Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 stycznia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Sędzia Karolina Chudzinska

Protokolant stażysta Dominika Robacka

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2024 r. w B.

sprawy z odwołania H. K.

przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.

o zasiłek pogrzebowy

na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.

od wyroku Sądu Rejonowego VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B.

z dnia 4 stycznia 2024 r.

sygn. akt VII U 516/23

oddala apelację

Sędzia Karolina Chudzinska

Sygn. akt VI Ua 10/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 sierpnia 2023 r., znak:(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił H. K. prawa do zasiłku pogrzebowego po zmarłym M. K. w dniu (...)r. W uzasadnieniu organ podał, iż prawo do zasiłku pogrzebowego wygasa w razie niezłożenia wniosku o jego przyznanie w okresie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje. Organ wskazał, że w oparciu o dostarczoną dokumentację ustalił, że ostatnią okolicznością, która miała wpływ na termin prawa do wypłaty zasiłku pogrzebowego była data zgonu podana w zaświadczeniu koronera z dnia (...) r. Zatem wniosek o zasiłek pogrzebowy H. K. powinna była złożyć do (...) r. Z przedłożonej przez H. K. dokumentacji nie wynika, że istniały inne okoliczności powodujące złożenie wniosku o zasiłek pogrzebowy po ustawowym terminie. Zatem brak jest podstaw prawnych do wypłaty zasiłku pogrzebowego. Organ wskazał, że dokumentem potwierdzającym okoliczności lub przyczyny jest zaświadczenie Policji lub prokuratury, odpis zupełny aktu zgonu lub inny dokument urzędowy potwierdzający zaistnienie okoliczności lub przyczyn uniemożliwiających zgłoszenie wniosku.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła H. K. wnosząc o uchylnie w/w decyzji i przyznanie jej zasiłku pogrzebowego. W uzasadnieniu wskazała, iż pokierowała się informacjami uzyskanymi od pracownika organu rentowego, który wskazał, że zaświadczenie a. koronera nie jest dokumentem urzędowym, na którego podstawie może otrzymać zasiłek pogrzebowy, ponieważ dokument taki został wystawiony w formie elektronicznej. Jednocześnie podkreśliła, że nie poinformowano jej, że po upływie roku od pogrzebu świadczenie o zasiłek przepada. Nadto podniosła, iż na podstawie tego samego zaświadczenia Sąd prowadzący sprawę spadkową po zmarłym synu zawiesił swoje postępowanie do czasu przedłożenia przez nią oryginału aktu zgonu. W ocenie wnioskodawczyni powyższe stanowiło jednoznaczną, niezależną od niej przyczynę niezłożenia wniosku w terminie, a roczny termin na złożenie tego wniosku w jej przypadku winien biec od ustania tej przeszkody, tj. od stycznia 2023 r., tj. od dnia gdy uzyskała akceptowany przez polskie urzędy i sądy akt zgonu.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wyrokiem z dnia 4 stycznia 2024 roku Sąd Rejonowy VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. zmienił decyzję organu rentowego w ten sposób, że przyznał Ubezpieczonej H. K. prawo do zasiłku pogrzebowego po zmarłym w dniu (...) r. M. K.. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu I instancji legły następujące ustalenia faktyczne:

w dniu (...) r. w L. zmarł M. K., syn H. K.. Z uwagi na wszczęcie śledztwa przez Policjęb.wnioskodawczyni otrzymała od koronera zaświadczenie w formie elektronicznej stwierdzające fakt zgonu jej syna wraz z informacją o wszczęciu śledztwa. We wszelkich formalnościach związanych ze sprowadzeniem zwłok z terytorium W. B. odwołującej pomagała jej córka również mieszkająca na stałe w A. Odwołująca zleciła dokonanie kremacji zwłok syna oraz sprowadzenie ich do Polski w celu wyprawienia pogrzebu. Pogrzeb M. K. odbył się w dniu (...) r. Pogrzeb był sfinansowany wyłącznie ze środków odwołującej. Po pogrzebie w marcu 2022 r. odwołująca wraz z córką udały się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych celem złożenia wniosku o wypłatę zasiłku pogrzebowego, przedkładając dokumentację w formie elektronicznego zaświadczenia koronera. Jednakże urzędnik odmówił przyjęcia wniosku wskazując, iż konieczne jest przedłożenie oryginału aktu zgonu.

Po przeprowadzonym śledztwie oraz przesłaniu i przetłumaczeniu zagranicznego aktu zgonu M. K., odwołująca otrzymała poprawny akt zgonu syna dopiero w kwietniu 2023 r., po czym w dniu 27 czerwca 2023 r. złożyła organowi rentowemu wniosek o zasiłek pogrzebowy.

Decyzją z dnia 8 sierpnia 2023 r. organ rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do zasiłku pogrzebowego po zmarłym M. K..

Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Rejonowy wskazał, że powyższy stan faktyczny Sąd I instancji ustalił w oparciu o dokumentację zgromadzoną w aktach rentowych oraz aktach sprawy, których autentyczność oraz treść nie była kwestionowana między stronami postępowania.

Nadto Sąd ten przeprowadził dowód z przesłuchania odwołującej, której zeznania uznał za w pełni wiarygodne, albowiem były one spójne, konkretne i korelujące z pozostałym materiałem dowodowym.

Odnosząc się do podstawy prawnej rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że po pierwsze zasiłek pogrzebowy jest jednorazowym świadczeniem przysługującym w razie ziszczenia się ryzyka śmierci i związanej z nią konieczności urządzenia pochówku i jest przyznawany na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej zwana ustawą FUS; Dz. U. z 2020 r. poz. 266 j.t.).
Zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci: ubezpieczonego; osoby pobierającej emeryturę lub rentę; osoby, która w dniu śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty, lecz spełniała warunki do jej uzyskania i pobierania; członka rodziny osoby wymienionej w pkt 1 i 2 (art. 77 ust 1 ustawy FUS). Członkami rodziny, o których mowa w ust. 1 pkt 4, są: małżonek (wdowa i wdowiec); rodzice, ojczym, macocha oraz osoby przysposabiające; dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione i dzieci umieszczone w rodzinie zastępczej; przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności inne dzieci niż wymienione w pkt 3; rodzeństwo; dziadkowie; wnuki; osoby, nad którymi została ustanowiona opieka prawna (art. 77 ust 2 ustawy FUS).

Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu, co wynika wprost z treści art. 78 ust. 1 ustawy o FUS.

Zgodnie natomiast z art. 81 ust 1 ustawy o FUS Prawo do zasiłku pogrzebowego wygasa w razie niezgłoszenia wniosku o jego przyznanie w okresie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje. Jeżeli zgłoszenie wniosku o zasiłek pogrzebowy w terminie określonym w ust. 1 było niemożliwe z powodu późniejszego odnalezienia zwłok lub zidentyfikowania osoby zmarłej albo z innych przyczyn całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej, prawo do zasiłku pogrzebowego wygasa po upływie 12 miesięcy od dnia pogrzebu (ust. 2).

W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego, w szczególności przesłuchania odwołującej , Sąd Rejonowy ustalił , iż odwołująca usiłowała złożyć wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego już w (...) r., a więc miesiąc po zgonie jej syna. Okoliczność, że wniosek ten w ostateczności nie został złożony przez odwołującą już w marcu 2022 r. wynikało z błędnej informacji przekazanej odwołującej przez urzędnika, który odmówił przyjęcia wniosku z przedłożonymi przez odwołującą dokumentami, uznając, iż ubezpieczona musi przedłożyć oryginał dokumentu w postaci skróconego aktu zgonu.

Zgodnie z treścią art. 81 ust 3 ustawy o FUS dokumentem potwierdzającym okoliczności lub przyczyny, o których mowa w ust. 2, jest zaświadczenie Policji lub prokuratury, odpis zupełny aktu zgonu lub inny dokument urzędowy potwierdzający zaistnienie okoliczności lub przyczyn uniemożliwiających zgłoszenie wniosku. W ocenie Sądu Rejonowego odwołująca w marcu 2022 r. przedłożyła dokument, o którym mowa w w/w przepisie, jednakże z uwagi na indolencję pracownika organu rentowego, który błędnie przyjął, że dokument ten nie jest dokumentem urzędowym w myśl art. 81 ust 3 ustawy o FUS, wniosku tego nie złożyła. Jednocześnie wskazać należy, iż odwołująca popełniła wówczas błąd, bowiem zawierzyła pracownikowi organu rentowego i nie złożyła wniosku. Złożenie wniosku o zasiłek pogrzebowy było prawem odwołującej. Urzędnik ją obsługujący miał obowiązek przyjąć od niej wniosek wraz z przedłożonymi dokumentami, a następnie przeprowadzić postępowanie i dopiero na podstawie przeprowadzonego postępowania wydać decyzję przyznającą bądź odmawiającą przyznania zasiłku pogrzebowego. Podkreślić również wypada, iż w marcu 2022 r. odwołująca dysponowała wszystkimi koniecznymi dokumentami poświadczającymi zgon jej syna M. K.: zaświadczenie od koronera czy też zgodę na przewóz urny do Polski, bez których pogrzeb M. K. nie odbył by się.

Sąd Rejonowy wskazał, że odwołująca nie złożyła wniosku o wypłatę zasiłku pogrzebowego w terminie 12 miesięcy od zgonu syna nie z uwagi na to, że nie chciała go złożyć, lecz ze względu na błędne informacje uzyskane przez pracownika pozwanego organu. Bezspornym w ocenie Sądu I instancji było, że odwołująca złożyła oryginał aktu zgonu, jednakże ZUS uznał, że z uwagi na uchybienie terminowi, prawo do zasiłku pogrzebowego nie przysługuje H. K.. Jednocześnie zauważył, iż w marcu 2022 r. odwołująca nie została poinformowana o terminie złożenia wniosku. Sąd Rejonowy podkreślił, że nie sposób jest zobowiązać organy innego państwa do szybszej pracy i prowadzenia postępowań. Odwołująca nie miała wpływu na to, kiedy otrzyma stosowną dokumentację, która w ocenie organu rentowego uprawniała ją do przyznania jej zasiłku pogrzebowego. Reasumując, to na skutek działania pracowników organu rentowego odwołująca nie złożyła wniosku o przyznanie zasiłku chorobowego w terminie, a tym samym nie można było obciążyć Ubezpieczonej konsekwencjami niezachowania w/w terminu.

Mając powyższe na uwadze Sąd Rejonowy orzekł w sentencji wyroku na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. o zmianie zaskarżonej decyzji w ten sposób, że przyznał Ubezpieczonej H. K. prawo do zasiłku pogrzebowego po zmarłym w dniu (...) r. M. K..

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się organ rentowy, który wniósł apelacje, zaskarżając wyrok Sądu Rejonowego w całości. Rozstrzygnięciu temu zarzucił: naruszenie art. 81 w związku z art. 78 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz art. 233 k.p.c. poprzez przyznanie Ubezpieczonej prawa do zasiłku pogrzebowego po zmarłym M. K..

W uzasadnieniu apelacji wskazał , że Sąd I instancji orzekł wyłącznie w oparciu o zeznania Ubezpieczonej nie przeprowadzając postępowania dowodowego. Jednocześnie dając wiarę zeznaniom Ubezpieczonej Sąd Rejonowy obarczył organ rentowy odpowiedzialnością za fakt, że Odwołująca nie złożyła zaświadczenia koronera z dnia 2 marca 2022 r. stwierdzającego zgon M. K.. Organ rentowy podnosił kwestię spójności oświadczeń Ubezpieczonej co do informacji kto udzielał jej pomocy z formalnościami dotyczącymi dokumentacji dla ZUS. Zarzucając również, iż Ubezpieczona nie przedłożyła dokumentów potwierdzających fakt, że pokryła koszty pogrzebu.

Wobec powyższego pełnomocnik organu rentowego wniósł o zmianę wyroku poprzez jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.

W odpowiedzi na apelację odwołująca wniosła o utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.

W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd pierwszej instancji wydał prawidłowe rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania Ubezpieczonej H. K. prawa do zasiłku pogrzebowego po zmarłym w dniu (...)r. M. K..

Sąd Okręgowy w całości podziela ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Rejonowego w B. zaprezentowane w pisemnym uzasadnieniu wyroku, z tym zastrzeżeniem, że w ocenie Sądu Okręgowego, w okolicznościach sprawy należało uznać, iż wniosek o zasiłek pogrzebowy został faktyczne złożony już w marcu 2022r. Sąd pierwszej instancji logicznie uzasadnił swoje stanowisko w pisemnych motywach rozstrzygnięcia i dokonał trafnej oceny wiarygodności zgromadzonych w sprawie dowodów, a wobec pełnej aprobaty dla tak poczynionych ustaleń faktycznych, nie zachodziła konieczność ich powtarzania w postępowaniu odwoławczym (por. wyr. SN z dnia 14 lutego 2013 r., II CSK 292/12, LEX nr 1318346). Sąd Okręgowy za własne przyjął ustalenia dokonane w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w B.i w pełni podzielił argumentację prawną zaprezentowaną w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, która to argumentacja znajduje pełne poparcie w obowiązujących przepisach prawa. Istotnym w przedmiotowej sprawie było to, że spór pomiędzy stronami był sporem wyłącznie o charakterze prawnym i sprowadzał się wyłącznie do rozstrzygnięcia kwestii dotyczących przyznania prawa do zasiłku pogrzebowego.

Przechodząc zaś do oceny zasadności zgłoszonych przez organ rentowy zarzutów apelacyjnych wskazać należy, że żaden z nich nie zasługiwał na uwzględnienie.

Najdalej idącym zarzutem stawianym przez apelującego był zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Przepis art. 233 § 1 k.p.c. stanowi, że sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Granice swobodnej oceny dowodów wyznaczają: zasady logicznego rozumowania, nakaz opierania się na dowodach przeprowadzonych prawidłowo, z zachowaniem wymagań dotyczących źródeł dowodzenia oraz bezstronności, nakaz wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, konieczność wskazania, na podstawie których, dowodów dokonano ustaleń, a którym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy. Sąd musi zatem ocenić wszystkie przeprowadzone dowody oraz uwzględnić wszystkie towarzyszące im okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla oceny mocy i wiarygodności tych dowodów (zob. wyr. SA w Poznaniu z dnia 21 października 2009 r., I ACA 604/09, LEX nr 628204; wyr. SN z dnia 21 kwietnia 2004r., II UK 314/03, LEX nr 585795; wyr. SN z dnia 7 maja 2003 r., II UK 258/02, LEX nr 590250). Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to dokonana ocena nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, można było wysnuć wnioski odmienne (post. SN z dnia 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, niepubl.; wyr. SN z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00, LEX nr 56906). Nie jest natomiast wystarczające samo przekonanie strony o innej aniżeli przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu, chyba że strona jednocześnie wykaże, iż ocena dowodów przyjęta przez sąd za podstawę rozstrzygnięcia przekracza granice swobodnej oceny dowodów (por. wyr. SA w Lublinie z dnia 19 kwietnia 2018 r., III AUa 142/18, LEX nr 2486495).

Reasumując, Sąd Rejonowy w B. w sposób prawidłowy ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i na ich podstawie poczynił trafne ustalenia faktyczne.

Nieskuteczne również okazały się być zgłoszone w apelacji zarzuty naruszenia art. 81 w związku z art. 78 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem, jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy, ubezpieczona udała się do ZUS-u z zamiarem złożenia wniosku o zasiłek pogrzebowy – już w marcu 2022r. – pracownik ZUS, odmówił przyjęcia wniosku i błędnie pouczył ubezpieczoną. W tej sytuacji w ocenie Sądu II instancji, zasadne jest przyjęcie, iż do zgłoszenia ZUS-owi żądania wypłaty zasiłku pogrzebowego, a zatem do złożenia wniosku w celu jego uzyskania doszło już w marcu 2022r. – w chwili odmowy jego przyjęcia przez pracownika ZUS. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w apelacji, należy zauważyć, iż z ustaleń poczynionych przez Sąd Rejonowy jednoznacznie wynika, iż koszty pogrzebu poniosła matka zmarłego – H. K..

Konkludując, zaskarżony wyrok jest zgody z prawem i brak jest podstaw do jego weryfikacji w kształcie zaprezentowanym w treści apelacji, która jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy w Bydgoszczy,
na podstawie art. 385 k.p.c., wniesioną apelację oddalił.

Sędzia Karolina Chudzinska