Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Gdańsk, 14 października 2025 roku

Sąd Okręgowy w Gdańsku, VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Joanna Wojnicka-Blicharz

Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Jabłońska

po rozpoznaniu 30 września 2025 roku w Gdańsku na rozprawie

sprawy B. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w(...)

z udziałem R. B.

o należności składkowe, przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania płatnika R. B.

na skutek odwołania B. B. od decyzji z dnia 6 maja 2024 r. znak: (...) oraz od decyzji z 5 czerwca 2025

I.  umorzyć postępowanie w zakresie odwołania od decyzji z 6 maja 2024 roku znak (...) w części i w zakresie zmiany tej decyzji decyzją z 5 czerwca 2024 roku;

II.  oddala odwołania w pozostałym zakresie;

III.  zasądza od skarżącej B. B. na rzecz pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. kwotę 900 /dziewięćset/ złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty.

sędzia Joanna Wojnicka-Blicharz

Sygn. akt VII U 1631/24

UZASADNIENIE

B. B. wniosła odwołania od decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia 06 maja 2024 r. (znak (...), nr (...)) zmienionej następnie decyzją z dnia 05 czerwca 2024 r. (znak (...), nr (...)), którymi organ stwierdził, że R. B. jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, określił wysokość tego zadłużenia oraz stwierdził, że odpowiedzialność za zadłużenie obejmuje majątek odrębny R. B. oraz majątek wspólny płatnika składek R. B. i jego małżonki – B. B., wnosząc o ich uchylenie lub umorzenie postępowania. Skarżąca podniosła, że nic nie wiedziała o zadłużeniu małżonka, ani o problemach finansowych związanych z prowadzoną przez niego działalnością pod nazwą (...) s.c. Skarżąca podniosła, że ZUS nie kierował do niej w tej sprawie żadnych pism i ponagleń o uregulowanie składek, stąd też uważa, że nie może podnosić kosztów upomnień, a także, że prawdopodobnie ZUS kierował korespondencję na niewłaściwy adres, bowiem adres R. B. ul. (...) od wielu lat nie jest ani jej adresem zameldowania, ani zamieszkania. Nadto, skarżąca wskazała, że nie mieszka z R. B., ani nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, a od lipca 2012 r. posiadają rozdzielność majątkową.

W odwołaniu od decyzji zmieniającej z dnia 05 czerwca 2024 r. skarżąca dodatkowo podniosła zarzut przedawnienia należności objętych tą decyzją (k. 3-4 oraz k. 26-27)

W odpowiedzi na odwołania pozwany organ rentowy wniósł o ich oddalanie oraz zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych wraz z należnymi odsetkami (k. 7-8 oraz k. 33-34).

W dniu 13 września 2024 r. sprawy z odwołań B. B. o decyzji z dnia 06 maja 2024 r. oraz z dnia 05 czerwca 2024 r. zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia (k. 44)

Uczestnik R. B. poparł stanowisko skarżącej (k. 74).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Płatnik R. B. (NIP (...), REGON (...)) od 2006 r. do 30 stycznia 2013 r. prowadził działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą (...), (...) s.c. ( (...) s.c.) NIP (...)

Działalność była prowadzona w G. na ul. (...).

okoliczności bezsporne: nadto – informacje z rejestru REGON dostępne na stronie internetowej https://wyszukiwarkaregon.stat.gov.pl/appBIR/index.aspx

W dokumencie ZUS ZFA z 28 lutego 2012 r. jako adres siedziby płatnika i adres do korespondencji R. B. podał ul. (...) w G., jako adres zamieszkania G. ul. (...).

Następnie jako adres zamieszkania płatnik wskazywał ul. (...) w G., a obecnie jego adresem jest ul. (...) w G..

Okoliczności bezsporne, nadto: druk ZUS ZFA z 28.12.2012 r. - nienumerowana karta akt egzekucyjnych, zpo odbieranej korespondencji w aktach egzekucyjnych (karty nienumerowane)

R. B., mimo ciążącego na nim obowiązku nie opłacał w terminie i w prawidłowej wysokości składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy w związku z czym zadłużenie z tego tytułu na dzień 06 maja 2024 r. wyniosło 58.086,19 zł, w tym:

- na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca 2010 r. do stycznia 2013 r.: składki - 15.949,83 zł, odsetki - 20.224,00 zł oraz koszty upomnienia – 200,59 zł,

- na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2009 r. do stycznia 2013 r.: składki – 7.684,83 zł, odsetki – 9.958,00 zł oraz koszty upomnienia – 228,80 zł,

- na Fundusz Pracy za okres od marca 2010 r. do stycznia 2013 r.: składki – 71.572,59 zł, odsetki – 2.030,00 zł oraz koszty upomnienia – 237,55 zł,

Dowód: zestawienie składek - załącznik do decyzji z 06.05.2024 r. k. 16-18 akt ZUS r

W związku z nieopłaceniem składek ZUS podjął czynności zmierzające do przymusowej egzekucji należności z rachunku bankowego płatnika w Banku (...).

W dniu 30 grudnia 2009 r. organ wystawił upomnienia dotyczące należności za sierpnia do listopada 2009 (doręczone 05 stycznia 2010 r.), a następnie w dniu 21 kwietnia 2010 r. tytuły wykonawcze dotyczące należności za ten okres, które płatnik odebrał w dniu 26 kwietnia 2010 r. pod adresem w G. na ul. (...).

W dniu 08 października 2010 r. ZUS wystawił tytuły wykonawcze dotyczące należności za okres od grudnia 2009 r. do lutego 2010 r. które zostały odebrane pod adresem w G. na ul. (...) w dniu 19 października 2010 r. przez pełnoletnią osobę, która zobowiązała się do oddania przesyłki adresatowi.

W dniu 19 października 2011 r. organ wystawił upomnienia dotyczące należności za marca 2010 r. do lipca 2011 r., a następnie w dniu 30 listopada 2011 r. tytuły wykonawcze dotyczące należności za ten okres, które zostały wysłane na adres w G. na ul. (...) i nie zostały podjęte przez płatnika.

Pismem z dnia 19 stycznia 2012 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w G. poinformował płatnika, ZUS i Bank (...) o przejęciu łącznego prowadzenia egzekucji wobec R. B. w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej.

W dniu 21 listopada 2011 r. organ wystawił upomnienia dotyczące należności za sierpień i wrzesień 2011 r., a następnie w dniu 31 stycznia 2012 r. tytuły wykonawcze dotyczące należności za ten okres, które zostały wysłane na adres w G. na ul. (...) i zostały podjęte przez płatnika.

W dniu 23 stycznia 2012 r. organ wystawił upomnienia dotyczące należności za październik i listopad 2011 r., a następnie w dniu 29 marca 2012 r. tytuły wykonawcze dotyczące należności za ten okres, które zostały wysłane na adres w G. na ul. (...) i zostały podjęte przez płatnika w dniu 05 kwietnia 2012 r.

W dniu 06 lutego 2012 r. organ wystawił upomnienie dotyczące należności za grudzień 2012 r., a następnie w dniu 24 kwietnia 2012 r. tytuł wykonawczy dotyczące należności za ten okres, który został wysłany na adres w G. na ul. (...) i zostały podjęte przez płatnika w dniu 17 maja 2012 r.

W dniu 05 marca 2012 r. organ wystawił upomnienia dotyczące należności za styczeń 2012 r., a następnie w dniu 28 maja 2012 r. tytuły wykonawcze dotyczące należności za ten okres, które zostały wysłany na adres w G. na ul. (...) i zostały podjęte przez płatnika w dniu 05 czerwca 2012 r.

W dniu 04 lipca 2012 r. organ wystawił upomnienia dotyczące należności miesiące od lutego do kwietnia 2012 r., a następnie w dniu 28 września 2012 r. tytuły wykonawcze dotyczące należności za ten okres, które zostały wysłany na adres w G. na ul. (...).

W związku ze zbiegiem egzekucji sądowej prowadzonej przeciwko dłużnikowi R. B. z egzekucją administracyjną, prowadzoną z wynagrodzenia za pracę w (...) sp. z o.o. w G., postanowieniem Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt VII Co 4858/12 do prowadzenia dalszej egzekucji został wyznaczony Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Gdyni J. B..

W dniu 19 lutego 2013 r. organ wystawił upomnienia dotyczące należności od sierpnia do listopada 2012 r., a następnie w dniu 14 marca 2013 r. tytuły wykonawcze dotyczące należności za ten okres, które zostały wysłany na adres w G. na ul. (...) i zostały podjęte przez dorosłego domownika.

W dniu 13 marca 2013 r. organ wystawił upomnienia dotyczące należności od grudnia 2012 r. do stycznia 2013 r., a następnie w dniu 08 kwietnia 2013 r. tytuły wykonawcze dotyczące należności za ten okres, które zostały wysłany na adres w G. na ul. (...) i zostały w dniu 18 kwietnia 2013 r. odebrane przez B. B. (na podstawie pełnomocnictwa pocztowego nr (...)).

W dniu 02 maja 2013 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Gdyni J. B. zajął wierzytelności na rachunku bankowym płatnika w (...) Bank S.A. oraz należne od Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G., a w dniu 24 czerwca 2013 wierzytelności na rachunku bankowym płatnika w (...) Bank S.A. i w (...).

W dniu 23 stycznia 2014 r. organ wystawił tytuły wykonawcze dotyczące należności za maj i czerwiec 2012 r., które zostały wysłane na adres w G. na ul. (...) i zostały w dniu 19 lutego 2014 r. odebrane przez płatnika.

W dniu 08 grudnia 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wszczął postepowanie w sprawie określenia zadłużenia R. B. na ubezpieczenia społeczne za lipiec 2012 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2009 r. do lipca 2012 r. i Fundusz Pracy za lipiec 2012 r. Zawiadomienie skierowane na adres na ul. (...) w G. w imieniu płatnika (na podstawie pełnomocnictwa pocztowego) odebrał w dniu 15 grudnia 2016 r. Z. B..

Decyzją z dnia 27 stycznia 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych określił zadłużenie R. B. na ubezpieczenia społeczne za lipiec 2012 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2009 r. do lipca 2012 r. i Fundusz Pracy za lipiec 2012 r. Decyzję w imieniu płatnika (na podstawie pełnomocnictwa pocztowego) odebrał w dniu 09 lutego 2017 r. Z. B. (pod adresem na ul. (...) w G.).

W dniu 22 marca i 19 grudnia 2017 r. organ rentowy wystawił tytuły egzekucyjne dotyczące należności odsetkowych, które płatnik pod adresem na ul. (...) w G. odebrał w dniu 03 stycznia 2018 r. które skierował do egzekucji ze środków na rachunku w Banku (...) oraz należności podatkowych w Pierwszym Urzędzie Skarbowym

Postanowieniem z dnia 14 listopada 2018 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Gdyni J. B. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko R. B. na wniosek ZUS na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora ZUS z dnia 28.09.2012 r. wobec jego bezskuteczności.

Pismem z dnia 09 marca 2022 r. Bank (...) poinformował ZUS o braku możliwości zajęcia z dnia 19 grudnia 2017 r.

Dowód: akta egzekucyjne (karty nienumerowane): upomnienia i tytułu egzekucyjne wraz z zpo, pismo Naczelnika Drugiego US w G. z 19.01.2012 r., pisma Banku (...) w odpowiedzi na zajęcia Z 28.04.2010 r., 10.02.2012, 14.02.2012, 30.03.2012, 12.04.2012, 14.06.2012, 01.08.2012 r., 20.09.2012, 9.11.2012, 04.12.2012, 27.03.2012, 25.04.2013, 08.07.2013, 06.08.2013, 14.08.2013, 03.07.2014, 21.07.2014, 11.08.2014, 22.11.2014, 24.09.2015, 11.03.2016, 30.06.2016, z 09.03.2022 r., pisma A. Bank w odpowiedzi na zajęcia z 19.04.2013, 12.06.2013 r., ZUS ZFA z 28.02.2012, wniosek ZUS o rozstrzygnięcie zbiegu z 07.09.2012 r. i z 10.10.2012 r., postanowienie SR w Gdyni z 12.11.2012 r. w sprawie VII Co 4858/12, wniosek egzekucyjny z 04.04.2013 r., wezwanie do zapłaty z 02.05.2013, zajęcie wierzytelności z 02.05.2013 r., zawiadomienie o egzekucji łącznej z 02.05.2013 r., zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z 24.06.2013, wniosek o wydanie postanowienia o łacne prowadzenie egzekucji z 14.07.2015 r. i z 14.07.2016 r., zajęcie wierzytelności z 11.09.2015 r., zawiadomienie o wszczęciu postepowania w sprawie zaległości z 08.12.2016 r., zawiadomienie o zakończeniu postępowania z 29.12.2016 r., decyzja o wysokości zaległości z 27.01.2017 r., zajęcie wierzytelności z 12.09.2018 r., wysłuchanie wierzyciela i dłużnika przed umorzeniem postępowania z 11.010.2018 r., postanowienie o umorzeniu postepowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych 28.09.2012 r.

W dniu 17 maja 2024 r. R. B. zawarł z ZUS umowę nr (...) o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek. Układem ratalnym zostały objęte należności: na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od czerwca 2010 r. do stycznia 2012 r. i od maja 2012 r. do stycznia 2013 r. w łącznej kwocie 36.109,42 zł (w tym 15.949,83 zł tytułem składek, 19.959,00 zł tytułem odsetek i 200,59 zł tytułem kosztów upomnienia), na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za listopad 2009 i okresy od marca 2010 r. do września 2011 r., od listopada 2011 r. do stycznia 2012 r., od maja 2012 r. do stycznia 2013 r. w łącznej kwocie 17.744,63 zł (w tym 7.684,83 zł tytułem składek, 9.831,00 zł tytułem odsetek i 228,80 zł tytułem kosztów upomnienia), na Fundusz Pracy za okres od marca 2010 r. do stycznia 2012 r. i od maja 2012 r. do stycznia 2013 r. w łącznej kwocie 3.815,14 zł (w tym 1.572,59 zł tytułem składek, 2.005,00 zł tytułem odsetek i 237,55 zł tytułem kosztów upomnienia). Harmonogram spłat został ustalony na okres od 10 czerwca 2024 r. do 20 maja 2025 r.

Dowód: kopia umowy ratalnej z 17.05.2024 r. k. 28-31

B. B. i R. B. są małżeństwem od 2004 r. i w ich małżeństwie początkowo obowiązywał ustrój wspólności małżeńskiej.

B. B. cały czas mieszka w G. na ul. (...).

W dniu 09 lipca 2012 r. B. B. i R. B. przed notariuszem zwarli umowę majątkową małżeńską na mocy której wyłączyli wspólność ustawowa małżeńską i ustanowili ustrój rozdzielności majątkowej

Okoliczności bezsporne, nadto: kopia aktu notarialnego z 09.07.2012 r. sporządzonego przez notariusza H. W. Rep.(...), zeznania B. B. k. 102 protokół elektroniczny k. 104 (00:05:16-00:14:46)

W dniu 14 marca 2024 r. organ rentowy wszczął postępowanie w sprawie określenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy R. B. również w zakresie objęcia odpowiedzialnością za te należności małżonka płatnika.

Ani płatnik, ani B. B. nie zajęli stanowiska w sprawie.

W dniu 18 kwietnia 2024 r. ZUS zawiadomił o zakończeniu postępowania, a następnie w dniu 06 maja 2024 r. wydał decyzję, którą stwierdził, że R. B. jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy oraz że odpowiedzialność za zadłużenie obejmuje majątek odrębny R. B. oraz majątek wspólny płatnika składek R. B. i jego małżonki – B. B., a zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydanie decyzji wynosi łącznie 58.086,19 zł, w tym:

- na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca 2010 r. do stycznia 2013 r.: składki - 15.949,83 zł, odsetki - 20.224,00 zł oraz koszty upomnienia – 200,59 zł,

- na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2009 r. do stycznia 2013 r.: składki – 7.684,83 zł, odsetki – 9.958,00 zł oraz koszty upomnienia – 228,80 zł,

- na Fundusz Pracy za okres od marca 2010 r. do stycznia 2013 r.: składki – 71.572,59 zł, odsetki – 2.030,00 zł oraz koszty upomnienia – 237,55 zł.

W związku z przedłożeniem przez B. B. umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 09 lipca 2012 r. o zniesieniu między nią, a R. B. wspólności majątkowej małżeńskiej decyzją z dnia 05 czerwca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zmienił decyzję z dnia 06 maja 2025 r. w ten sposób, że stwierdził, że zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę liczonymi na dzień wydania decyzji wynosi łącznie 42.346,43 zł, w tym:

- na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca 2010 r. do maja 2012 r.: składki – 10.974,72 zł, odsetki – 14.705,00 zł oraz koszty upomnienia – 174,19 zł,

- na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2009 r. do maja 2012 r.: składki – 5.641,25 zł, odsetki – 7.706,00 zł oraz koszty upomnienia – 202,40 zł,

- na Fundusz Pracy za okres od marca 2010 r. do maja 2012 r.: składki – 1.158,72 zł, odsetki – 1.573,00 zł oraz koszty upomnienia – 211,15 zł,

W uzasadnieniu decyzji wskazano, ze nadal na koncie płatnika widnieje zadłużenie za okres od listopada 2009 r., jednak B. B. ponosi odpowiedzialność za zobowiązania swojego męża jedynie w okresie kiedy istniała wspólność majątkowa małżeńska tj. od listopada 2009 r. do maja 2012 r.

dowód: akta ubezpieczeniowe ZUS - zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 14.03.2024 r. k. wraz z zpo k. 3-5, zawiadomienie o zakończeniu postępowania z dnia 18.04.2024 r. wraz z zpo k. 7-10, decyzja z 06.05.2024 r. k. 11-15, decyzja zmieniająca z 05.06.2024 r. k. 16-20

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach pozwanego organu rentowego, w tym w aktach egzekucyjnych oraz zeznania B. B. w charakterze strony.

Zgromadzone dokumenty nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania co do ich prawdziwości i rzetelności. Sąd również nie znalazł podstaw do podważenia jej wiarygodności z urzędu.

Sąd oparł się na informacjach wynikających z systemu informatycznego ZUS, gdyż zgodnie z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych informacje te są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym z zakresu ubezpieczeń społecznych i korzystają z waloru dowodu z dokumentu urzędowego, czyli w myśl art. 244§1 k.p.c. stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone.

Zeznaniom B. B. Sąd dał wiarę w znacznej części, odmówił im wiary jedynie co do tego, że nie miała wiedzy o zadłużeniu męża z uwagi na to, że w aktach egzekucyjnych znajduje się podpisane przez nią osobiście w dniu 18 kwietnia 2013 r. zwrotne poświadczenie odbioru tytułów wykonawczych dotyczących należności składkowych objętych zaskarżoną decyzją, które skarżąca odebrała w imieniu męża na podstawie pełnomocnictwa pocztowego, które poddaje wątpliwość jej wersję wydarzeń, przy czym kwestia świadomości współmałżonka o istnieniu zadłużenia składkowego ciążącego na drugim małżonku, czy też jej braku, w przypadku istnienia wspólności majątkowej małżeńskiej, pozostaje bez wpływu na dokonane ustalenia faktyczne, bowiem nie stanowi ona przesłanki warunkującej możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zadłużenie składkowe małżonka.

W pierwszej kolejności sąd umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji z dnia 06 maja 2024 r. w zakresie rozstrzygniętym decyzją z dnia 05 czerwca 2024 r. znak (...).

Stosownie bowiem do treści art. 477(13)§1 k.p.c., zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd - przez wydanie decyzji uwzględniającej w całości lub w części żądanie strony - powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części. Poza tym zmiana lub wykonanie decyzji lub orzeczenia nie ma wpływu na bieg sprawy.

W niniejszej sprawie organ rentowy decyzją z dnia 05 czerwca 2024 r. uwzględnił fakt, że w dniu 09 lipca 2012 r. strony zawarły umowę majątkową małżeńską wprowadzając tym samym rozdzielność majątkowo, ograniczając współodpowiedzialność skarżącej za zaległości składkowe męża powstałe do tej daty, dlatego też w tym zakresie wydanie wyroku było zbędne i zaszła podstawa do zastosowania dyspozycji art. 477(13)§1 k.p.c. i umorzenia postępowania w tej części, o czym orzeczono w punkcie I wyroku.

W pozostałym zakresie odwołania nie zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 12 ust. 1 Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. (Dz.U.2025.350 t.j.), dalej: ustawa systemowa, osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej oraz osoby z nimi współpracujące podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu.

Stosowanie zaś do treści art. 46 ust. 1 ustawy systemowej płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy.

Według art. 32 cytowanej ustawy do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

W świetle znajdującego odpowiednie zastosowanie na mocy art. 31 i 32 ustawy systemowej przepisu art. 26 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2025.111 t.j.) podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki.

W myśl art. 29 § 1 tej ustawy w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność za zobowiązania powstałe w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej obejmuje majątek odrębny dłużnika oraz majątek wspólny płatnika i jego małżonka.

W art. 29 ordynacji podatkowej, stosowanego odpowiednio, mowa zatem o odpowiedzialności płatnika składek. W art. 26 powołanej ustawy wskazano, że płatnik odpowiada całym swoim majątkiem, zaś w art. 29 doprecyzowano, że odpowiedzialność ta obejmuje majątek odrębny płatnika oraz majątek wspólny płatnika i jego małżonka.

W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26 obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem:

1) zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej;

2) zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu;

3) ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka;

4) uprawomocnienia się orzeczenia sądu o separacji".

Z literalnego brzmienia przypisu wynika wprost, że płatnik składek odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek, a jeśli nie wywiązuje się ze swoich obowiązków to wówczas odpowiedzialność rozciąga się na majątek odrębny podatnika oraz obejmuje majątek wspólny małżonków. Odpowiedzialność ta obejmuje zobowiązanie płatnika składek, istniejące do momentu zawarcia umowy o wyłączeniu lub ograniczeniu ustawowej współwłasności majątkowej. Oznacza to, że za wcześniejsze zobowiązania dłużnika odpowiada na równi z nim małżonek (lub były małżonek) jeżeli w dniu powstania zobowiązana istniała pomiędzy małżonkami wspólność majątkowa małżeńska. Przedmiotem odpowiedzialności są rzeczy wchodzące do majątku wspólnego przed dniem zawarcia majątkowej umowy pomimo, że w momencie egzekucji są już składnikiem majątku osobistego małżonka.

A zatem małżonek dłużnika nie ponosi odpowiedzialności tylko za te zobowiązania składkowe, które powstały po dniu zawarcia umowy.

Jak wynika z okoliczności ustalonych w sprawie mąż skarżącej R. B., będąc płatnikiem składek w związku prowadzoną działalnością gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej działającej pod firmą (...), (...) s.c. ( (...) s.c.) nie dopełnił obowiązku wynikającego z powołanego art. 46 ustawy systemowej, w związku z czym posiada zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia wskazane w zaskarżonej decyzji.

Nie ulega także wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i fundusz pracy za miesiące od listopada 2009 r. do maja 2012 r. (tj. w okresie wynikającym z decyzji dnia 05 czerwca 2024 r.) powstały w trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej, a zatem małżonka dłużnika – B. B. odpowiada za zobowiązania dłużnika R. B. powstałe do momentu zawarcia umowy majątkowej o rozdzielność majątkową małżeńską, czyli do dnia 09 lipca 2012 r.

Podkreślić bowiem należy, że współmałżonek odpowiadający za zaległość składkową małżonka nie może być utożsamiany z płatnikiem. Jego zobowiązanie wynika z długu małżonka - płatnika i ograniczone jest do odpowiedzialności z majątku wspólnego. Odpowiedzialność współmałżonka za zaległość składkową małżonka (podatnika) ograniczona jest do majątku wspólnego i tam, gdzie mowa jest w Ordynacji podatkowej o majątku podatnika dotyczy to wyłącznie jego majątku odrębnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 stycznia 2006 r., II FSK 146/05, LEX nr 201455; wyrok Sądu Najwyższego z 27 sierpnia 2008 r., II CSK 130/08, LEX nr 465606; D. Krzyżanowski, Odpowiedzialność majątkiem wspólnym małżonków za przedmałżeńskie zobowiązania podatkowe oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Palestra 2012 nr 11-12, str. 68-77). Z kolei zobowiązania podatkowe wobec pozostającego w związku małżeńskim podatnika powstają w sposób określony w Ordynacji podatkowej, a zakres odpowiedzialności z tego tytułu w odniesieniu do majątku wspólnego co do zasady nie zależy od zachowania drugiego z małżonków i wynika z mocy prawa. Decydujące znaczenie ma pozostawanie w związku małżeńskim i istnienie majątkowej wspólności małżeńskiej (wyrok Sądu Najwyższego z 28 czerwca 2016 r., II UK 364/16, LEX 2107097).

Z powyższych względów całkowicie bez znaczenia dla prawidłowości zaskarżonej decyzji ma podnosząca przez skarżącą B. B. okoliczność, że nie wiedziała o zaległościach męża, bowiem nie jest to przesłanka warunkująca możliwość stwierdzenia jej współodpowiedzialności za zasłużenie składkowe, której jednak w jej przypadku jest ograniczone wyłącznie do majątku wspólnego. B. B. nie była płatnikiem, a więc nie była też stroną postepowania dotyczącego należności składkowych powstałych w związku z prowadzeniem działalności przez jej męża, zatem nie było żadnej podstawy prawnej, aby zawiadamiać ją o podejmowanych przez ZUS czynnościach zmierzających do przymusowego wyegzekwowania tych należności. Jedynie na marginesie uznać należy, że stwierdzić, że twierdzenie B. B. jakoby nie miała świadomości o zadłużeniu jest wysoce wątpliwa w sytuacji, gdy w dniu 18 kwietnia 2013 r. osobiście, na podstawie udzielonego jej przez płatnika pełnomocnictwa pocztowego nr (...), odebrała tytuły wykonawcze dotyczące należności za miesiące od grudnia 2012 r. do stycznia 2013, adresowane do R. B., w dodatku pod adresem w G. na ul. (...), gdzie jak twierdzi nigdy nie mieszkała. Fakt ten jednak jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem jak już wyższej wskazano odpowiedzialność małżonka za zaległości jest jedynie pochodną długu drugiego z małżonków, a tym samym brak świadomości istnienia tej zaległości nie jest przesłanką wyłączającą odpowiedzialność B. B. za zaległości w powstałe w okresie istnienia wspólności majątkowej małżeńskiej.

Na uwzględnienie nie zasługiwał także podniesiony przez skarżącą zarzut przedawnienia należności objętych zaskarżonymi decyzjami z uwagi na upływ 5-letniego terminu od dnia ich wymagalności.

Art. 24 ust. 4 ustawy systemowej rzeczywiście stanowi, iż należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Wyjaśnić jednak należy, iż przepis obecnym brzmieniu obowiązuje od dnia 01 stycznia 2012 r. – zaś najstarsze sporne należności pochodzą z 2009 r., podczas gdy przedawnienie należności składkowych należy oceniać według stanu prawnego, który obowiązywał w dniu upływu terminu przedawnienia, uwzględniając zdarzenia powodujące nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu tego terminu, a także podjęte działania mające wpływ na wydłużenie terminu wymagalności należności.

Do należności wcześniejszych należnych w rozpoznawanym przypadku przed grudniem 2011 r. zastosowanie znajdowała dyspozycja art. 24 ust. 4 ustawy o systemowej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r, który stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Kolejna nowelizacja art. 24 ust. 4 przywróciła stan pierwotny, powracając do koncepcji 5-letniego terminu przedawnienia- na mocy ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 nr 232, poz. 1378) z mocą obowiązywania od dnia 01 stycznia 2012 r. Na mocy art. 27 ustawy nowelizującej, zgodnie, z którą do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 41b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 01 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 01 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż do przedmiotowych należności, istotnie znajduje zastosowanie 5-letni okres przedawnienia, przy czym dla składek, których wymagalność miała miejsce do końca 2011 r. (tj. składek należnych za okresy listopada 2011 r., których płatność przypadała w grudniu 2011 r.), 5-letni termin przedawnienia powinien być liczony od dnia 01 stycznia 2012 r., czyli składki przedawniłyby się 01 stycznia 2017 r.,

Niemniej jednak ustęp 5d art. 24 ustawy systemowej stanowi, iż bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 5f bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Na gruncie niniejszej sprawy fakt podejmowania od grudnia 2009 r. przez organ rentowy czynności zmierzających do wyegzekwowania należności składkowych wynika z dokumentów znajdujących się w aktach egzekucyjnych, w których to znajdują się potwierdzenia skutecznych doręczeń upomnień, tytułów egzekucyjnych obejmujących należności składkowe, których dotyczy decyzja zaskarżona w niniejszym postępowaniu oraz decyzja określająca wysokość zadłużenia istniejącego na dzień 27 stycznia 2017 r.

Dokonane przez Sąd ustalenia faktyczne dają podstawę do uznania, że bieg terminu przedawnienia składek objętych zaskarżonymi decyzjami uległ zawieszeniu z momentem podjęcia przez organ pierwszych czynności zmierzających do egzekucji należności za poszczególne miesiące tj. wystawienia upomnień lub tytułów wykonawczych. W przypadku należności za miesiące do listopada 2011 r. na mocy art. 27 ustawy nowelizującej ustawę systemową bieg terminu przedawnienia był zawieszony już w dniu 01 stycznia 2012 r. (tj. w dacie początku biegu 5-letniego terminu przedawnienia dla zaległości powstałych przed 01 stycznia 2012 r.). Jeśli chodzi o pozostałe należności to: za grudzień 2011 r. bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w dniu 06 lutego 2012 r., za styczeń 2012 r. bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w dniu 05 marca 2012 r., za miesiące od marca do kwietnia 2012 r. w dniu 04 lipca 2012 r., a za czerwiec 2012 r. w dniu 23 stycznia 2014 r. Zawieszenie trwało natomiast co najmniej do marca 2022 r. kiedy to organ został zawiadomiony przez Bank (...) o istnieniu przeszkody w realizacji zajęcia na skutek rozwiązania przez R. B. umowy o prowadzenie rachunku w tym banku. Postępowanie w sprawie określenia zadłużenia składkowego, których dotyczą zaskarżone decyzje zostało wszczęte w dniu 14 marca 2024 r. (zawiadomienie doręczono skarżącej w dniu 19 marca 2024 r.), co oznacza, że objęło ono należności jeszcze nieprzedawnione.

W ocenie Sądu, nie można natomiast podzielić stanowiska płatnika jakoby nie był skutecznie zawiadomiony o podejmowanych przez organ czynności.

Art. 41 k.p.a. stanowi natomiast, że w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu (§1) oraz że w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§2.). Zgodnie z treścią art. 42 k.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych (§1) i w razie niemożności doręczenia pisma w ww. sposób, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§2).

Wskazać należy, że przepis art. 41 § 2 k.p.a. ustanawia domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik zaniedbali obowiązek zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie o zmianie adresu zaszłej w toku postępowania. Tym samym zastosowanie domniemania o doręczeniu pisma pod dotychczasowym adresem jest dopuszczalne, gdy zostały spełnione łącznie następujące przesłanki: strona zmieniła w toku postępowania administracyjnego adres bez powiadomienia organu administracji orzekającego w sprawie; doręczenia dokonano pod dotychczasowym adresem strona została pouczona przez organ administracji o obowiązku powiadomienia organu o zmianie adresu i skutkach niedopełnienia tego obowiązku.

W tym wypadku nie ulega wątpliwości, że płatnik wiedział o toczących się wobec niego od 2009 r. postepowaniach egzekucyjnych, zatem miał obowiązek poinformowania organu o ewentualnej zmianie adresu. Niemniej jednak ze zwrotnych poświadczeń odbioru korespondencji wynika, że upomnienia i zajęcia były kierowane do płatnika na adres w G. na ul. (...) tj. adresem działalności spółki cywilnej (...) i adresem wskazany przez płatnika na druku ZUS ZFA z dnia 28.02.2012 r., a po zaprzestaniu działalności przez ww. podmiot na adresy zamieszkania R. B. w G. na ulicy (...) (od 2013 r.), a następnie na ul. (...) (od 2016 r.). Jednocześnie korespondencja była najczęściej podejmowana przez płatnika lub dorosłych domowników (w tym skarżącą), ewentualnie przesyłka wracała niepodjęta w terminie, ale wywierała skutek doręczenia. Tym samym argumentacja dotycząca nieskuteczności doręczeń pod wskazanymi adresami jawi się jako niezasadna.

Z powyższych względów odwołanie B. B. podlegało oddaleniu, o czym mocy art. 477(14) § 1 k.p.c. orzeczono w punkcie II wyroku.

W punkcie III wyroku Sąd na podstawie art. 98 k.p.c. oraz przepisami Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 r. poz. 1804) zgodnie z wnioskiem pozwanego, obciążył skarżącą jako stronę przegrywającą, kosztami zastępstwa procesowego przeciwnika procesowego w kwocie 900 zł. O odsetkach do zasądzonych kosztów orzeczono zaś na zgodnie z art. 98§1(1) k.p.c.

Sędzia Joanna Wojnicka – Blicharz