Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 października 2025 roku

Sąd Rejonowy w Toruniu, IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Beata Szymańska

po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 roku w T.

na posiedzeniu niejawnym

sprawy L. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T.

o świadczenie rehabilitacyjne

w związku z odwołaniem od decyzji z dnia 10 czerwca 2025 roku, znak: (...)

I.  zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemu L. M. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od 1 kwietnia 2025 roku do 28 kwietnia 2025 roku oraz ustala, że odwołujący nie jest zobowiązany do zwrotu należnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego od 1 kwietnia 2025 roku do 28 kwietnia 2025 roku wraz z odsetkami w łącznej kwocie 6 015,41 zł,

II.  oddala odwołanie w pozostałym zakresie.

Asesor sądowy Beata Szymańska

IV U 306/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 czerwca 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w T. na podstawie:

- art. 17 ust. 1 i 3 w zw. z 66 ust. 2-3 w zw. z art. 68 ustawy z dnia
25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby
i macierzyństwa (Dz. U. 2025 r. poz. 501) odmówił L. M. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 1 kwietnia do 30 kwietnia 2025 r.,

- art. 84 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 pkt 3, ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350), zwaną dalej ustawą systemową, zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego
za wskazany okres wraz z odsetkami w łącznej kwocie 6 445,08 zł, na którą składają się należność główna – 6 357,90 zł oraz odsetki – 87,18 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia 7 listopada 2024 r. L. M. zwrócił się do Zakładu o świadczenie rehabilitacyjne. Lekarz Orzecznik orzeczeniem z dnia 19 listopada 2024 r. orzekł o celowości przyznania świadczenia rehabilitacyjnego w związku z ogólnym stanem zdrowia na okres 4 miesięcy. W związku z tym, decyzją z dnia 27 listopada 2024 r. znak: (...) Zakład przyznał ubezpieczonemu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na okres od 1 stycznia 2025 r. do 30 kwietnia 2025 r.

Kolejno organ wskazał, że 28 kwietnia 2025r. ubezpieczony złożył do Zakładu oświadczenie
o podjęciu pracy od 7 maja 2025r. i o wyrażeniu zgody na zmianę decyzji z dnia
8 kwietnia 2025 r., znak: (...) poprzez skrócenie okresu, na jaki zostało ustalone ubezpieczonemu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego. W związku
z powyższym organ rentowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające odnośnie prawidłowości wykorzystywania przez ubezpieczonego świadczenia rehabilitacyjnego. Organ podał, że w toku tegoż postępowania płatnik składek (...) sp. z o.o. pismem z dnia 27 maja 2025r. poinformował ZUS, że ubezpieczony złożył aplikację za pośrednictwem portalu (...) i w dniu 2 kwietnia 2025 r. odbył wstępną telefoniczną rozmowę rekrutacyjną. W dniu 17 kwietnia 2025 r. odbył zaś bezpośrednią rozmowę z Dyrektorem Produkcji. Jednocześnie, orzeczeniem lekarskim nr (...) z dnia 29 kwietnia 2025 r. ubezpieczony uzyskał zdolność do pracy.

W dalszej części organ podkreślił, że gdy ubezpieczony otrzymuje zwolnienie lekarskie jest zobowiązany do powstrzymania się od jakichkolwiek czynności związanych z wykonywaną pracą, nie tylko na rzecz płatnika składek wypłacającego zasiłki, ale również na rzecz innych podmiotów. Podejmowanie jakichkolwiek czynności w okresie orzeczonej niezdolności do pracy, związanych z wykonywaniem pracy skutkuje zaś utratą prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Zdaniem organu składanie aplikacji oraz rozmowy rekrutacyjne w sprawie podjęcia zatrudnienia w okresie orzeczonej niezdolności do pracy nie są czynnościami niezbędnymi do życia codziennego i dlatego też są podstawą do pozbawienia prawa do tego świadczenia.

Jednocześnie organ podniósł, że na podstawie art. 84 ust. 1 - 1a ustawy systemowej, osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest zobowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11. W myśl art. 84 ust. 2 pkt 3 ustawy systemowej, za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.

(decyzja k. 12-14 akt ZUS)

Odwołanie od powyżej decyzji złożył L. M..

W uzasadnieniu odwołujący wskazał, że nie zgadza się z decyzją organu, ponieważ
w kwietniu 2025 r. nie podjął pracy, zaś wszystkie czynności związane z poszukiwaniem pracy odbyły się przez telefon i przez Internet. Odwołujący zaznaczył, że sam zgłosił się o przerwanie zasiłku i podjął ryzyko związane z wydaniem przez lekarza medycyny pracy orzeczenia stwierdzającego zdolność do pracy. L. M. podkreślił również, że zakończenie leczenia i podjęcie pracy nie skutkuje tym, że jest on zdolny do pracy. Wskazał, że nadal jest w kontakcie z lekarzem, zażywa leki i nie wie, czy kontynuowanie pracy będzie możliwe w przyszłości.

(odwołanie k. 3)

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał argumentację faktyczną i prawną zawartą w zaskarżonej decyzji.

(odpowiedź na odwołanie k. 4-5)

Sąd ustalił, co następuje:

L. M. podlegał ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu jako pracownik do końca maja 2024 roku.

(okoliczność bezsporna)

Odwołujący od 2012r. leczy się psychiatrycznie – przeszedł kilka epizodów depresyjnych.

W związku z niezdolnością do pracy spowodowanej kolejnym nawrotem zaburzeń depresyjnych odwołujący od czerwca 2024 roku pobierał zasiłek chorobowy za okres po ustaniu zatrudnieniu.

Następnie w dniu 2 września 2024 roku wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie na swoją rzecz świadczenia rehabilitacyjnego. Orzeczeniem z dnia 1 października 2024 roku lekarz orzecznik uznał, że w związku z rokowaniem odzyskania zdolności do pracy, istnieją okoliczności uzasadniające ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 4 miesięcy, licząc od daty wyczerpania zasiłku chorobowego. Na tej podstawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał na rzecz L. M. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od 3 września 2024 roku do 1 grudnia 2024 roku w wysokości 90 % podstawy wymiaru, a od 2 grudnia 2024 roku do 31 grudnia w wysokości 75 % podstawy wymiaru.

Wnioskiem z dnia 6 listopada 2024 roku odwołujący wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie na swoją rzecz świadczenia rehabilitacyjnego na dalszy okres. W oparciu o orzeczenie lekarza orzecznika ZUS 19 listopada 2024 roku, organ rentowy decyzją z dnia 27 listopada 2024 roku przyznał na rzecz L. M. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od 1 stycznia 2025 roku do 30 kwietnia 2025 roku w wysokości 75 % podstawy wymiaru.

Wnioskiem z dnia 19 marca 2025 roku odwołujący ponownie wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie na swoją rzecz świadczenia rehabilitacyjnego. Orzeczeniem z dnia 1 kwietnia 2025 roku lekarz orzecznik uznał, że w związku z rokowaniem odzyskania zdolności do pracy, istnieją okoliczności uzasadniające ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 1 miesiąca. Na tej podstawie decyzją z dnia 9 kwietnia 2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał na rzecz L. M. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od 1 maja 2025 roku do 30 maja 2025 roku w wysokości 75 % podstawy wymiaru.

(okoliczności bezsporne, nadto dowody: dokumentacja medyczna k. 22-28, akta zasiłkowe: wniosek o świadczenie rehabilitacyjne z dnia 2 września 2024r., orzeczenie lekarza ZUS z dnia 1 października 2024r., decyzja ZUS z dnia 8 października 2024r., wniosek o świadczenie rehabilitacyjne z dnia 6 listopada 2024 r., orzeczenie lekarza ZUS z dnia19 listopada 2024r., decyzja ZUS z dnia 27 listopada 2024r., wniosek o świadczenie rehabilitacyjne z dnia 19 marca 2025r., orzeczenie lekarza ZUS z dnia 1 kwietnia 2025r., decyzja z dnia 9 kwietnia 2025r.)

L. M. w okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego leczył się w (...) w G..

Proces leczenia sprowadzał się do rozmów wspierających oraz leczeniu farmakologicznego.

W czasie wizyty w dniu 20 marca 2025 roku lekarz psychiatra stwierdził, że odwołujący ma gorsze samopoczucie, zamartwia się, jest przygnębiony, napięty i czasami ma problemy z zaśnięciem.

Podczas wizyty w dniu 24 kwietnia 2025 roku lekarz psychiatra stwierdził, że odwołujący leki bierze systematycznie i pomagają. Wskazał, że L. M. czuje się dobrze, ma delikatny niepokój, czasami nie może spać w nocy. W trakcie wskazanej wizyty odwołujący poprosił również o zaświadczenie o zdolności do pracy.

Odwołujący w kolejnych miesiącach (maj-sierpień) kontynuował leczenie psychiatryczne.

(dowód: dokumentacja medyczna k. 22-28)

L. M. w okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego złożył aplikację
za pośrednictwem portalu (...)w odpowiedzi na ogłoszenie na wolny wakat Kierownika (...)

W dniu 2 kwietnia 2025 r. odbył wstępną telefoniczną rozmowę rekrutacyjną, po której został rekomendowany do rozmowy bezpośredniej z Dyrektorem Produkcji.

(dowody: akta zasiłkowe: pismo (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia 27 maja 2025 roku, przesłuchanie odwołującego e-protokół 00:04:20 – 00:51:47 k. 29-31)

W dniu 17 kwietnia 2025 r. L. M. odbył bezpośrednią rozmowę rekrutacyjną z Dyrektorem Produkcji A. W.. Rozmowa odbyła się w kawiarni znajdującej się w miejscowości N. i trwała około 15-20 minut. W trakcie rozmowy były omawiane zasady obowiązujące w miejscu pracy i specyfika zakładu pracy mieszczącego się w (...) W toku rozmowy była poruszana także kwestia choroby odwołującego.

Na spotkanie odwołujący udał się ze swojego miejsca zamieszkania własnym samochodem. Bezpośrednio po spotkaniu wrócił do domu.

(dowody: akta zasiłkowe: pismo (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia 27 maja 2025 roku, przesłuchanie odwołującego e-protokół 00:04:20 – 00:51:47 k. 29-31)

Kilka dni po rozmowie rekrutacyjnej L. M. otrzymał telefon z kadr z informacją o woli zatrudnienia ubezpieczonego. W dniu 22 kwietnia 2025 r. przyszły pracodawca wystawił na rzecz odwołującego skierowanie na badanie lekarskie przez lekarza medycyny pracy.

(dowody: akta zasiłkowe: pismo (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia 27 maja 2025 roku, przesłuchanie odwołującego e-protokół 00:04:20 – 00:51:47 k. 29-31)

Orzeczeniem lekarskim z dnia 29 kwietnia 2025 roku, nr (...) lekarz medycyny pracy stwierdził, że L. M. jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku kierownika zakładu.

(dowody: akta zasiłkowe: pismo (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia 27 maja 2025 roku, orzeczenie, przesłuchanie odwołującego e-protokół 00:04:20 – 00:51:47 k. 29-31)

W dniu 7 maja 2025 roku L. M. zawarł z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością umowę o pracę na okres próbny od dnia 7 maja 2025 roku do dnia 31 lipca 2025 roku. Na jej podstawie odwołujący od dnia 7 maja 2025 roku rozpoczął wykonywanie pracy.

(dowody: akta zasiłkowe: pismo (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia 27 maja 2025 roku, umowa o pracę, przesłuchanie odwołującego e-protokół 00:04:20 – 00:51:47 k. 29-31)

W kwietniu 2025 roku L. M. regularnie przyjmował przepisane mu leki. Zażywane środki farmakologiczne nie wpływały na zdolność prowadzenia przez niego pojazdów.

W decyzji o podjęciu pracy odwołującemu towarzyszyła motywacja, aby polepszyć swoją sytuację zdrowotną, lecz nie kosztem społecznego alimentowania. Brakowało mu kontaktu z innymi ludźmi, czynnika, względem którego żywił przekonanie, że w znaczący sposób może pozytywnie wpłynąć na jego stan zdrowia. Swoją decyzję o zamiarze podjęcia zatrudnienia konsultował z lekarzem psychiatrą, który zalecał podjąć tego typu próbę.

(dowód: przesłuchanie odwołującego e-protokół 00:04:20 – 00:51:47 k. 29-31)

Dzień przed badaniem przez lekarza medycyny pracy tj. 28 kwietnia 2025 roku ubezpieczony konsultował w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w C., od kiedy winna nastąpić rezygnacja ze świadczenia rehabilitacyjnego. L. M. był bowiem przekonany, że powinien zrzec się świadczenia już 28 kwietnia 2025 roku. Odwołujący uzyskał jednak w ZUS informację, że powinno to nastąpić na dzień przed rozpoczęciem pracy.

W związku z tym, L. M. wypełnił w placówce ZUS stosowne oświadczenia, które tego samego dnia tj. 28 kwietnia 2025 roku złożył organowi rentowemu. Wśród nich było oświadczenie z wnioskiem o zaprzestanie wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego z powodu odzyskania zdolności do pracy od 7 maja 2025 r. oraz oświadczenie o rezygnacji z prawa do świadczenia rehabilitacyjnego z dniem podjęcia pracy tj. 7 maja 2025 r. i wyrażenie zgody na zmianę przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji z dnia 9 kwietnia 2025 r. w sprawie przyznania mu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na okres od 1 maja 2025 roku do 30 maja 2025 roku poprzez wydanie decyzji w przedmiocie skrócenia dotychczasowego okresu, na który zostało przyznane mu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego tzn. skrócenie okresu do dnia 6 maja 2025 roku.

(dowody: oświadczenia – akta zasiłkowe, przesłuchanie odwołującego e-protokół 00:04:20 – 00:51:47 k. 29-31)

Decyzją z dnia 30 maja 2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych zmienił decyzję z dnia 9 kwietnia 2025 roku w ten sposób, że skrócił okres, na jaki przyznano odwołującemu świadczenie rehabilitacyjne z okresu od 1 maja 2025 roku do 30 maja 2025 roku na okres od 1 maja 2025 roku do 6 maja 2025 roku.

(dowód: decyzja z dnia 30 maja 2025 roku – akta zasiłkowe)

W dniu 10 czerwca 2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał zaskarżoną decyzję.

(dowód: decyzja z dnia 10 czerwca 2025 roku – akta zasiłkowe)

Organ rentowy wypłacił odwołującemu w dniu 25 kwietnia 2025 roku świadczenie rehabilitacyjne za okres od 1 kwietnia 2025 roku do 30 kwietnia 2025 roku w wysokości 6 357,90 zł.

Naliczone odsetki od tego świadczenia na dzień wydania decyzji zaskarżonej wynoszą 87,18 zł.

(okoliczności bezsporne, nadto dowód: karta zasiłkowa – akta zasiłkowe)

Wypłacone odwołującemu świadczenie rehabilitacyjne za okres od 29 do 30 kwietnia 2025 roku wynosi 423,86 zł, a odsetki na dzień wydania zaskarżonej decyzji 5,81 zł.

(okoliczność bezsporna, nadto pismo ZUS z dnia 14 sierpnia 2025 roku)

Sąd zważył, co następuje:

Stan faktyczny niniejszej sprawy Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzonych przez Sąd i znajdujących się w aktach organu rentowego. Sąd dał wiarę dowodom z dokumentów zebranym w toku postępowania, albowiem ich autentyczności nie podważała żadna ze stron i nie budziły one również wątpliwości Sądu z punktu widzenia ich prawdziwości.

Dokonując ustaleń faktycznych, Sąd oparł się także na dowodzie z przesłuchania odwołującego. Jego zeznania, jako konsekwentne, spójne wewnętrznie i korespondujące z wcześniejszymi wyjaśnienia, Sąd co do zasady poczytał jako wiarygodne.

Przechodząc do oceny prawnej, Sąd Rejonowy uznał, iż odwołanie zasługiwało na częściowe uwzględnienie.

Rozważania prawne w niniejszej sprawie należy rozpocząć od przytoczenia treści art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2780 z późn. zm.) dalej zwaną ustawą zasiłkową. Zgodnie z dyspozycją powołanego przepisu świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy.

Stosownie zaś do treści przepisu art. 17 ust. 1 w zw. z art. 22 ustawy zasiłkowej ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego (świadczenia rehabilitacyjnego) za cały okres tego zwolnienia.

Organ rentowy odmówił odwołującemu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 1 do 30 kwietnia 2025 roku, podnosząc, iż odwołujący w spornym czasie brał udział w procesie rekrutacyjnym w celu podjęcia zatrudnienia w (...) sp. z o.o. Ta okoliczność, zdaniem organu świadczy o wykorzystywaniu przez odwołującego świadczenia rehabilitacyjnego w sposób niezgodny z jego celem.

W związku z tym, iż niniejsza sprawa dotyczy prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia, w pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć, czy powołany wyżej przepis, stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji, znajduje zastosowanie w odniesieniu do sytuacji odwołującego.

Na podstawie literalnego brzmienia art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej można by bowiem uznać, iż reguluje on jedynie kwestię odmowy prawa do świadczenia przypadającego w trakcie trwania tytułu ubezpieczenia chorobowego, skoro ustanawia sankcję za nadużycie prawa do zasiłku chorobowego przez ubezpieczonego. Na tę kwestię zwrócono uwagę m. in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2013 r. (I UK 19/13, LEX nr 1413492). Sąd Najwyższy wyjaśnił w ramach tego orzeczenia, że „z porównania treści art. 13 i art. 17 ustawy zasiłkowej wynika wyraźnie, iż każdy z nich odnosi się do innego kręgu osób. Nadto regulują one zasadniczo inne stany faktyczne, gdyż pierwszy z nich dotyczy okoliczności powodujących brak prawa do zasiłku chorobowego w okresie po ustaniu tytułu ubezpieczenia (prawo to w ogóle nie powstaje), drugi zaś utratę tego prawa (już po jego powstaniu). Dodać wypada, że użycie w art. 17 ustawy zasiłkowej pojęcia „ubezpieczony” dla określenia adresata normy prawnej zawartej w tym przepisie przemawia za przyjęciem poglądu, iż przepis ten odnosi się do zasiłku chorobowego wypłacanego w czasie podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, a nie po jego ustaniu, skoro „ubezpieczonymi”, w myśl art. 1 ust. 1 ustawy, są osoby objęte ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie systemowej. Z całą pewnością można zatem uznać, że art. 13 i art. 17 ustawy zasiłkowej zawierają odrębne i różniące się zasadniczo regulacje stanowiące odstępstwo (po spełnieniu warunków w nich przewidzianych) od ogólnych zasad określających przesłanki prawa do zasiłku chorobowego wymienionych w art. 4, art. 6 i art. 7 ustawy, przy czym prawa do zasiłku chorobowego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego dotyczy wyłącznie art. 13.”

Sąd Rejonowy co do zasady podziela powyższe rozważania, jednakże stoi na stanowisku, iż przepis art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej nie znajduje zastosowania w przypadku prawa do zasiłku chorobowego (świadczenia rehabilitacyjnego) po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, ale tylko w tej części, w której sankcjonuje wykonywanie pracy zarobkowej. Natomiast w zakresie, w którym dotyczy on pozbawienia prawa do zasiłku chorobowego (świadczenia rehabilitacyjnego) z powodu wykorzystania zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia przepis ten może być podstawą odmowy prawa do zasiłku chorobowego (świadczenia rehabilitacyjnego) także wtedy, gdy przypada on po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego.

W ocenie Sądu Rejonowego, sama argumentacja o charakterze językowym jest bowiem nieprzekonująca. Użycie w art. 17 ustawy zasiłkowej, podobnie jak w art. 15 i 16, sformułowania „ubezpieczony” wynika tylko z konwencji językowej, a nie celowego zabiegu zmierzającego do wykluczenia stosowania tych przepisów na gruncie prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego. Podobnie art. 1 ust. 1 ustawy zasiłkowej stanowi, że świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanym dalej „ubezpieczonymi”. W tym ujęciu, w konfrontacji z art. 7 ustawy zasiłkowej, ubezpieczony to osoba, która aktualnie podlega ubezpieczeniu chorobowemu, a także osoba, która wywodzi prawo do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia chorobowego, które już ustało. Posłużenie się w art. 7 ustawy zasiłkowej sformułowaniem „osoba, która stała się niezdolna do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego” nie podważa tego stanowiska, skoro na gruncie art. 1 ust. 1 ustawy zasiłkowej ta osoba to przecież „ubezpieczony” (por. K. Stopka [w:] Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2025, art. 17, t. 11).

W związku z powyższym, zdaniem Sądu Rejonowego, zarówno wskazane wyżej względy systemowe, jak i aksjologiczne, wynikające z zasady solidaryzmu ubezpieczeń społecznych, prowadzą do konstatacji, że naganne zachowania podczas korzystania z prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego również muszą być sankcjonowane.

W konsekwencji, należy przyjąć, iż przepis art. 17 ust. 1 w zw. z art. 22 ustawy zasiłkowej znajduje zastosowanie na kanwie niniejszej sprawy.

Jak podnosi się w literaturze, zachowaniem niezgodnym z celem zwolnienia na gruncie art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej określić można takiego typu postępowanie, które w powszechnym odczuciu jest nieodpowiednie dla osoby chorej i może nasuwać wątpliwości co do rzeczywistego stanu zdrowia ubezpieczonego. Tę wiarygodność mogą podważyć szczególnie takie zachowania się pracownika, jak: wyjazd w celach turystycznych, podejmowanie innej pracy zarobkowej lub wykonywanie różnych robót w zakresie własnym, np. budowa domu, praca w ogródku czy w obejściu (I. Jędrasik-Jankowska, Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Omówienie (w:) Prawo socjalne Komentarze, art. 17). Wykorzystywaniem zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia jest zawsze wykonywanie czynności mogących przedłużyć okres niezdolności do pracy. Celem zwolnienia od pracy jest zaś odzyskanie przez ubezpieczonego zdolności do pracy, stąd w jego osiągnięciu przeszkodą mogą być wszelkie zachowania ubezpieczonego utrudniające proces leczenia i rekonwalescencję (por. wyrok Sądu Najwyższego z 14.12.2005 r., III UK 120/05, OSNP 2006, nr 21-22, poz. 338).

Mając na uwadze przedstawione rozważania, w ocenie Sądu Rejonowego, zachowanie ubezpieczonego w okresie spornym nie pozostawało w sprzeczności z celem wypłacanego świadczenia rehabilitacyjnego. Jak bowiem wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, odwołujący w kwietniu 2025 roku złożył aplikację on-line na stanowisko pracy w spółce (...). Pierwszą, wstępną rozmowę rekrutacyjną odbył telefonicznie. Druga, zasadnicza rozmowa o pracę odbyła się wprawdzie w trybie stacjonarnym, jednakże była bardzo krótka, albowiem trwała zaledwie 15-20 minut. Co więcej, ograniczyła się do zasadniczych kwestii związanych z zatrudnieniem odwołującego i nic nie wskazuje na to, ażeby miała jakiekolwiek negatywne przełożenie na stan zdrowia odwołującego. Przeciwnie, odwołujący kilka dni później otrzymał od lekarza psychiatry oraz lekarza medycyny pracy zaświadczenie o zdolności do pracy, co wskazuje na pozytywny wpływ działań odwołującego na proces jego leczenia i rekonwalescencji. Nawet w powszechnym odczuciu nie sposób w zachowaniach odwołującego doszukać się jakichkolwiek nieprawidłowości. Jak bowiem wynika z wiedzy ogólnej, przy leczeniu zaburzeń depresyjnych nie ma bowiem żadnych przeciwskazań, ażeby prowadzić rozmowy, czy to w trybie telefonicznym, czy to w trybie zdalnym. Takie zakazy nie wynikają przy tym również z przedstawionej przez odwołującego historii choroby, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie dostarczył żadnych dowodów, ażeby w przypadku odwołującego rzeczywiście takowe istniały. W oparciu o dokumentacje medyczną zalegającą w aktach nie sposób także wywieść, ażeby odwołujący w ramach procesu leczenia i rekonwalescencji nie mógł samodzielnie prowadzić pojazdów. Samo tylko przyjmowanie środków farmakologicznych nie stanowi bowiem ku temu przeciwskazania. W konsekwencji, nie można przyjąć, iż również samodzielna jazda samochodem przez ubezpieczonego na umówioną rozmowę rekrutacyjną pozostawała w jakiejkolwiek sprzeczności z celem świadczenia rehabilitacyjnego.

W okolicznościach niniejszej sprawy, przy ocenie zachowania odwołującego, nie sposób również pominąć motywacji L. M. w poszukiwaniu pracy. W jego odczuciu zmierzało to bowiem w pierwszej kolejności do poprawy swojego stanu zdrowia. Odwołujący bowiem, w konsultacji z lekarzem psychiatrą, dostrzegał pozytywny wpływ kontaktu
z innymi ludźmi na własny stan zdrowia. Poprzez znalezienie zatrudnienia, dążył zatem do osiągnięcia zasadniczego celu świadczenia rehabilitacyjnego, jakim jest przecież pełna rekonwalescencji i odzyskanie zdolności do pracy.

Sąd zważył również, że odwołujący swoim zachowaniem zmierzał nie tylko do ustabilizowania własnej sytuacji zdrowotnej i społecznej, ale również swojej sytuacji finansowej opartej na indywidualnych, a nie publicznych zasobach pieniężnych. Wskazana chęć ubezpieczonego do funkcjonalnego łączenia troski o własne zdrowie z odpowiedzialną postawą nakierowaną na nieobciążanie systemu społecznej alimentacji, zasługuje zaś zdaniem Sądu na pełną aprobatę, a nie na naganną ocenę. Takie wnioski wzmacnia dodatkowo fakt, że ubezpieczony przebywał od opieką lekarza specjalisty, stosował się do jego zaleceń, a swoje aktywności uzależniał nie od własnej, wyłącznej perspektywy, lecz również zdania lekarza psychiatry, który nie dostrzegał kolizji między próbą podjęcia pracy, a procesem leczenia.

Na kanwie niniejszej sprawy nie bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, że mamy do czynienia ze świadczeniem rehabilitacyjnym wypłacanym za okres po ustaniu zatrudnienia. Nawet w przypadku świadczeń wypłacanych w trakcie trwania tytułu ubezpieczenia, w kontekście pierwszej przesłanki wymienionej w art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej (wykonywania pracy zarobkowej) w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym można odmówić zastosowania tego przepisu ze względu na to, że sankcja, jaką przewiduje, może być uznana w konkretnym stanie faktycznym za zbyt drastyczną i dolegliwą, a przez to niesłuszną i niesprawiedliwą w kontekście rodzaju innego zajęcia zarobkowego (jego sporadycznego, incydentalnego, wymuszonego okolicznościami charakteru) lub uzyskanego z tego tytułu dochodu niewielkich kwot stanowiących kilkuprocentowy ułamek należnego zasiłku chorobowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 2022 r., III USK 18/22, LEX nr 3507299). Orzeczenie wprawdzie dotyczy kwestii wykonywania pracy zarobkowej, niemniej w ocenie Sądu ma również odpowiednie zastosowanie do drugiej z negatywnych przesłanek czyli wykorzystywania zwolnienia niezgodnie z przeznaczeniem. Mając powyższe na względzie, zdaniem Sądu, skoro dopuszcza się sytuacje, w których – mimo wykonywania pewnych czynności składających się na pracę zarobkową – nie zostaje wypełniona hipoteza art. 17 ustawy zasiłkowej, to tym bardziej w ocenie Sądu pod ochroną będzie się znajdywało poszukiwanie nowej pracy zwłaszcza w sytuacji ustania poprzedniego tytułu zatrudnienia. Udział w procesie rekrutacyjnym w takich okolicznościach jest bowiem wyrazem dbałości o własne sprawy (uniknięciem sytuacji, w której ubezpieczony pozostanie bez środków do życia), toteż winien być poczytywany jako sytuacja szczególna, incydentalna i wymuszona okolicznościami.

Reasumując, zdaniem Sądu Rejonowego, zachowanie ubezpieczonego nie wyczerpało przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. W konsekwencji brak było również podstaw do zobowiązania odwołującego do zwrotu należnie pobranych świadczeń (do dnia 28 kwietnia 2025 roku, o czym w kolejnym akapicie) na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy zasiłkowej i art. 85 ust 1 ustawy systemowej.

Jeśli chodzi o okres od 29 do 30 kwietnia 2025 roku, w tym zakresie, w ocenie Sądu Rejonowego, decyzja organu rentowego była w pełni usprawiedliwiona zarówno w kontekście prawa do świadczenia, jak i obowiązku jego zwrotu. Zasadniczą przesłanką prawa do świadczenia rehabilitacyjnego jest bowiem utrzymująca się niezdolność do pracy. Jak zaś wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, odwołujący zdolność do pracy odzyskał w dniu 29 kwietnia 2025 roku, co potwierdza orzeczenie nr (...) wydane przez lekarza medycyny pracy. Mając to na uwadze, należało dojść do konstatacji, że odwołującemu nie przysługuje prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 29 do 30 kwietnia 2025 roku, a wypłacone za ten czas środki, jako nienależnie pobrane, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie przepisu art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. w pkt I sentencji wyroku zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującemu L. M. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od 1 kwietnia 2025 roku do 28 kwietnia 2025 roku oraz ustalił, że odwołujący nie jest zobowiązany do zwrotu należnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego od 1 kwietnia 2025 roku do 28 kwietnia 2025 roku wraz z odsetkami w łącznej kwocie 6 015,41 zł.

W pkt II sentencji wyroku Sąd na podstawie przepisu art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił zaś odwołanie w pozostałym zakresie.

Asesor sądowy Beata Szymańska