Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 listopada 2022 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku, V Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący : SSA Teresa Karczyńska – Szumilas

Protokolant : sekretarz sądowy Adrian Jastak

po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2022 r. w Gdańsku

na rozprawie

sprawy z powództwa T. C.

przeciwko Spółdzielni (...) w C., Spółdzielni (...) w C. i S. B.

na skutek apelacji powódki

od wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku

z dnia 30 czerwca 2021 r. w sprawie sygn. akt I C 203/15

zmienia zaskarżony wyrok w punkcie III. (trzecim) w ten sposób, że zasądza od pozwanego S. B. na rzecz powódki dalszą kwotę 15.000 ( piętnaście tysięcy) złotych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 14 sierpnia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienia od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty;

oddala apelację powódki w pozostałym zakresie;

nie obciąża powódki kosztami postępowania;

przyznaje radcy prawnemu M. S. ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Słupsku kwotę 8.100 zł (osiem tysięcy sto złotych) powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu.

SSA Teresa Karczyńska – Szumilas

Na oryginale właściwy podpis.

Sygn. akt V ACa 629/21

UZASADNIENIE

Powódka T. C. domagała się zasadzenia solidarnie od pozwanych Spółdzielni (...) w C., Spółdzielni (...) w C. oraz S. B. kwot: 230.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 10 września 2010 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania, przy czym zapłaty kwoty 200.000 zł domagała się w zamian za przeniesienie na pozwanych prawa własności jej lokalu mieszkalnego położonego w C. przy Os. (...), zaś kwoty 30.000 zł jako odszkodowania za zniszczone wyposażenie tego mieszkania oraz 200.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 10 września 2010 r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia i ustalenia odpowiedzialności pozwanych za szkody mogące powstać na jej zdrowiu w przyszłości.

W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że pozwani dopuścili się zastosowania środków toksycznych przy remoncie loggii w bloku mieszkalnym, w którym powódka zamieszkuje, wskutek czego ucierpiało zdrowie powódki oraz uszkodzone zostało wyposażenie mieszkania.

W piśmie procesowym z dnia 21 maja 2021 r. powódka cofnęła powództwo o zapłatę kwoty 200.000 zł tytułem odszkodowania za przeniesienie na pozwanych prawa własności jej lokalu mieszkalnego, wnosząc o zapłatę solidarnie przez pozwanych na jej rzecz kwoty 100.000 zł wraz z wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 10 września 2010 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za zniszczenie tego lokalu mieszkalnego.

Pozwana Spółdzielnia (...)w C. wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu, wskazując, że do wykonania prac remontowych loggii wybrała podmiot specjalizujący się w takich pracach, a po ujawnieniu użycia przez wykonawcę środka toksycznego niezwłocznie podjęła czynności zmierzające do jego usunięcia, podnosząc nadto zarzut przedawnienia roszczeń powódki.

Pozwani Spółdzielnia (...) w C. oraz S. B. wnieśli o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów procesu, wskazując, że prace budowlane wykonane zostały w odpowiedniej technologii i z zachowaniem warunków zastosowania użytego do ich wykonania środka oraz podnosząc zarzut przedawnienia roszczeń powódki.

Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 30 czerwca 2021 r. zasądził od pozwanego S. B. na rzecz powódki kwotę 5.000 zł wraz z ustawowymi od dnia 14 sierpnia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty, umorzył postępowanie co do zapłaty kwoty 200.000 zł w zamian za przeniesienie prawa własności lokalu mieszkalnego, oddalił powództwo w pozostałym zakresie oraz rozstrzygnął o kosztach procesu i kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu.

Sąd Okręgowy ustalił, że powódka jest właścicielką mieszkania nr (...) położonego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w C. na Osiedlu (...).

Lokal ten znajduje się w zasobach pozwanej Spółdzielni (...) w C..

W latach 2007-2009 budynek, w którym znajduje się przedmiotowy lokal został poddany termomodernizacji, która oprócz ocielenia ścian budynku i wymiany balustrad drewnianych loggii na metalowe, obejmowała wymianę posadzek balkonowych loggii wraz z izolacją i obróbkami blacharskimi. Roboty budowlane prowadzone były na podstawie decyzji Starosty (...) nr (...) z dnia (...)., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na ocieplenie ścian budynku z kolorystyką elewacji.

Do wykonania powyższych robót budowlanych została wyłoniona w drodze przetargu pozwana Spółdzielnia (...) w C., która od kilkudziesięciu lat funkcjonuje na rynku lokalnym w branży budowlanej i wielokrotnie, prawidłowo wykonywała prace budowlane również na rzecz Spółdzielni (...) w C..

Spółdzielnia (...) w C. zleciła wykonanie powyższych robót budowlanych trzem przedsiębiorcom w niej zrzeszonym; sekcję, w której znajduje się mieszkanie powódki remontował pozwany S. B..

W dniu 4 grudnia 2008 r. pracownicy S. B. przystąpili do prac remontowych m.in. loggii przy mieszkaniu T. C., w trakcie których zastosowano środek izolacyjny na podłożu loggii, następnie ułożono warstwę papy i położono szlichtę betonową o grubości ok. 5 cm.

Zaraz po wykonaniu tych prac powódka czuła w swym mieszkaniu intensywny, drażniący i duszący zapach, utrzymujący się przez następne dni; zaczęła się źle czuć, bolała ją głowa, piekły oczy, miała nudności.

Pozwana Spółdzielni (...) w C., w oparciu o informację uzyskaną od pozwanego S. B., poinformowała powódkę, że do remontu loggii został zastosowany został preparat izolacyjny o nazwie I. (...).

Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w G. przeprowadziła w dniach 9 - 10 marca 2009 r. w mieszkaniu powódki badania zanieczyszczenia powietrza substancjami chemicznymi szkodliwymi dla zdrowia, w wyniku których w pokoju stwierdzono obecność trimetylobenzenów, które nie mogą znajdować się w powietrzu pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz 2,74 - krotne przekroczenie normy o,m,p – ksylenu; również pobrane próbki masy gruntującej z fragmentami wylewki betonowej z loggii mieszkania powódki wykazały, że badany materiał emituje trimetylobenzeny oraz o,m,p - ksyleny w ponadnormatywnych ilościach.

Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. o powyższym poinformował powódkę pismem z dnia 24 marca 2009 r., które powódka otrzymała 26 marca 2009 r.

Dnia 26 marca 2009 r. powódka otrzymała informację od producenta preparatu I. (...) - Przedsiębiorstwa (...)Sp. z o.o., że przeprowadzone badania laboratoryjne próbki przedstawionego przez nią preparatu pochodzącego z wiadra opisanego jako I. (...), pozostawionego przez wykonawcę remontu, wykazały, że nie pochodzi ona z jego produkcji oraz, że nie odpowiada ona parametrom produktu I. (...); mogło dojść do zmieszania przez wykonawcę środka I. (...) z innym środkiem, bądź do dokonania innej modyfikacji preparatu.

Dnia 26 marca 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie (...) wydał postanowienie w sprawie (...) nakazujące Spółdzielni (...) w C. wstrzymanie robót budowlanych polegających na ociepleniu ścian budynku mieszkalnego (...) na Osiedlu (...) w C..

W dniu 27 marca 2009 r. przeprowadzone zostały oględziny 17 loggii, na których prowadzone były roboty budowlane.

Decyzją z dnia 2 kwietnia 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiecie (...) nakazał wykonanie robót budowlanych polegających na skuciu szlichty betonowej z posadzki loggii, usunięciu warstwy papy oraz usunięciu warstwy masy asfaltowej gruntującej posadzkę loggii w dwudziestu lokalach mieszkalnych w budynku nr (...)na Osiedlu (...) w C., w tym w lokalu powódki, w terminie do dnia 30 kwietnia 2009 r.

W protokole uzgodnień z dnia 28 kwietnia 2009 r. stwierdzono, że wykonawca w uzgodnieniu z inwestorem, mając na uwadze szczególną sytuację dotyczącą lokalu nr (...), wykona izolację poziomą loggii z folii wodoszczelnej.

Decyzją z dnia 7 maja 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie (...) stwierdził wykonanie obowiązków nałożonych decyzją z 2 kwietnia 2009 r.

W okresie 13 lipca 2009 r. do 24 lipca 2009 r. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w G. dokonała oceny toksykologicznej warstw podłogowych (wylewki betonowej, płyty pilśniowej miękkiej) przy ścianie graniczącej z loggią mieszkania powódki. Badane materiały pobrane z wykonanej odkrywki wydzielały lekki zapach chemiczny, emitowały w ponadnormatywnych ilościach o.m.p-ksylen oraz octan butylu i trimtylobenzeny.

Dnia 26 listopada 2014 r. pozwana Spółdzielnia (...) z siedzibą w C. zawarła z M. J., prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo (...) umowę zlecenia, przedmiotem której było wykonanie ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego na Osiedlu (...) nr (...)w części obejmującej lokale o nr (...) Po przeprowadzeniu w mieszkaniach nr (...) wizji lokalnej, badania powietrza oraz analizy rozwiązań materiałowych stwierdzono, że rozwiązania materiałowe podłóg logii są poprawne, a aktualnie wbudowane tam materiały nie stanowią zagrożenia dla zdrowi i życia ludzkiego, przeprowadzenia badania powietrza na zawartość octanu butylu, ksylenu oraz trimtylobenzenu w mieszkaniach przylegających do loggi wykazały, że nie przekraczają one wartości dopuszczalnych przyjętych do oceny powietrza w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi, nie stwierdzono występowania nieprawidłowości, które wymagałyby naprawy lub usunięcia przez zarządcę budynku, stwierdzono, że eksploatacja mieszkań nr (...)nie stanowi zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego z uwagi na zastosowane rozwiązania materiałowe posadzek loggii przylegających do mieszkań.

Z ustaleń poczynionych przez Sąd I instancji wynika, że w trakcie opisanych prac remontowych wykonywanych w 2008 r. zastosowano środek do gruntowania powierzchni betonowych i wykonawstwa izolacji wodochronnych do zastosowań zewnętrznych emitujący trimetylobenzeny, ksyleny, etylobenzen i toulen. Zastosowany środek użyto z pominięciem koniecznych prac uszczelniających pęknięcia i szpary wylewki betonowej loggii. Usunięcie środka toksycznego w kwietniu 2009 r. wyeliminowało emisję toksycznych związków w mieszkaniu mieszkalnym powódki. W trakcie naprawczych prac remontowych w budynku zastosowano środek do gruntowania powierzchni betonowych i wykonawstwa izolacji wodochronnych do zastosowań zewnętrznych emitujący rozpuszczalniki organiczne, w tym octan etylu - I. (...).

W okresie grudzień 2008 r. - kwiecień 2009 r. w lokalu mieszkalnym powódki występowało ponadnormatywne stężenie ksylenów, octanu butylu i trimetylobenzenu; stężenie etylobenzenu i toulenu nie przekraczało dopuszczalnych w Polsce norm.

Substancje chemiczne o zwiększonym stężeniu mogły powodować wystąpienie zawrotów głowy, uczucia zmęczenia, senności, złego samopoczucia, podrażnienia spojówek, podrażnienia górnych dróg oddechowych, trudności w oddychaniu, krwawienia z nosa, wysuszenia skóry, nudności, wymiotów, przy czym przerwanie natężenia winno spowodować ustąpienie objawów i wyzdrowienie.

Obecność szkodliwych substancji w mieszkaniu powódki nie miała wpływu na stan jego wyposażenia; wyposażenie to nie powoduje obecnie wtórnej emisji.

Z dalszych ustaleń poczynionych przez powódkę wynika, że powódka po świętach Bożego Narodzenia 2008 r. przybywała u koleżanki, wróciła do mieszkania w styczniu 2009 r. Kiedy powódka była poza domem czuła się lepiej, gdy wracała do domu czuła się źle. Powódka ponownie wyjechała w marcu 2009 r., a następnie, nie licząc krótkich wyjazdów, przebywała w mieszkaniu od kwietnia do grudnia 2009 r. Od grudnia 2009 r. do maja 2010 r. powódka nie mieszkała w przedmiotowym lokalu. Przez około 4 lata w cieplejszych okresach powódka mieszkała na działce, a w chłodniejszych w swoim mieszkaniu. W tym okresie przychodziła do swego mieszkania, otwierała okna, gotowała posiłki, robiła pranie. Obecnie powódka mieszka w przedmiotowym mieszkaniu.

Stan zdrowia powódki przed grudniem 2008 r. nie był dobry, powódka cierpiała na szereg chorób, jednak od grudnia 2008 r. powódka z większą częstotliwością niż wcześniej zaczęła zgłaszać lekarzom dolegliwości zdrowotne.

Od dnia 12 marca 2019 r. powódka zaliczana jest do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym.

W okresie od grudnia 2008 r. do końca 2009 r. powódka zgłaszała się do placówek medycznych oraz była diagnozowana i leczona z powodu: astmy oskrzelowej, wielopoziomowych zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa, przewlekłych, zaostrzających się infekcji górnych dróg oddechowych – z przerostowym nieżytem śluzówki nosa, okresowo z ropno-krwistym katarem i krwawieniami z nosa, obrzękiem błony śluzowej tchawicy i krtani (z przejściowym, podgłośniowym jej zapaleniem) oraz pogrubieniem lewej struny głosowej; przewlekłego zapalenia zatok szczękowych, nadmiernego wypadania włosów, bólów i zawrotów głowy, które stanowiły podstawę rozpoznania także nerwicy neurastenicznej oraz nudności i wymiotów, zmian naczyniopochodnych (niedokrwiennych) w mózgu (w wynikach badań radioobrazowych głowy), przewlekłego zaostrzającego się zapalenia spojówek obu oczu.

Sąd I instancji ustalił także, że przewlekła ekspozycja na działanie lotnych związków organicznych (ksyleny, octanu butylu i trimetylobenzen) mogła być czynnikiem dodatkowym niekorzystnym i nasilającym przebieg schorzeń rozpoznanych u powódki, a manifestujących się: astmą oskrzelową, bólami i zawrotami głowy (z okresowi nudnościami i wymiotami) – mieszczących się także w symptomatologii nerwicy neurastenicznej oraz przewlekłym zapalaniem zatok szczękowych.

Przejściowe narażenie na działanie lotnych związków organicznych (ksyleny, octanu butylu i trimetylobenzen) można uznać za czynnik inicjujący/wyzwalający w odniesieniu do schorzeń w postaci: nawracających infekcji górnych dróg oddechowych - z przerostowym nieżytem śluzówki nosa, okresowo z ropno-krwistym katarem i krwawieniami z nosa, obrzękiem błony śluzowej tchawicy i krtani (z przejściowym, podgłośniowym jej zapaleniem) oraz pogrubieniem lewej struny głosowej i zapalenia spojówek obu oczu.

Wykonywane u powódki w okresie grudzień 2008 - koniec 2009 r. badania morfologii krwi obwodowej nie wykazały odchyleń od stanu prawidłowego, w tym zwłaszcza takich, które wykazywałyby na możliwość rozwinięcia się u niej anemii anaplastycznej. Również wykonywane u powódki w okresie późniejszym wyniki tych badań nie dają podstaw do rozpoznania u niej niedokrwistości anaplastycznej z pancytopenią.

Pozostałe schorzenia, które rozpoznano u powódki w okresie koniec 2008 r. - koniec 2009 r. mają charakter samoistny i pozostają bez związku przyczynowego z przewlekłym narażeniem na działanie substancji z grupy lotnych związków organicznych. Brak jest obiektywnych przesłanek medycznych wskazujących na istnienie związku przyczynowego pomiędzy narażeniem na działanie wymienionych substancji w okresie koniec 2008 r. – koniec 2009 r. a aktualnym stanem zdrowia powódki, a większość rozpoznanych u powódki schorzeń ma inną, samoistną przyczynę. Wśród jednostek chorobowych, na które cierpi powódka, występują również takie, których podłoża nie da się określić, tj. przewlekłe, nadmierne wypadanie włosów oraz nieokreślone zapalenie skóry z obecnością przeczosów i kror.

W dniu 1 marca 2012 r. powódka złożyła w Sądzie Rejonowym w Człuchowie wniosek o zawezwanie pozwanych do próby ugodowej określając wartość sporu na 430.000 zł; na posiedzeniu 14 czerwca 2012 r. Sąd Rejonowy w Człuchowie stwierdził, że nie doszło do zawarcia ugody.

Sąd Okręgowy zważył, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie w stosunku do pozwanego S. B. i to w niewielkim zakresie, co do żądania zadośćuczynienia.

Sąd I instancji wskazał, że okoliczności faktyczne w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia ustalił na podstawie dokumentów, opinii biegłego w zakresie toksykologii A. P. oraz opinii sądowo-lekarskiej Uniwersytetu (...) w O.. Stwierdzając, że opinia sądowo-lekarska Uniwersytetu (...) w O. sporządzona została kolegialnie przez specjalistę chorób wewnętrznych, chorób płuc i alergologii, specjalistę otolaryngologii oraz specjalistę medycyny sądowej, co pozwoliło na szeroką i wnikliwą ocenę wpływu ponadnormatywnego stężenia środków chemicznych na stan zdrowia powódki, jej treść oparta została na obszernej dokumentacji medycznej dotyczącej powódki, a jej autorzy posiadają wysokie stopnie naukowe, co przemawia za wnioskiem o wysokim poziomie ich wiedzy, a przez to za rzetelnością i trafnością wniosków w niej zawartej, Sąd I instancji oddalił wniosek powódki o dopuszczenie dowodu z kolejnej opinii biegłych sądowych z zakresu medycyny.

Podstawę ustaleń stanowiło także przesłuchanie powódki i E. K., przy czym przesłuchanie powódki w zakresie jej stanu zdrowa pozostającego, w jej ocenie, w związku z emisja środka toksycznego, było dotknięte subiektywną oceną.

Sąd Okręgowy zważył, że ocena roszczenia powódki powinna zostać dokonana w oparciu o przesłanki odpowiedzialności deliktowej pozwanych (art. 415 k.c. i nast.), przy czym ciężar udowodnienia występowania tych przesłanek spoczywał na powódce.

Kierując roszczenia odszkodowawcze wobec pozwanej Spółdzielni (...) w C. powódka zarzucała tej pozwanej brak legalności prac remontowo-budowlanych, brak właściwego nadzoru nad tymi pracami, świadomość użycia toksycznej substancji izolacyjnej, brak podjęcia stosownych działań mających na celu wyeliminowanie emisji trujących środków z lokalu powódki, opieszałość i brak współdziałania w naprawieniu szkody, przez co doszło, w ocenie powódki, do jej zwiększenia, ignorowanie powódki, lekceważenie i zastraszanie.

Przeprowadzone postępowanie dowodowe, w ocenie Sądu I instancji, nie potwierdziło zasadności tych zarzutów.

Twierdzeniom powódki o braku legalności prowadzonych prac remontowych przeczy przede wszystkim treść decyzji Starosty (...) Nr (...) z dnia (...). zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenie na budowę.

Faktem jest, że konkretne działania związane z usunięciem z loggii preparatu emitującego substancje toksyczne, podjęte zostały w marcu 2009 r., po otrzymaniu wyników badań powietrza w lokalu powódki, nie oznacza to jednak braku podejmowania działań mających na celu wyeliminowanie emisji trujących środków z lokalu powódki. Złożone do akt liczne decyzje administracyjne nie pozostawiają wątpliwości, że pozwana wywiązywała się z obowiązków nałożonych na nią, w wyniku prowadzonych postępowań administracyjnych, a w szczególności Sąd I instancji wskazał na decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie (...) z dnia 7 maja 2009 r. stwierdzającą wykonanie przez pozwaną obowiązków nałożonych decyzją dnia 2 kwietnia 2009 r. (skucie szlichty betonowej z posadzki loggii, usunięcie warstwy papy, usunięcie warstwy masy asfaltowej gruntującej posadzkę loggii).

Brak jest też jakichkolwiek podstaw, by przypisać pozwanej wiedzę co do faktycznie użytych, przy remoncie loggii, środków, albowiem dobór środków do wykonania prac remontowych należał do wykonawcy, a nie do inwestora. To ostatecznie pracownicy podwykonawcy S. B. użyli środka toksycznego, zaś zasady doświadczenia nakazują dać wiarę pozwanej, że nie posiadała ona o tym wiedzy, a po ustaleniu przez Wojewódzką Stację Sanitarno – Epidemiologiczną w G. w dniu 19 marca 2009 r., że w mieszkaniu powódki emitowane są toksyczne substancje, niezwłocznie zażądała od wykonawcy usunięcia nowego podłoża z loggii.

Pozwana korespondowała z powódką po uśnięciu środka z loggii i zastosowaniu nowego, co miało miejsce w kwietniu 2009 r., a przede wszystkim zmierzała do ponownego zbadania powietrzna w mieszkaniu powódki, oferowała jej usługę wymiany posadzki i drzwi balkonowych, na co powódka się nie zgodziła; pozwana zleciła też wykonanie ekspertyzy technicznej budynku w części obejmującej m.in. lokal powódki, z której wynika, że eksploatacja mieszkania powódki nie stanowi zagrożenia dla jej zdrowia i życia.

Powódka nie przedłożyła też żadnych dowodów, które potwierdzałyby zarzuty jej zastraszania i nękania.

Sąd Okręgowy stwierdził, że pozwana Spółdzielnia (...)w C. nie ponosi odpowiedzialności deliktowej za niewłaściwe wykonanie prac remontowych loggii, zgodnie z przepisem art. 429 k.c. Pozwana jako inwestor powierzyła wykonanie robót budowlanych Spółdzielni (...) w C., czyli profesjonalnemu podmiotowi, zawodowo trudniącemu się wykonywaniem tego typu prac, co zwalnia ją z odpowiedzialności.

Z powyższych przyczyn powództwo wobec Spółdzielni (...) w C. Sąd Okręgowy oddalił.

W odniesieniu do pozwanej Spółdzielni (...) w C. powódka zarzucała wykonanie robót niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i sztuką budowlaną, wskazując na użycie środka toksycznego niewiadomego pochodzenia.

Mając na uwadze, że wykonanie spornych robót budowlanych pozwana powierzyła zrzeszonemu w niej rzemieślnikowi nie można również tej pozwanej zarzucić winy w wyborze i przyjąć jej odpowiedzialności na zasadzie art. 429 k.c.

Trudno też dopatrzyć się po stronie tej pozwanej jakichkolwiek działań czy zaniechań wyrządzających szkodę powódce, a pozwalających na przypisanie jej odpowiedzialności odszkodowawczej z art. 415 k.c. Brak jest dowodów, na podstawie których można byłoby podzielić twierdzenia powódki, że pozwana miała wiedzę, że podczas prac remontowych użyto środka wydzielającego substancje toksyczne w stężeniu przekraczającym dopuszczalne normy. Wystawienie przez pozwaną dokumentu potwierdzającego użycie podczas prac remontowych na loggii powódki preparatu I. (...) wynikało z oświadczenia S. B. o zastosowaniu właśnie tego preparatu i udokumentowaniu jego zakupu stosowną fakturą.

Nie można też tej pozwanej obciążać odpowiedzialnością za sposób wykonania prac przez pozwanego S. B., a mianowicie za niewłaściwe zabezpieczenie styku loggii i mieszkania, przez co dochodziło do emisji środka toksycznego do mieszkania powódki. Nieprawidłowego zachowania pozwanej nie można się również dopatrzeć po powzięciu przez nią informacji, że w mieszkaniu powódki znajdują się w powietrzu substancje szkodliwe.

W konsekwencji powyższego, w ocenie Sądu Okręgowego, brak jest podstaw do przypisania pozwanej Spółdzielni (...) w C. czynu zabronionego, przez co powództwo wobec tego podmiotu nie zasługuje na uwzględnienie.

Poza sporem natomiast w przedmiotowej sprawie pozostaje okoliczność, że to pracownicy pozwanego S. B. przeprowadzali prace remontowe loggii przy mieszkaniu powódki; w ich trakcie użyto środka izolacyjnego, ułożono warstwę papy i położono szlichtę betonową o grubości ok. 5 cm, a zaraz po ich wykonaniu powódka czuła w swoim mieszkaniu intensywny, drażniący i duszący zapach.

Przytaczając treść przepisu 430 k.c. Sąd I instancji stwierdził, że przedstawiony przez powódkę materiał dowodowy pozwala na wniosek, że osoby, którym pozwany S. B. zlecił wykonanie prac remontowych, i nad którymi sprawował niewłaściwy nadzór, dopuściły się zawinionego zachowania polegającego na zastosowaniu toksycznej substancji izolacyjnej niewiadomego pochodzenia oraz na niewłaściwym zabezpieczeniu progu balkonu, przez co nastąpiła emisja szkodliwego związku do mieszkania powódki, a co uzasadnia odpowiedzialność deliktową tego pozwanego.

Sąd Okręgowy wskazał na treść przepisu art. 445 § 1 k.c. oraz okoliczności, które powinny być uwzględnione przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia, stwierdzając, że powódka nie wykazała, aby wskutek emisji środka toksycznego do jej mieszkania nastąpił rozstrój jej zdrowia takich rozmiarów, jak to opisywała w pozwie oraz w toku procesu.

W okresie emisji środka powódka przebywała w mieszkaniu od dnia 4 grudnia 2008 r. do Świąt Bożego Narodzenia, a następnie od stycznia 2009 r. do marca 2009 r., choć nie wiadomo, w jakim rozmiarze dziennym.

W oparciu o opinię biegłego A. P. oraz Uniwersytetu (...) Sąd Okręgowy ustalił, że w okresie grudzień 2008 r – kwiecień 2009 r., w momentach, gdy powódka przebywała w swym mieszkaniu, cierpiała ona na infekcje górnych dróg oddechowych, bóle głowy z przejściowymi zawrotami i nudnościami.

Powódka, poza subiektywną oceną, że jednostki chorobowe na które cierpi, pozostają w adekwatnym związku przyczynowym z emisją środka toksycznego (co nie znalazło potwierdzenia w materiale dowodowym), nie przedstawiła wprost materiału dowodowego, który opisywałby jej samopoczucie oraz funkcjonowanie w okresie od grudnia 2008 r do kwietnia 2009 r.

Brak jest materiału dowodowego, który wskazywałby, że dolegliwości powódki rzutowały na jej codzienne funkcjonowanie w taki sposób, by uznać, że schorzenia powódki związane były z cierpieniem fizycznym i psychicznym. Brak też jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że doszło u niej do rozstroju zdrowia, który wywołałby nieodwracalne skutki (kalectwo, oszpecenie), by rozstrój zdrowia ograniczał rodzaj wykonywanej pracy, szanse na przyszłość, a także by wywoływał subiektywne poczucia nieprzydatności społecznej, czy bezradności życiowej itp.; nie bez znaczenia jest również okoliczność, że powódka w tym czasie była samodzielna.

Sąd I instancji uznał, że kwota 5.000 zł zadośćuczynienia za krzywdę związaną z rozstrojem zdrowia powódki, opisanym wyżej, a wywołanym emisją środka toksycznego do jej mieszkania, jest adekwatna do rozmiaru krzywdy, której powódka doznała

O odsetkach ustawowych oraz odsetkach ustawowych za opóźnienie Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 481 k.c., uznając, że opóźnienie w spełnieniu świadczenia nastąpiło z upływem 7. dnia od momentu doręczenia pozwanemu odpisu pozwu w niniejszej sprawie, co miało miejsce w dniu 6 sierpnia 2015 r.

Sąd Okręgowy nie uwzględnił zarzutu przedawnienia roszczenia podniesionego przez pozwanego S. B., albowiem uznał, że powódka dopiero z momentem zapoznania się z treścią sprawozdania Wojewódzkiej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w C. z dnia 19 marca 2009 r., uzyskała potwierdzenie, że jej odczucia co do użycia szkodliwego, toksycznego środka podczas remontu loggii przeprowadzonego w grudniu 2008 r., są zasadne. Momentem, w którym powódka dowiedziała się o szkodzie było otrzymanie przez nią pisma Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia 24 marca 2009 r. w przedmiocie zanieczyszczenia powietrza w mieszkaniu powódki substancjami szkodliwymi dla zdrowia, co nastąpiło 26 marca 2009 r.

Bieg terminu przedawnienia roszczenia rozpoczął się od dnia 26 marca 2009 r. i został przerwany w dniu 1 marca 2012 r., kiedy to powódka złożyła do Sądu Rejonowego Człuchowie wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, a następnie zaczął biec od nowa od dnia 14 czerwca 2012 r., kiedy to Sąd Rejonowy w Człuchowie stwierdził, że do ugody nie doszło. Wobec tego, że pozew w niniejszej sprawie został złożony w dniu 12 czerwca 2015 r., Sąd I instancji stwierdził, że roszczenie powódki o zapłatę zadośćuczynienia nie jest przedawnione.

Zdaniem Sądu Okręgowego pozostałe, poza zadośćuczynieniem w części, żądania powódki nie zasługują na uwzględnienie.

Powódka nie wykazała bowiem, aby wskutek zastosowania środka izolacyjnego w loggii doszło do uszkodzenia wyposażenia jej mieszkania; z opinii biegłego sądowego A. P. wynika, że emisja opisanych środków toksycznych nie mogła doprowadzić do uszkodzenia wyposażenia mieszkania powódki.

W zakresie ustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość za skutki rozstroju zdrowia powódki żądanie nie zasługiwało, w ocenie Sądu Okręgowego, na uwzględnienie, albowiem brak jest jakiegokolwiek materiału dowodowego, z którego wynikałoby, że wskutek zawinionego zachowania pozwanego S. B. doszło do takiego rozstroju zdrowia powódki, bądź jego uszczerbku, że w przyszłości mogą wystąpić tego negatywne dla powódki konsekwencje.

Co do żądania zapłaty kwoty 100.000 zł tytułem odszkodowania za zniszczone mieszkania, Sąd I instancji stwierdził, że nie zostało ono poparte żadnym materiałem dowodowym, a nadto, w świetle art. 442 ¹ § 1 k.c., pozostaje przedawnione.

W konsekwencji, Sąd Okręgowy na podstawie art. 415 k.c. stosowanego a contrario i art. 189 k.p.c. oddalił powództwo w pozostałym zakresie.

Na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. art. 203 § 1 i § 4 k.p.c. Sąd Okręgowy umorzył postępowanie co do roszczenia powódki o zapłatę 200.000 zł w zamian za przeniesienie prawa własności lokalu mieszkalnego, albowiem powódka cofnęła w tym zakresie pozew nie zrzekając się roszczenia, na co pozwani wyrazili zgodę, a cofnięcie pozwu nie było sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego i nie zmierzało do obejścia prawa.

O kosztach Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 102 k.p.c., uznając, że za nieobciążaniem powódki kosztami postępowania przemawia nie tylko jej sytuacja majątkowa i życiowa, ale i ocenny charakter sprawy oraz fakt, że okoliczności stanowiące podstawę roszczeń mogły uzasadniać subiektywne przekonanie o zasadności skierowanego przeciwko pozwanym powództwa.

Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wywiodła powódka, zastępowania przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w części oddalającej powództwo i zarzucając naruszenie:

1. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez:

a. przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegające na:

- błędnym ustaleniu, że brak jest obiektywnych przesłanek medycznych wskazujących na zaistnienie związku przyczynowego pomiędzy narażeniem powódki na działanie substancji toksycznych tj. trimetylobenzenu, ksylenu, etylobenzenu, toulenu, octanu butylu w okresie od końca 2008 r. do końca 2009 r., a opisywanym w dokumentacji medycznej, aktualnym stanem zdrowia powódki,

- pominięciu okoliczności, że schorzenia, które rozpoznano u powódki w okresie od końca 2008 r. do końca 2009 r. pozostają w adekwatnym związku przyczynowym z przewlekłym narażeniem powódki na działanie substancji toksycznych tj. trimetylobenzenu, ksylenu, etylobenzenu, toulenu, octanu butylu, a nadto doprowadziły one do powstania rozstroju zdrowia powódki,

- nieuwzględnieniu twierdzeń powódki, że pozwani wspólnie dopuścili się czynu niedozwolonego, polegającego na zastosowaniu podczas robót budowlanych na loggii przy lokalu mieszkalnym powódki środków toksycznych, a nadto nie podjęli stosownych działań, by doprowadzić do wyeliminowania emisji trujących środków, co skutkowało uszkodzeniem zdrowia powódki, zagrożeniem jej życia, zniszczeniem poprzez skażenie mieszkania powódki oraz jego wyposażenia,

- pominięciu okoliczności, że skażenie lokalu powódki środkami toksycznymi niewiadomego pochodzenia w ponadnormatywnych ilościach nastąpiło zarówno podczas remontu loggii wykonanego w grudniu 2008r., jak i remontu poprawkowego loggii wykonanego w kwietniu 2009 r. i doprowadziło u powódki do pogorszenia się ogólnego stanu zdrowia w znacznym stopniu, w konsekwencji do rozstroju zdrowia, jak również doprowadziło do zniszczenia powódce lokalu mieszkalnego i jego wyposażenia;

b. poprzez uznanie na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, z naruszeniem zasad racjonalnego rozumowania i doświadczenia życiowego, że powódka nie wykazała, że pozwana Spółdzielnia (...) w C. ponosi odpowiedzialność deliktową za niewłaściwe wykonanie prac remontowych loggii pomimo, że prawidłowa ocena materiału dowodowego, w tym twierdzeń powódki oraz opinii biegłego, powinna prowadzić do wniosku, że pozwana ta ponosi odpowiedzialność za wyrządzone szkody;

2. art. 445 § 1 k.c. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że odpowiednim zadośćuczynieniem dla powódki będzie suma 5.000 zł, podczas gdy kwotą adekwatną do doznanej przez powódki krzywdy i doznanych cierpień psychicznych jest kwota 200.000 zł;

Powódka domagała się zmiany zaskarżonego wyroku i zasądzenia od pozwanych solidarnie łącznie kwoty 130.000 zł tytułem odszkodowania oraz 200.000 zł tytułem zadośćuczynienia, ewentualnie uchylenia wyroku w zaskarżonej części, przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz nie obciążania powódki kosztami zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu apelacji skarżąca podniosła m.in., że Sąd Okręgowy bezkrytycznie przyjął za prawdziwe wnioski wynikające z opinii biegłego sądowego w zakresie toksykologii A. P. oraz opinii Uniwersytetu (...) w O..

Opary substancji toksycznych, nawet po usunięciu toksycznej masy z loggii w kwietniu 2009 r. nadal utrzymywały się w mieszkaniu powódki, powodując jej zły stan zdrowia.

Zdaniem skarżącej, nie ulega wątpliwości, że to właśnie substancje chemiczne o zwiększonym stężeniu w powietrzu, i w dodatku nie tylko w lokalu mieszkalnym powódki, lecz w wielu innych mieszkaniach, spowodowały wystąpienie zawrotów głowy, uczucia zmęczenia, senności, złego samopoczucia, podrażnienie spojówek i górnych dróg oddechowych, trudności w oddychaniu, krwawienie z nosa, wysuszanie skóry, nudności, wymioty, a w konsekwencji doprowadziły do pogorszenia się w stopniu wysokim stanu zdrowia powódki i nieustannej jej hospitalizacji.

Od czasu remontu wykonanego w grudniu 2008 r. zmarły 22 osoby (z jednej rodziny nawet trzy osoby), zamieszkujące w bloku mieszkalnym, w którym znajduje się mieszkanie powódki.

Podkreśliła skarżąca, że pozwani wiedzieli, że środek o nazwie I. (...) nie jest środkiem równoważnym do środka wskazanego w projekcie budowlanym, a także wskazała na ich opieszałość i brak jakiejkolwiek współpracy w naprawieniu szkody, przez co ostatecznie doszło do jej zwiększenia.

Z opinii prof. J. N. wynika w sposób oczywisty, że „konieczny byłby generalny remont pomieszczeń, polegający na usunięciu wszystkich izolacji, zerwaniu tynków itp.”, a to oznacza, że całość prac remontowych wykonana została nieprawidłowo, w sposób zagrażający zdrowiu i życiu wielu ludzi.

W ocenie powódki, jednostki chorobowe, na które cierpi pozostają w adekwatnym związku przyczynowym z emisją środka toksycznego, a jej dolegliwości zdrowotne rzutowały i w dalszym ciągu rzutują na jej codziennie życie w takim sposób, że można uznać, że schorzenia powódki związane są z cierpieniem fizycznym i psychicznym; również w przyszłości mogą wystąpić negatywne tego konsekwencje dla powódki.

Sąd I instancji bezzasadnie nie uwzględnił zarzutów zgłoszonych przez powódkę do opinii biegłego A. P., a także opinii Uniwersytetu (...) w O., podczas gdy wnioski wynikające z tych opinii pozostają dla powódki krzywdzące i nie poparte żadnymi dowodami.

Powódka w apelacji wniesionej osobiście zarzuciła Sądowi Okręgowemu:

- nierozpoznania istoty sprawy, albowiem Sąd I instancji nie orzekł o całości żądania zgłoszonego przez powódkę, co uwidocznione jest to pkt. 1 i pkt. 3 wyroku z uzasadnieniem;

- błędne ustalenie faktów;

- naruszenie praw powódki zagwarantowanych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności;

- naruszenie prawa materialnego i prawa procesowego;

- sprzeczność istotnych ustaleń - dowolną interpretację i ocenę materiału dowodowego na szkodę powódki, co doprowadziło dodatkowo do powstania rozstroju zdrowia powódki;

- nie wyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności sprawy;

- brak wskazania, że działanie środków toksycznych zastosowanych podczas remontów doprowadziło do narażenia zdrowia i życia powódki;

- brak przeprowadzenia postępowania w całości (nie wzięcie pod uwagę szeregu załączników do pism procesowych, w tym także szeregu bardzo ważnej dokumentacji lekarskiej powódki);

- nie dopuszczenie dowodu z opinii prof. J. N., opinii Instytutu (...) w P. (...) Centrum (...) w W., opinii biegłej z zakresu toksykologii klinicznej E. K. (1);

- przewlekłość postępowania;

- naruszenie zasady obiektywizmu poprzez nie rozważenie i brak oceny wszystkich dowodów mających wpływ na treść wyroku, a jedynie dowodów świadczących na korzyść pozwanych;

- przyjęcie kłamliwych zeznań i wyjaśnień pozwanych oraz ich pełnomocników;

- nie przydzielenie powódce pełnomocnika z urzędu do marca 2021 r.;

- nie uwzględnienie twierdzeń powódki, że pozwani wspólnie dopuścili się czynu zabronionego polegającego na zastosowaniu środków toksycznych niewiadomego pochodzenia do remontu, nie podjęli stosownych działań, żeby jak najszybciej doprowadzić do wyeliminowania emisji trujących środków z budynku, a utrudniali udowodnienie tego, co zrobili.

Powódka, oprócz wniosków co do zmiany wyroku w zaskarżonym zakresie, sformułowanych w apelacji wyniesionej w jej imieniu przez pełnomocnika z urzędu, sformułowała również wniosek o ustalenie odpowiedzialności pozwanych za szkody mogące powstać w przyszłości, a wynikające z działania pozwanych.

W uzasadnieniu własnej apelacji skarżąca podkreśliła między innymi ponadto, że pozwani dokonali remontu tym samym toksycznym środkiem ponad 1.000 balkonów, a octan butylu został nalany celowo pod próg drzwi balkonowych powódki podczas remontu w kwietniu 2009 r.

Powódka była zastraszana przez pozwanego S. B., E. K. oraz pełnomocnika pozwanej Spółdzielni (...)w C. adwokata M. K., zaś ekspertyza w jej mieszkaniu po 4 latach została przeprowadzona przez brata zięcia pozwanego B. S. – kierownika budowy ze Spółdzielni (...) w C..

Mieszkańcy bloku, w którym znajduje się mieszkanie powódki, nigdy nie zostali prawidłowo poinformowani o ryzyku przebywaniu w skażonych lokalach i nie zostało zlecone przeprowadzenie ich badań lekarskich.

Głównym adresatem zarzutów i winnym wadliwie przeprowadzonego remontu jest wykonawca - pozwany B. S., również jako kierownik budowy.

Pozwana Spółdzielnia (...) w C. w odpowiedzi na apelację powódki wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego, wskazując na niezasadność zarzutów podniesionych w wywiedzionym środku zaskarżenia.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja powódki podlegała uwzględnieniu jedynie w części.

Sąd Okręgowy rozpoznał istotę sprawy orzekając o całości powództwa, choć w części powództwo to oddalił oraz częściowo umorzył postępowanie w sprawie, przy istnieniu przesłanek procesowych dla takiego rozstrzygnięcia.

Sąd Okręgowy poczynił prawidłowe ustalenia stanu faktycznego sprawy, które Sąd Apelacyjny w pełni podziela i uznaje za własne, zatem nie zachodzi potrzeba ponownego ich przytaczania.

Słusznie co prawda skarżąca zarzuca, że ocena dowodów zgromadzonych w sprawie przeprowadzona przez Sąd I instancji nie była wszechstronna, skoro pomijała treść dokumentów w postaci oświadczenia sporządzonego wedle powódki przez J. N., opinii (...) w P. (...) Centrum (...) w W. i opinii biegłej z zakresu toksykologii klinicznej E. K. (1) sporządzonej w sprawie (...) Sądu Rejonowego w C. (1), jednak treść tych dowodów nie wskazuje na błędne ustalenia faktów w zakresie okoliczności, których dowody te dotyczą.

Z opinii z zakresu toksykologii sporządzonej przez (...) w P. Centrum (...) wynika mianowicie, że analiza składu czarnej, lepkiej, smolistej, płynnej substancji zabezpieczonej z pojemnika o nazwie I. (...) w dniu 11 lutego 2009 r. i czarnej, lepkiej, smolistej, stałej substancji zebranej z podłogi balkonu przy mieszkaniu powódki w dniu 23 marca 2009 r. potwierdziła obecności w ich składzie szkodliwych dla zdrowia i życia człowieka toluenu, ksylenów, trimetylobenzenów oraz etylobenzenu; przewlekła ekspozycja na nie może prowadzić do zaburzeń prawidłowego funkcjonowania organizmu objawiającego się bólami zawrotami głowy zmęczeniem sennością wzmożeniem odruchów ścięgnowych, drżeniem nóg i rąk zaburzeniami ze strony układu pokarmowego z równoległym pojawieniem się objawów neurologicznych oraz podrażnieniem błon śluzowych nieżytu gardła i nosa, pojawieniem się odczynów zapalnych na skórze.

Z opinii biegłej E. K. (1) sporządzonej w sprawie (...) Sądu Rejonowego w C. (1) wynika, iż stwierdzone w mieszkaniu powódki substancje szkodliwe mogę prowadzić do zaburzeń prawidłowego funkcjonowania organizmu objawiający mi się bólami i zawrotami głowy, zmęczeniem, sennością, wzmożeniem odruchów ścięgnowych, drżeniem nóg, zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego (brak łaknienia wymioty skłonność do biegunek) z równoległym pojawieniem się objawów neurologicznych oraz podrażnieniem błon śluzowych, nieżytu nosa i gardła, pojawieniem się odczynów zapalnych na skórze. Biegła wskazała także, że istnieje ogromne prawdopodobieństwo, iż większość dolegliwości i schorzeń przedstawionych przez powódkę, które wystąpiły po 2009 r., ma związek z obecnością toksycznym związku w jej mieszkaniu w ilości przekraczającej dopuszczalne stężenie. Biegła nie wymieniła przy tym jakie konkretnie dolegliwości i schorzenia pozostają we wskazanym związku, jednakże analiza treści opinii pozwala ustalić, że chodzi tylko o te dolegliwości i schorzenia, które zostały wymienione jako powodowane przez ekspozycję na substancje szkodliwe. Stwierdzenie to prowadzi do wniosku, że w zakresie ustalenia dolegliwości i schorzeń powódki, które mogą pozostawać skutkiem jej ekspozycji na substancje szkodliwe opinia biegłej E. K. (1) pozostaje spójna z opinią Wydziału (...) Uniwersytetu (...) w O..

Z przedstawionej przez powódkę odpowiedzi na jej list podpisanej przez J. N. wynika, że stwierdził on, że przebywanie w pomieszczeniach, w których przekroczone są dopuszczalne wartości (w domyśle substancji szkodliwych) wiąże się zagrożeniem dla zdrowia, emisja będzie trwała dość długo i powinna zmniejszać się w czasie, a nadto konieczny byłby generalny remont pomieszczeń, polegający na usunięciu wszystkich izolacji zerwaniu tynków itp., przy czym wniosek co do zakresu koniecznego remontu pozostaje bardzo ogólny, a nadto nie jest wiadome na podstawie jakich danych, przedstawionych przez powódkę, został podjęty. Jednocześnie dowód ten pozostaje jedynie dokumentem stwierdzającym treść określonego oświadczenia, zaś pomimo że jego autorem, wedle twierdzeń powódki, jest profesor Wydziału (...) Politechniki G. w G., to nie może on zastąpić opinii biegłego, skoro dotyczy wiadomości specjalnych.

W zdecydowanie zatem przeważającej części, wskazane przez skarżącą w uzasadnieniu apelacji dowody w istocie pozostawały spójne z treścią dowodów na podstawie których Sąd I instancji poczynił ustalenia faktyczne sprawy.

W zakresie ocenionego materiału dowodowego Sąd I instancji nie naruszył artykułu 233 § 1 k.p.c., albowiem brak było podstaw do ustalenia, że aktualny stan zdrowia powódki pozostaje w związku przyczynowym z jej narażeniem na działanie substancji szkodliwych oraz że wszystkie schorzenia które rozpoznano u powódki w okresie od końca 2008 r. do końca 2009 r. pozostają w związku przyczynowym z narażaniem narażeniem powódki na działanie tych substancji, skoro przeciwne wnioski wynikają wprost z opinii Wydziału (...) Uniwersytetu (...) w O.

Z opinii biegłego w zakresie toksykologii A. P. wynika, że środki emitujące trimetylobenzeny, ksyleny, etylobenzen i toluen zastosowano do remontu loggii przylegającej do mieszkania powódki przeprowadzanego w grudniu 2008 r., a ich zawartość w powietrzu w mieszkaniu powódki mogła utrzymywać się do czasu całkowitego odparowania lub usunięcia skażonych warstw betonu i izolacji, przy czym utrzymujące się emisja związków toksycznych w mieszkaniu powódki już po remoncie naprawczym w 2009 r. związana była z brakiem zgody powódki na wymianę posadzki w pokoju. W trakcie prac naprawczych przeprowadzanych w 2009 r. wykorzystano środek do gruntowania powierzchni I. (...) emitujący rozpuszczalniki organiczne, w tym octan etylu, który mógł krótkotrwale przenikać do mieszkania powódki (i został stwierdzony w badaniach powietrza z 27 lipca 2009 r.|), co wynika również z ustaleń poczynionych przez Sąd I instancji.

Zasadnie Sąd Okręgowy uznał opinię biegłego sądowego z zakresu toksykologii A. P. za wiarygodną i ocenę tę Sąd Apelacyjny podziela, wskazując na marginesie, że w opinii uzupełniającej oraz wyjaśnieniach do opinii biegły odniósł się do zarzutów stawianych opinii przez powódkę

W tych okolicznościach stwierdzić należy, że biegli Wydziału (...) Uniwersytetu (...) w O. zasadnie przyjęli w opinii okres ekspozycji powódki na substancje szkodliwe do końca 2009 roku.

Ekspertyza techniczna wykonana przez M. J. Przedsiębiorstwo (...) na zlecenie pozwanej Spółdzielni (...) w C. w lutym 2015 r. (na podstawie umowy z 26 listopada 2014 r.), stwierdzająca, że rozwiązania materiałowe podłóg loggii w budynku położonym na Osiedlu (...), w tym przy mieszkaniu powódki, są poprawne, a aktualnie wbudowane ma tam materiały nie stanowią zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego, zaś przeprowadzone badania powietrza na zawartość octanu butylu, ksylenu i trimetylobenzenu wykazały, że nie przekraczają one wartości dopuszczalnych przyjętych do oceny powietrza w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi, sporządzona została przez osoby dysponujące stosownymi uprawnieniami w zakresie branży konstrukcyjno – budowlanej. Poza subiektywną oceną i własnymi wskazaniami w odniesieniu do tego dokumentu, powódka nie wykazała jakichkolwiek obiektywnych okoliczności, które nakazywałyby odmówić wiarygodności temu dowodowi, zwłaszcza że załączone do niego sprawozdanie z badań zanieczyszczenia powietrza przeprowadzone zostało przez Wojewódzką Stację Sanitarno - Epidemiologiczną w G..

Sąd Apelacyjny uzupełnił postępowanie dowodowe w sprawie poprzez przeprowadzenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w aktach Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie (...) dotyczących sprawy stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego w C. osiedle (...)oraz aktach Prokuratury Rejonowej w Człuchowie w sprawie sygn. akt Ds.133/13, przy czym dokumenty te, podobnie jak i pozostałe dokumenty składane przez powódkę w toku postępowania apelacyjnego, nie wskazywały na konieczność poczynienia odmiennych ustaleń stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do okoliczności związanych z obecnością substancji toksycznych w mieszkaniu powódki, niż te które zostały poczynione przez Sąd Okręgowy. Sąd Apelacyjny podzielił również ocenę Sądu I instancji w zakresie opinii Wydziału (...) Uniwersytetu (...) w O., przy czym brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów pozwalanej, aby była ona niejasna czy niespójna; wbrew zarzutom skarżącej, biegli odnieśli się choćby do wyników badania krwi obwodowej powódki, przy czym oczywistym jest, iż uczynili to jedynie w zakresie, w jakim, zgodnie z posiadaną wiedzą, uznali to za konieczne.

W odniesieniu do wskazanej opinii Sąd Apelacyjny doszedł jednak także do przekonania, że konieczne jest jej uzupełnienie poprzez złożenie wyjaśnień biegłych Wydziału (...) Uniwersytetu (...) w O. do sporządzonej opinii.

Sąd Okręgowy stwierdził, że ekspozycja powódki na działanie szkodliwych substancji mogła być czynnikiem nasilającym przebieg rozpoznanych u niej schorzeń manifestujących się astmą oskrzelową, bólami i zawrotami głowy, okresowymi nudnościami i wymiotami, mieszczących się także w symptomatologii nerwicy neurastenicznej i przewlekłym zapaleniem zatok szczękowych oraz czynnikiem inicjującym schorzenia powódki w postaci nawracających infekcji górnych dróg oddechowych z przerostem nieżytu śluzówki nosa, okresowo z ropno - krwistym katarem i krwawieniem z nosa, obrzękiem błony śluzowej tchawicy i krtani oraz pogrubieniem lewej struny głosowej i zapalenia spojówek obu oczu. Składając wyjaśnienia do opinii biegli wskazali także, że stwierdzone substancje toksyczne dają najpierw objawy podrażnienia a następnie uszkodzenia błon śluzowych ust i nosa w postaci zaczerwienienia, ślinienia, kataru, łzawienia, bólu gardła i chrypki, a wreszcie nadżerek i bolesnych ubytków błon śluzowych; mogą też powodować podatności na infekcję, przy czym ustępują po kilku tygodniach lub mogą utrzymywać się przez kilka miesięcy, ale śluzówki są bardziej wrażliwe w okresie do kilkunastu miesięcy po zakończeniu ekspozycji; jest prawdopodobne że jeszcze w 2012 r. powódka mogła mieć pewne objawy związany z ekspozycją na te substancje w postaci zapalenia spojówek, podobnie leczenie powódki prowadzone w maju 2011 r. może wskazywać na dalsze istnienie pewnych objawów związanych z ekspozycją w zakresie stanu śluzówki nosa, jamy ustnej, języka, gardła, krtani i zatok.

Zasadnie skarżąca zarzuca naruszenie artykułu 445 § 1 k.c. przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że odpowiednim dla niej zadośćuczynieniem będzie kwota 5.000 zł. Wskazany przez biegłych, w toku wyjaśnień składanych przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku, okres występowania u powódki dolegliwości związanych z ekspozycją na szkodliwe substancje oraz ich szczegółowy opis przedstawiony w tych wyjaśnieniach, wskazuje, w ocenie Sądu Apelacyjnego, że zasądzona na rzecz powódki kwota 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia za spowodowany rozstrój zdrowia pozostaje rażąco zaniżona, zwłaszcza, że powódka zmuszona była do okresowego nieprzebywania w swoim mieszkaniu, czym niewątpliwie zmniejszyła skutki oddziaływania na jej zdrowie szkodliwych substancji, skoro z opinii biegłych wynika, że charakter skutków ekspozycji na te substancje pozostaje związany z okresem tej ekspozycji. W istocie brak jest w sprawie dowodów, aby stwierdzić, że występujące u powódki dolegliwości związane z ekspozycją na szkodliwe substancje rzutowały na jej funkcjonowanie w taki sposób, aby związane to było z cierpieniem fizycznym i psychicznym jednak niewątpliwie, z uwagi na swój charakter, powodowały one, co najmniej przez pewien okres czasu, znaczny dyskomfort a i dolegliwości bólowe. Nie ulega też wątpliwości, że powódka, podejrzewając, że doszło do użycia toksycznego środka podczas remontu loggii, musiała odczuwać obawy o swoje zdrowie, które skłaniały ją do czasowego opuszczania swojego mieszkania, i miały wpływ na jej dobrostan psychiczny.

Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania że w okolicznościach przedmiotowej sprawy odpowiednią kwotą znaczeniu art. 455 k.c. w zw. z art. 454 § 1 k.c. pozostaje kwota 20.000 zł, a zatem zasądził na rzecz powódki dodatkową kwotę 15.000 zł, zmieniając w tym zakresie zaskarżony wyrok na mocy artykułu 386 §1 k.p.c.

Prawidłowy, w świetle opinii Wydziału (...) Uniwersytetu (...) w O., pozostaje wniosek Sądu I instancji, że brak jest podstaw do uwzględnienia powództwa w zakresie żądania ustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość za skutki rozstroju zdrowia doznanego przez powódkę; Sąd Apelacyjny podziela w tym zakresie wskazania poczynione przez Sąd i instancji.

Brak jest również podstaw do uwzględnienia powództwa w zakresie odszkodowania za zniszczone wyposażenie mieszkania, skoro opinia biegłego w zakresie toksykologii zezwala na wniosek, że do takiego zniszczenia nie doszło.

Zasadnie Sąd I instancji doszedł do przekonania , że brak jest podstaw do ustalenia odpowiedzialności deliktowej pozwanych Spółdzielni (...) w C. oraz Spółdzielni (...) w C., przy czym skarżąca podnosząc, iż odmienny wniosek wynika za zgromadzonego materiału dowodowego, pomija okoliczność, że oddalenie powództwa wobec tych pozwanych nastąpiło przy zastosowaniu artykułu 429 k.c. Brak również jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że pozwani ci wiedzieli jaki środek używany jest do prac remontowych prowadzonych przez pozwanego S. B., na co słusznie wskazał Sąd I instancji. W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia praw powódki zagwarantowanych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Wnioski powódki o ustanowienie pełnomocnika z urzędu został oddalony postanowieniami z 3 sierpnia 2015 r. i 16 grudnia 2016 r., przy czym powódka nie wywiodła środków zaskarżenia od tych postanowień. Kolejny wniosek powódki o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jako oparty na tych samych okolicznościach co wniosek oddalony postanowieniem z 16 grudnia 2016 r., został odrzucony postanowieniem z 8 grudnia 2017 r. Postanowieniem 9 kwietnia 2021 r. dla powódki jednak został ustanowiony pełnomocnik z urzędu, który w piśmie z 21 maja 2021 r. przedstawił jej ostateczne stanowisko oraz reprezentował powódkę na rozprawie w dniu 8 czerwca 2021 r., kiedy doszło do zamknięcia rozprawy.

Zarzut dotyczący przewlekłości postępowania w sprawie nie ma wpływu na rozstrzygnięcie i nie podlega rozpoznaniu w ramach postępowania apelacyjnego

Jedynie na marginesie wskazać także należy, że E. K., B. S. i M. K. nie byli pozwanymi w przedmiotowej sprawie, zatem zarzuty sformułowane przez skarżącą wobec tych osób nie podlegały ocenie. Apelacja w pozostałym zakresie podlegała oddaleniu na mocy artykułu 385 k.p.c., zaś o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny orzekł na mocy artykułu 102 k.p.c., kierując się tożsamymi względami, jak Sąd I instancji, nie obciążając powódki kosztami postępowania.

SSA Teresa Karczyńska – Szumilas