Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 kwietnia 2022 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSA Dariusz Chrapoński
Protokolant:	Barbara Franielczyk

po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2022 r. w Katowicach

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) w W.

przeciwko Ł. Z.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach

z dnia 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt I C 103/19

1.  prostując niedokładność zawartą w punkcie 1 sentencji zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w miejsce słów: „hipoteką zwykłą” wpisać: „hipoteką umowną w kwocie 2.700.000 (dwa miliony siedemset tysięcy) złotych” - oddala apelację;

2.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 8.100 (osiem tysięcy sto) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego;

3.  przyznaje od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Gliwicach) na rzecz adwokata A. S. kwotę 6.642 (sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa) złote w tym podatek od towarów i usług (VAT) w wysokości 1.242 złote tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu.

SSA Dariusz Chrapoński

Sygn. akt V ACa 253/20

UZASADNIENIE

(...) w W. wniósł o zasądzenie od pozwanych – M., G. oraz Ł. Z. kwoty 300.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 27 stycznia 2018 r. z zastrzeżeniem, że zapłata na rzecz powoda zobowiązania przez jednego z dłużników, zwalania pozostałych do wysokości dokonanej zapłaty, a także z jednoczesnym ograniczeniem odpowiedzialności pozwanych do nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w (...) prowadzi księgę wieczystą nr (...). Nadto powód wniósł o zasądzenie kosztów procesu.

Na uzasadnienie powód podał, iż kwota dochodzona pozwem wynika ze zobowiązań pozwanych jako dłużników rzeczowych z tytułu zaciągniętego, wymagalnego i nie spłaconego kredytu jaki uzyskali w (...) Bank (...) S.A. Na dochodzoną pozwem kwotę składała się kwota należności głównej w wysokości 300.000 zł zabezpieczona w całości hipoteką zwykłą oraz odsetki przypisane do tej kwoty. Powód w drodze umowy cesji nabył tę wierzytelności, następnie swoje prawa ujawnił w księdze wieczystej.

Sąd Okręgowy w Gliwicach wydał dnia 20 grudnia 2018 r. nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, który uprawomocnił się w stosunku do G. oraz M. Z. (sygn. akt I Nc 242/18).

Pozwany Ł. Z.w sprzeciwie od tego nakazu domagał się oddalenia powództwa i zasądzenia kosztów procesu.

Pozwany podniósł, że dochodzone pozwem roszczenie uległo przedawnieniu, a powód nie wykazał legitymacji czynnej. Ponadto podniósł zarzucił brak faktycznej i prawnej podstawy roszczenia oraz jego niewykazanie co do zasady, jak i wysokości.

Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach zasądził od pozwanego Ł. Z. na rzecz powoda kwotę 300.000 zł z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez M. Z. i G. Z. co do których wydany został nakaz zapłaty przez Sąd Okręgowy w Gliwicach w dniu 20 grudnia 2018 r. zwalnia pozostałych i z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanego do wysokości udziału w nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w (...) prowadzi księgę wieczystą nr (...) zabezpieczonej hipoteką zwykłą. Nadto Sąd Okręgowy oddalił powództwo i pozostałym zakresie i zasądził od pozwanego na rzecz powoda koszty procesu w wysokości 25.800 zł oraz przyznał od Skarbu Państwa reprezentującemu pozwanego adwokatowi koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 13.284 zł.

Sąd Okręgowy ustalił, że dnia 12 marca 2010 r. Ł. oraz G. Z.zawarli w imieniu PHU (...) G. Z., Ł. Z.spółka jawna z (...) Bank (...) S.A. umowę kredytową, na mocy której górna granica kredytu została określona na kwotę 1.200.000 zł. Dnia 17 marca 2011 r. górna kwota została podwyższona do kwoty 1.800.000 zł. Jednocześnie wszyscy pozwani złożyli oświadczenie o ustanowieniu hipoteki do kwoty 2.700.000 zł tytułem zabezpieczenia kredytu na nieruchomości opisanej w księdze wieczystej KW nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w (...). Dnia 22 marca 2012 r. zawarto kolejny aneks, który wprowadzał jednolity tekst umowy kredytu. Dnia 25 listopada 2013 r. pozwani wyrazili zgodę na ustanowienie zabezpieczenia kredytu, jednocześnie górna granica kredytu została określona na kwotę 1.050.000 zł. Wobec opóźnień w spłacie kredytu (...) Bank (...) S.A. wypowiedziała umowę kredytu oraz wezwała do dłużnika do zapłaty pozostałego zadłużenia w kwocie 697.560,53 zł, a następnie wystawiła bankowy tytuł egzekucyjny. Wobec powyższego dokonano wpisu hipoteki do księgi wieczystej, prowadzonej dla wcześniej wspomnianej nieruchomości. Dnia 11 stycznia 2018 r. powód nabył od (...) wierzytelność, która obejmowała zadłużenie pozwanych, o czym ich zawiadomił oraz wezwał do zapłaty pozwanych.

W ocenie Sądu Okręgowego roszczenie było uzasadnione co do zasady.

Sąd Okręgowy nie podzielił twierdzenia pozwanego o braku czynnej legitymacji powoda, albowiem w dniu 11 stycznia 2018 r. nabył on dochodzoną pozwem wierzytelności od kredytodawcy (...) Bank (...) S.A. Zgodnie z § 5 umowy przelewu wierzytelności zabezpieczone hipoteką, przeszły na powoda w chwili dokonania wpisu w księdze wieczystej, co bezsprzecznie zostało dokonane. Z dołączonych do akt dokumentów wynikają również umocowania osób działających w imieniu cedenta i cesjonariusza. Ponadto powód ujawniony został w księdze wieczystej jako wierzyciel uprawniony do obciążonych hipotekami wierzytelności. Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. domniemywa się, iż prawa ujawnione w księdze wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie z art. 79 ust. 1 u.k.w.h. wpis wierzyciela hipotecznego ma charakter konstytutywny. Obalenie domniemania wynikającego z treści konstytutywnego wpisu do księgi wieczystej może nastąpić w toku procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a takie postępowanie się nie toczyło. Równie bezzasadny okazał się zarzut braku legitymacji po stronie pozwanej, albowiem z treści księgi wieczystej jednoznacznie wynika, iż jest on odpowiedzialny jako dłużnik rzeczowy z obciążeń hipotecznych do wysokości ich ustanowienia.

Sąd Okręgowy wskazał, że dochodzona przez powoda wierzytelność była przedawniona. Zobowiązanie wynikające z umowy kredytu stało się wymagalne z dniem 21 listopada 2014 r., a tym samym przedawnienie wierzytelności nastąpiło w dniu 22 listopada 2017 r. Z mocy art. 77 u.k.w.h. przedawnienie wierzytelności nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej co do należności głównej, a jedynie w odniesieniu do należności ubocznych. Dalej Sąd pierwszej instancji podniósł, że co prawda wypowiedzenie umowy kredytu było obwarowane warunkiem co nie ma jednak wpływu na jego skuteczność, czy ważność. Art. 89 k.c. nie wyklucza dopuszczalności zastrzeżenia warunku w jednostronnej czynności prawnej obejmującej wypowiedzenie umowy. Tego rodzaju warunek określa się mianem warunku potestatywnego. Dopuszczalność takiego warunku i umieszczenie go w ramy art. 89 k.c. została już wielokrotnie przesądzona w orzecznictwie. Zgodnie z tym przepisem powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej można uzależnić od zdarzenia przyszłego i niepewnego, chyba że taką możliwość wyłącza ustawa albo właściwości czynności prawnej. Warunkiem może być także spełnienie świadczenia ponieważ zapłata nie zawsze jest zdarzeniem całkowicie uzależnionym od dłużnika. Zgodnie z art. 75 prawa bankowego w przypadku, gdy kredytobiorca nie dotrzymuje warunków kredytu, w tym nie spłaca go zgodnie z harmonogramem spłat, bank może umowę kredytu wypowiedzieć. Bank umowę wypowiedział, dając jednocześnie pozwanemu możliwość na spowodowanie, że wypowiedzenie to " utraci moc" jeśli spłaci zadłużenie. Możliwość ta działała zatem na korzyść kredytobiorcy. Jednoznaczność wypowiedzenia liczonego od dnia doręczenia pisma pozwanemu i dopuszczalność jego " cofnięcia" w razie spełnienia określonego warunku była dla pozwanych jasna i działała na ich korzyść. Czynności podjęte przez bank będący poprzednikiem prawnym powoda przerwały bieg przedawnienia tylko względem niego. Nabywca wierzytelności niebędący bankiem nie może powoływać się na przerwę biegu przedawnienia spowodowaną wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Nabywca wierzytelności nie będący bankiem nabywa wierzytelność w swej treści i przedmiocie tożsamą z wierzytelnością zbywającego banku, ale w nie w chodzi w sytuację zbywcy wywołaną przerwą biegu przedawnienia i rozpoczęciem biegu na nowo.

Pozwany Ł. Z. jest współwłaścicielem nieruchomości obciążonej hipoteką umowną, a wobec czego ponosi odpowiedzialność rzeczową za zapłatę wierzytelności zabezpieczonej tą hipoteką (art. 65 ust. 1 u.k.w.h.). Zgodnie z art. 71 u.k.w.h. domniemanie istnienia prawa wynikające z wpisu hipotek obejmuje, jeżeli chodzi o odpowiedzialność z nieruchomości, także wierzytelność zabezpieczoną hipoteką. Przepis ten w powołanym brzmieniu znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem zgodnie z art. 10 ust 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 26 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. nr 131, poz. 1075) do hipotek zwykłych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej stosuje się przepisy ustawy w dotychczasowym brzmieniu. Z mocy art. 69 u.kw.h. w poprzednim brzmieniu, który nadal stosuje się do hipotek zwykłych, wpis ten zabezpiecza także odsetki za opóźnienie w wysokości ustawowej i to niezależnie od treści dokonanego wpisu. Ponadto z mocy art. 3 u.k.w.h. wynika, że z ujawnionymi hipotekami związane jest domniemanie prawne zgodności wpisów w księgach wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym i każdy kto ma interes może na to domniemanie się powołać, natomiast strona przeciwna może to domniemanie obalić, jednakże wówczas ciężar dowodu spoczywa na osobie, która kwestionuje prawdziwość wpisów ujawnionych w księdze wieczystej. Powyższe domniemanie istnienia hipoteki nie jest równoznaczne z domniemaniem istnienia zabezpieczonej hipoteką wierzytelności, stąd regulacja art. 71 u.k.w.h. rozszerzała domniemanie istnienia hipoteki umownej, obejmując nią także wierzytelność zabezpieczoną hipoteką. Wpis hipoteki dla wierzyciela hipotecznego - jeżeli chodzi o odpowiedzialność dłużnika rzeczowego z nieruchomości - jest wystarczającą legitymacją do dochodzenia przysługującej mu wierzytelności w ten sposób zabezpieczonej. W konsekwencji wierzyciel dochodzący realizacji swoich praw wynikających z hipoteki umownej może powołać się na domniemanie wynikające z art. 71 u.k.w.h. w celu udowodnienia istnienia wierzytelności co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Tym samym sam wpis hipoteki jest wystarczający dla uwzględnienia powództwa skierowanego przeciwko dłużnikowi rzeczowemu. Przedmiotowe domniemanie jest możliwe do obalenia, jednakże to na stronie pozwanej ciąży obowiązek wynikający z art. 6 k.c., żeby udowodnić nieistnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką zwykłą. W tej sytuacji dowód, iż wierzytelność nie istnieje w całości czy w części, obciążał stronę pozwaną. Pozwany domniemania istnienia dochodzonej części wierzytelności z tytułu kapitału w kwocie 300.000 zł nie obalił, a jedynie ograniczył się do podnoszenia zarzutu o niewykazaniu wierzytelności przez powoda. Nadto Sąd pierwszej instancji wskazał, że sam fakt udzielenia kredytu był bezsporny i wynikał z dokumentów. Również fakt zaprzestania jego spłaty wynikał z dokumentów, jak i z zeznań samego pozwanego. Powód podnosił, że dochodzona należność główna wynosi kwotę 300.000 zł i na tę okoliczność przedstawił stosowne dokumenty. Na pozwanym jako zobowiązanego do zwrotu kredytu spoczywał ciężar wykazania, że dług został oddany w większej wysokości, i w tym zakresie pozwany nie przedstawił żadnych dowodów, czego nie zmieniły także złożone przez niego lakoniczne zeznania.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.

W apelacji pozwany zarzucił:

1.  naruszenie prawa materialnego:

-

art. 6 k.c. w zw. z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że ciężar dowodu w niniejszej sprawie obciążał pozwanego;

-

art. 65 ust. 1 i art. 3 u.k.w.h. poprzez uwzględnienie powództwa w sytuacji, gdy powód nie wykazał z jakiego stosunku prawnego dochodzi należności objętej pozwem;

-

art. 77 zdanie pierwsze u.k.w.h. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie;

2.  naruszenie prawa procesowego:

-

art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uznanie, że powód wykazał roszczenie dochodzone pozwem;

-

art. 278 § 1 k.p.c. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność rozliczenia dokonanych przez pozwanego wpłat na zobowiązanie kredytowe, a w konsekwencji nieustalenie jego wysokości;

3.  sprzeczność ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego i przyjęcie, że: nieruchomość obciążona jest hipoteką zwykłą w sytuacji, gdy jest ona obciążona hipoteką umowną; powódka udowodniła istnienie dochodzonej w pozwie wierzytelności; powódka posiada legitymację czynną mimo nie wykazania nabycia wierzytelności oryginałami dokumentów.

Wskazując na te zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części uwzgledniającej powództwo i jego oddalenie oraz zasadzenie kosztów postępowania.

Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania drugoinstancyjnego.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie z następujących przyczyn.

Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, gdyż nie pozostają one w sprzeczności z materiałem dowodowym, który został oceniony zgodnie z kryteriami zawartymi w art. 233 § 1 k.p.c. Pozwany nie podważył przeprowadzonej oceny dowodów z perspektywy zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Tylko wzruszenie poprawności oceny dowodów pod kątem jednego z tych dwóch czynników wyznaczających ramy takiej oceny może prowadzić do podważenia stanowiska sądu w tym zakresie. W przeciwnym razie zawarte w apelacji zarzuty winny być poczytywane jedynie jako polemikę ze stanowiskiem sądu i nie mogą wywołać zamierzonego w nich skutku procesowego. Tak też było w niniejszej sprawie, gdyż pozwany w apelacji zwalczał stanowisko Sądu Okręgowego co do oceny przeprowadzonych dowodów i ustaleń faktycznych nie wskazując jednocześnie, jakie zasady zostały naruszone w tym zakresie. Analogicznie rzecz przedstawia się w odniesieniu do podniesionej w apelacji sprzeczności ustaleń Sądu Okręgowego z treścią materiału dowodowego. Treść tych zarzutów wskazuje, że apelujący kwestionuje ocenę dowodów, które legły u podstaw ustaleń faktycznych sprawy, a te jak już powiedziano wcześniej zostały ocenione w sposób prawidłowy.

Ustalenia faktyczne sprawy związane są w zdecydowanej części z zagadnieniem stosowania właściwych przepisów prawa materialnego do hipoteki ustanowionej na rzecz poprzednika prawnego powoda. Hipotekę umowną ustanowiono na rzecz (...) Bank (...) S.A. w dniu 17 grudnia 2010 r. na podstawie wniosku, który wpłynął w dniu 2 grudnia 2017 r. (nr dziennika (...)). Z mocy art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 131, poz. 1075) do hipotek umownych powstałych przed wejściem w życie tej ustawy stosuje się przepisy o treści obowiązującej do dnia 19 lutego 2011 r. Z tego względu zagadnienia związane z przedmiotową hipoteką podlegały ocenie według przepisów obowiązujących do daty wejścia w życie wskazanej zmiany legislacyjnej.

Wpis hipoteki dla wierzyciela hipotecznego jest wystarczającą legitymacją do dochodzenia przysługującej mu wierzytelności w ten sposób zabezpieczonej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie, o którym mowa w tym przepisie obejmuje zarówno sytuacje, gdy wpis jest deklaratoryjny, jak i te, gdy ma charakter konstytutywny. Ponadto domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. obejmuje kwestie podmiotowe, a zatem, że prawo, które ujawniono na rzecz określonej osoby w księdze wieczystej, przysługuje tej właśnie osobie. Domniemanie to dotyczy również treści prawa ujawnionego w księdze wieczystej i jest nim w przypadku hipoteki nim objęta suma i waluta hipoteki oraz okoliczność, że hipoteka zabezpiecza określone wierzytelności (art. 65 ust. 1 i art. 68 u.k.w.h.). W procesie przeciwko dłużnikowi rzeczowemu wierzyciel dochodzący realizacji swoich praw wynikających z hipoteki umownej może w celu udowodnienia istnienia wierzytelności powołać się także na domniemanie wynikające z art. 71 u.k.w.h. Zgodnie z tym przepisem domniemanie istnienia prawa wynikające z wpisu hipoteki obejmuje jeżeli chodzi o odpowiedzialność z nieruchomości, także wierzytelność zabezpieczoną hipoteką. Wpis hipoteki umownej tym samym stanowi dla wierzyciela hipotecznego wystarczającą legitymację do dochodzenia roszczenia oraz do dowiedzenia istnienia wierzytelności w stosunku do dłużnika rzeczowego ( zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 24 sierpnia 2011 r., IV CSK 570/10, z dnia 12 września 2019 r., V CSK 267/18 i z dnia 20 lutego 2020 r., IV CSK 537/18). Domniemania wynikające z art. 3 i art. 71 u.k.w.h. prowadzą do odwrócenia rozkładu ciężaru dowodu i w konsekwencji na pozwanym – dłużniku rzeczowym spoczywał ciężar wykazania, że powód nie nabył skutecznie wierzytelności zabezpieczonych hipotekami, a nadto udowodnienia nieistnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką (art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.).

Takiemu ciężarowi dowodowemu w niniejszej sprawie pozwany nie sprostał. W odniesieniu do legitymacji czynnej pozwany winien był wykazać, że powód nie nabył skutecznie wierzytelności objętych niniejszym postępowaniem. W tym kontekście wypada przypomnieć, że powód nabył te wierzytelności na podstawie umowy przelewu wierzytelności z dnia 11 stycznia 2018 r. i podstawą wpisu powoda jako wierzyciela hipotecznego był wyciąg z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego z dnia 9 marca 2018 r. W ten sposób na podstawie wpisu nr 29 wpisano powoda jako wierzyciela hipotecznego do księgi wieczystej obciążonej nieruchomości. Na gruncie art. 79 ust. 1 u.k.w.h. przyjmuje się, że konstytutywny skutek wpisu w księdze wieczystej dotyczy przelewu wierzytelności i wpis jest przesłanką nabycia wierzytelności. W tej sytuacji wierzytelność wraz z hipoteką przejdzie na cesjonariusza po dokonaniu – z zastrzeżeniem art. 83 ¹ u.k.w.h. – konstytutywnego wpisu w księdze wieczystej ( zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 listopada 2011 r., IV CSK 74/11 i z dnia 16 marca 2018 r., IV CSK 280/17). Takie uregulowanie skutków zmiany wierzyciela hipotecznego daje podstawę do wniosku, że jeśli do powstania prawa potrzeby jest wpis, to również do jego wygaśnięcia niezbędne jest wykreślenie wpisu. Prawomocny wpis hipoteki, w tym także wierzyciela hipotecznego na podstawie art. 365 k.p.c. wiąże inne sądy. Obalenie domniemania wynikającego z tego przepisu może nastąpić jedynie w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 u.k.w.h.). Nie może natomiast taki wpis obalony w innym postępowaniem na zarzut pozwanego, jako przesłanka rozstrzygnięcia sprawy ( zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 29 listopada 2019 r., I CSK 473/18, z dnia 9 listopada 2011 r., II CSK 104/11, z dnia 4 marca 2011 r., I CSK 340/10 i z dnia 8 grudnia 2004 r., I CK 389/04 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 123/10, OSNC 2011, nr 9, poz. 96). Dlatego też w ocenie Sądu Apelacyjnego prawomocny wpis zmiany wierzyciela hipotecznego nie mógł zostać skutecznie kwestionowany w ramach niniejszego postępowania. Pozwany nie wykazał również nieistnienia wysokości wierzytelności zabezpieczonej hipoteką w kwocie należności głównej. Pozwany nie odniósł się do przedstawionych przez powoda twierdzeń co do wysokości wierzytelności, nigdy jej zresztą przed procesem nie kwestionując. Skoro twierdzi, że spłacił wierzytelność, to winien na dowód tego przedłożyć stosowne dowody, czego wszakże nie uczynił. Nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek pozwanego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Zakres takiej opinii wyznacza treść art. 278 § 1 k.p.c. i rolą biegłego jest pomoc sądowi w ocenie stanu faktycznego z perspektywy widomości specjalnych. Nie należy do zadań biegłego dokonywanie ustaleń faktycznych w sprawie, gdyż jest to domena sądu. Inicjatywa dowodowa natomiast w zakresie ustaleń faktycznych spoczywa na uczestnikach postępowania cywilnego zgodnie z ogólnymi regułami dowodowymi w postępowaniu cywilnym (art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.). Pozwany nie przedstawił żadnego dowodu, z którego wynikałaby wątpliwość co do istnienia wierzytelności w kwocie głównej w wysokości 300.000 zł.

Nie można podzielić stanowiska pozwanego, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 65 ust. 1 i 3 u.k.w.h. Przepis ten wyraża zasadę szczegółowości hipoteki. Zgodnie z nią zabezpieczenie musi dotyczyć wierzytelności oznaczonej, tzn. konkretnej i wynikającej z określonego stosunku prawnego, a wzruszenie wpisu hipotecznego wymaga powództwa o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 10 ust. 1 u.k.w.h.). W realiach niniejszej sprawy ustanowiona hipoteka zabezpieczała wierzytelność wynikającą z opisanego wcześniej zobowiązania kredytowego, a takie zabezpieczenie ustanowił pozwany. Powód w uzasadnieniu pozwu powoływał się na odpowiedzialność pozwanego jako dłużnika hipotecznego, odpowiadającego rzeczowo za zabezpieczony dług.

Nie został również naruszony art. 77 u.k.w.h., gdyż zgodnie z nim przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Przepisu tego nie stosuje się do roszczeń o świadczenia uboczne. Prawidłowo uznał Sąd Okręgowy, że należność zabezpieczona hipoteką wierzytelność wynikająca z umowy kredytu jest przedawniona, nie mniej jednak nie wyłącza to możliwości zaspokojenia się przez wierzyciela co do należności głównej.

Nie był trafny podniesiony w postępowaniu apelacyjnym zarzut pozwanego o braku legitymacji procesowej powoda z uwagi na przelew wierzytelności objętej sporem na(...) w W.. Przelew wierzytelności miał miejsce – dnia 30 kwietnia 2020 r. – po zawiśnięciu sporu w rozumieniu art. 192 pkt 3 k.p.c. i nie miał wpływu na dalszy bieg sprawy, w tym także na legitymację procesową. O legitymacji procesowej (zarówno czynnej, jak i biernej) decyduje data doręczenia pozwanemu pozwu, w tym znaczeniu, że w razie zbycia przedmiotu sporu po tym zdarzeniu prawnym proces może toczyć się w dotychczasowych ramach podmiotowych, chyba, że jego nabywca wejdzie do procesu w miejsce zbywcy za zgodą przeciwnika procesowego. Jeśli nabywca nie wstąpi do procesu lub gdy na takie wstąpienie nie wyrazi zgody druga strona, proces toczy się w granicach podmiotowych ukształtowanych w dacie doręczenia pozwu pozwanemu. Innymi słowy, zbywca jest nadal traktowany jako strona legitymowana w sprawie i działa w procesie również na rzecz nabywcy. W konsekwencji powaga rzeczy osądzonej wyroku zapadłego z udziałem zbywcy prawa objętego procesem obejmuje swoimi granicami podmiotowymi również nabywcę ( por. uchwałę Sądu Najwyższego (7) z dnia 5 maja 1951 r., ŁC Prez. 689/50, Zb. Orz. 1952/1, poz. 3 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 października 1952 r., C 1253/52, OSNCK 1953, nr 3, poz. 89). Po zakończeniu procesu nabywca przedmiotu procesu może wystąpić o nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności na swoją rzecz (art. 788 § 1 k.p.c.).

Za niedokładność sentencji zaskarżonego w ujęciu art. 350 § 1 k.p.c. uznać wypadało oznaczenie hipoteki jako „zwykłej”, zamiast według terminologii prawnej – „umownej” – zgodnie z treścią wpisu do księgi wieczystej.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 385 k.p.c. orzeczono jak na wstępie.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w oparciu o art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 8.100 zł tytułem kosztów zastępstwa adwokackiego (§ 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. za czynności adwokackie, Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).

O kosztach udzielonej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym orzeczono na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1651) oraz § 8 pkt 7 w zw. z § 16 ust. 1 pkt 2 i § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tj. Dz. U. z 2019 r., poz.18), przyznając od Skarbu Państwa adwokatowi A. S. od kwot 6.642 zł, w tym podatek od towarów i usług (VAT).