Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

POSTANOWIENIE

Dnia 19 listopada 2025 roku

Sąd Apelacyjny w Katowicach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Sądu Apelacyjnego Gwidon Jaworski

Protokolant: Kamil Klupś

po rozpoznaniu w sprawie H. M. (H. M.)

zażalenia wniesionego przez obrońcę ściganego

na postanowienie Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 7 października 2025 roku, sygn. akt II Kop 24/25,

w przedmiocie prawnej dopuszczalności wydania osoby ściganej na terytorium Ukrainy

na podstawie art. 437 § 1 k.p.k., art. 626 § 1 k.p.k. w zw. z art. 24 ust. 1 Europejskiej Konwencji o ekstradycji, sporządzonej w Paryżu dnia 13 grudnia 1957 roku (Dz. U. z 1994 r. Nr 70 poz. 307-310)

postanawia

1.  utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy;

2.  kosztami sądowymi związanymi z postępowaniem odwoławczym obciążyć w całości Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 7 października 2025 roku, sygn. akt II Kop 24/25, Sąd Okręgowy w Częstochowie, na podstawie art. 603 § 1 k.p.k. w zw. z art. 1 i 2 ust. 1 Europejskiej Konwencji o ekstradycji sporządzonej w Paryżu dnia 13 grudnia 1957 roku wraz z Protokołem dodatkowym sporządzonym w Strasburgu dnia 15 października 1975 roku i Drugim protokołem dodatkowym sporządzonym w Strasburgu dnia 17 marca 1978 roku, stwierdzono prawną dopuszczalność wydania z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na terytorium Ukrainy H. M., w celu przeprowadzenia postępowania karnego w zakresie zarzucanych mu przestępstw kradzieży i rozboju kwalifikowanych z art. 185 ust. 5, art. 186 ust. 5 kodeksu karnego Ukrainy. Jednocześnie, w punkcie 2. orzeczenia, na podstawie art. 605 § 1 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1 k.p.k. w zw. z art. 258 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 263 § 1 i 2 k.p.k., przedłużono tymczasowe aresztowanie wobec H. M. na dalszy okres, tj. do dnia 8 grudnia 2025 roku, godz. 19:50.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożył obrońca ściganego, który zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 47a ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, poprzez wydanie orzeczenia karnego przez sędzię bez wymaganego prawem losowania, a w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające ten przepis, tj. rozpoznanie sprawy przez sędziego w ramach dyżuru, a także nie zachodziły inne przesłanki wyłączające obowiązek wyboru sędziego losowo;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez naruszenie:

- art. 604 § 1 pkt 7 k.p.k. poprzez całkowite pominięcie wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanek opisanych w tym przepisie, stanowiącym o niedopuszczalności wydania, tj. pominięcia przez Sąd faktu, że zachodzi uzasadniona obawa, że w państwie żądającym wydania może dojść do naruszenia wolności i praw osoby wydanej, pominięcie przez Sąd, że podejrzany jest rosyjskojęzycznym Gruzinem z obywatelstwem ukraińskim, a tym samym w chwili powrotu na Ukrainę jego wolność może zostać znacznie naruszona na tle konfliktu narodowościowego, który towarzyszy wojnie, w oczach Ukraińców podejrzany jest traktowany jak Rosjanin, a tym samym jak wróg oraz w sytuacji, kiedy Sąd Ukraiński z Odessy wprost stwierdza, że celem ekstradycji jest osadzenie go w zakładzie karnym, czyli naruszenie jego wolności;

- art. 604 § 2 pkt 2 k.p.k. poprzez pominięcie przez Sąd faktu, że osoba, której wniosek dotyczy, ma w Rzeczypospolitej Polskiej stałe miejsce zamieszkania;

- art. 605 § 1 i 2 k.p.k. poprzez przekroczenie granicy 40 dni, a także terminu z art. 263 k.p.k. określającego maksymalny okres orzeczenia o tymczasowym aresztowaniu na trzy miesiące, a orzeczenie Sądu przekracza ten termin o 8.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Zażalenie obrońcy ściganego nie zasługiwało na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kontrola odwoławcza nie wykazała, aby sąd pierwszej instancji, wydając zaskarżone postanowienie, dopuścił się obrazy przepisów wymienionych przez skarżącego w wywiedzionym środku odwoławczym, które determinowałyby treść rozstrzygnięcia.

Tytułem wstępu wskazać należy, iż podniesiony w zażaleniu zarzut obrazy przepisu art. 47a ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych należało ocenić jako całkowicie niezasadny. Nie ulega wątpliwości, iż sprawa ściganego H. M. o sygn. II Kop 24/25 została przydzielona do referatu sędziego w ramach pełnionego dyżuru według planu zastępstw – na podstawie § 73 ust. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18.06.2019 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (k. 1). Bezsporne pozostaje także to, że przepis art. 47a ww. ustawy, taki sposób przydziału sprawy, tj. sędziemu pełniącemu dyżur, a nie w drodze losowania, przewiduje. Powyższe z kolei wynikało z pilnego charakteru sprawy, z uwagi na zastosowane w jej ramach tymczasowe aresztowanie ściganego (§ 2 pkt 5 lit. a - rozporządzenia Regulaminu urzędowania sądów powszechnych). Tym samym, wywody w omawianej materii należało ocenić jako całkowicie nietrafne.

Stwierdzić należy, że Sąd Okręgowy w Katowicach prawidłowo rozważył kwestię dopuszczalności ekstradycji obywatela Ukrainy na terytorium tego kraju – w świetle przesłanek wskazanych w przepisach Europejskiej Konwencji o Ekstradycji sporządzonej w Paryżu w dniu 13 grudnia 1957 roku ( dalej: Konwencja) wraz z Protokołem dodatkowym do powyższej konwencji, sporządzonym w Strasburgu dnia 15 października 1975 r. i Drugim protokołem dodatkowym do powyższej Konwencji, sporządzonym w Strasburgu dnia 17 marca 1978 r. (Dz. U z 1994 roku, Nr 70, poz. 307) oraz w art. 603 § 1 k.p.k.

Dla porządku wskazać należy, że H. M. pozostaje ściganym przez ukraiński wymiar sprawiedliwości, bowiem został on oskarżony w związku z zawisłym przed Sądem Rejonowym w Odessie postępowaniem z oskarżenia publicznego, w którym ściganemu zarzuca się popełnienie przestępstw określonych w art. 185 ust. 5 i art. 186 ust. 5 Kodeksu karnego Ukrainy, tj. o popełnione na terenie O. (Ukraina) kradzież dokonaną w dniu 11 października 2019 roku – zagrożoną karą pozbawienia wolności od 7 do 12 lat – oraz trzy rozboje mające mieć miejsce w dniach 9 listopada 2019 r., 22 grudnia 2019 r. i 18 stycznia 2019 r., gdzie za te czyny zabronione grozi ściganemu wymiar kary od 8 do 13 lat pozbawienia wolności.

Zgodzić się również należy z sądem pierwszej instancji, że nie zachodzi w przypadku ściganego żadna z przesłanek, powodujących niedopuszczalność wydania lub uzasadniających jej odmowę.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 Konwencji, podstawę wydania stanowią przestępstwa zagrożone według prawa Strony wzywającej i Strony wezwanej karą pozbawienia wolności o maksymalnym wymiarze co najmniej jednego roku lub karą surowszą albo czyny, wobec sprawców których można orzec środek zabezpieczający w takim samym wymiarze. Niewątpliwie przestępstwa zarzucone ściganemu powyższy warunek spełniają, co szczegółowo opisano we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia.

W przypadku zarzucanych H. M. czynów nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej i nie nastąpiło przedawnienie ich karalności. Jednocześnie, nie zachodzi obawa, że w stosunku do skazanego może zostać wykonana kara śmierci. Przestępstwa, za które wyżej wymieniony został oskarżony nie sposób uznać za czyny popełnione na tle politycznym, polegający wyłącznie na naruszeniu obowiązków wojskowych.

H. M. nie posiada obywatelstwa polskiego i aktualnie nie korzysta z prawa azylu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Sam zaś fakt, co podnosi obrona w zażaleniu, iż posiada on w Rzeczypospolitej Polskiej stałe miejsce zamieszkania, nie jest wystarczające dla skutecznego podważenia negowanego orzeczenia. Powyższa okoliczność, zgodnie z art. 604 § 2 pkt 1) k.p.k., ma charakter fakultatywnej podstawy do odmowy wydania ściganego. W tym kontekście istotne jest, że wymieniony opuścił Ukrainę na początku marca 2022 roku, korzystając z samochodu osobowego przez przejście graniczne z Rumunią w G., a następnie – jak przyznał sam ścigany – wpierw udał się do Niemiec, potem do Holandii, skąd dopiero w czerwcu 2024 r. przyjechał do Polski. Na terenie RP przebywa on zatem od niespełna półtora roku, co w świetle jego możliwości przemieszczania się po różnych krajach Europy (mobilności), nie mogło skutecznie podważyć stanowiska Sądu Okręgowego.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, przedstawione w sprawie okoliczności nie pozwalają na uznanie, że w niniejszej sprawie przekazanie jest sprzeczne z polskim prawem oraz istnieje ryzyko naruszenia przez organy strony wzywającej praw i wolności osoby ściganej podczas przeprowadzenia postępowania karnego o zarzucane H. M. czyny.

Zauważyć również trzeba, że przeszkody ekstradycyjne, w szczególności prawdopodobieństwo naruszenia wolności i praw osoby wydanej, muszą być oceniane na gruncie konkretnej sprawy oraz w odniesieniu do tych faktów, które są znane w czasie postępowania ekstradycyjnego. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Okręgowego, co do braku wystąpienia w niniejszej sprawie podstawy do odmowy wydania osoby ściganej określonej w art. 604 § 1 pkt 7 k.p.k., tj. uzasadnionej obawy, że w państwie żądającym wydania może dojść do naruszenia jej wolności i praw. Podkreślić należy, że sformułowanie „uzasadniona obawa” użyte w wyżej powołanym przepisie oznacza taki poziom prawdopodobieństwa, które - po pierwsze, wynika z ujawnionych faktów lub informacji o faktach, a po drugie - które w wystarczającym stopniu pozwala na obiektywną ocenę realności zagrożenia w państwie wzywającym (zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt II AKz 114/05, OSA 2007/9/44).

Natomiast, co do argumentacji obrońcy w kwestii działań wojennych na terenie Ukrainy, należy stwierdzić, że sytuacja ta dotyczy wszystkich obywateli Ukrainy. Brak jest podstaw do stwierdzenia, jak czyni to skarżący, iż powyższe wiąże się z naruszeniem wolności i praw osobistych ściganego, skoro sytuacja w jego ojczystym kraju jest szczególna i trudna nie tylko w stosunku do niego. Tym samym – ustalenie, że zachodzi uzasadniona obawa, że w państwie żądającym wydania wobec osoby ekstradowanej może zostać orzeczona lub może dojść do naruszenia wolności i praw osoby wydanej, nie może być czynione wyłącznie na podstawie gołosłownych twierdzeń samego zainteresowanego (jego obrońcy). Co więcej, skoro w stosunku do H. M., w toku prowadzonego przeciwko niemu na Ukrainie postępowania karnego, uchylono tymczasowe aresztowanie i zastosowano wobec niego środki o łagodniejszym charakterze - areszt domowy z obowiązkiem przebywania w domu w godzinach nocnych – to twierdzenia skarżącego o możliwym naruszaniu praw i wolności ściganego na tle jego narodowości czy rosyjskojęzyczności – są oczywiście niezasadne.

Zauważyć trzeba w tym kontekście, na co również uwagę zwrócił sąd pierwszej instancji, że jak wynika z wniosku w sprawie ekstradycji, datowanego na 2 października 2025 r., organ wymiaru sprawiedliwości strony ukraińskiej zapewnia, że H. M. nie będzie ścigany, skazany ani zatrzymany w celu wykonania wyroku lub środka zabezpieczającego za inne przestępstwo popełnione przed jego wydaniem, z wyjątkiem czynów, w związku którymi wnioskuje się o ekstradycję, a jego wolność osobista nie zostanie ograniczona z jakiegokolwiek innego powodu. Nadto zapewniono, że w przypadku ekstradycji H. M. na Ukrainę, nie zostanie on poddany torturom ani żadnym metodom traktowania lub karania, które są poniżające lub naruszają godność człowieka. Natomiast, wywody adw. R. M. przedstawione w treści uzasadnienia zażalenia, co do aktów ludobójstwa w latach czterdziestych ubiegłego wieku, były nie tylko całkowicie nietrafne, ale wręcz nieadekwatne i niestosowne. Sąd Apelacyjny zajął stanowisko, iż zapewnienie strony ukraińskiej, że wniosek o ekstradycję ma na celu przeprowadzenie postępowania karnego o przestępstwa, jakie ściganemu zarzucono – jest wystarczające i brak jest podstaw do jego zakwestionowania.

Z wyżej przedstawionych względów oraz nie znajdując uzasadnienia dla zarzutów podniesionych przez obrońcę w złożonym środku odwoławczym, Sąd Apelacyjny uznał, że stanowisko sądu pierwszej instancji, co do stwierdzenia prawnej dopuszczalności wydania H. M. organom ukraińskiego wymiaru sprawiedliwości, jest prawidłowe. Sąd Okręgowy w Częstochowie, procedował w oparciu o kompletny materiał dowodowy, który oceniony został rzetelnie i wszechstronne, zgodnie z zasadami określonymi w treści art. 7 k.p.k.

Na pełną aprobatę zasługiwało stanowisko sądu pierwszej instancji, co do aktualności przesłanki ogólnej oraz przesłanek szczególnych, określonych w treści art. 258 § 1 pkt 1 k.p.k. oraz art. 258 § 2 k.p.k., które łącznie – wziąwszy stopień ich natężenia – uzasadniały przedłużenie tymczasowego aresztowania w stosunku do H. M.. Powyższego skarżący nie kwestionował w wywiedzionym zażaleniu, to też nie ma potrzeby szerszej argumentacji tego stanowiska.

Rozstrzygnięcie co do tymczasowego aresztowania obrońca nieudolnie starał się podważyć jedynie w zakresie terminu, do jakiego przedłużono izolacyjny środek zapobiegawczy. Zgodnie z art. 605 § 1 k.p.k., jeżeli wniosek o wydanie dotyczy przestępstwa, którego sprawca podlega wydaniu, sąd okręgowy z urzędu lub na wniosek prokuratora może wydać postanowienie o tymczasowym aresztowaniu osoby ściganej; przepis art. 263 stosuje się odpowiednio. Obrońca zdaje się nie orientować w aktualnym etapie sprawy. Sąd Okręgowy procedował bowiem w przedmiocie stwierdzenia prawnej dopuszczalności wydania ściganego w celu przeprowadzenia postepowania karnego o zarzucone mu czyny – z terytorium RP na Ukrainę – już po pozyskaniu wniosku o wydanie przesłanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości Ukrainy. Natomiast okres 40 dni jest maksymalnym, na jaki tymczasowe aresztowanie może być zastosowane w stosunku do ściganego, w trybie art. 605 § 2 k.p.k. i art. 16 Konwencji – a zatem przed złożeniem takiego wniosku o wydanie.

Z odpowiednio zastosowanego art. 263 § 2 k.p.k. wynika z kolei, że tymczasowe aresztowanie na etapie postępowania quasi-przygotowawczego może być zastosowane na okres 12 miesięcy, a przedłużenie tymczasowego aresztowania na tym etapie na czas dłuższy może nastąpić na mocy postanowienia sądu apelacyjnego, na zasadzie art. 263 § 4 k.p.k.. Natomiast na etapie sądowego postępowania ekstradycyjnego możliwe jest przedłużenie tymczasowego aresztowania na okres nieprzekraczający 2 lat, łącznie z okresem stosowania tymczasowego aresztowania w postępowaniu quasi-przygotowawczym, na zasadzie art. 263 § 3 k.p.k., na podstawie postanowienia sądu okręgowego orzekającego w przedmiocie prawnej dopuszczalności ekstradycji. W konsekwencji, podniesiony w zażaleniu zarzut oceniono jako oczywiście niezasadny. W ocenie Sądu Apelacyjnego termin, na jaki przedłużono wobec H. M. tymczasowe aresztowanie jest adekwatny dla zabezpieczenia prawidłowego toku tego postępowania oraz powinien zapewnić realną możliwość wydania osoby ściganej państwu obcemu.

Mając na względzie sytuację ściganego, wydatkami postępowania odwoławczego obciążono w całości Skarb Państwa.

Z uwagi na powyższe, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.

ZARZĄDZENIE

1.  Odpis postanowienia z pouczeniem o prawomocności doręczyć:

- ściganemu (po przetłumaczeniu na język rosyjski),

- obrońcy.

- prokuraturze.

2.  Akta sprawy zwrócić.

Katowice, dnia 19 listopada 2025 roku