Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 09 kwietnia 2025 roku

Sąd Rejonowy w Gdyni VI Wydział Gospodarczy, w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Sądu Rejonowego Justyna Supińska

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marta Denc

po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 roku w Gdyni

na rozprawie

w postępowaniu gospodarczym

sprawy z powództwa W. D.

przeciwko (...) spółki akcyjnej z siedzibą w S.

o zapłatę

I.  oddala powództwo;

II.  zasądza od powoda W. D. na rzecz pozwanego (...) spółki akcyjnej z siedzibą w S. kwotę 7,38 złotych (siedem złotych trzydzieści osiem groszy) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu;

III.  nakazuje ściągnąć od powoda W. D. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 869,06 złotych (osiemset sześćdziesiąt dziewięć złotych sześć groszy) tytułem zwrotu wydatków tymczasowo wypłaconych przez Skarb Państwa.

Sygn. akt VI GC 535/23

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 15 marca 2023 roku powód W. D. domagał się zasądzenia od pozwanego (...) spółki akcyjnej z siedzibą w S. kwoty 3 034,85 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty – tytułem częściowego odszkodowania za szkodę w pojeździe marki D. o numerze rejestracyjnym (...), kwoty 33,61 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty – tytułem skapitalizowanych odsetek za opóźnienie liczonych od kwoty 3 034,85 złotych za okres od dnia 09 lutego 2023 roku do dnia 14 marca 2023 roku i kwoty 400 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty – tytułem zwrotu poniesionych kosztów sporządzenia prywatnej kalkulacji naprawy.

W uzasadnieniu powód wskazał, że w dniu 09 stycznia 2023 roku doszło do uszkodzenia pojazdu marki D. o numerze rejestracyjnym (...). Uszkodzony pojazd ubezpieczony był w zakresie ubezpieczenia autocasco u pozwanego, który po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego przyznał poszkodowanemu odszkodowanie w kwocie 17 671,77 złotych stosując w kilku przypadkach zamienniki, a nie części oryginalne pochodzące od producenta pojazdu, nieuprawnione urealnienie na części zamienne, zaniżoną stawkę za robociznę oraz ograniczając liczbę niezbędnych roboczogodzin. W ocenia powoda koszt naprawy pojazdu po przedmiotowym zdarzeniu wynosi 34 754,91 złotych (netto + 50% podatku vat), przy czym w niniejszej sprawie powód domaga się jedynie części pozostałego należnego mu odszkodowania.

W nakazie zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 27 marca 2023 roku wydanym w sprawie o sygn. akt VI GNc 1135/23 starszy referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Gdyni uwzględnił żądanie pozwu w całości.

W sprzeciwie od powyższego orzeczenia pozwany (...) spółka akcyjna z siedzibą w S. domagał się oddalenia powództwa wskazując, że powód nie przedstawił faktur potwierdzających dokonanie naprawy pojazdu, stąd też ustalenie wysokości odszkodowania dokonane zostało – tak w odniesieniu do stawki za prace naprawcze, jak i rodzaju części zamiennych – zgodnie z regułami w wariancie kosztorysowym wskazanym w § 19 „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)”. Pozwany zakwestionował również uprawnienie powoda do domagania się zwrotu poniesionych kosztów sporządzenia prywatnej kalkulacji naprawy.

W odpowiedzi na powyższe powód W. D. w piśmie procesowym z datą w nagłówku „dnia 23 maja 2023 roku” (data prezentaty: 2023-05-29, k. 125-136 akt) podniósł, że postanowienie „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)” w zakresie, w jakim uzależnia ustalenie wysokości odszkodowania w wariancie serwisowym wybranym przez poszkodowanego od przedstawienia przez niego faktury dokumentującej naprawę jest abuzywne.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 09 stycznia 2023 roku doszło do uszkodzenia pojazdu marki D. o numerze rejestracyjnym (...) należącego do P. D. (1).

P. D. (1) był uprawniony do obniżenia należnego w związku z naprawą pojazdu podatku vat o 50% kwoty podatku naliczonego.

W dniu zdarzenia przedmiotowy pojazd objęty był dobrowolnym ubezpieczeniem majątkowym autocasco na mocy umowy zawartej z (...) spółką akcyjną z siedzibą w S..

Integralną częścią umowy „Ogólne Warunki Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)”.

Potwierdzeniem zawarcia umowy była polisa numer (...). W polisie wskazano wariant ubezpieczenia – serwisowy.

polisa – k. 24, 60 akt, oświadczenie – k. 136 akt, „O gólne Warunki Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)” – k. 27-38, 61-76 akt

Stosownie do § 20 ust. 1 „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)” w przypadku przyjęcia w umowie ubezpieczenia wariantu serwisowego ustalenie rozmiaru szkody i wypłata odszkodowania następuje po przedłożeniu faktur dokumentujących naprawę pojazdu według uprzednio uzgodnionych z ubezpieczycielem kosztów i sposobu naprawy pojazdu przez zakład dokonujący tej naprawy, w oparciu o: 1) normy czasowe producenta pojazdu ujęte w systemie A. lub w przypadku braku danego pojazdu w tym systemie – w systemie E., 2) średnią stawkę za roboczogodzinę adekwatną dla punktu obsługi, 3) ceny części i materiałów producenta pojazdu ujęte w systemie A. lub w przypadku braku danego pojazdu w tym systemie – w systemie E., nie więcej niż średnie ceny zalecane przez producenta pojazdu lub oficjalnego importera do stosowania przez ich sieć serwisową.

Na wniosek ubezpieczonego, pomimo przyjęcia w umowie ubezpieczenia wariantu serwisowego, ubezpieczyciela dokonuje ustalenia rozmiaru szkody i wypłaty bezspornej kwoty odszkodowania w oparciu o wariant kosztorysowy (ust. 2).

W razie udokumentowania fakturami naprawy pojazdu dokonanej bez uprzedniego uzgodnienia z ubezpieczycielem zgodnie z § 18 ust. 1, koszty naprawy podlegają weryfikacji do kwoty nie większej niż 110 złotych brutto za 1 roboczogodzinę prac blacharskich, mechanicznych i lakierniczych. Natomiast ceny części materiałów (w tym lakierniczych) podlegają weryfikacji maksymalnie do wartości zawartych w systemie A., pomniejszonych o wysokość zużycia eksploatacyjnego, o którym mowa w § 19 ust. 2. (ust. 4).

Zgodnie z § 18 ust. 1 „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)” w przypadku ustalania wartości szkody w wariancie serwisowym na podstawie faktur, sposób naprawy i wysokość jej kosztów powinny być uprzednio uzgodnione z ubezpieczycielem. W takim przypadku nie znajdzie zastosowania ograniczenie wysokości szkody wskazane w § 20 ust. 4.

Stosownie do § 19 ust. 1 „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)”, z zastrzeżeniem § 42 ust. 4, w przypadku przyjęcia w umowie ubezpieczenia wariantu kosztorysowego ustalenie rozmiaru szkody następuje na podstawie wyceny dokonanej przez ubezpieczyciela w oparciu o zasady zawarte w systemie A. lub w przypadku braku danego pojazdu w tym systemie – zastosowanie ma system E., bez uwzględniania podatku vat, tzn. według: 1) norm czasowych operacji naprawczych określonych przez producenta pojazdu i ujętych w systemie A. lub w przypadku braku danego pojazdu w tym systemie – w systemie E., 2) stawki roboczogodziny w wysokości 65 złotych brutto za prace blacharskie, mechaniczne i lakiernicze, 3) zawartego w protokole oględzin pojazdu wykazu części (zespołów) zakwalifikowanych do wymiany według średnich cen części sygnowanych marką alternatywną do marki producenta pojazdu (zamienników) oraz materiałów zawartych w systemie A. lub w przypadku braku danego pojazdu w tym systemie – w systemie E..

W przypadku braku w przywołanym systemie cen części sygnowanych marką alternatywną do marki producenta pojazdu (zamienników), do rozliczenia przyjmuje się zawarte w systemie A. lub w przypadku braku danego pojazdu w tym systemie – w systemie E., ceny części pochodzących od producenta pojazdu (części oryginalne) pomniejszone o zużycie eksploatacyjne zależne od okresu eksploatacji pojazdu, z zastrzeżeniem postanowień ust. 3, i tak: do 3 lat eksplantacji włącznie – 25%, 4 lata eksploatacji – 30%, 5 lat eksploatacji – 40%, 6 lat eksploatacji – 50%, 7 lat eksploatacji – 55%, 8 lat eksploatacji – 60%, 9 lat eksploatacji i powyżej – 65% (ust. 2).

Jeżeli w okresie eksploatacji pojazdu dokonano wymiany części, których wartość została udokumentowana oryginałami rachunków, wysokość zużycia eksploatacyjnego danych części ustalana jest indywidualnie przy uwzględnieniu okresu ich użytkowania (ust. 3).

Jeżeli ceny części zamiennych ustalone w sposób opisany w ust. 1 pkt 3 (zamienniki) są wyższe od cen ustalonych zgodnie z ust. 2 (części oryginale z amortyzacją), w ustaleniu rozmiaru szkody uwzględnia się niższą z wymienionych cen (ust. 4).

„O gólne Warunki Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)” – k. 27-38, 61-76 akt

P. D. (1) zgłosił szkodę w pojeździe marki D. o numerze rejestracyjnym (...) ubezpieczycielowi autocasco, tj. (...) spółce akcyjnej z siedzibą w S.. Jako sposób ustalenia wysokości odszkodowania wskazał „na podstawie faktur”.

P. D. (1) nie przedłożył ubezpieczycielowi faktur dokumentujących naprawę pojazdu marki D. o numerze rejestracyjnym (...) po zdarzeniu z dnia 09 stycznia 2023 roku.

(...) spółka akcyjna siedzibą w S. po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego przyznał i wypłacił tytułem pokrycia kosztów naprawy uszkodzonego w dniu 09 stycznia 2023 roku pojazdu marki D. o numerze rejestracyjnym (...) kwotę 17 671,77 złotych uwzględniając części jakości O i PJ oraz stawkę w kwocie 52,85 złotych netto za roboczogodzinę prac naprawczych.

Wysokość odszkodowania została ustalona w wariancie kosztorysowym.

decyzja – 81 akt, kalkulacja naprawy – k. 76v-80 akt, raport ze szkody – w aktach szkody, k. 82 akt

W dniu 07 lutego 2023 roku P. D. (1) jako cedent zawarł z W. D. jako cesjonariuszem umowę przelewu wierzytelności w postaci odszkodowania należnego mu w związku z uszkodzeniem w dniu 09 stycznia 2023 roku pojazdu marki D. o numerze rejestracyjnym (...).

cesja – k. 10-11 akt, pełnomocnictwo – k. 12 akt

W. D. zlecił (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. oszacowanie kosztów naprawy pojazdu marki D. o numerze rejestracyjnym (...) po szkodzie z dnia 09 stycznia 2023 roku, z uwzględnieniem wyłącznie oryginalnych części zamiennych i stawki w kwocie 120 złotych netto za roboczogodzinę prac naprawczych.

Po sporządzeniu kosztorysu naprawy (na kwotę 31 170,33 złotych netto), (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. wystawił W. D. fakturę numer (...) na kwotę 492 złotych brutto.

kalkulacja naprawy – k. 13-19 akt, faktura – k. 20 akt

Celowy i ekonomicznie uzasadniony koszt naprawy pojazdu marki D. o numerze rejestracyjnym (...) po kolizji z dnia 09 stycznia 2023 roku ustalony w wariancie kosztorysowym wynosi 17 243,80 złotych (jako wartość netto + 50% podatku vat; 15 465,29 złotych netto).

częściowo opinia biegłego sądowego P. C. – k. 154-207, 242-252, 238-241 akt

Sąd zważył, co następuje:

Stan faktyczny w niniejszej sprawie w części, w jakiej pozostawał bezsporny pomiędzy stronami, Sąd ustalił na podstawie oświadczeń stron.

Sąd uwzględnił także wyżej wymienione dowody z dokumentów przedłożonych przez strony w toku postępowania, w tym znajdujące się w aktach szkody, których zarówno autentyczność, jak i prawdziwość w zakresie twierdzeń w nich zawartych nie budziła wątpliwości Sądu, a zatem brak było podstaw do odmowy dania im wiary, tym bardziej, że ich moc dowodowa nie była kwestionowana przez żadną ze stron.

Pozostałe dokumenty nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie wnosiły do niej nowych i istotnych okoliczności.

Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii spornych w niniejszej sprawie miał dowód z opinii biegłego sądowego w zakresie techniki i mechaniki motoryzacyjnej oraz ruchu drogowego P. C.. Opinia ta została sporządzona przez osobę posiadającą wiadomości specjalne z powyższego zakresu, a zatem uprawnioną do przeprowadzania badań i sporządzania opinii danego rodzaju. Wykonano ją w sposób rzetelny i obiektywny, zgodnie z zasadami wiedzy fachowej i wymogami przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego. Biegły sądowy zgodnie z treścią postanowień ustalił koszty naprawy pojazdu marki D. o numerze rejestracyjnym (...) po kolizji z dnia 09 stycznia 2023 roku w kilku wariantach, z tym że podstawą rozstrzygnięcia w sprawie było ustalenie przez biegłego sądowego, że celowy i ekonomicznie uzasadniony koszt naprawy pojazdu marki D. o numerze rejestracyjnym (...) po kolizji z dnia 09 stycznia 2023 roku wynosił 15 465,29 złotych netto (17 243,80 złotych jako wartość netto + 50% podatku vat).

Sąd oparł się na wyliczeniu dokonanym w tym wariancie, tj. wariancie kosztorysowym, uznając, że postanowienie „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)” w zakresie, w jakim uzależnia ustalenie wysokości odszkodowania w wariancie serwisowym wybranym przez poszkodowanego od przedstawienia przez niego faktury dokumentującej naprawę (§ 20) nie ma charakteru abuzywnego, o czym szerzej w poniższej części uzasadnienia. Wobec zaś powyższego oraz wobec niespornej okoliczności nieprzedstawienia przez poszkodowanego faktur dokumentujących dokonanie naprawy pojazdu, w ocenie Sądu zasadnym było zatem ustalenie wysokości odszkodowania zgodnie z zasadami zawartymi w § 19 „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)”, tj. w wariancie kosztorysowym.

Żadna ze stron nie kwestionowała założeń i wniosków biegłego sądowego zawartych w opinii, powód domagał się jedynie uwzględnienia kosztów naprawy wyliczonych przez biegłego sądowego na kwotę 31 174,88 złotych netto z uwzględnieniem wyłącznie części oryginalnych i stawki w kwocie 160 złotych netto za roboczogodzinę prac blacharsko – mechanicznych i lakierniczych (k. 215-216, 264-270 akt), i to mimo, że w swojej kalkulacji naprawy powód uwzględnił stawkę w kwocie 120 złotych netto za roboczogodzinę tychże prac.

Nie znajdując jakichkolwiek podstaw do zdezawuowania wartości sporządzonej opinii i jej mocy dowodowej Sąd oparł się na niej w powyżej wskazanym zakresie (wariant kosztorysowy) dokonując rozstrzygnięcia kwestii spornych w sprawie.

W ocenie Sądu powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie powód W. D. domagał się zasądzenia od pozwanego (...) spółki akcyjnej z siedzibą w S. kwoty 3 034,85 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty – tytułem częściowego odszkodowania, ustalonego w wariancie serwisowym, w związku z uszkodzeniem w dniu 09 stycznia 2023 roku pojazdu marki D. o numerze rejestracyjnym (...), kwoty 33,61 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty – tytułem skapitalizowanych odsetek za opóźnienie liczonych od kwoty 3 034,85 złotych za okres od dnia 09 lutego 2023 roku do dnia 14 marca 2023 roku i kwoty 400 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty – tytułem zwrotu poniesionych kosztów sporządzenia prywatnej kalkulacji naprawy.

Kierując zarzuty przeciwko żądaniu pozwu pozwany (...) spółka akcyjna z siedzibą w S. podnosił, że powód nie przedstawił faktur potwierdzających dokonanie naprawy pojazdu, stąd też ustalenie wysokości odszkodowania dokonane zostało – tak w odniesieniu do stawki za prace naprawcze, jak i rodzaju części zamiennych – zgodnie z regułami w wariancie kosztorysowym wskazanym w § 19 „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)”. Pozwany zakwestionował również uprawnienie powoda do domagania się zwrotu poniesionych kosztów sporządzenia prywatnej kalkulacji naprawy.

Zgodnie z treścią art. 805 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia zakład ubezpieczeń zobowiązuje się spełnić określone świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, przy czym przy ubezpieczeniu majątkowym, a takim jest ubezpieczenie autocasco, sprowadza się to do zapłaty określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku.

Jakkolwiek umowa między poprzednikiem prawnym powoda i pozwanym została zawarta z wyborem wariantu serwisowego, co znajduje potwierdzenie w treści polisy, niemniej jednak nie zawiera ona definicji legalnej „wariantu serwisowego”, stąd też sposób ustalania wysokości świadczenia oraz wypłaty odszkodowania w tym wariancie wymagał, co oczywiste, sięgnięcia do „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)” i to one stanowiły podstawę wzajemnych praw i obowiązków stron umowy, tj. poszkodowanego P. D. (1) – poprzednika prawnego powoda oraz pozwanego.

Stosownie do treści § 20 ust. 1 „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)” w przypadku przyjęcia w umowie ubezpieczenia wariantu serwisowego ustalenie rozmiaru szkody i wypłata odszkodowania następuje po przedłożeniu faktur dokumentujących naprawę pojazdu według uprzednio uzgodnionych z ubezpieczycielem kosztów i sposobu naprawy pojazdu przez zakład dokonujący tej naprawy, w oparciu o: 1) normy czasowe producenta pojazdu ujęte w systemie A. lub w przypadku braku danego pojazdu w tym systemie – w systemie E., 2) średnią stawkę za roboczogodzinę adekwatną dla punktu obsługi, 3) ceny części i materiałów producenta pojazdu ujęte w systemie A. lub w przypadku braku danego pojazdu w tym systemie – w systemie E., nie więcej niż średnie ceny zalecane przez producenta pojazdu lub oficjalnego importera do stosowania przez ich sieć serwisową.

Na wniosek ubezpieczonego, pomimo przyjęcia w umowie ubezpieczenia wariantu serwisowego, ubezpieczyciela dokonuje ustalenia rozmiaru szkody i wypłaty bezspornej kwoty odszkodowania w oparciu o wariant kosztorysowy (ust. 2).

W razie udokumentowania fakturami naprawy pojazdu dokonanej bez uprzedniego uzgodnienia z ubezpieczycielem zgodnie z § 18 ust. 1, koszty naprawy podlegają weryfikacji do kwoty nie większej niż 110 złotych brutto za 1 roboczogodzinę prac blacharskich, mechanicznych i lakierniczych. Natomiast ceny części materiałów (w tym lakierniczych) podlegają weryfikacji maksymalnie do wartości zawartych w systemie A., pomniejszonych o wysokość zużycia eksploatacyjnego, o którym mowa w § 19 ust. 2. (ust. 4).

Zgodnie natomiast z § 19 ust. 1 „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)”, z zastrzeżeniem § 42 ust. 4, w przypadku przyjęcia w umowie ubezpieczenia wariantu kosztorysowego ustalenie rozmiaru szkody następuje na podstawie wyceny dokonanej przez ubezpieczyciela w oparciu o zasady zawarte w systemie A. lub w przypadku braku danego pojazdu w tym systemie – zastosowanie ma system E., bez uwzględniania podatku vat, tzn. według: 1) norm czasowych operacji naprawczych określonych przez producenta pojazdu i ujętych w systemie A. lub w przypadku braku danego pojazdu w tym systemie – w systemie E., 2) stawki roboczogodziny w wysokości 65 złotych brutto za prace blacharskie, mechaniczne i lakiernicze, 3) zawartego w protokole oględzin pojazdu wykazu części (zespołów) zakwalifikowanych do wymiany według średnich cen części sygnowanych marką alternatywną do marki producenta pojazdu (zamienników) oraz materiałów zawartych w systemie A. lub w przypadku braku danego pojazdu w tym systemie – w systemie E..

W przypadku braku w przywołanym systemie cen części sygnowanych marką alternatywną do marki producenta pojazdu (zamienników), do rozliczenia przyjmuje się zawarte w systemie A. lub w przypadku braku danego pojazdu w tym systemie – w systemie E., ceny części pochodzących od producenta pojazdu (części oryginalne) pomniejszone o zużycie eksploatacyjne zależne od okresu eksploatacji pojazdu, z zastrzeżeniem postanowień ust. 3, i tak: do 3 lat eksplantacji włącznie – 25%, 4 lata eksploatacji – 30%, 5 lat eksploatacji – 40%, 6 lat eksploatacji – 50%, 7 lat eksploatacji – 55%, 8 lat eksploatacji – 60%, 9 lat eksploatacji i powyżej – 65% (ust. 2). Jeżeli w okresie eksploatacji pojazdu dokonano wymiany części, których wartość została udokumentowana oryginałami rachunków, wysokość zużycia eksploatacyjnego danych części ustalana jest indywidualnie przy uwzględnieniu okresu ich użytkowania (ust. 3). Jeżeli ceny części zamiennych ustalone w sposób opisany w ust. 1 pkt 3 (zamienniki) są wyższe od cen ustalonych zgodnie z ust. 2 (części oryginale z amortyzacją), w ustaleniu rozmiaru szkody uwzględnia się niższą z wymienionych cen (ust. 4).

Poza sporem pozostawało, że poprzednika prawnego powoda – P. D. (1) oraz pozwanego łączyła umowa dobrowolnego ubezpieczenia majątkowego autocasco w wariancie serwisowym, a także, że poprzednik prawny powoda nie przedłożył w niniejszej sprawie faktury dokumentującej dokonanie naprawy pojazdu marki D. o numerze rejestracyjnym (...) po zdarzeniu z dnia 09 lutego 2023 roku.

Wobec zaś podniesionych zarzutów w pierwszej kolejności rozważenia wymagało, czy postanowienie zawarte w § 20 ust. 1 „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)” w zakresie, w jakim warunkowało ustalenie wysokości odszkodowania w wybranym wariancie serwisowym od przedstawienia faktur dotyczących naprawy pojazdu, miało – jak to podnosił powód – charakter abuzywny.

Zgodnie z treścią art. 805 § 4 k.c. przepisy art. 385 ¹ – art. 385 ³ k.c. stosuje się odpowiednio, jeżeli ubezpieczającym jest osoba fizyczna zawierająca umowę związaną bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Stosownie natomiast do treści art. 385 ¹ k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 1).

W niniejszej sprawie Sąd miał na uwadze, że umowa ubezpieczenia jest umową dwustronnie zobowiązującą – ubezpieczający jest obowiązany uiścić umówioną składkę w zamian za odszkodowanie, które należeć mu się będzie w razie zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego, przy czym o ile świadczenie ubezpieczającego jest bezwarunkowe, o tyle świadczenie ubezpieczyciela jest uzależnione od zajścia przewidzianego w umowie wypadku, tj. zdarzenia losowego. Nadto wskazać należy, że czym innym jest umowa ubezpieczenia, a czym innym potwierdzająca ją polisa. Umowa ubezpieczenia dochodzi do skutku solo consensu – poprzez zgodne oświadczenie stron umowy i do jej zawarcia nie jest wymagana forma pisemna, czy inna forma szczególna. Natomiast polisa, o jakiej mowa w art. 809 k.c., stanowi jedynie zewnętrzny nośnik potwierdzający treść zawartej umowy, przy czym nie warunkuje ona (polisa) ważności zawarcia umowy ubezpieczenia (tak Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 04 kwietnia 2013 roku, sygn. akt VI ACa 1324/12).

Jak wynikało z przeprowadzonych w sprawie dowodów nie było wątpliwości, że w dniu zdarzenia (tj. dnia 09 stycznia 2023 roku) przedmiotowy pojazd objęty był dobrowolnym ubezpieczeniem autocasco w wariancie serwisowym, na mocy umowy zawartej przez poprzednika prawego powoda i pozwanego ubezpieczyciela, przy czym potwierdzeniem zawarcia tejże umowy była polisa numer (...). Jednocześnie nie było w sprawie sporne, że integralną częścią umowy były „Ogólne Warunki Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)”. Nie było w niniejszej sprawie także sprzeczności między treścią polisy a treścią postanowień umowy, polisa jako potwierdzenie zawarcia umowy ma z natury rzeczy charakter skrótowy wskazując jedynie na wybrany wariant ubezpieczenia (tu: serwisowy), którego szczegółowe zasady określono właśnie w „Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)”.

Dokonując zatem analizy § 20 „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)”, a w szczególności ust. 1 tegoż paragrafu, pod kątem jego ewentualnej abuzywności wskazać należało, że pomiędzy pojęciem szkody w ogólnym prawie zobowiązań i w ubezpieczeniach co do zasady nie występują różnice. Możliwe jest natomiast inne określenie wysokości odszkodowania niż według zasad ogólnych. Z reguły odszkodowanie ubezpieczeniowe jest ograniczone w stosunku do odszkodowania, które byłoby przyznane na podstawie ogólnych przepisów prawa zobowiązań i często nie pokrywa pełnej wysokości szkody. Nie ulega więc wątpliwości, iż strony dobrowolnego ubezpieczenia majątkowego mogą ustalić umownie sposób kalkulacji świadczenia odszkodowawczego, które – zgodnie z takimi ustaleniami – może nie pokrywać całości uszczerbku majątkowego ubezpieczonego. Takie ograniczenia odszkodowania co do zasady nie mogą być uznane za bezprawne. Dla ich ważności niezbędne jest jednak ustalenie, że wyraźnie wynikają one z przepisów prawa, postanowień ogólnych warunków ubezpieczenia lub też poszczególnych umów (tak Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 stycznia 2021 roku, sygn. II Ca 696/20), strony mają bowiem swobodę kształtowania zasad ustalania wysokości odszkodowania.

Przesłanki uznania konkretnego postanowienia za „niedozwolone postanowienie umowne” w rozumieniu art. 385 ¹ § 1 k.c. są następujące: 1) umowa została zawarta z konsumentem, 2) postanowienie umowy „nie zostało uzgodnione indywidualnie”, 3) postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając jego interesy, 4) jednoznacznie sformułowane postanowienie nie dotyczy „głównych świadczeń stron”.

Przesłanki „sprzeczności z dobrymi obyczajami” i „rażącego naruszenia interesów konsumenta” muszą być spełnione, co jednoznacznie wynika z treści przepisu, łącznie (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 sierpnia 2013 roku, sygn. akt I CSK 660/12, czy Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 kwietnia 2013 roku, sygn. akt VI ACa 1571/12). Przy tym ujęciu przyjąć trzeba, że rażące naruszenie interesów samo w sobie nie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, gdyż w przeciwnym razie ta ostatnia przesłanka byłaby zbędna. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami należy uznać wprowadzenie do umowy klauzul godzących w równowagę kontraktową, a rażące naruszenie interesów konsumenta polega na nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków na jego niekorzyść. W przedmiotowej sprawie nie można pomijać tego, że przedmiotem oceny jest umowa ubezpieczenia autocasco, w którym strony mogą wybrać określoną formułę zagwarantowanej przez ubezpieczyciela ochrony. Wybór ten może dotyczyć, jak już wskazano powyżej, również wysokości odszkodowania, np. poprzez określenie niższej niż wartość pojazdu sumy gwarancyjnej bądź ustalenie tzw. „udziału własnego” ubezpieczonego w obowiązku pokrycia szkody, co z całą pewnością nie byłoby traktowane jako postanowienie abuzywne. Pamiętać bowiem należy, że celem umowy ubezpieczenia autocasco jest wypłata określonego w umowie świadczenia zgodnie z umówionymi przez strony zasadami, stąd też odwoływania się do zakresu odpowiedzialności ubezpieczyciela tak, jak przy odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody nie jest prawidłowe.

W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że świadczenia stron są nieekwiwalentne, albowiem gdyby powód przedstawił wymagane zgodnie zawartym przez niego wariantem serwisowym faktury, to nie byłoby podstaw do odmowy wypłaty odszkodowania w pełnej wysokości, nie ma także podstaw do przyjęcia, że postanowienia, które zakwestionował powód godzą w równowagę kontraktową stron i wprowadzają nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na niekorzyść ubezpieczonego, rażąco naruszając jego interesy. Skoro sposób kalkulacji odszkodowania został wskazany w sposób jasny i przejrzysty, to nie można uznać też, że doszło do naruszenia dobrego obyczaju. Istotą dobrego obyczaju jest bowiem szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka, a z dobrymi obyczajami kłoci się takie postępowanie, którego celem jest zdezorientowanie konsumenta, wykorzystanie jego niewiedzy lub naiwności. Chodzi więc o postępowanie potocznie rozumiane jako nieuczciwe, nierzetelne, sprzeczne z akceptowanymi standardami działania (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 08 czerwca 2004 roku, sygn. akt I CK 635/03).

Nie może więc powód domagać się odszkodowania w wariancie serwisowym poprzez kalkulację naprawy w tym wariancie zarówno wtedy, kiedy nie naprawił pojazdu w ogóle, jak i wówczas gdy pojazd naprawił, ale naprawy tej nie udokumentował w sposób uzgodniony przez strony. Jednocześnie podsumowując powyższe wskazać należy, że Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 listopada 2023 roku (sygn. akt II CSKP 1402/22) jednoznacznie przesądził, że samo uzależnienie sposobu określenia odszkodowania od przedstawienia rachunku dokumentującego naprawę nie może być postrzegane jako wykraczające poza zasadę swobody umów i godzące w interesy konsumenta w sposób rażący.

Jednocześnie Sąd miał na uwadze, że analizowane postanowienie zostało sformułowane – wbrew twierdzeniom powoda – w sposób jednoznaczny, zrozumiały dla przeciętnego, rozsądnego konsumenta i w żaden sposób go nie dezorientujący, i jako że dotyczy – w ocenie Sądu – głównego świadczenia stron, wykluczone jest w ogóle zastosowanie art. 385 ¹ k.c. Sąd podziela bowiem pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 marca 2015 roku (sygn. akt II CSK 164/14), że głównym świadczeniem ubezpieczyciela jest spełnienie określonego świadczenia w razie zajścia przewidzianego umową ubezpieczenia wypadku, a nie ponoszenie ryzyka jego spełnienia określane jako objęcie ochroną, udzielanie ochrony, czy jej sprawowanie. Skoro zaś w umowie dobrowolnego ubezpieczenia komunikacyjnego zawartego przez strony znalazły się postanowienia dokładnie precyzujące sposób ustalenia wysokości należnego stronie poszkodowanej odszkodowania z umowy ubezpieczenia majątkowego, w tym wprost wskazujące na wymóg przedstawienia faktury jako warunek ustalenia odszkodowania w wariancie serwisowym, to uznać należy, że są to postanowienia określające główne świadczenie strony pozwanej.

A zatem w ocenie Sądu analizowane postanowienie zawarte w § 20 ust. 2 „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)” w zakresie, w jakim uzależnia ustalenie wysokości odszkodowania od przedstawienia faktury dokumentującej naprawę jako, że zostało sformułowane jednoznacznie, w sposób zrozumiały dla przeciętnego adresata wskazując wprost na tenże warunek i jako że dotyczy głównego świadczenia stron, nie podlega ocenie z punktu widzenia art. 385 ¹ § 1 k.c. Nawet zaś gdyby takiej ocenie podlegało, postanowienie to nie ma charakteru abuzywnego, albowiem nie kształtuje praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając jego interesy (nie godzi w równowagę kontraktową, nie wprowadza nieuzasadnionych dysproporcji praw i obowiązków na niekorzyść poszkodowanego). Wbrew wywodom powoda abuzywność powyżej wskazanego postanowienia „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)” nie wynika także z przejścia w przypadku nieudokumentowania naprawy na mniej korzystny wariant odszkodowania ani z faktu rzekomego wymuszania na ubezpieczonym naprawy pojazdu. Obowiązek naprawienia szkody z tytułu wypadku ubezpieczeniowego i jego zasady zostały bowiem określone w umowie dobrowolnego ubezpieczenia majątkowego (a ściślej – w „Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)”) wariantowo, a wybór wariantu zależał od ubezpieczającego i co więcej, skorzystanie z wybranego wariantu serwisowego wymagało współdziałania obu stron umowy ubezpieczenia, a więc także poszkodowanego. Podkreślić raz jeszcze przy tym należy, że na gruncie umowy ubezpieczenia (majątkowego) nie mają zastosowania zasady odpowiedzialności deliktowej, w myśl której odpowiedzialność odszkodowawcza powstaje z chwilą wyrządzenia szkody i nie jest uzależniona od tego, czy poszkodowany dokonał naprawy rzeczy (tak Sąd Okręgowy w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 stycznia 2020 roku, sygn. akt XV Ca 1401/19), a odszkodowanie ma pokrywać w pełni doznany uszczerbek. W przypadku dobrowolnej umowy ubezpieczenia (majątkowego) poszkodowany nie musi uzyskać odszkodowania pokrywającego w pełni doznaną przez niego szkodę, a jedynie takie, na jakie się z ubezpieczycielem umówił, i to po spełnieniu zawartych w tej umowie warunków, przy czym w świetle najnowszego orzecznictwa sądów powszechnych i Sądu Najwyższego konieczność przedłożenia faktur za naprawę jako jeden z warunków uzyskania odszkodowania nie budzi wątpliwości co do swej zgodności z prawem i sam przez się nie może być uznany za niedozwoloną klauzulę umowną. W uzupełnieniu powyższych uwag wskazać należy, że okoliczność zapłacenia wyższej składki przy zawarciu z pozwanym umowę ubezpieczenia w wariancie serwisowym, również nie może mieć jakiegokolwiek znaczenia dla oceny prawnej zakwestionowanych postanowień umownych.

Jednocześnie w sprawie niesporne było, że poszkodowany nie złożył w toku postępowania likwidacyjnego prowadzonego przez pozwanego ubezpieczyciela wprost wniosku o ustalenie wysokości należnego mu w związku z powyższą szkodą odszkodowania w wariancie kosztorysowym, wręcz przeciwnie – wskazał on jako żądane rozliczenie – „na podstawie faktur” (dokument raport szkody – w aktach szkody), a więc w wariancie serwisowym. Nie było też wątpliwości, że zgodnie z postanowieniami § 20 ust. 2 „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)”, to na wniosek ubezpieczonego, pomimo przyjęcia w umowie ubezpieczenia wariantu serwisowego, ubezpieczyciel dokonuje ustalenia rozmiaru szkody i wypłaty bezspornej kwoty odszkodowania w oparciu o wariant kosztorysowy. Jednakże Sąd miał na uwadze, że skoro poszkodowany nie zwrócił kwoty odszkodowania ustalonego w oparciu o tenże kosztorysowy wariant rozliczeń, nie odwoływał się od decyzji ubezpieczyciela, to uznał, że kwota tak ustalona stanowi właśnie bezsporną część należnego mu odszkodowania w większym rozmiarze. Uznanie za powodem, że skoro poszkodowany nie złożył wniosku o rozliczenie kosztorysowe, to ubezpieczyciel nie był uprawniony do ustalenia wysokości odszkodowania w ten sposób, prowadziłoby do absurdalnego wniosku, że w niniejszej sprawie skoro nie było podstaw do ustalania wysokości odszkodowania w wariancie serwisowym – bo poszkodowany nie przedłożył faktur za naprawę, a postanowienie to nie jest – z przyczyn wskazanych powyżej – abuzywne, to dopóki poszkodowany nie złoży wniosku o wariant kosztorysowy, nie należy mu się żadne odszkodowanie, a w konsekwencji w okolicznościach niniejszej sprawy – winien on zwrócić otrzymaną dotychczas od ubezpieczyciela kwotę.

Mając na względzie powyższe w realiach niniejszej sprawy uznać należało, że do ustalenia wysokości należnego powodowi odszkodowania znajdował więc zastosowanie w pełni § 19 „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)”, brak zaś było podstaw do ustalenia odszkodowania w wariancie serwisowym z uwagi na niespełnienie warunku w postaci przedstawienia faktur za dokonaną naprawę. Jak przy tym wynikało z opinii biegłego sądowego celowy i ekonomicznie uzasadniony koszt naprawy pojazdu marki D. o numerze rejestracyjnym (...) po kolizji z dnia 09 stycznia 2023 roku ustalony w wariancie kosztorysowym zgodnie z zasadami wskazanymi w § 19 „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)” wynosił 17 243,80 złotych (jako wartość netto + 50% podatku vat; 15 465,29 złotych netto). Skoro zaś pozwany wypłacił już odszkodowanie w kwocie 17 671,77 złotych, a zatem w większym rozmiarze niż należne, żądanie pozwu – tak co do należności tytułem odszkodowania, jak i naliczonych od tej kwoty odsetek ustawowych za opóźnienie – nie zasługiwało na uwzględnienie.

Na marginesie jedynie wskazać należy, że w sytuacji uznania postanowienia § 20 „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)” za abuzywne, za celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty naprawy pojazdu marki D. o numerze rejestracyjnym (...) po kolizji z dnia 09 stycznia 2023 roku uznać należałoby kwotę 33 774,33 złotych (jako wartość netto + 50% podatku vat; 30 290,88 złotych netto) uwzględniającą wyłącznie części oryginalne oraz żądaną przez powoda stawkę w kwocie 120 złotych netto za roboczogodzinę prac naprawczych.

Odnosząc się natomiast do żądania zapłaty kwoty 400 złotych z tytułu sporządzenia prywatnej kalkulacji, to wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 471 k.c. dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Poza sporem pozostawało, że strony łączyła umowa ubezpieczenia i pozwany odpowiadał za jej wykonanie w trybie reżimu odpowiedzialności kontraktowej. Pozwany miał więc obowiązek tak samodzielnego przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego, jak i prawidłowego wyliczenia wysokości świadczenia z tytułu szkody spowodowanej zdarzeniem ubezpieczeniowym. Porównując opinię biegłego sądowego wydaną w niniejszej sprawie i określone przez ubezpieczyciela pierwotnie świadczenie było oczywiste, że ubezpieczyciel sprostał obowiązkom wynikającym z umowy w zakresie wyliczenia wysokości szkody i nie zaniżył wysokości wyliczonego odszkodowania, ekspertyza prywatnego rzeczoznawcy nie była więc konieczna do oceny zasadności roszczeń i wyliczenia wartości przedmiotu sporu. Skoro zaś obowiązek wyliczenia prawidłowego odszkodowania spoczywał na pozwanym, a ten sprostał temu obowiązkowi, to nie ponosi on odpowiedzialności z tytułu nienależytego wykonania umowy na podstawie art. 471 k.c. i nie powinien być zobowiązywany do zwrócenia powodowi kosztów z tego tytułu (na prywatną ekspertyzę) poniesionych (tak Sąd Okręgowy w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 stycznia 2020 roku, sygn. akt XV Ca 1401/19).

Podkreślić raz jeszcze należy, że koszty poniesione przez powoda z tytułu zlecenia sporządzenia prywatnego kosztorysu naprawy nie są objęte ochroną ubezpieczeniową na podstawie dobrowolnej umowy ubezpieczenia autocasco, jednak zastosowanie w tej części roszczenia mógłby znaleźć powołany wyżej art. 471 k.c., o ile podstawą faktyczną jego zastosowania byłoby nienależyte wykonanie obowiązków umownych w zakresie ustalenia i wypłaty świadczenia umownego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W konsekwencji powyższego – żądanie przez powoda zapłaty kwoty 400 złotych również nie zasługiwało na uwzględnienie.

Mając na uwadze całokształt powyższych rozważeń Sąd na podstawie przywołanych wyżej zapisów § 20 a contrario i § 19 „Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco o symbolu (...)” w zw. z art. 353 ¹ k.c. w zw. art. 805 § k.c. i art. 471 k.c. w zw. z art. 805 k.c. oraz art. 385 ¹ k.c. a contrario i art. 6 k.c. a contrario w punkcie pierwszym wyroku powództwo jako niezasadne oddalił.

O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 108 k.p.c., tj. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. W oparciu o te przepisy Sąd zasądził od przegrywającego sprawę powoda na rzecz pozwanego koszty postępowania w kwocie 7,38 złotych (koszt uwierzytelnienia pełnomocnictwa) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie liczonymi za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

W punkcie trzecim wyroku Sąd na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 roku, poz. 959) nakazał ściągnąć od powoda kwotę 869,06 złotych tytułem wydatków tymczasowo uiszczonych przez Skarb Państwa jako wynagrodzenie biegłego sądowego w części nie pokrytej zaliczką (249,14 złotych + 398,70 złotych + 221,22 złotych).

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

4.  (...)

SSR Justyna Supińska

Gdynia, dnia 24 kwietnia 2025 roku