Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 lutego 2024 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Małgorzata Żelewska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2024 r. w G.

sprawy z powództwa K. K.

przeciwko Gminie M. G.

o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu

I.  oddala powództwo;

II.  zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygnatura akt I C 323/23

Uzasadnienie wyroku z dnia 15 lutego 2024 roku

Powód K. K. wniósł pozew przeciwko Gminie M. G. o ustalenie, że z mocy prawa wstąpił w stosunku najmu lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) w dniu 23 stycznia 2023 roku z chwilą śmierci ojca T. K..

W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, że w ciągu ostatnich trzech lat stale zamieszkiwał w ww. lokalu wraz z najemcą, poważnie chorującym ojcem. Zamieszkanie miało charakter stały. Po powrocie z Wielkiej Brytanii ww. lokal stał się centrum życiowym powoda. W związku z powyższym z chwilą śmierci ojca powód wstąpił w stosunek najmu. Mimo uzyskania zameldowania na pobyt stały, pozwana wciąż kwestionuje prawo powoda do zamieszkiwania w tym lokalu i wyznaczyła mu 30 – dniowy termin na jego opuszczenie.

(pozew, k. 4-8)

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc, że - w jej ocenie - powód nie zamieszkiwał ze zmarłym najemcą do chwili jego śmierci. Jak wskazano powód zmienił oświadczenie w zakresie terminu rzekomego zamieszkania z ojcem, albowiem wcześniej wskazywał, że zamieszkuje w lokalu od urodzenia. Przeprowadzone przez pozwaną postępowanie wyjaśniające wykazało, że T. K. mieszkał sam i prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nadto, pozwana ustaliła, że powód pozostaje w związku partnerskim z A. S. i wspólnie z partnerką wychowuje troje dzieci. Partnerka powoda jest wyłącznym właścicielem lokalu przy ul. (...) w G.. We wnioskach o wypłatę dodatków osłonowego i rodzinnego partnerka powoda wskazywała, że prowadzi z powodem gospodarstwo domowe. Nadto, pozwana wskazała, że wsparcie czy udzielanie pomocy faktycznej nie przesądza o fakcie zamieszkiwania wspólnie z najemcą. Podobnie, nie świadczy o tym partycypowanie w kosztach utrzymania lokalu. Niemniej, pozwana zaprzeczyła, aby powód ponosił ciężar opłat, gdyż do stycznia 2023 roku wyłącznym opłacającym był najemca. Nadto, wskazała, że załączone przez powoda polecenia przelewu obejmują okres po śmierci najemcy. Pozwana zakwestionowała również przedstawiony przez powoda dowód w postaci listy lokatorów, wskazując, że nawet nie sprecyzowano w nim jakiego okresu dotyczy.

(odpowiedź na pozew, k. 51-53v)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

T. K. był najemcą lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w budynku mieszkalnym przy ul. (...) w G. na podstawie umowy najmu z dnia 13 grudnia 1995 roku. Przedmiotowy lokal stanowi własność pozwanej Gminy M. G..

(okoliczności bezsporne ustalone w oparciu o umowę najmu lokalu mieszkalnego, k. 55-57)

W oświadczeniu z dnia 28 lutego 2003 roku T. K. wskazał, że wraz z nim w lokalu zamieszkuje troje jego dzieci, w tym powód.

(dowód: oświadczenie, k. 98)

T. K. cierpiał na przewlekłą niewydolność serca, niedowład połowiczny prawostronny, schizofrenię rezydualną. W 2011 roku przeszedł udar niedokrwienny lewej półkuli mózgu. Miał wszczepioną endoprotezę stawu biodrowego.

(dowód: dokumentacja medyczna, k. 36-39)

T. K. niemal do śmierci poruszał się samodzielnie przy pomocy laski, chodził na spacery, rozmawiał z sąsiadami.

(dowód: zeznania świadka B. B., płyta CD k. 126, zeznania świadka Z. F., płyta CD k. 126, zeznania świadka E. L., płyta CD k. 126)

We wniosku o przyznanie dodatku osłonowego z 9 marca 2022 roku T. K. wskazał, że mieszka sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.

(dowód: wniosek o przyznanie dodatku osłonowego, k. 63-68)

W okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2022 roku zużycie wody w przedmiotowym lokalu wynosiło 8 m ³.

(dowód: rozliczenie wody, k. 33-34)

W dniu 23 stycznia 2023 roku T. K. zmarł.

(okoliczność bezsporna ustalona w oparciu o odpis skrócony aktu zgonu k. 12)

Powód K. K. jest synem T. K..

(okoliczności bezsporne ustalone w oparciu o odpis skrócony aktu urodzenia, k. 13)

W latach 2001-2020 powód pracował w Wielkiej Brytanii, gdzie m.in. prowadził działalność gospodarczą.

(dowód: przesłuchanie powoda, płyta CD k. 126, zeznania świadka B. B., płyta CD k. 126)

W lokalu przy ul. (...) w G. powód jest zameldowany od urodzenia.

(dowód: zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały, k. 17)

Po powrocie do Polski powód opiekował się ojcem.

(dowód: przesłuchanie powoda, płyta CD k. 126, zeznania świadka Z. F., płyta CD k. 126, zeznania świadka E. L., płyta CD k. 126)

Od 20 lat powód pozostaje w związku partnerskim z A. S.. Para ma troje dzieci. Partnerka powoda jest właścicielką stanowiącego odrębną nieruchomość lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) o powierzchni 65,53 m ², składającego się z trzech izb.

(dowód: wydruk aktualnej treści księgi wieczystej nr (...), k. 70-73, przesłuchanie powoda, płyta CD k. 126, zeznania świadka B. B., płyta CD k. 126)

We wnioskach o przyznanie dodatku osłonowego z 9 marca 2022 roku A. S. wskazywała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z powodem. Z kolei, we wnioskach o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na okres 2021/2022, 2022/2023 wymieniła powoda jako członka rodziny.

(dowód: wniosek o przyznanie dodatku osłonowego, k. 74-79, wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, k. 80-87, 89-decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, k. 88)

W dniu 1 lutego 2023 roku powód złożył w Wydziale Spraw (...) Urzędu Miasta G. wniosek o wstąpienie w stosunek najmu po zmarłym ojcu. We wniosku powód wskazał, że zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od urodzenia.

Pismem z dnia 28 kwietnia 2023 roku pozwana wskazała, że przeprowadzone przez nią postępowanie nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, że powód zamieszkiwał ze swoim ojcem do chwili jego śmierci i tym samym nie ma podstaw, aby potwierdzić uprawnienia powoda do przedmiotowego lokalu.

(okoliczności bezsporne ustalone w oparciu o: wniosek powoda, k. 58, pismo pozwanej z dnia 28 kwietnia 2023r., k. 14-15)

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów, dowodu z zeznań świadków B. B., Z. F. i E. L., a także dowodu z przesłuchania powoda.

Oceniając zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy Sąd nie dopatrzył się żadnych podstaw do kwestionowania wiarygodności i mocy dowodowej dokumentów wymienionych w ustaleniach stanu faktycznego. Dokumenty w postaci odpisów aktów stanu cywilnego czy odpisu z księgi wieczystej mają charakter dokumentów urzędowych, które zgodnie z art. 244 k.p.c. korzystają z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą wyrażonych w nich oświadczeń, czego żadna ze stron nie kwestionowała w trybie art. 252 k.p.c. W przypadku pozostałych przedłożonych przez strony dokumentów mających charakter dokumentów prywatnych w postaci umowy najmu, rozliczeń, wniosków o przyznanie świadczeń czy oświadczeń Sąd również nie znalazł podstaw do odmowy przyznania im waloru autentyczności, tym bardziej, że strony nie zgłaszały w tym względzie żadnych zarzutów.

Za wiarygodne Sąd uznał również zeznania świadków. W ocenie Sądu wszyscy troje świadkowie zeznawali szczerze, zgodnie ze swoją najlepszą wiedzą, a ich zeznania są wewnętrznie spójne i nie budziły żadnych wątpliwości w świetle zasad doświadczenia życiowego czy logicznego rozumowania. Mimo, że świadkowie podpisali dołączone do pozwu oświadczenie, że powód stale zamieszkiwał z ojcem do momentu jego śmierci, ich zeznania nie mogą w żadnym stopniu zostać uznane za stronnicze. Żadna z wymienionych powyżej osób nie usiłowała w swoich zeznaniach kreować obrazu powoda jako stałego mieszkańca lokalu przy ul. (...).

Natomiast w znacznej części Sąd odmówił przyznania waloru wiarygodności zeznaniom powoda. W ocenie Sądu co do okoliczności zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu do chwili śmierci najemcy zeznania te są sprzeczne z innymi dowodami zebranymi w niniejszej sprawie i budzą uzasadnione wątpliwości w świetle zasad doświadczenia życiowego czy nawet logicznego rozumowania. Przede wszystkim nie sposób dać wiary zeznaniom powoda, iż mimo tego, że od dwóch dekad pozostaje w nieformalnym związku z A. S. i ma z nią troje dzieci, to nie zamieszkuje wspólnie z rodziną w lokalu stanowiącym własność partnerki. Z okoliczności sprawy nie wynika, aby konkubenci pozostawali w konflikcie, wręcz przeciwnie, w swoich zeznaniach powód nazywał A. S. „partnerką”, co świadczy jednoznacznie o tym, że nadal pozostaje z nią w nieformalnym związku, a także wskazywał na poprawne relacje pomiędzy konkubentami. A. S. pomagała w opiece nad ojcem powoda, a we wnioskach o przyznanie świadczeń rodzinnych każdorazowo wskazywała powoda jako członka rodziny. T. K. z kolei używał w stosunku do partnerki powoda określenia „synowa”. W tym stanie rzeczy zupełnie nieprzekonujące są twierdzenia powoda o możliwości pogorszenia relacji z partnerką, co miało stanowić główny motyw zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Każdy związek, nawet sformalizowany może się rozpaść, jednak z zeznań powoda nie wynika, aby w tym przypadku istniały jakiekolwiek podstawy uzgadniające obawy powoda. Wręcz przeciwnie powód wskazywał, że pozostaje ze swoją w dwudziestoletnim związku nieformalnym, co świadczy o jego trwałości i stabilności. W ocenie Sądu, przedstawiona przez powoda argumentacja została wykreowana jedynie na potrzeby niniejszego postępowania. Nadto, nie zasługują na wiarę zeznania powoda odnośnie motywów wskazania we wniosku o przyznanie dodatku osłonowego, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z A. S.. Powód twierdził, że ojciec również chciał we wniosku wskazać go jako osobę, z którą wspólnie zamieszkuje, jednak powód mu to odradził, gdyż wniosek jego partnerki został złożony wcześniej. Zeznania powoda budzą jednak istotne wątpliwości. Jak bowiem słusznie zauważyła strona pozwana oba wnioski są wypisane przez tę samą osobę, o czym świadczy charakter pisma. Nadto, wnioski te zostały złożone jednocześnie i zarejestrowane pod kolejnymi numerami.

Podstawę prawną powództwa stanowił przepis art. 691 § 1 i 2 k.c. Jak stanowi art. 691 § 1 k.c. w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Z kolei wedle art. 691 § 2 k.c. osoby wymienione w § 1 wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci.

Przechodząc do szczegółowych rozważań należy wskazać, że nie ulega wątpliwości, że powód będący synem najemcy należy do ustawowego kręgu osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego po zmarłym najemcy, niemniej nie jest to wystarczające do uwzględnienia powództwa. W świetle art. 691 k.c. podstawową przesłanką wstąpienia w stosunek najmu jest bowiem stałe zamieszkiwanie z najemcą do chwili jego śmierci. Jak podkreśla się w judykaturze stałe zamieszkiwanie z najemcą osoby mu bliskiej oznacza ześrodkowanie przez tę osobę całej swej działalności życiowej w lokalu najemcy, tak by zajmowany przez tę osobę lokal stanowił jej centrum życiowe (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 października 1997r., I CKN 90/97, Lex nr 811810, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2000r., I CKN 40/99, Lex nr 811808). Należy zgodzić się również z poglądem prawnym wyrażonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 maja 1980r., III CRN 61/80, Monitor Prawniczy 1994/9/273, iż przez stałe zamieszkanie, stanowiące przesłankę nabycia praw najmu na podstawie art. 691 k.c., należy rozumieć zamieszkiwanie w konkretnym mieszkaniu, w określonej miejscowości z zamiarem stałego pobytu, wyrażonym przez to, że w tym mieszkaniu i tej miejscowości skupia się życie osobiste i działalność osoby bliskiej najemcy. Z reguły nie będzie stanowić stałego zamieszkania pobyt osoby bliskiej w celu udzielenia doraźnej, choć nawet dłużej trwającej pomocy najemcy mieszkania. Zaznaczyć należy również, że przepis art. 691 § 2 k.c. odnosi się do zamieszkiwania w znaczeniu stałego przebywania w określonym lokalu (zob. K. Pietrzykowski (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, Warszawa, 2005, s. 449-450; J. Jezioro (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. E. Gniewka, Warszawa, 2006, s. 1103).

Zważyć należy, iż w przedmiotowej sprawie strona pozwana kwestionowała fakt wspólnego zamieszkiwania powoda z najemcą do chwili jego śmierci, wskazując m.in., że z treści wniosków o świadczenia socjalne składane przez najemcę oraz partnerkę powoda wynika, że T. K. w przedmiotowym lokalu zamieszkiwał sam i prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zdaniem Sądu przedstawiona przez Gminę argumentacja zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim – jak już wskazano przy okazji oceny dowodów – powód od 20 lat pozostaje w nieformalnym związku z A. S., a jego partnerka jest wyłączną właścicielką lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w G.. Konkubenci mają trójkę małoletnich dzieci. W świetle zasad doświadczenia życiowego należało zatem uznać, że powód już wiele lat temu usamodzielnił się i zamieszkuje z rodziną, a nie sam. Powyższe jest o tyle uzasadnione, że w toku niniejszego postępowania powód nie przedstawił tak naprawdę żadnego logicznego powodu, dla którego miałby zamieszkiwać osobno.

Nadto, o tym, że powód nie zamieszkiwał stale w przedmiotowym lokalu świadczy treść wniosków o przyznanie dodatku osłonowego. Pozwana przedłożyła do akt niniejszego postępowania wnioski z dnia 9 marca 2022 roku złożone zarówno przez najemcę (ojca powoda), jak i partnerkę powoda. We wniosku złożonym przez T. K. wskazano, że wnioskodawca zamieszkuje sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, natomiast we wniosku złożonym przez partnerkę powoda wskazano, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z powodem. Zważyć należy, iż art. 2 ust. 14 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 759) odsyła do art. 411 ust. 10j-10o oraz 10r ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2022 r. poz. 2556 i 2687). Zgodnie z ust. 10j powołanego przepisu gospodarstwo domowe tworzą:

1) osoba fizyczna, o której mowa w ust. 10g, samotnie zamieszkująca i gospodarująca (gospodarstwo domowe jednoosobowe), albo

2) osoba fizyczna, o której mowa w ust. 10g, oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).

Zważywszy na treść powyższej definicji oraz fakt, iż oba oświadczenia zostały złożone rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, należało uznać, że powód pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym z partnerką, a nie ojcem.

Dalej, należy wskazać, że wersja powoda o stałym zamieszkiwaniu w przedmiotowym lokalu nie znajduje potwierdzenia w świetle zeznań świadków. B. B. zeznała, że widuje powoda częściej dopiero w ostatnim czasie (kontakty te były związane z zalaniem mieszkania), wcześniej widywała go rzadko. Świadek miała wiedzę, że powód przebywał przez długi czas w Wielkiej Brytanii. Inny z przesłuchanych świadków, Z. F. zeznał, że widywał powoda raz na 2-3 miesiące. W rozmowach z ojcem powoda temat jego zamieszkiwania w spornym lokalu w ogóle się nie przewijał. Świadek kojarzył wizyty powoda z opieką nad ojcem. Świadek E. L. również miała wiedzę, że powód opiekował się ojcem, pomagał mu przy powrotach ze spacerów.

Z zeznań świadków wynika, że do swojej śmierci T. K. – mimo licznych schorzeń – był dość samodzielny, poruszał się o własnych siłach z pomocą laski, często spacerował, rozmawiał z sąsiadami, nie był obłożnie chory. Zatem nie było tak, że wymagał całodobowej opieki ze strony osób trzecich i w związku z tym konieczna była ciągła obecność powoda w lokalu. Powód raczej odwiedzał ojca i pomagał mu w czynnościach dnia codziennego, co na marginesie, uznać należy za słuszne i uzasadnione nadto przepisami prawa rodzinnego (art. 87 krio). Jak wskazuje się w orzecznictwie nie stanowi jednak stałego zamieszkania pobyt osoby bliskiej w celu udzielania doraźnej, choć nawet dłużej trwającej pomocy najemcy mieszkania (zob. wyrok SN z 6 maja 1980 r., III CRN 61/80, MoP 1994, Nr 9, s. 273; wyrok SN: z 8 stycznia 1976 r., I CR 926/75, OSP 1977, Nr 11, poz. 193; z 13 lutego 1976 r., I CR 930/75, OSN 1977, Nr 1, poz. 5; z 15 października 1984 r., I CR 309/84, OSN 1985, Nr 8, poz. 113).

Podkreślić także należy, iż o stałym zamieszkiwaniu powoda w lokalu nie może świadczyć fakt rzekomego partycypowania w opłatach za utrzymanie lokalu. Z przedstawionego wykazu obrotów nie wynika, kto dokonywał poszczególnych wpłat, a dopiski na tym dokumencie najpewniej pochodzą od powoda, a zatem nie stanowią wiarygodnego dowodu na ww. okoliczność. Zresztą, nawet gdyby uznać, że powód dokonywał wpłat w deklarowanych kwotach, to w żaden sposób nie świadczy o tym, że zamieszkiwał w lokalu. Część wpłat została dokonana w okresie, gdy centrum życiowe powoda znajdowało się w Wielkiej Brytanii. Nadto, wpłaty te mogły stanowić formę realizacji obowiązku alimentacyjnego wobec starszego i schorowanego ojca, w celu przeciwdziałania utracie przez niego dachu nad głową. Nie ulega wątpliwości, że finansowa forma pomocy jest dość często stosowana w relacjach pomiędzy dorosłymi dziećmi i rodzicami w podeszłym wieku.

Dalej, co zauważyła strona pozwana, na fakt zamieszkiwania powoda w spornym lokalu nie wskazuje zużycie wody. Z dołączonego do pozwu dokumentu rozliczeniowego wynika, że w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2022 roku zużycie wody w przedmiotowym lokalu wynosiło 8 m ³, przy czym średnie miesięczne zużycie wody w gospodarstwie dwuosobowym wynosi w granicach 5-6 m ³.

Bez znaczenia pozostaje fakt, iż powód od dziecka jest zameldowany w spornym lokalu na pobyt stały, gdyż materialnoprawną przesłanką uwzględnienia powództwa wytoczonego na podstawie art. 691 k.c. jest wspólne zamieszkiwanie osoby razem z najemcą, a więc określony stan faktyczny, a nie stan prawny wynikający z treści decyzji administracyjnej o zameldowaniu (zob. wyrok SN z 29 września 1998 r., II CKN 910/97, niepublikowany). Zresztą, należy zauważyć, że powód był zameldowany na pobyt stały, także wówczas, gdy jego centrum życiowe znajdowało się za granicą. Powyższa okoliczność najdobitniej świadczy o tym, że fakt zameldowania ma się nijak do zamieszkiwania w danym lokalu.

Wszystkie powyższe okoliczności – zdaniem Sądu – świadczą o tym, że centrum życiowe powoda do chwili śmierci najemcy nie znajdowało się w przedmiotowym lokalu. Zważywszy, iż powód posiada rodzinę, należało uznać, że jego działalność życiowa była raczej ześrodkowana w miejscu zamieszkiwania rodziny, a więc w lokalu przy ul. (...).

W związku z tym, na podstawie art. 691 § 1 i 2 k.c. a contrario powództwo podlegało oddaleniu.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. i zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy zasądził od przegrywającego niniejszy spór powoda na rzecz pozwanej kwotę 900 zł, co stanowi opłatę za czynności fachowego pełnomocnika pozwanego, stosownie do § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Nadto, Zgodnie z art. 98 § 1 ¹ k.p.c. od przyznanych kosztów procesu Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się postanowienia do dnia zapłaty.