Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 kwietnia 2025 r.

Sąd Rejonowy w Grudziądzu, Wydział III Rodzinny i Nieletnich

w składzie następującym:

Przewodnicząca sędzia Justyna Szczepkowska

Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Renkiewicz- Kicza

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 kwietnia 2024 r. w G.

sprawy z powództwa B. D.

przeciwko M. D. (1)

o ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej

1.  ustanawia z dniem 1 kwietnia 2024 r. rozdzielność majątkową małżeńską pomiędzy małżonkami B. D. nazwisko rodowe D. i M. D. (1) nazwisko rodowe P., których wspólność majątkowa powstała w wyniku zawarcia przez nich związku małżeńskiego w dniu 20.05.2002 r . zarejestrowanego w USC w G.;

2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 937 (dziewięćset trzydzieści siedem) zł tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu tego świadczenia od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt III RC 553/24

UZASADNIENIE

W dniu 2 października 2024 r. powód B. D., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Sądu Rejonowego w Grudziądzu pozew przeciwko M. D. (1) o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami z datą wsteczną, tj. z dniem 2 listopada 2022 r., ewentualnie z dniem 4 września 2023 r. /k. 11-16, 83 akt/

W uzasadnieniu pozwu podał, że w dniu 2 listopada 2022 r. wyprowadził się ze wspólnie zajmowanego mieszkania; od tego czasu małżonkowie zamieszkują oddzielnie i nie są w stanie porozumieć się w zakresie zarządu wspólnym majątkiem. Jeszcze przed rozstaniem pozwana ukrywała przed nim zaciągnięte pożyczki w parabankach i innych instytucjach finansowych. Znalazł w Internecie ogłoszenie o wykupie długu pozwanej. Ponadto podał, że dzwonił do niego znajomy z informacją, że jego małżonka jest żyrantem niespłaconego długu pozwanej. Na prośbę pozwanej od października 2023 r. przelewa alimenty i inne środki na rzecz córki, na konto bankowe dziecka, a nie pozwanej. Całkowicie utracił zaufanie do pozwanej w kwestiach finansowych i obawia się, że może wpaść w spiralę długów, które on będzie musiał spłacać.

Pozwana M. D. (1), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w odpowiedzi na pozew wnosiła o ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną, tj. z dniem 1 kwietnia 2024 r. /k. 34-35 akt/

W uzasadnieniu swojego stanowiska w sprawie przyznała, że powód faktycznie już w dniu 2 listopada 2022 r. wyprowadził się ze wspólnego miejsca zamieszkania stron, jednak nie oznacza to, że od tego czasu zaczął prowadzić oddzielne gospodarstwo domowe. Powód w tym czasie dwukrotnie wyjeżdżał na misje wojskowe do Libanu, a przed wyjazdami spędzał czas na szkoleniach poza miejscem zamieszkania. Strony w dalszym ciągu podejmowały wspólne decyzje gospodarcze, m.in. w dniu 1 września 2023 r. nabyły lokal mieszkalny przy ul. (...) w G. do wspólnego majątku, a środki na jego zakup pochodziły właśnie z tego majątku. W czasie przebywania powoda na misjach, to ona zarządzała tym lokalem i odbierała wszelką korespondencję adresowaną do męża. Sytuacja uległa zmianie dopiero w kwietniu 2024 r., kiedy powód bez jej zgody wymienił zamki w lokalu, a w dalszej kolejności wystąpił z pozwem o rozwód. Zaprzeczyła jakoby miała zaciągać jakiekolwiek zobowiązania bez wiedzy i zgody powoda. Pożyczyła środki jedynie na leczenie stomatologiczne po doznanym przez nią wypadku, o czym powód wiedział. Twierdzenia powoda odnośnie do jej rzekomych długów nie zostały choćby uprawdopodobnione.

Do postępowania przystąpił Prokurator Rejonowy w Grudziądzu, który na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2025 r. wniósł o ustanowienie rozdzielności majątkowej między stronami z dniem 4 września 2023 r. /k. 83 akt/

Sąd ustalił, co następuje:

B. D. i M. D. (1) zawarli związek małżeński przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w G. w dniu 20 maja 2002 r. Umów majątkowych małżeńskich nie zawierali. Posiadają dwoje dzieci: małoletnią M. D. (2), urodzoną (...) i pełnoletnią Z. D., urodzoną (...)

Przed Sądem Okręgowym w Toruniu pod sygn. akt I C 1228/24 toczyła się sprawa o rozwód stron. W dniu 21 lutego 2025 r. zapadł wyroku rozwiązujący małżeństwo stron przez rozwód bez orzekania o winie. Powód został zobowiązany do płacenia alimentów na małoletnią córkę M. D. (2) w kwocie po 1100 zł miesięcznie. Wyrok jest prawomocny.

Żadne z małżonków nie składało wniosku o upadłość konsumencką.

Fakty bezsporne, dowód: - odpis aktu małżeństwa k. 20-21 akt, kopia wyroku SO w Toruniu z dnia 21.02.2025 r. k. 76-76v akt.

Powód B. D. ma 47 lat. Mieszka w G. przy ul. (...). Jest żołnierzem zawodowym.

Pozwana M. D. (1) ma 47 lat. Z wykształcenia jest bankowcem. Pracuje w szkole jako sekretarz. Mieszka w G. przy ul. (...) wraz z dwiema córkami. Pozwana jest wyłączną właścicielką tego mieszkania. Otrzymała je w darowiźnie od ojca w październiku 2023 r.

Od początku małżeństwa strony posiadały oddzielne rachunki bankowe. Pozwana robiąc zakupy czasem korzystała z karty bankomatowej męża. Zdarzało się, że na karcie nie było środków, o czym powód nie informował pozwanej. Ojciec pozwanej płacił czynsz za mieszkanie przy ul. (...), ponieważ strony zalegały z opłatami. Przestał regulować czynsz dopiero, gdy darował mieszkanie córce.

W małżeństwie stron nie układało się od wielu lat. W 2012 r. planowały się rozwieść, jednak ostatecznie zdecydowały, że chcą ratować małżeństwo. Pozwana namawiała męża do wyprowadzki z powodu ciągłych kłótni. W czasie gdy strony mieszkały wspólnie pozwana zajmowała sypialnię, zaś powód duży pokój. Ostatecznie powód w dniu 2 listopada 2022 r. wyprowadził się z mieszkania przy ul. (...) do mieszkania przy ul. (...), które wówczas było mieszkaniem służbowym. Powód przestał w tym czasie dokładać się do utrzymania mieszkania przy ul. (...). Opłacał jedynie Internet i N. w mieszkaniu żony. Zabrał także swoją kartę bankomatową i pozwana nie mogła z niej dłużej korzystać. Samodzielnie płacił czynsz za mieszkanie przy ul. (...). Pozwany od września 2023 r. zaczął płacić alimenty na dzieci.

Małżonkowie w dniu 1 września 2023 r. zawarli z Agencją Mienia Wojskowego umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu oraz umowę sprzedaży nieruchomości lokalowej przy ul. (...) za kwotę 25 564,50 zł po ustawowych pomniejszeniach. Płatność została rozłożona na 5 równych rocznych rat - do 30 września 2028 r. W treści umowy strony oświadczyły, że kupują lokal mieszkalny wraz z udziałem w części wspólnej nieruchomości, na zasadach wspólności ustawowej, za środki pieniężne pochodzące z ich majątku wspólnego, hipotekę umowną na tej nieruchomości na rzecz wierzyciela, poddali się wobec niego egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 5 k.p.c. oraz zobowiązali się ponosić wydatki związane z utrzymaniem lokalu.

Powód w trakcie trwania małżeństwa dwukrotnie wyjeżdżał na misję wojskową do Libanu. Pierwsza misja miała miejsce w 2022 r. jeszcze przed wyprowadzką powoda. Natomiast druga misja rozpoczęła się 4 września 2023 r. i zakończyła pod koniec marca 2024 r. Dodatkowo powód odbył miesięczne szkolenie przed misją w 2023 r. W tym czasie córki stron, pozwana i brat powoda dysponowali kluczami do mieszkania przy ul. (...). W czasie drugiej misji małżonkowie pozostawali w kontakcie telefonicznym, za pośrednictwem telefonu córki. Pozwana była przy wymianie podzielników ciepła w lokalu przy ul. (...), a także w trakcie kontrolnych przeglądów. Gdy przychodziły do powoda pisma na adres przy ul. (...), pozwana lub córki odbierały korespondencję, a pozwana pytała męża, czy ma otworzyć i przeczytać listy. Do lokalu przychodziły również córki powoda, czasem wraz z matką. Gdy doszło do awarii zaworu w mieszkaniu, to naprawy na swój koszt dokonał brat powoda. W trakcie trwania drugiej misji strony rozmawiały o kwestiach finansowych, a także o kosztach utrzymania córek. Uzgodniły, że małoletnia M. D. (2) na święta Bożego Narodzenia w 2023 r. otrzyma od nich komputer, zaś Z. D. aparat.

Po powrocie z drugiej misji do mieszkania powoda przyszła powódki i zażądała od męża darowania połowy nieruchomości przy ul. (...) ich pełnoletniej córce. Chciała, aby powód zameldował Z. D. w tym lokalu. Powód sprzeciwił się temu i wymienił zamki w drzwiach. Od tego czasu pozwana i córki powoda nie mają swobodnego dostępu do tego mieszkania. Ponadto pozwana przestała odbierać korespondencję do powoda. Powód pieniądze zarobione na misji rozdysponował według własnego uznania, nie konsultował tej kwestii z pozwaną.

Powód w trakcie trwania małżeństwa zaciągnął dwa kredyty gotówkowe na bieżące potrzeby, które spłacił. Pozostały mu do spłaty roczne raty za nabycie nieruchomości.

Pozwana obecnie nie ma żadnych kredytów lub pożyczek. Jest zadłużona w Spółdzielni Mieszkaniowej. W przeszłości zaciągnęła pożyczkę z Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej, którą spłaciła z opóźnieniem. W trakcie trwania małżeństwa zaciągała również inne pożyczki, które są już spłacone. W internecie widniała oferta wykupienia długu pozwanej w wysokości 3382,78 zł brutto.

Fakty bezsporne oraz dowody: kopia aktu notarialnego k. 37-49v akt, zdjęcie ogłoszenia o możliwości wykupu długu k. 74-75 akt, kopia wyroku SO w Toruniu z dnia 21.02.2025 r., I C 1228/24 k. 76-76v akt, zeznania świadka Z. D. k. 80v-81 akt, przesłuchanie powoda B. D. k. 81-82 akt, przesłuchanie pozwanej M. D. (1) k. 82-83 akt.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez strony, zeznań świadka Z. D. oraz przesłuchania stron - powoda B. D. i pozwanej M. D. (1).

Sąd uznał za wiarygodne dokumenty zgromadzone w toku postępowania. Prawdziwość dokumentów nie budziła bowiem wątpliwości i nie była kwestionowana przez uczestników postępowania.

Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadka Z. D., choć świadek nie posiadała szczegółowej wiedzy o wspólnym zarządzie majątkiem rodziców. Niemniej świadek potwierdziła, że pozwana M. D. (1) posiadała dostęp do wspólnego mieszkania stron przy ul. (...) aż do końca marca 2024 r.

Sąd uznał za wiarygodne zeznania powoda B. D. i pozwanej M. D. (1) w zakresie, w jakim znalazło to odzwierciedlenie w ustalonym stanie faktycznym. Sąd nie dał wiary powodowi, że strony przestały współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym już w listopadzie 2022 r. Pozostawało to w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a przede wszystkim z faktem, iż małżonkowie jeszcze we wrześniu 2023 r. nabyli majątek w postaci nieruchomości przy ul. (...). Ponadto strony w trakcie drugiej misji w Libanie porozumiewały się odnośnie kwestii finansowych. Małżonkowie pozostawali w kontakcie telefonicznym, a pozwana doglądała mieszkania, w którym mieszkał powód. Jak wynika z zeznań świadka Z. D., powód pozostawił dwa komplety kluczy, do których zarówno córki, jak i pozwana miały swobodny dostęp. Twierdzenia powoda o scedowaniu na 15 i 17-letnie córki obowiązków związanych z doglądaniem mieszkania przy ul. (...) były niewiarygodne i niezgodne z zasadami doświadczenia życiowego. Małoletnie córki nie mogły wszak uczestniczyć w obligatoryjnych przeglądach, czy wymianie podzielników ciepła.

Zgodnie z art. 52 § 1 k.r.o. z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Zgodnie zaś z treścią art. 52 § 2 k.r.o. rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu. Oznacza to, że przy badaniu przesłanek orzeczenia rozdzielności majątkowej regułą jest orzeczenie jej z datą przypadającą na okres od dnia wytoczenia powództwa do dnia wydania wyroku. Sama okoliczność, iż strony pozostają w separacji faktycznej nie musi przesądzać o tym, że zaistniały ważne powody do ustanowienia rozdzielności majątkowej. Strona żądająca ustanowienia sądowej rozdzielności majątkowej musi zatem dodatkowo udowodnić, że separacja utrudnia odpowiednie zarządzanie majątkiem wspólnym. Zgodnie z utrwalonym w judykaturze i doktrynie poglądem za ważny powód uzasadniający orzeczenie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną należy uznać sytuację, w której dalsze trwanie wspólności zagraża interesom drugiego małżonka i dobru rodziny. Oznaczenie wcześniejszego dnia ustanowienia rozdzielności niż dzień wniesienia pozwu jest dopuszczalne w zasadzie tylko wtedy, gdy z powodu separacji faktycznej niemożliwe było już w tym dniu ich współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym. Jak stwierdził Sąd Najwyższy orzeczeniu o ustanowieniu rozdzielności majątkowej skutek wsteczny powinien być nadawany w sytuacjach rzadkich i wyjątkowych. Wspólność majątkowa jest przypisaną małżeństwu jego cechą ustrojową. Stąd też orzeczenie jej zniesienia może nastąpić tylko w okolicznościach wyjątkowych, a w żadnym wypadku nie wcześniej niż w dniu, w którym aktualnie staje się ustalenie istnienia ważnych powodów w rozumieniu art. 52 § 1 k.r.o. Ocena tych okoliczności przez Sąd zależy każdorazowo od konkretnych okoliczności faktycznych, gdyż musi mieć charakter zindywidualizowany (tak: wyrok SN z dn. 6.11.1972 r., III CRN 250/72, OSN 1973, Nr 6, poz. 113, wyrok SN z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II CSK 371/08, OSNC 2009/12/171, post. SN z dn. 13.3.2019 r., II CSK 476/18, LEX nr 2647198, post. SN z dn. 21.08.2020 r., V CSK 575/19, LEX nr 3077367, postanowienie SN z dn. 29.08.2023 r., I CSK 4573/22, LEX nr 3599398).

W realiach niniejszej sprawy bezsporne jest, że B. D. i M. D. (1) prowadzą już zupełnie odrębne życia, a przed wszystkim samodzielnie, nie informując drugiej strony, dysponują własnymi środkami finansowymi i zarządzają majątkiem. W toku niniejszego postępowania Sąd Okręgowy w Toruniu w dniu 21 lutego 2025 r. w sprawie o sygn. akt I C 1228/24 rozwiązał małżeństwo stron przez rozwód. Powyższe wskazuje, że nie zachodziła żadna wątpliwość co do istnienia przesłanki orzeczenia rozdzielności majątkowej między stornami. Kwestią sporną okazała się być data tej rozdzielności.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do ustalenia rozdzielności majątkowej małżeńskiej z dniem 2 listopada 2022 r. albo z dniem 4 września 2023 r. Strony wprawdzie już od 2 listopada 2022 r. nie mieszkają wspólnie, jednak w tym czasie nie ustał ich zarząd nad wspólnym majątkiem. Małżonkowie w tym czasie ustalili, że wspólnie wykupią mieszkanie z Agencji Mienia Wojskowego, co miało miejsce dopiero w dniu 1 września 2023 r. W umowie zaznaczyli, że zakupu dokonują ze wspólnego majątku, zakupiona nieruchomość lokalowa wchodzi w skład ich majątku wspólnego, ustanowili hipotekę umowną na tej nieruchomości i poddali się egzekucji w przypadku zaległości w spłacie. Ponadto jeszcze po tej dacie, w czasie drugiej misji powoda w Libanie, strony porozumiewały się co do zarządu nabytym lokalem. Pozwana posiadała klucze do tego lokalu i go doglądała. Małżonkowie telefonicznie omawiali kwestie finansowe rodziny. Porozumieli się m.in. co do zakupu komputera i aparatu dla córek. Strony nie miały wprawdzie pełnego wglądu we wzajemne finanse, ale taka sytuacja miała miejsce w zasadzie przez cały okres trwania ich małżeństwa. Niewątpliwie w tym czasie istniały pomiędzy nimi konflikty, jednak wówczas jeszcze nie doszło do całkowite rozpadu ich pożycia - w aspekcie ekonomicznym. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie sposób uznać, że już 2 listopada 2022 r., czy nawet 4 września 2023 r. całkowicie ustało ich współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym. W ocenie Sądu datą graniczną dla ustania ich wspólnego zarządu był dopiero 1 kwietnia 2024 r. Powód wymienił wówczas bez wiedzy i zgody pozwanej zamki we wspólnym lokalu mieszkalnym przy ul. (...). Przestał kontaktować się z nią i złożył pozew o rozwód. Zatem dopiero z dniem 1 kwietnia 2024 r. całkowicie ustały między małżonkami więzi gospodarcze.

Biorąc powyższe pod uwagę sąd uznał, iż w niniejszej sprawie zaszły przesłanki przewidziane w art. 52 § 1 i 2 k.r.o. i ustanowił rozdzielność majątkową między stronami z dniem 1 kwietnia 2024 r. (punkt I. wyroku)

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 k.p.c. Pozwana wygrała niniejszy proces w całości i dlatego powód powinien zwrócić jej koszty procesu Na koszty procesu składały się: opłata sądowa od pozwu w wysokości 200 zł, opłata skarbowa w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości 720 zł (§ 4 pkt 1 ppkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz.U.2023.1964 t.j. ze zm.).