Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 lipca 2024 roku

Sąd Rejonowy w Tczewie I Wydział Cywilny, w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Karol Kowalski

po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2024 roku w Tczewie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) z siedzibą w Z. (S.)

przeciwko A. F.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanej A. F. na rzecz powoda (...) z siedzibą w Z. (S.) kwotę 580,40 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych czterdzieści groszy) wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi od kwoty 500 zł od dnia 21 lipca 2020 roku do dnia zapłaty;

II.  zasądza od pozwanej A. F. na rzecz powoda (...) z siedzibą w Z. (S.) tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 387 zł (trzysta osiemdziesiąt siedem złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

sygn. akt I C 88/24

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 25 lipca 2024 r.

Powód (...) w Z. (S.) wniósł o zasądzenie od pozwanej A. F. na jego rzecz kwoty 580,40 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od kwoty 500 zł od dnia 21 lipca 2020 r. do dnia zapłaty. Nadto, wniósł o zasądzenie od pozwanej zwrotu kosztów procesu.

W uzasadnieniu wskazano, że pozwana zawarła umowę pożyczki z (...) sp. z o.o. w dniu 18 czerwca 2020 r. (nr (...)). Na podstawie umowy pożyczkobiorcy wypłacono kwotę 500 zł. Prowizję ustalono na kwotę 77,44 zł, zaś odsetki umowne określono na kwotę 2,96 zł. Termin zwrotu pożyczki upłynął w dniu 20 lipca 2020 roku. Pozwana nie spłaciła zobowiązania. Na podstawie umowy ramowej z dnia 19 czerwca 2020 roku oraz aktu cesji 1 września 2020 roku (...) sp. z o.o. dokonała przelewu wierzytelności na rzecz powoda.

Nakazem zapłaty z dnia 8 grudnia 2023 roku referendarz rozstrzygnął zgodnie z żądaniem pozwu.

W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz zasadzenie od powoda na jej rzecz zwrotu kosztów procesu.

Uzasadniając swoje stanowisko podniosła m.in. zarzut braku legitymacji czynnej, nieudowodnienia roszczenia co do zasady i wysokości, brak wymagalności, brak wykonania zobowiązania przez pożyczkodawcę oraz abuzywności postanowień umowy.

S ąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 18 czerwca 2020 roku A. F. zwarła z (...) sp. z o.o. umowę pożyczki nr (...). W umowie wskazano, że kwota pożyczki to 500 zł, kwota prowizji to 77,44 zł, zaś odsetki umowne określono na kwotę 2,96 zł. Pożyczkę udzielono na 30 dni, a dzień spłaty przypadał na 18 lipca 2020 roku.

(dowód: umowa pożyczki k. 9-12)

W dniu zawarcia umowy A. F. wykonała tzw. przelew weryfikacyjny.

(dow ód: potwierdzenie przelewu k. 13)

Pożyczkodawca wypłacił A. F. kwotę 500 zł na jej rachunek bankowy. W tytule przelewu wskazano, że wypłata ma związek z umową nr (...).

(dow ód: potwierdzenie przelewu k. 13v)

W dniu 19 czerwca 2020 r. (...) sp. z o.o. zawarła z (...) ramową umowę przelewu wierzytelności.

W dniu 1 września 2020 r. strony tejże umowy zawały akt cesji nr 01/09/20, na podstawie której dokonano cesji wierzytelności wskazanych w załączniku.

Przedmiotem aktu cesji była m.in. wierzytelność wobec A. F. z tytułu umowy nr (...).

(...) dokonał zapłaty umówionej ceny za cesję.

(dow ód: ramowa umowa przelewu wierzytelności k. 17-18; akt cesji z załącznikiem k.15; oświadczenie k. 16)

Pismem z dnia 10 września 2020 r. (...) zawiadomił A. F. o cesji oraz wezwał do zapłaty kwoty 588,70 zł.

(dow ód: zawiadomienie k. 14)

S ąd zważył co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie przedłożonych przez powoda dowodów, których treść i autentyczność nie budziła wątpliwości Sądu. Dały one obraz co do tego jakiej treści strony zawarły umowę, jej wykonania przez pożyczkodawcę oraz przyczyn i czasu ustania stosunku prawnego wiążącego strony. Nadto, służyły wykazaniu legitymacji czynnej powódki.

Podnoszone przez pozwaną zarzuty dotyczące autentyczności wydruków nie okazały się zasadne. Mimo, że dowód mieszczący się w kategorii, o której mowa w art. 308 k.p.c., lecz niespełniający cech dokumentu prywatnego, o których mowa w art. 245 k.p.c., nie korzysta z domniemania prawdziwości i pochodzenia, jednakże posiada walor dowodowy, stanowi bowiem odzwierciedlenie oświadczeń składanych w postaci elektronicznej, przez zapis cyfrowy i w taki też sposób dokumentowanych (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt V AGa 411/20, LEX nr 3334654). Przedłożone wydruki podlegając więc swobodnej ocenie Sądu, tak jak inne dowody. W niniejszej sprawie brak było podstaw do ich zakwestionowania, albowiem tworzyły one spójny i konsekwentny obraz przebiegu zdarzeń. Przedłożono umowę, w której wskazano dane pozwanej. Jednocześnie przedłożono potwierdzenie tzw. przelewu weryfikacyjnego oraz wypłaty pożyczki – również z tego samego dnia. Rachunek bankowy, z którego wykonano przelew weryfikacyjny jest tożsamy z rachunkiem, na który przekazano pożyczkę. W tytule przelewu wskazano numer umowy pożyczki. Na wydruku umowy znajdują się dane pozwanej - nie ma podstaw do twierdzeń, że pożyczkodawca wszedł w posiadanie danych w inny sposób niż w wyniku zawarcia przedmiotowej umowy, w szczególności na skutek przestępnego działania osób trzecich. Pozwana poza twierdzeniami o braku wartości dowodowej nie przedstawiła żadnych innych dowodów, które mogłyby prowadzić do odmiennej oceny przedłożonego materiału dowodowego, bądź dokonania innych ustaleń faktycznych niźli powyższe.

Przechodząc do oceny prawnej wskazać należy, iż powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Pierwotnego wierzyciela i pozwaną łączyła umowa pożyczki. Zgodnie z art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Z kolei w myśl art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przepis ten określa reguły dowodzenia, tj. przedmiot dowodu oraz osobę, na której spoczywa ciężar udowodnienia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaznaczyć też trzeba, że przy rozpoznawaniu sprawy na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego rzeczą Sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie, ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (por. wyrok Sądu Najwyższego z 17 grudnia 1996 r., sygn. akt I CKU 45/96, publ. OSNC 1997 nr 6-7 poz. 76). To strony dysponują przedmiotem postępowania i są w najwyższym stopniu zainteresowane jego wynikiem, wobec czego to na nich, co do zasady, ciąży obowiązek powoływania i przedstawiania sądowi wybranych przez siebie dowodów.

Zaprzeczenie dokonane przez stronę procesową powoduje, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności stają się sporne i muszą być udowodnione. W razie ich nie udowodnienia Sąd oceni je na niekorzyść strony, na której spoczywał ciężar dowodu, chyba że miał możność przekonać się o prawdziwości tych twierdzeń na innej podstawie (tak m. in. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 1975 r., sygn. akt III CRN 26/75, LEX nr 7692).

Zarzut pozwanej, iż strona powodowa nie wykazała aby doszło do skutecznego zawarcia umowy pożyczki nie okazał się zasadny. Pozwana zawarła z pierwotnym wierzycielem umowę za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość. Sam przedłożony przez powódkę wydruk umowy pożyczki nie świadczy bezpośrednio o jej zawarciu, albowiem brakuje pod nią podpisów stron. Niemniej jednak ogół okoliczności wskazuje, że faktycznie umowa o tej treści została zawarta. Trzeba zauważyć, że na wskazany numer rachunku bankowego została przekazana kwota pożyczki. W ocenie Sądu wypłata kwoty 500 zł nastąpiła w związku z przedmiotową umową – nie ustalono innych okoliczności, które mogłyby świadczyć o innej podstawie wypłaty tych środków. Jak już wcześniej wskazano, w umowie znalazły się dane pozwanej. Co więcej, wcześniej pozwana wykonała przelew weryfikacyjny. Brak jest okoliczności, które świadczyłyby o tym, iż pierwotny wierzyciel uzyskał te dane w innej drodze, niźli w związku z zawarciem umowy przez pozwanego.

Zarzut braku wykonania umowy pożyczki przez pożyczkodawcę nie okazał się zasadny. Z przedłożonego potwierdzenia przelewu wynika, że doszło do wypłaty kapitału w kwocie wskazanej w umowie. Nadto, w tytule wskazano numer umowy pożyczki. Co więcej, przelew wykonano na rachunek pozwanej wskazany w umowie.

Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut niewykazania legitymacji czynnej powoda w niniejszym procesie. Z przedłożonej dokumentacji, wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na pozew, wynika, że pierwotny wierzyciel przeniósł wierzytelność na rzecz powoda. Na tę okoliczność przedłożono umowę ramową przelewu wierzytelności z 19 czerwca 2020 r. (k. 17-18) oraz akt cesji nr 01/09/20 do ramowej umowy zakupu wierzytelności z dnia 19.06.2020 r. wraz z załącznikiem, z którego wynika iż jej przedmiotem jest m.in. wierzytelność dochodzona w niniejszej sprawie (k. 15). W załączniku bowiem wskazano dane pozwanej oraz numer umowy i kwoty należności. Obie te umowy zostały podpisane przez osoby upoważnione, wobec czego zarzuty pozwanej w tym zakresie nie są trafne. Po stronie cedenta działał bowiem prezes zarządu, który zgodnie z danymi zawartymi w KRS był umocowany do jednoosobowego działania. Z kolei w imieniu cesjonariusza działał pełnomocnik, zaś do akt załączono odpis tego pełnomocnictwa (k. 5).

Zarzut braku wymagalności roszczenia także nie jest zasadny. Umowa została zawarta na czas określony, tj. do dnia 18 lipca 2020 roku. Powód ani pierwotny wierzyciel nie musieli wypowiadać umowy. Niewątpliwie w dacie orzekania roszczenie było już wymagalne.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący abuzywności postanowień umowy.

W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 36a ust. 1-3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w brzmieniu obowiązującym w dniu zawarcia umowy pożyczki, maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu oblicza się według wzoru:

MPKK≤(Kx25%)+(K x n/R x 30%)

w którym poszczególne symbole oznaczają:

MPKK - maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu,

K - całkowitą kwotę kredytu,

n - okres spłaty wyrażony w dniach,

R - liczbę dni w roku.

Pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu. Pozaodsetkowe koszty kredytu wynikające z umowy o kredyt konsumencki nie należą się w części przekraczającej maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu obliczone w sposób określony w ust. 1 lub całkowitą kwotę kredytu.

Należy zauważyć, że przedmiotowa umowa została zawarta już pod rządami wyżej powołanej ustawy o kredycie konsumenckim regulującej w sposób szczegółowy tego typu umowy, w tym między innymi w obowiązującym jej obecnie brzmieniu w regulacji art. 36a ust 1 w którym sposób jednoznaczny uregulowano limit pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego. Limit pozaodsetkowych kosztów, o którym mowa w art. 36a-36d (ustawy z 2011 r. o kredycie konsumenckim), obejmuje również wszelkiego rodzaju opłaty windykacyjne naliczane od konsumenta na rzecz kredytodawcy na podstawie umowy o kredyt konsumencki.

W myśl art. 3851 § 1 k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Powyższe przesłanki muszą zostać spełnione łącznie.

Nie budzi wątpliwości, iż pierwotny wierzyciel był przedsiębiorcą, który zajmował się prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie udzielania pożyczek gotówkowych i przy zawieraniu umów posługiwał się wzorcami umownymi. Z kolei pozwana zawarła umowę jako konsument, co wynika z okoliczności sprawy, albowiem nie ujawniły się żadne fakty świadczące o tym aby pozwana miała być przedsiębiorcą.

Działanie wbrew dobrym obyczajom rozumie się w judykaturze jako wprowadzanie do umowy klauzul, które godzą w równowagę kontraktową stron takiego stosunku; rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza zaś nieusprawiedliwioną dysproporcję - na niekorzyść konsumenta - praw i obowiązków stron, wynikających z umowy (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 lipca 2005 r., I CK 832/04, opubl. Biul. SN Nr 11/2005 poz. 13 oraz z dnia 3 lutego 2006 r., I CK 297/05, opubl. Biul. SN Nr 5-6/2006 poz. 12, z dnia 27 października 2006 r., I CSK 173/06, opubl.). Ocena rzetelności określonego postanowienia wymaga zatem rozważenia indywidulanego rozkładu obciążeń, kosztów i ryzyka, jakie wiąże się z przyjętymi rozwiązaniami oraz zbadania jak wyglądałyby prawa lub obowiązki konsumenta w sytuacji, w której postanowienie to nie zostałoby zastrzeżone.

Zgodnie z umową, prowizja wynosiła 77,44 zł, zaś kwota pożyczki to 500 zł. Prowizja przyjęta w umowie mieści się w granicach wyznaczonych w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim. Nie wyłącza to jednak możliwości badania abuzywności postanowień umowy. Jednakże analiza postanowień przewidujących obowiązek zapłaty prowizji przez pożyczkobiorcę nie prowadzi do wniosku, aby kształtowały one jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Trzeba zauważyć, że prowizja to jedynie 15% kapitału pożyczki. Nie jest to więc kwota wygórowana i nierealna w obrocie gospodarczym. Jest jasne, że przedsiębiorca – pożyczkodawca ponosi pewne stałe koszty udzielania pożyczek, związanych np. z oceną zdolności kredytowej klienta, przygotowaniem umowy, obsługą systemów teleinformatycznych, wyceną ryzyka klienta na dzień zawarcia umowy, utrzymywaniem baz danych o klientach, czy wynagrodzeniami pracowników, a także kosztów ryzyka (niespłacenie pożyczki).Znajduje ona uzasadnienie w okolicznościach związanych z obsługą umowy. Postanowienia przewidujące obowiązek zapłaty prowizji nie są więc abuzywne.

Powód domagał się zapłaty kwoty 580,40 zł. Żądanie w całości zasługiwało na uwzględnienie. Roszczenie jest wymagalne albowiem upłynął termin na spełnienie świadczenia przewidziany w umowie. Od kwoty 500 zł należy liczyć odsetki umowne za opóźnienie. W umowie zastrzeżono odsetki maksymalne za opóźnienie w przypadku nieterminowej spłaty zobowiązania. Żądanie co do kwoty prowizji (77,44 zł) oraz odsetek kapitałowych (2,96zł) również było zasadne, gdyż zostało przewidziane w umowie.

O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Powód domagał się zasądzenia odsetek umownych za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 21 lipca 2020 r. W tej dacie bez wątpienia roszczenie było już wymagalne.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku.

W punkcie II orzeczono o kosztach na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Ponieważ pozwana przegrała proces w całości, winna zwrócić powodowi wszystkie koszty, na które składa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 270 zł, ustalone na podstawie § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, 18 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, 100 zł tytułem opłaty od pozwu.

W zakresie żądania powoda co do zasądzenia dodatkowych kosztów zastępstwa procesowego za etap elektronicznego postępowania upominawczego, to Sąd uznał to żądanie za bezpodstawne. Kwestię tę rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 10 kwietnia 2024 r. (sygn. akt III CZP 53/23, LEX nr 3701739), w której wskazał, że w sprawie zainicjowanej pozwem na zasadach określonych w art. 50537 § 2 zd. 1 k.p.c. sąd rozstrzygając o kosztach procesu na żądanie strony zgłoszone zgodnie z art. 50537 § 2 zd. 2 k.p.c. uwzględnia jedną opłatę za czynności pełnomocnika w wysokości odpowiadającej temu postępowaniu. Wobec tego Sąd orzekający w niniejszej sprawie winien uwzględnić jedną opłatę w wysokości odpowiadającej temu konkretnemu postępowaniu. W ocenie Sądu, wykładania celowościowa art. 50537 § 2 k.p.c. musi prowadzić do wniosku, iż dyspozycja rzeczonego przepisu obejmuje koszty poniesione przez strony niezwiązane z zastępstwem prawnym, które jest kontynuowane w postępowaniu głównym. Chodzi tu zwłaszcza o częściową opłatę od pozwu uiszczaną przez powoda wnoszącego pozew do e-sądu. Z kolei wynagrodzenie pełnomocnika może być ustalane dopiero w orzeczeniu kończącym sprawę i uwzględnia ono wszystkie czynności podejmowane przez pełnomocnika na każdym etapie sporu. Dlatego też nie można mówić o ponoszeniu tych kosztów oddzielnie na etapie elektronicznego postępowania upominawczego, tak samo jak nie można mówić o ponoszeniu dodatkowych kosztów przez stronę podczas postępowania upominawczego, toczącego się przed sądem właściwości ogólnej.