Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 kwietnia 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:	SSA Grażyna Czyżak

po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. w Gdańsku

na posiedzeniu niejawnym

sprawy M. G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E.

o prawo do renty rodzinnej

na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 października 2024 r., sygn. akt IV U 418/22

oddala apelację.

SSA Grażyna Czyżak

Sygn. akt III AUa 19/25

UZASADNIENIE

M. G., reprezentowany przez kuratora dla częściowo ubezwłasnowolnionego – brata T. G. będącego jednocześnie jego pełnomocnikiem, odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w E. z dnia 13 maja 2022 r., znak (...), którą organ rentowy odmówił mu prawa do renty rodzinnej.

W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie podkreślając, że w wyniku przeprowadzonego postępowania orzeczniczego skarżący co prawda został uznany całkowicie niezdolnym do pracy, jednakże niezdolność ta istnieje u niego od 8 kwietnia 2022 r., a tym samym wnioskodawca nie spełnił warunku wynikającego z art. 68 pkt 3 ustawy emerytalnej.

Sąd Okręgowy w Elblągu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 25 października 2024 r., sygn. akt IV U 418/22 zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu M. G. prawo do renty rodzinnej od 20 grudnia 2021 r. na stałe (pkt I) i stwierdził odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji (pkt II).

Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu i instancji. Ubezpieczony M. G., ur. (...), od urodzenia rozwijał się z opóźnieniem. Leczony był psychiatrycznie, wielokrotnie hospitalizowany w Oddziałach Psychiatrycznych. Nadto leczony był z powodu stóp końsko-szpotawych. Po ukończeniu pierwszej klasy masowej szkoły podstawowej skarżący został przeniesiony do szkoły specjalnej. W okresie od 1 września 1993 r. do 20 czerwca 1996 r. kontynuował naukę w Zasadniczej Szkole Zawodowej w (...)w E.. Podczas nauki w szkole zawodowej odbył praktyki zawodowe. Poza tym okresem nie podejmował zatrudnienia.

Orzeczeniami KLIZ z dnia 1 czerwca 1993 r., 12 czerwca 1995 r., 10 lipca 1995 r. skarżący zaliczany był do III grupy inwalidów z uwagi na rozpoznane u niego encefalopatię umysłową w stopniu lekkim, encefalopatię okołoporodową, z zaznaczeniem, że inwalidztwo istnieje u niego od urodzenia. Jednocześnie w orzeczeniach tych wskazywano, że skarżący może być zatrudniony jedynie w warunkach specjalnych, przy prostych pracach lub też, że może się uczyć w szkole specjalnej.

Decyzją z dnia 29 listopada 1996 r. ubezpieczonemu przyznano prawo do renty inwalidzkiej II grupy inwalidów. Podstawą wydania decyzji było orzeczenie KLIZ ZUS z dnia 26 listopada 1996 r., w którym zawarto rozpoznanie: encefalopatia pod postacią charakteropatii i upośledzenia umysłowego stopnia lekkiego. KLIZ uznała wówczas, że stwierdzane schorzenia wykluczają zdolność wnioskodawcy do zatrudnienia. W orzeczeniu tym wskazano jednocześnie, że inwalidztwo istniało u wnioskodawcy przed 06/96, a skarżącemu przeciwwskazana jest każda praca. Termin badania kontrolnego wyznaczono na listopad 1999 r.

Rozpoznając wniosek skarżącego o ustalenie dalszych uprawnień do świadczenia rentowego, orzeczeniem z dnia 14 grudnia 1999 r. Lekarz Orzecznik ZUS, rozpoznając u wnioskodawcy upośledzenie umysłowe lekkie oraz zaburzenia charakteru i depresyjne sytuacyjne uznał, że ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy, okresowo do grudnia 2000 r. Na tej podstawie ubezpieczonemu przyznano prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres wskazany przez Lekarza Orzecznika. Prawo do świadczenia było skarżącemu przedłużane kolejno aż do 30 czerwca 2025 r. w oparciu o kolejne przeczenia LO z dnia 19 października 2000 r., 28 września 2001 r., 16 września 2022 r., 27 września 2004 r., 8 września 2006 r., 31 sierpnia 2008 r., 28 maja 2009 r., 2 lipca 2012 r.

Ubezpieczony jest osobą ubezwłasnowolnioną częściowo. Od śmierci rodziców mieszka sam, jednak na co dzień wymaga pomocy rodziny. Skarżący nie potrafi samodzielnie zrobić zakupów, nie potrafi posprzątać mieszkania, ani przygotować sobie posiłku. Ma problemy z czytaniem i pisaniem. Wymaga motywacji, aby się umyć. W ciągu dnia jest mało aktywny. Nie wykazuje żadnych zainteresowań.

Wnioskiem z dnia 3 stycznia 2022 r. ubezpieczony wystąpił do pozwanego o ustalenie uprawnień do renty rodzinnej po zmarłym w dniu 20 grudnia 2021 r. ojcu R. G.. Lekarz Orzecznik ZUS po przeprowadzeniu badania bezpośredniego w dniu 16 marca 2022 r. i analizie zebranej w sprawie dokumentacji rozpoznał u wnioskodawcy encefalopatię; organiczne zaburzenia nastroju i osobowości; charakteropatię oligofreniczną; stan po złamaniu podudzia w 2005 r.; stopy końsko-szpotawe po leczeniu operacyjnym. Zdaniem Lekarza Orzecznika, wnioskodawca jest całkowicie niezdolny do pracy od urodzenia, tj. od 11 listopada 1977 r., trwale.

Do powyższego orzeczenia główny Lekarz Orzecznik ZUS wniósł zarzut wadliwości podnosząc, że w dniu 11 czerwca 1993 r. orzeczono względem skarżącego trzecią grupę inwalidzką od urodzenia, zaś od 1 grudnia 1999 r. orzekana była częściowa niezdolność do pracy, okresowo do 30 czerwca 2025 r. Całkowita niezdolność do pracy była zaś orzekana czasowo w okresie od listopada 1996 r. do listopada 1999 r. Dlatego też, zdaniem GLO, orzeczenie Lekarza Orzecznika budzi zastrzeżenia co do zgodności z zasadami i standardami orzecznictwa lekarskiego.

Wnioskodawca został skierowany na badanie przez lekarza konsultanta ZUS psychiatrę, który w opinii z dnia 8 kwietnia 2022 r. rozpoznał u wnioskodawcy organiczne zaburzenia osobowości i upośledzenie umysłowe lekkie (charakteropatię oligofreniczną). Ponadto dokonał on oceny funkcjonowania skarżącego formularzem oceny funkcjonowania osób z zaburzeniami psychicznymi, w wyniku której skarżący uzyskał 85 pkt. Jak wskazał lekarz konsultant, w porównaniu z wynikami poprzednich badań w stanie psychicznym orzekanego i jego codziennym funkcjonowaniu nie zaszły istotne zmiany. Sprawność skarżącego i jego zdolność do pracy są nadal w znacznym stopniu zmniejszone. Opisywana niepełnosprawność powstała u skarżącego przed 11 listopada 1995 r. Niepełnosprawność ta wiąże się z całkowitą niezdolnością do pracy, która również powstała przed 11 listopada 1995 r. Z tych też względów lekarz konsultant zaproponował orzeczenie całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawcy.

Komisja Lekarska ZUS, ponownie rozpoznając sprawę, rozpoznała u wnioskodawcy organiczne zaburzenia osobowości; upośledzenie umysłowe (charakteropatia oligofreniczna); stopy końsko-szpotawe oraz ZZA. Jak wskazała Komisja, od 1993 r. u wnioskodawcy orzekano częściową niezdolność do pracy, okresowo – w latach 1996-1999 – niezdolność całkowitą, a od 2000 r. ponownie niezdolność częściową. Skarżący był opiniowany przez lekarzy konsultantów w latach: 1999, 2000 i 2001. Zdaniem Komisji, stwierdzane obecnie objawy psychopatologiczne i stopień ich nasilenia wraz z deficytem intelektualnym ograniczają zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Uwzględniając powyższe Komisja orzekła całkowitą niezdolność do pracy do 30 czerwca 2025 r., określając początek niezdolności na dzień 8 kwietnia 2022 r. (data badania przez konsultanta psychiatrę ZUS). Tym samym całkowita niezdolność do pracy wnioskodawcy nie powstała przed 16 rokiem życia, tj. w okresie od 11 listopada 1977 r. do 11 listopada 1996 r. Zdaniem Komisji, ustalona przez Lekarza Orzecznika data powstania - 11 listopada 1977 r. i lekarza konsultanta psychiatrę - 11 listopada 1995 r., stoi w sprzeczności z opiniami konsultantów psychiatrów ZUS z 1999 r., 2000 r. i 2001 r., którzy określili niezdolność jako częściową. W oparciu o powyższe orzeczenie pozwany wydał zaskarżoną decyzję.

Sąd Okręgowy przypomniał, że przesłanki do renty rodzinnej dla osoby, która ukończyła wiek 16 lat lub też 25 lat, jeżeli kontynuowała naukę po ukończeniu 16 roku życia, zostały uregulowane w art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2021r., poz. 291 z późn. zm.), zgodnie z którym dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rodzinnej bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym mowa w pkt 1 lub 2 (do ukończenia 16 roku życia lub do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia).

Mając na uwadze powyższe, jak również biorąc pod uwagę, że organ rentowy nie kwestionował istnienia całkowitej niezdolności do pracy ubezpieczonego, w sprawie zachodziła potrzeba ustalenia, czy niezdolność ta powstała w okresie do 20 czerwca 1996 r. (do czasu ukończenia przez wnioskodawcę nauki), a jeżeli tak, to czy trwała ona od tego czasu nieprzerwanie, jak również na jaki okres należy orzec niezdolność.

Pojęcie całkowitej niezdolności do pracy zostało zdefiniowane w art. 12 ust. 2 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z nim całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.

Mając na uwadze powyższe, jak również zważywszy na zakres wiedzy specjalistycznej niezbędnej do rozstrzygnięcia, Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych psychiatry oraz ortopedy – jako właściwych dla ceny schorzeń wnioskodawcy.

Z opinii biegłego ortopedy wynikało, że skarżący był leczony operacyjnie w dzieciństwie z powodu stóp końsko-szpotawych. W 2003 r. leczony był z powodu urazu kolana prawego z uszkodzeniem łąkotki przyśrodkowej zachowawczo. W 2005 r. przebył złamanie kości prawego podudzia, leczone stabilizacją śródszpikową. Biegły podkreślił, że z dokumentacji lekarskiej wynika, iż schorzenie to ma istotny stopień zaawansowania. Opisany zakres funkcji w badaniach lekarskich znajdujących się w dokumentacji daje podstawę do stwierdzenia, że ograniczenia funkcjonalne są istotne. Funkcja narządu ruchu jest upośledzona na tyle, że istnieje znaczne ograniczenie zdolności do pracy. Zdaniem biegłego, jedyny okres całkowitej niezdolności do pracy, to okres leczenia złamania podudzia prawego w 2005 r. Poza tym skarżący jest tylko i wyłącznie częściowo niezdolny do pracy z przyczyn ortopedycznych. Niezdolność ta ma charakter trwały, gdyż zmiany opisane w narządzie ruchu nie rokują poprawy i odzyskania sprawności. Jednocześnie biegły ortopeda podkreślił, że główną przyczyną niezdolności do pracy są schorzenia psychiatryczne i to ocena psychiatryczna ma podstawowe znaczenie w sprawie.

Żadna ze stron postępowania nie wniosła zastrzeżeń do powyższej opinii. Sąd I instancji również nie miał podstaw do jej kwestionowania. Opinii ta była jasna i bezsprzeczna i nie pozostawiała wątpliwości, że ubezpieczony był jedynie okresowo całkowicie niezdolny do pracy z powodu schorzeń ortopedycznych, tj. w okresie leczenia złamania kości podudzia, które miało miejsce w 2005 r. Pozostałe schorzenia ortopedyczne powodują trwałą, lecz jedynie częściową niezdolność do pracy. Biorąc pod uwagę, że ani skarżący, ani pozwany organ rentowy nie zakwestionowali powyższego ustalenia biegłego ortopedy, należało dojść do wniosku, że w pełni się z nim zgadzali. Tym samym brak było podstaw do przyjęcia, aby schorzenia ortopedyczne powodowały przed 20 czerwca 1996 r., jak i obecnie całkowitą niezdolność do pracy wnioskodawcy.

Z kolei biegła psychiatra po dokonaniu analizy zgromadzonej w aktach dokumentacji, w złożonej opinii zawarła rozpoznanie: organiczne zaburzenia osobowości i nastroju; charakteropatia oligofreniczna oraz upośledzenie umysłowe lekkie. Zdaniem biegłej, orzeczona u wnioskodawcy całkowita niezdolność do pracy, która obecnie ma charakter trwały, powstała przed 20 czerwca 1996 r. Jak wskazała biegła w uzasadnieniu opinii, w obrazie chorobowym wnioskodawcy dominowały objawy psychiczne, wielokrotnie był on hospitalizowany w Oddziałach Psychiatrycznych. Biegła podkreśliła przy tym, że objawy psychiczne występowały u wnioskodawcy od urodzenia, osiągając znaczne nasilenie przed dniem 20 czerwca 1996 r. i skutkując całkowitą niezdolnością do pracy. Biegła wyjaśniła w tym miejscu, że upośledzenie umysłowe jest stanem, który towarzyszy opiniowanemu od urodzenia i którego konsekwencją są zaburzenia w zachowaniu – charakteropatia oligofreniczna, organiczne zaburzenia nastroju. Mimo chęci badanego do podjęcia pracy i orzeczonej częściowej niezdolności do pracy, skarżący pracy tej nigdy nie podjął. Biegła wskazała również, że nie jest w stanie wydać opinii kategorycznej, a jedynie prawdopodobną, oceniając z większym prawdopodobieństwem, że skarżący osiągnął przed 1996 r. nasilenie objawów powodujące całkowitą niezdolność do pracy i nie uległy one u niego zmniejszeniu na tyle, aby uznać go częściowo niezdolnym do pracy, a tym samym niezdolność ta trwała nieprzerwanie.

Zastrzeżenia do opinii biegłej psychiatry złożył pozwany organ rentowy, który podkreślał, że biegła wydała opinię na podstawie analizy dokumentacji medycznej, 27 lat po dacie krytycznej. Tymczasem trzy bezpośrednio przeprowadzone badania przez specjalistów z zakresu psychiatrii nie wskazały na istnienie niezdolności do pracy odpowiednio trzy, cztery i pięć lat po dacie krytycznej. Zdaniem pozwanego, trudno jest podważać prawidłowość badań przeprowadzonych we wspomnianym czasie. Organ podkreślił, że warunkiem przyznania prawa do renty rodzinnej jest nieprzerwane trwanie niezdolności do pracy. Tym samym nawet jeśli by przyjąć za biegłą, że ubezpieczony był całkowicie niezdolny do pracy przed 20 czerwca 1996 r., to w 1999 r., 2000 r. i 2001 r. już nie był.

W świetle zastrzeżeń pozwanego Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłego psychiatry w nowej osobie. Biegła rozpoznając u wnioskodawcy upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim; organiczne zaburzenia osobowości i nastroju; okresowo rozpoznawane ZZA, a nadto objawy psychotyczne uznała, że całkowita niezdolność do pracy ubezpieczonego istniała przed 20 czerwca 1996 r. i trwa od tego czasu nieprzerwanie. W uzasadnieniu opinii biegła wyjaśniła, że niepełnosprawność intelektualna jest stanem ujawniającym się przed 18 rokiem życia, charakteryzującym się: funkcjonowaniem intelektualnym znacznie poniżej przeciętnej (iloraz inteligencji poniżej 70, określany za pomocą indywidualnie dobranych testów) oraz istotnym ograniczeniem niektórych osobistych umiejętności i sprawności w zakresie jednej lub większej liczby zdolności takich jak: umiejętność porozumiewania się, zaradność osobista, prowadzenie domu, stanowienie o sobie, umiejętności interpersonalne, zdolność do uczenia się, pracy i wypoczynku, dbania o zdrowie i bezpieczeństwo, korzystanie ze źródeł wsparcia społecznego. Biegła podkreśliła, że zgodnie z literaturą przedmiotu, poszczególne stopnie upośledzenia umysłowego implikują bardzo odmienne ograniczenia w rozwoju i funkcjonowaniu różnych osób. W klasyfikacjach medycznych można je ująć w ramowej formie, ale zawsze należy pamiętać, że ograniczenia, jak również możliwości koniecznie muszą być rozpatrywane indywidualnie, w odniesieniu do konkretnej osoby, jej psychologicznych zasobów i deficytów oraz jej sytuacji życiowej. Zaburzenia nastroju i osobowości diagnozowane u skarżącego również mają charakter trwały i związane są z uszkodzeniem OUN.

Mając na uwadze powyższe, przede wszystkim zaś trwały i postępujący charakter zdiagnozowanych u skarżącego schorzeń, jak również po przeanalizowaniu rozbieżnych opinii organu rentowego, biegła doszła do wniosku, że całkowita niezdolność do pracy wnioskodawcy istniała przed 20 czerwca 1996 r. i trwa od tego czasu nieprzerwanie. Biegła nie znalazła żadnych danych pozwalających stwierdzić poprawę funkcjonowania skarżącego, umożliwiającą podjęcie przez niego zatrudnienia. Podkreśliła w tym miejscu, że pozostawałoby to w sprzeczności z charakterem i etiologią diagnozowanych zaburzeń. Ostatecznie zaś biegła stwierdziła, że aktualny stan zdrowia wnioskodawcy powoduje jego całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność ta ma charakter trwały.

Pozwany zakwestionował powyższe ustalenia biegłej. W jego ocenie, opinia biegłej zawiera dowolne ustalenia co do okresów, w których ubezpieczony był całkowicie niezdolny do pracy. Opinia jest sprzeczna z decyzjami organu rentowego oraz orzeczeniami Lekarzy Orzeczników, a także dokumentacją medyczną, z których wprost wynika brak całkowitej niezdolności do pracy w sposób nieprzerwany. Brak jest też w świetle zgromadzonej dokumentacji medycznej i dotychczasowego przebiegu leczenia uzasadnienia dla ustalenia trwałości całkowitej niezdolności do pracy. W świetle powyższego pozwany wniósł o uzupełnianie opinii biegłej.

Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska organu rentowego.

W świetle całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie Sąd I instancji nie miał najmniejszych wątpliwości, że niekwestionowana przez pozwanego całkowita niezdolność do pracy wnioskodawcy powstała przed dniem 20 czerwca 1996 r. oraz że ma ona charakter trwały. Opinia biegłej była w tym zakresie jasna, pełna i niesprzeczna. Biegła należycie uzasadniła przyjęte przez siebie wnioski. Wskazywała na etiologię i postępujący charakter schorzenia, jak również podkreślała konieczność wszechstronnego i indywidualnego podejścia do sytuacji osoby badanej. Jej opinia dawała podstawy do przyjęcia, że nasilenie objawów chorobowych już przed 20 czerwca 1996 r. osiągało u wnioskodawcy stopień skutkujący niemożnością wykonywania jakiejkolwiek pracy na tzw. otwartym rynku pracy.

Jednocześnie Sąd Okręgowy wskazał, że mimo iż w latach 90-tych orzeczeniami KLIZ skarżący był uznawany za inwalidę III grupy inwalidzkiej, to jednak w orzeczeniach tych wskazywano jednoznacznie, że skarżący może wykonywać pracę jedynie w warunkach specjalnych, a więc w warunkach specjalnie przystosowanych, nie zaś na tzw. otwartym rynku pracy, ewentualnie, że może on kontynuować naukę w szkole specjalnej. Zgodnie zaś z ugruntowanym orzecznictwem, możliwość uznania całkowitej niezdolności do pracy jest wykluczona przy zachowaniu choćby ograniczonej zdolności do pracy, ale w tzw. normalnych (otwartych) warunkach pracy. Sąd I instancji wskazał również, że orzeczeniem z 26 listopada 1996 r. skarżącego uznano inwalidą II grupy inwalidzkiej, wskazując, że jest mu przeciwwskazana każda praca. Natomiast z orzeczenia wydanego w dniu 9 grudnia 1999 r., którym skarżącego uznano jedynie częściowo niezdolnym do pracy, nie wynika w żaden sposób na czym miałaby polegać poprawa w stanie zdrowia wnioskodawcy, tak aby był on w stanie podjąć zatrudnienie w tzw. normalnych warunkach. W orzeczeniu tym akcentowano składane przez skarżącego deklaracje w zakresie chęci podjęcia przez niego pracy oraz przekonania, że pracę taką mógłby zdobyć, co jednak nie może stanowić o zachowaniu przez niego częściowej zdolności do zatrudnienia. Z opinii biegłej psychiatry wynikało natomiast jednoznacznie, że schorzenia wnioskodawcy mają postępujący charakter, a ich podłoże stanowi uszkodzenie OUN. Nie sposób więc przyjąć za pozwanym, aby orzeczenia wydane od 1999 r. – mimo iż wydane bliżej tzw. daty granicznej – stanowiły obiektywną ocenę stanu wnioskodawcy. Nie sposób również przyjąć za istotny argument podawany przez pozwanego, iż ubezpieczony nie kwestionował orzeczeń wydawanych przez Lekarzy Orzeczników, którymi był uznawany za jedynie częściowo niezdolnego do pracy. Biorąc pod uwagę, iż takie orzeczenia były wystarczające do przyznania wnioskodawcy świadczenia rentowego, nie dziwi, że nie były podejmowane działania w celu kwestionowania orzeczonego stopnia niezdolności do pracy.

Ostatecznie zaś Sąd Okręgowy podkreślił, że orzeczenia, na które powołuje się pozwany były wydawane na potrzeby postępowań o renty inwalidzkie, a następnie renty z tytułu niezdolności do pracy. W postępowaniach tych nie koncentrowano się więc na możliwości ustalenia najwyższego stopnia niezdolności do pracy wnioskodawcy, a nie można wykluczyć, że taka niezdolność byłaby przez pozwanego orzekana, gdyby warunkiem przyznania prawa do renty była całkowita niezdolność do pracy. Jest to tym bardziej możliwe jeśli weźmie się pod uwagę, że zaliczając wnioskodawcę do III grupy inwalidzkiej, pozwany sam wskazywał na możliwość zatrudnienia wnioskodawcy jedynie w specjalnych warunkach, o czym mowa była już wyżej. Nic też nie stało na przeszkodzie, aby pozwany w trakcie postępowania orzeczniczego powziął kroki, aby zgromadzić pełną dokumentację z przebiegu leczenia, jak i edukacji wnioskodawcy, która pozwoliłaby na wszechstronną oceną stanu wnioskodawcy na przestrzeni lat. Tymczasem lektura orzeczenia wydanego przez Komisję Lekarską ZUS prowadziła do wniosku, iż swoje orzeczenia oparła ona tylko i wyłącznie na fakcie wydania we wcześniejszych latach orzeczeń zaliczających wnioskodawcę do III grupy inwalidzkiej, bądź też częściowej niezdolności do pracy, bez głębszej analizy dokumentacji, jak i uzasadnień tych orzeczeń. Nie umknęło również uwadze Sądu I instancji, że orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS stało w sprzeczności z orzeczeniem Lekarza Orzecznika z dnia 16 marca 2022 r., jak i lekarza konsultanta ZUS z dnia 8 kwietnia 2022 r.

W świetle opinii biegłych Sąd Okręgowy nie miał również wątpliwości, że charakter orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy jest trwały, gdyż tło organiczne rozpoznanych u wnioskodawcy schorzeń nie rokuje poprawy jego stanu zdrowia, jak i możliwości odzyskania przez niego choćby częściowej zdolności do zatrudnienia na otwartym rynku pracy. W tym miejscu Sąd Okręgowy przyznał, że o ile zasadą jest orzekanie niezdolności do pracy na okres nie dłuższy niż 5 lat, to jednak brak rokowań odzyskania zdolności do pracy (według wiedzy medycznej), które mimo iż nie obliguje do orzeczenia trwałej niezdolności do pracy, to jednak jej nie wyklucza. Zdaniem Sądu I instancji, brak jest podstaw, aby oczekiwać poprawy stanu zdrowia skarżącego. Niepełnosprawność intelektualna nie jest bowiem chorobą, która minie, gdy zastosuje się odpowiedni sposób leczenia. Osoba z niepełnosprawnością intelektualną nigdy nie przestanie być niepełnosprawna, jednak jak wszyscy inni może rozwijać się i zmieniać. Mając jednakże na uwadze etiologię oraz charakter schorzenia, Sąd zgodził się z biegłą, że rokowanie co do stwierdzonego u skarżącego schorzenia jest niekorzystne.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że podnoszone przez pozwanego zarzuty nie mogły stanowić podstawy do zdyskredytowania opinii biegłej psychiatry, a stanowiły jedynie nieudaną próbę polemiki z ustaleniami tej biegłej. W ocenie Sądu I instancji, opinia ta zasługiwała na pełną akceptację. Była pełna, jasna i bezsprzeczna, a przede wszystkim wyczerpująco uzasadniona. Szczegółowo wyjaśniała wszystkie istotne dla sprawy okoliczności dotyczące stanu zdrowia wnioskodawcy. W świetle jej treści Sąd Okręgowy nie miał wątpliwości, że biegła, w przeciwieństwie do pozwanego organu rentowego, dokonała kompleksowej oceny stanu zdrowia wnioskodawcy, nie pomijając żadnego z aspektów dotyczących jego globalnego funkcjonowania. Sąd nie widział w tej sytuacji potrzeby ponowienia dowodu z opinii biegłego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1999 r., II UKN 96/99; z dnia 6 marca 1997 r., II UKN 23/97; z dnia 21 maja 1997 r., II UKN 131/97; z dnia 18 września 1997 r., II UKN 260/97). Potrzeba powołania innego biegłego powinna bowiem wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczas złożonej opinii. Sąd Okręgowy zważył, iż dowód z opinii biegłego jak i instytutu ma szczególny charakter. Wyraża się on w tym, że korzysta się z niego w wypadkach wymagających wiedzy specjalnej. Sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z kolejnych biegłych, gdy opinia złożona w sprawie zawiera istotne braki, względnie też, gdy nie wyjaśnia wszystkich istotnych okoliczności, a taka sytuacja, zdaniem Sądu I instancji, w przedmiotowej sprawie nie zaistniała. Z tych też względów Sąd Okręgowy, na zasadzie art. 235 ² §1 pkt 5 k.p.c. pominął wnioskowany przez pozwanego dowód z opinii uzupełniającej drugiej biegłej psychiatry.

Mając zaś na uwadze, że wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały wystarczająco wyjaśnione, Sąd Okręgowy nie widział potrzeby dopuszczania dowodu z zeznań zawnioskowanych przez ubezpieczonego świadków i dlatego też dowód ten pominął, stosownie do ar. 235 ² §1 pkt 2 i 5 k.p.c.

W konsekwencji, na zasadzie art. 477 ¹⁴ §2 k.p.c., Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawcy prawo do renty rodzinnej od dnia 20 grudnia 2021 r. na stałe jak w pkt I. wyroku. Biorąc pod uwagę, że wniosek o rentę rodzinną został zgłoszony w miesiącu przypadającym bezpośrednio po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć ojca wnioskodawcy, prawo do renty rodzinnej należało przyznać od dnia śmierci R. G., zgodnie z art. 129 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Jednocześnie Sąd Okręgowy w pkt II. wyroku, na podstawie art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej uznał, że wątpliwości pozwanego na etapie postępowania przed organem rentowym co do daty powstania całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawcy oraz jej nieprzerwanego trwania nie były uzasadnione i dlatego też należało przyjąć, że pozwany ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Pozwany nie dość rzetelnie przeprowadził postępowanie orzecznicze, co uniemożliwiło ustalenie prawidłowego stanu faktycznego w sprawie.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany organ rentowy zaskarżając go w całości, zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności:

- naruszenie art. 12 i 13 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. 15 pkt 1 ustawy o rencie socjalnej poprzez przyjęcie że ubezpieczony jest osobą całkowicie niezdolną do pracy;

- naruszenie art. 68 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez przyjęcie, że ubezpieczony spełnia wszystkie warunki do nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym ojcu R. G.

2. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż stan zdrowia ubezpieczonego powodujący utratę zdolności wykonywania jakiejkolwiek pracy istnieje od dzieciństwa.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu apelacji skarżący organ wskazał, że w jego ocenie stanowisko Sądu jest błędne. Opinia sporządzona przez biegłego psychiatrę, którą Sąd w całości podzielił, pomija istotne okoliczności faktyczne. Biegła w swojej opinii nie odniosła się do okoliczności, że ubezpieczony pobierał na podstawie orzeczeń lekarskich świadczenia renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i w okresach wcześniejszych był uznawany za osobę częściowo niezdolną do pracy. Dopiero dla celów renty rodzinnej kwestionował datę powstania całkowitej niezdolności do pracy. Biegła wprawdzie odnotowała w swojej opinii ww. decyzje, ale w uzasadnieniu całkowicie je pominęła. Uznanie zatem za datę powstania całkowitej niezdolności do pracy okres od 1 września 1993 r. do 20 czerwca 1996 r. powoduje rozbieżność w orzecznictwie i decyzjach organu rentowego zależnie od tego czy mamy do czynienia z prawem, do renty rodzinnej czy też prawem do renty z tytułu niezdolności do pracy. Do tych rozbieżność Sąd I instancji nie odniósł się i nie wskazał z jakich przyczyn pominął te orzeczenia i decyzje organu rentowego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja organu rentowego nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było spełnienie przez wnioskodawcę M. G. kumulatywnie przesłanek koniecznych do przyznania mu prawa do renty rodzinnej po zmarłym ojcu R. G..

W ocenie Sądu Apelacyjnego, w powyższym zakresie Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zaś w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisu art. 233 k.p.c., nie popełnił on też błędów w rozumowaniu w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, które uzasadniałyby zmianę bądź uchylenie rozstrzygnięcia. Całość podjętych ustaleń faktycznych Sądu I instancji przedstawiona w pisemnym uzasadnieniu wyroku zasługuje na akceptację. Ustalenia te jako prawidłowe, a nadto niewymagające zmiany ani uzupełnienia Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne (art. 387 §2 ¹ pkt 1 k.p.c.). Sąd odwoławczy w pełni podziela także ocenę prawną, jakiej dokonał Sąd I instancji, uznając ją za wyczerpującą. Przyjmując za własne dokonane w tym zakresie oceny Sądu I instancji, Sąd odwoławczy nie widzi potrzeby powtarzania w całości trafnego wywodu prawnego (art. 387 §2 ¹ pkt 2 k.p.c.).

Przesłanki przyznania prawa do renty rodzinnej normuje przepis art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2024, poz. 1631), zgodnie z którym dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rodzinnej: 1) do ukończenia 16 lat; 2) do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo 3) bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym mowa w pkt 1 lub 2.

Stosownie do przepisu art. 12 ust. 2 wskazanej ustawy emerytalnej, całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy należy mieć na uwadze również przepis art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej, który nakazuje uwzględnić stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji oraz możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.

Niezdolność do pracy jest kategorią prawną, zatem kwalifikacja danego stanu
faktycznego ustalonego na podstawie opinii biegłych w zakresie wymagającym wiedzy medycznej należy do Sądu, a nie do biegłych. Dla oceny i stopnia zaawansowania chorób, ich wpływu na stan czynnościowy organizmu uprawnione są osoby posiadające fachową wiedzę medyczną, a zatem okoliczności te można wykazać tylko przez dowód z opinii biegłych (art. 278 k.p.c.). Opinia biegłego ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny zebranego materiału dowodowego wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Dlatego też opinie sądowo-lekarskie sporządzone w sprawie przez lekarzy specjalistów dla oceny schorzeń ubezpieczonego mają zasadniczy walor dowodowy.

Przypomnieć należy, że ubezpieczony M. G., ur. (...), od urodzenia rozwijał się z opóźnieniem. Leczony był psychiatrycznie, wielokrotnie hospitalizowany w Oddziałach Psychiatrycznych. Nadto leczony był z powodu stóp końsko-szpotawych. Po ukończeniu pierwszej klasy masowej szkoły podstawowej skarżący został przeniesiony do szkoły specjalnej. W okresie od 1 września 1993 r. do 20 czerwca 1996 r. kontynuował naukę w Zasadniczej Szkole Zawodowej w (...) w E.. Podczas nauki w szkole zawodowej odbył praktyki zawodowe. Poza tym okresem nie podejmował zatrudnienia. Orzeczeniami z 1993 r. i z 1995 r. zaliczany był do III grupy inwalidów z uwagi na rozpoznane u niego encefalopatię umysłową w stopniu lekkim, encefalopatię okołoporodową, z zaznaczeniem, że inwalidztwo istnieje u niego od urodzenia. Decyzją z dnia 29 listopada 1996 r. ubezpieczonemu przyznano prawo do renty inwalidzkiej II grupy inwalidów. Komisja uznała, że stwierdzane schorzenia encefalopatia pod postacią charakteropatii i upośledzenia umysłowego stopnia lekkiego wykluczają zdolność wnioskodawcy do zatrudnienia. W orzeczeniu tym wskazano jednocześnie, że inwalidztwo istniało u wnioskodawcy przed 06/96, a skarżącemu przeciwwskazana jest każda praca.

Rozpoznając wniosek skarżącego o ustalenie dalszych uprawnień do świadczenia rentowego, orzeczeniem z dnia 14 grudnia 1999 r. Lekarz Orzecznik ZUS, rozpoznając u wnioskodawcy upośledzenie umysłowe lekkie oraz zaburzenia charakteru i depresyjne sytuacyjne uznał, że ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy, okresowo do grudnia 2000 r. Na tej podstawie ubezpieczonemu przyznano prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Prawo do świadczenia było przedłużane kolejno aż do 30 czerwca 2025 r. Ubezpieczony jest osobą ubezwłasnowolnioną częściowo. Od śmierci rodziców mieszka sam, jednak na co dzień wymaga pomocy rodziny. Skarżący nie potrafi samodzielnie zrobić zakupów, nie potrafi posprzątać mieszkania, ani przygotować sobie posiłku. Ma problemy z czytaniem i pisaniem. Wymaga motywacji, aby się umyć. W ciągu dnia jest mało aktywny. Nie wykazuje żadnych zainteresowań.

Wnioskiem z dnia 3 stycznia 2022 r. ubezpieczony wystąpił o ustalenie uprawnień do renty rodzinnej po zmarłym w dniu 20 grudnia 2021 r. ojcu R. G.. Lekarz Orzecznik rozpoznał u wnioskodawcy encefalopatię; organiczne zaburzenia nastroju i osobowości; charakteropatię oligofreniczną; stan po złamaniu podudzia w 2005 r.; stopy końsko-szpotawe po leczeniu operacyjnym i wskazał, że jego zdaniem wnioskodawca jest całkowicie niezdolny do pracy od urodzenia, tj. od 11 listopada 1977 r., trwale. Po zgłoszeniu przez głównego Lekarza Orzecznika zarzutu wadliwości Komisja Lekarska ponownie rozpoznając sprawę oraz po konsultacji psychiatry rozpoznała u wnioskodawcy organiczne zaburzenia osobowości; upośledzenie umysłowe (charakteropatia oligofreniczna); stopy końsko-szpotawe oraz ZZA. Jak wskazała Komisja, od 1993 r. u wnioskodawcy orzekano częściową niezdolność do pracy, okresowo – w latach 1996-1999 – niezdolność całkowitą, a od 2000 r. ponownie niezdolność częściową. Zdaniem Komisji, stwierdzane obecnie objawy psychopatologiczne i stopień ich nasilenia wraz z deficytem intelektualnym ograniczają zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Uwzględniając powyższe Komisja orzekła całkowitą niezdolność do pracy do 30 czerwca 2025 r., określając początek niezdolności na dzień 8 kwietnia 2022 r. (data badania przez konsultanta psychiatrę ZUS). Tym samym całkowita niezdolność do pracy wnioskodawcy nie powstała przed 16 rokiem życia, tj. w okresie od 11 listopada 1977 r. do 11 listopada 1996 r. Zdaniem Komisji, ustalona przez Lekarza Orzecznika data powstania - 11 listopada 1977 r. i lekarza konsultanta psychiatrę - 11 listopada 1995 r., stoi w sprzeczności z opiniami konsultantów psychiatrów ZUS z 1999 r., 2000 r. i 2001 r., którzy określili niezdolność jako częściową.

Powołany przez Sąd Okręgowy biegły ortopeda wskazał, że skarżący był leczony operacyjnie w dzieciństwie z powodu stóp końsko-szpotawych, a w 2003 r. leczony był z powodu urazu kolana prawego z uszkodzeniem łąkotki przyśrodkowej zachowawczo. W 2005 r. przebył złamanie kości prawego podudzia, leczone stabilizacją śródszpikową. Zdaniem biegłego funkcja narządu ruchu jest upośledzona na tyle, że istnieje znaczne ograniczenie zdolności do pracy. Skarżący jest tylko i wyłącznie częściowo niezdolny do pracy z przyczyn ortopedycznych. Niezdolność ta ma charakter trwały, gdyż zmiany opisane w narządzie ruchu nie rokują poprawy i odzyskania sprawności.

Biegła psychiatra rozpoznała: organiczne zaburzenia osobowości i nastroju; charakteropatia oligofreniczna oraz upośledzenie umysłowe lekkie. Zdaniem biegłej, orzeczona u wnioskodawcy całkowita niezdolność do pracy, która obecnie ma charakter trwały, powstała przed 20 czerwca 1996 r. W obrazie chorobowym wnioskodawcy dominowały objawy psychiczne, wielokrotnie był on hospitalizowany, objawy psychiczne występowały u od urodzenia, osiągając znaczne nasilenie przed dniem 20 czerwca 1996 r. i skutkując całkowitą niezdolnością do pracy. Biegła wyjaśniła, że upośledzenie umysłowe jest stanem, który towarzyszy opiniowanemu od urodzenia i którego konsekwencją są zaburzenia w zachowaniu – charakteropatia oligofreniczna, organiczne zaburzenia nastroju. Mimo chęci badanego do podjęcia pracy i orzeczonej częściowej niezdolności do pracy, skarżący pracy tej nigdy nie podjął.

W związku z zastrzeżeniami pozwanego do opinii Sąd Okręgowy powołał biegłego psychiatrę w nowej osobie, która rozpoznała u wnioskodawcy upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim; organiczne zaburzenia osobowości i nastroju; okresowo rozpoznawane ZZA, a nadto objawy psychotyczne uznała, że całkowita niezdolność do pracy ubezpieczonego istniała przed 20 czerwca 1996 r. i trwa od tego czasu nieprzerwanie. W uzasadnieniu opinii biegła wyjaśniła, że niepełnosprawność intelektualna jest stanem ujawniającym się przed 18 rokiem życia, charakteryzującym się: funkcjonowaniem intelektualnym znacznie poniżej przeciętnej (iloraz inteligencji poniżej 70, określany za pomocą indywidualnie dobranych testów) oraz istotnym ograniczeniem niektórych osobistych umiejętności i sprawności w zakresie jednej lub większej liczby zdolności takich jak: umiejętność porozumiewania się, zaradność osobista, prowadzenie domu, stanowienie o sobie, umiejętności interpersonalne, zdolność do uczenia się, pracy i wypoczynku, dbania o zdrowie i bezpieczeństwo, korzystanie ze źródeł wsparcia społecznego. Biegła podkreśliła, że zgodnie z literaturą przedmiotu, poszczególne stopnie upośledzenia umysłowego implikują bardzo odmienne ograniczenia w rozwoju i funkcjonowaniu różnych osób. W klasyfikacjach medycznych można je ująć w ramowej formie, ale zawsze należy pamiętać, że ograniczenia, jak również możliwości koniecznie muszą być rozpatrywane indywidualnie, w odniesieniu do konkretnej osoby, jej psychologicznych zasobów i deficytów oraz jej sytuacji życiowej. Zaburzenia nastroju i osobowości diagnozowane u skarżącego również mają charakter trwały i związane są z uszkodzeniem OUN.

Przeprowadzone postępowanie dowodowe w sprawie bezspornie wykazało, że M. G. jest całkowicie niezdolny do pracy, a niezdolność ta powstała przed 20 czerwca 1996 r. Apelacja organu rentowego ma charakter polemiczny i stanowi powtórzenie stanowiska zaprezentowanego przed Sądem Okręgowym.

W orzecznictwie zostało rozstrzygnięte, że prawa do renty rodzinnej nie nabywa osoba dorosła, która stała się całkowicie niezdolna do pracy po ukończeniu 16 roku życia, a jeżeli kontynuowała naukę - po 25 roku życia. Innymi słowy, renta rodzinna nie przysługuje w związku z powstaniem całkowitej niezdolności do pracy po upływie okresów wskazanych w art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy (por. np. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z dnia 29 września 2006 r., II UZP 10/06 i wyrok SN z dnia 24 stycznia 2006 r., I UK 116/05). Jest to oczywiste, gdy uwzględni się, że prawo do renty rodzinnej obejmuje tylko tych członków rodziny, co do których na zmarłym ubezpieczonym ciążył ustawowy obowiązek ich utrzymywania, a którzy ze względu na wiek lub pobieranie nauki nie mają możliwości czynienia tego samodzielnie. Taka przesłanka dotyczy także dzieci osieroconych w dorosłości.

Zdaniem Sądu II instancji opinia drugiego biegłego psychiatry została wydane przez biegłego o specjalności adekwatnej do stwierdzonych u wnioskodawcy zaburzeń i schorzeń, zarówno w oparciu o badanie przedmiotowe, jak i na podstawie znajdującej się w aktach dokumentacji medycznej. Powyższa opinia odpowiada również wymogom stawianym przez art. 285 §1 k.p.c., gdyż została uzasadniona w sposób przystępny i jest zrozumiała dla osób niedysponujących wiedzą medyczną, zaś wnioski swoje biegli sformułowali jasno i czytelnie. Zdaniem Sądu Apelacyjnego biegła należycie uzasadniła i udowodniła swoje stanowisko. W opinii wiarygodnie także wyjaśniono podstawy ustalenia całkowitej niezdolności ubezpieczonego do pracy oraz okresu powstania tej niezdolności. Ocena opinii dokonana w oparciu o właściwe dla jej przedmiotu kryteria zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, przy uwzględnieniu poziomu wiedzy biegłej, podstaw teoretycznych zaprezentowanego stanowiska, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych wniosków przekonuje, iż jest ona miarodajna dla poczynienia ustaleń w przedmiotowej sprawie. Opinia ta miała kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że ubezpieczony mimo nauki w Zasadniczej Szkole Zawodowej w (...) w E., gdzie odbył praktyki zawodowe, nigdy nie podjął zatrudnienia. Od dzieciństwa rozwijał się z opóźnieniem, wielokrotnie był leczony psychiatrycznie. Biegła w swojej opinii wskazała na etiologię i postępujący charakter schorzenia, jak również podkreślała konieczność wszechstronnego i indywidualnego podejścia do sytuacji osoby badanej. Podłoże dla schorzeń wnioskodawcy stanowi uszkodzenie OUN. Z wcześniejszych orzeczeń pozwanego wynikało, że skarżący mógł wykonywać pracę jedynie w warunkach specjalnych, a więc w warunkach specjalnie przystosowanych, nie zaś na tzw. otwartym rynku pracy, ewentualnie, że może on kontynuować naukę w szkole specjalnej.

Sąd Okręgowy słusznie również zauważył, że wcześniejsze orzeczenia, na które powoływał się pozwany były wydawane na potrzeby postępowań o renty inwalidzkie, a następnie renty z tytułu niezdolności do pracy. W postępowaniach tych nie koncentrowano się więc na możliwości ustalenia najwyższego stopnia niezdolności do pracy wnioskodawcy. Ponadto należy pamiętać, że orzeczenie Komisji Lekarskiej, będące podstawą wydania zaskarżonej decyzji stało w sprzeczności z orzeczeniem Lekarza Orzecznika z dnia 16 marca 2022 r., jak i lekarza konsultanta ZUS z dnia 8 kwietnia 2022 r.

Analizując całą dostarczoną dokumentację medyczną, akta organu rentowego oraz sporządzone w sprawie opinie biegłych sądowych Sąd Apelacyjny uznał za biegłymi psychiatrą, że M. G. był osobą całkowicie niezdolną do wykonywania jakiejkolwiek pracy z przyczyn psychiatrycznych na pewno przed dniem 20 czerwca 1996 r.

Reasumując, stwierdzić należy, iż Sąd I instancji trafnie uznał, iż wnioskodawca jest całkowicie niezdolny do pracy na stałe i niezdolność ta powstała przed ukończeniem przez niego 18 roku życia, co w rezultacie skutkuje spełnieniem wszystkich przesłanek niezbędnych do przyznania mu prawa do renty rodzinnej po zmarłym ojcu R. G. od dnia jego śmierci tj. od 20 grudnia 2021 r. na stałe zgodnie z opinią biegłej sądowej psychiatry.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację organu rentowy, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.

SSA Grażyna Czyżak