak konkretnych twierdzeń i odpowiednich dowodów przeciwieństwa wskazujących na spłatę kredytu, co pozwoliło na uznanie twierdzeń powódki co do wysokości roszczenia za wiarygodne i prawdziwe.

Nie mogły odnieść oczekiwanego przez pozwaną skutku również zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi zarzut naruszenia art. 88 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c. przez błędne przyjęcie, iż w sytuacji prawomocnego skazania M. K. za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. i niewywiązania się przez poprzednika prawnego powódki obowiązku zbadania jego zdolności kredytowej są objęte jedynie sankcją nieważności względnej, tj. wzruszalności a nie nieważności bezwzględnej. W tymże zakresie Sąd Apelacyjny w całości podzielił wywody prawne na te okoliczności Sądu I instancji, co czyni zbędnym ich powielanie zgodnie z art. 387 § 2 ¹ pkt 2.

Co więcej nawet przy przyjęciu, że w dacie udzielenia mu spornego kredytu i zawarcia aneksu do tej umowy M. K. nie posiadał zdolności kredytowej do zaciągnięcia tak dużego zobowiązania powyższa okoliczność nie powoduje, że owe czynności prawne miałyby być nieważne na podstawie art. 58 k.c. Czyni to niezasadnym zarzut naruszenia tego przepisu.

Niezasadnymi okazały się także zarzuty naruszenia art. 118 k.c. w zw. z art. 77 u.k.w.h. Wypada wskazać, że także w tymże zakresie Sąd Apelacyjny w całości podzielił wywody prawne na te okoliczności Sądu I instancji, co czyni zbędnym ich powielanie zgodnie z art. 387 § 2 ¹ pkt 2.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 5 k.c. Wierzytelność
z tytułu kapitału kredytu, jaka nie została zwrócona przez M. K. znacznie przekracza wartość ustanowionej hipoteki kaucyjnej. Pozwana nie podniosła zaś argumentów, które mogły czynić roszczenie powódki sprzecznym z zasadami współżycia społecznego
w rozumieniu tego przepisu.

O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 8 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).

O odsetkach od kosztów postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98
§ 1 ¹ zd. 2 k.p.c. biorąc pod uwagę, że rozstrzygnięcie w tym zakresie nie jest prawomocne
z chwilą wydania wyroku Sądu Apelacyjnego.

SSA Olga Gornowicz-Owczarek SSA Barbara Konińska SSA Irena Piotrowska