Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 grudnia 2025r.

Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:	sędzia Piotr Witkowski
Protokolant:	Małgorzata Przyborowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2025r. w S.

sprawy B. S. i S. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B.

o ustalenie

w związku z odwołaniem B. S. i S. S.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B.

z dnia (...) roku znak RWA: (...). (...)

z dnia (...) roku znak RWA: (...). (...)

1.  umarza postępowanie odnośnie B. S. i S. S. w zakresie decyzji z dnia (...) roku nr wg RWA: (...). (...) za okres od marzec 2018r. do luty 2019 roku w kwocie (...) zł (słownie: (...)) zaległości głównej i w kwocie (...)zł (słownie: (...)) odsetek;

2.  oddala odwołanie B. S. i S. S. od decyzji
z dnia (...) roku nr wg RWA: (...). (...) w pozostałym zakresie;

3.  oddala odwołanie B. S. i S. S. od decyzji z dnia (...) roku nr wg RWA (...). (...);

4.  odstępuje od obciążania B. S. i S. S. kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego.

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 31 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2024r. poz. 497 ze zm.), stwierdził, że B. S. posiada zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne i odpowiedzialność za przedmiotowe zobowiązania obejmuje majątek osobisty płatnika składek B. S. oraz majątek wspólny B. S. i jej współmałżonka S. S.. Wskazał, że zadłużenie wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wyniosło łącznie (...) zł, z czego należność główna stanowi kwotę (...) zł, natomiast odsetki kwotę (...) zł. Wskazał też, iż na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, odsetki naliczane będą nadal do dnia zapłaty włącznie. Odsetki za zwłokę ustalane są na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż stosownie do art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Zgodnie zaś z art. 32 powołanej ustawy, do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, zabezpieczeń na składnikach majątkowych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Organ rentowy podniósł również, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, odpowiedzialność dłużnika obejmuje majątek osobisty płatnika składek oraz majątek wspólny płatnika i małżonka, co wynika z art. 29 § 1 i § 2 ustawy – Ordynacja podatkowa w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Płatnik składek B. S. nie dopełniła obowiązku określonego w art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co skutkowało powstaniem zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne stwierdzonego na koncie płatnika. W okresie od (...) roku do (...) roku pomiędzy B. S. a jej małżonkiem istniała ustawowa wspólność majątkowa małżeńska. W konsekwencji za zobowiązania płatnika składek z tytułu zaległości składkowych odpowiedzialność z majątku wspólnego ponosi również małżonek. Organ rentowy również uprzednio zawiadomił B. S. oraz jej małżonka o wszczęciu, a następnie o zakończeniu postępowania w sprawie określenia wysokości zadłużenia.

Odrębne odwołania od tej decyzji złożyli B. S. i S. S..

B. S. w odwołaniu domagała się jej uchylenia oraz stwierdzenia braku istnienia zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od (...) roku do (...) roku. Podniosła, iż organ rentowy w sposób nieuprawniony wywiódł obowiązek ubezpieczeniowy wyłącznie z faktu figurowania jej w Krajowym Rejestrze Sądowym jako (...) Sp. z o.o. Sp. k. Zaskarżona decyzja oparta została na błędnym założeniu, iż formalny wpis w rejestrze jest tożsamy z faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jej udział w strukturach spółki miał charakter fikcyjny i był wynikiem przestępstwa oszustwa dokonanego przez osoby trzecie, co stało się przedmiotem śledztwa Prokuratury Okręgowej w (...)(sygn. (...)), w którym posiada status osoby pokrzywdzonej. Argumentowała, iż nie podejmowała żadnych czynności operacyjnych, nie posiadała dostępu do rachunków bankowych podmiotu ani nie uzyskiwała z tego tytułu jakichkolwiek przychodów, co w świetle utrwalonego orzecznictwa wyklucza powstanie tytułu do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.

Podniosła również zarzut przedawnienia należności składkowych za okres od (...) roku do (...) roku gdyż z uwagi na upływ pięcioletniego terminu przewidzianego w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zobowiązania te wygasły z mocy prawa przed dniem wydania zaskarżonej decyzji, tj. przed dniem (...) r., a organ rentowy nie wykazał zaistnienia przesłanek przerywających bieg przedawnienia.

B. S. zarzuciła również organowi rentowemu rażące naruszenie przepisów dotyczących odpowiedzialności osób trzecich oraz ochrony danych osobowych. Podniosła, iż Zakład bezpodstawnie rozszerzył odpowiedzialność na majątek wspólny jej oraz S. S., mimo iż współmałżonek nie był stroną postępowania, a organ nie wydał wobec niego odrębnej decyzji o odpowiedzialności w trybie art. 29 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Wskazała przy tym na naruszenie przepisów rozporządzenia RODO poprzez bezprawne ujawnienie S. S. informacji o jej stanie zadłużenia. Wypunktowała również arbitralność organu w zakresie naliczenia odsetek za zwłokę w kwocie (...) zł. Podniosła, iż decyzja nie zawiera metodyki wyliczeń ani wskazania zmiennych stóp procentowych, co uniemożliwia weryfikację długu i narusza zasadę rzetelności postępowania oraz prawo do obrony (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Zarzuciła Zakładowi całkowite zignorowanie materiału dowodowego przedłożonego przy piśmie z dnia (...) r., co w jej ocenie dowodzi, iż postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób powierzchowny i jednostronny.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o umorzenie postępowania w zakresie należności za okres od (...)roku do (...) roku, oddalenie odwołania w pozostałym zakresie oraz zasądzenie od B. S. kosztów zastępstwa procesowego.

Wskazał, iż po rozpatrzeniu odwołania uznał je za częściowo zasadne w zakresie przedawnienia, co skutkowało wydaniem w dniu (...) r. decyzji zmieniającej na podstawie art. 83 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Mocą tej decyzji ustalono zadłużenie za okres od (...) roku do (...) roku na kwotę (...) zł należności głównej oraz (...) zł odsetek.

Organ rentowy podniósł, iż status wspólnika spółki komandytowej stanowi samodzielny tytuł do ubezpieczeń, a argumentacja dotycząca braku faktycznego prowadzenia działalności jest bezprzedmiotowa. Wyjaśnił, iż B. S. jako wspólnik podlegała obowiązkowi opłacania składki zdrowotnej w wysokości 9% podstawy wymiaru, bez możliwości skorzystania z preferencyjnych stawek. W kwestii odpowiedzialności małżonka organ wywiódł, iż S. S. posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż jako małżonek ponosi odpowiedzialność z majątku wspólnego na podstawie art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej, co uzasadniało włączenie go do postępowania.

W zakresie zarzutu przedawnienia organ rentowy argumentował, iż bieg terminu uległ zawieszeniu na podstawie art. 24 ust. 5e oraz 5f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Pierwszy okres zawieszenia (rozstrzyganie zagadnienia wstępnego przez NFZ) trwał od dnia(...) r. do dnia (...) r. (data uprawomocnienia wyroku WSA w Warszawie). Drugi okres zawieszenia rozpoczął się w dniu (...) r. wraz z doręczeniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie określenia wysokości należności. Zakład przyznał, iż w pierwotnej decyzji błędnie przyjęto datę początkową zawieszenia na rok (...), co skorygowano w decyzji zmieniającej z dnia (...) r., uznając za przedawnione należności wyłącznie za okres od (...) roku do (...) roku.

Odnosząc się do wyliczenia odsetek wskazał, iż zostały one ustalone zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych na zasadach Ordynacji podatkowej, a szczegółowe zestawienie dołączone do decyzji pozwala na ich weryfikację bez konieczności przytaczania wzorów matematycznych.

Sprawę zarejestrowano pod sygn. (...).

S. S. w odrębnym odwołaniu od decyzji z dnia (...) r., domagał się jej uchylenia w całości oraz stwierdzenia braku swojej odpowiedzialności za zobowiązania składkowe przypisane jego małżonce, B. S.. Wniósł nadto o zwolnienie od kosztów sądowych.

Podniósł, iż zaskarżona decyzja narusza fundamentalne zasady odpowiedzialności cywilnej oraz konstytucyjnie gwarantowane prawo do obrony. Argumentował, iż organ rentowy – bez przeprowadzenia wobec niego formalnego postępowania wyjaśniającego, bez uprzedniego zawiadomienia o zamiarze objęcia odpowiedzialnością oraz bez wydania odrębnej decyzji ustalającej tę odpowiedzialność – w sposób nieuprawniony objął go współodpowiedzialnością za zobowiązania składkowe małżonki. Zakład działał wyłącznie w oparciu o domniemanie wynikające z faktu pozostawania w związku małżeńskim i istnienia ustawowej wspólności majątkowej, co stanowi instrumentalne zastosowanie przepisów prawa.

Wskazał, iż zgodnie z art. 29 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, odpowiedzialność małżonka dłużnika może mieć miejsce wyłącznie po przeprowadzeniu odrębnej procedury i wykazaniu przesłanek ustawowych. Nie uczestniczył zaś w działalności gospodarczej stanowiącej źródło zadłużenia, nie posiadał wiedzy o toczącym się wobec małżonki postępowaniu, a organ rentowy nie umożliwił mu czynnego udziału w sprawie, naruszając zasadę rzetelnego procesu.

Nadto S. S. zarzucił organowi rentowemu bezprawne przetwarzanie jego danych osobowych. Podniósł, iż ujawnienie informacji o jego relacjach rodzinnych oraz potencjalnej odpowiedzialności majątkowej w korespondencji skierowanej do osoby trzeciej – bez podstawy ustawowej i jego zgody – narusza art. 47 oraz art. 51 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także przepisy rozporządzenia RODO. W jego ocenie organ przetwarzał jego dane w sposób nieadekwatny i wykraczający poza ramy niezbędne do realizacji celów ustawowych.

W odpowiedzi na odwołanie S. S. organ rentowy wniósł o umorzenie postępowania w zakresie należności za okres od (...) roku do (...) roku, oddalenie odwołania w pozostałym zakresie oraz zasądzenie od niego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wskazując jednocześnie, iż po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez B. S. uznał je za częściowo zasadne w zakresie przedawnienia należności. W konsekwencji powyższego, w dniu (...) roku, na podstawie art. 83 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wydana została decyzja zmieniająca, ustalająca wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od (...) roku do (...) roku na kwotę (...) zł należności głównej oraz (...) zł odsetek. Odwołanie S. S. pozbawione jest zaś uzasadnionych podstaw prawnych. Współmałżonek ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania składkowe małżonka będącego płatnikiem nie może być utożsamiany z płatnikiem składek. Obowiązek składkowy spoczywa wyłącznie na płatniku, natomiast zobowiązanie współmałżonka wynika z długu płatnika i jest ograniczone do odpowiedzialności z majątku wspólnego. Organ wywiódł, iż art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej nie nadaje małżonkowi statusu płatnika, lecz jedynie wyznacza zakres jego odpowiedzialności, co w przypadku istnienia wspólności majątkowej umożliwia skierowanie egzekucji do składników objętych tą wspólnością. Zaprzeczył naruszeniu przepisów Ordynacji podatkowej, przepisów postępowania administracyjnego oraz norm dotyczących ochrony danych osobowych. Wskazał, iż w dniu (...) roku do B. S. oraz S. S. skierowano zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności, zawierające szczegółowe zestawienie zadłużenia. Pismo to zostało doręczone w dniu (...) roku dorosłemu domownikowi, A. S.. Na podstawie art. 28 k.p.a. w związku z art. 29 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, małżonek ponoszący współodpowiedzialność z majątku wspólnego posiada interes prawny uprawniający go do występowania w postępowaniu na prawach strony. Z tego względu wszczął i prowadził postępowanie zarówno wobec B. S., jak i S. S.. W toku procedowania, w dniu (...) roku, organ rentowy skierował do obojga małżonków zawiadomienie o zakończeniu postępowania, które S. S. odebrał osobiście w dniu (...) roku. Następnie, w dniu (...) roku, wydana została zaskarżona decyzja, którą doręczono obojgu małżonkom, przy czym odbiór korespondencji potwierdziła B. S. w dniu (...) roku. Powyższe fakty jednoznacznie zadają kłam twierdzeniom o pozbawieniu go możliwości udziału w postępowaniu.

Sprawę zarejestrowano pod sygn. (...).

Decyzją z dnia (...) r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w B., działając na podstawie art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zmienił decyzję z dnia (...) r. w sprawie określenia wysokości należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne i stwierdził, iż B. S. pozostaje dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od (...) roku do (...) roku w kwocie (...) wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień (...)r. w wysokości (...).

Wskazał, iż po wpłynięciu w dniu (...) r. odwołania B. S., w którym podniesiono zarzut przedawnienia, dokonano ponownej analizy przesłanek wpływających na bieg terminu przedawnienia. Przywołał treść art. 24 ust. 4, 5e oraz 5f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wskazując na instytucję zawieszenia biegu przedawnienia w przypadku rozstrzygania zagadnienia wstępnego przez inny organ lub wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek opłacania składek. Ustalił, iż bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w następujących okresach:

- na podstawie art. 24 ust. 5e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – w okresie od dnia (...) r. do dnia (...)r., ze względu na postępowanie przed Narodowym Funduszem Zdrowia oraz Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. w przedmiocie ustalenia podlegania przez B. S. ubezpieczeniu zdrowotnemu.

- na podstawie art. 24 ust. 5f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – od dnia (...) r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania) do chwili obecnej.

Przyznał, iż przy wydawaniu pierwotnej decyzji z dnia (...). błędnie przyjęto datę (...) r. jako moment wpływu wniosku do NFZ, opierając się na omyłce pisarskiej zawartej w decyzji tego organu. Po ponownej weryfikacji dokumentacji ustalono, iż prawidłową datą wpływającą na zawieszenie biegu przedawnienia jest dzień (...) r. W konsekwencji organ uznał zarzut przedawnienia za słuszny w odniesieniu do należności za okres od (...) roku do (...) roku, co skutkowało ich wyłączeniem z zakresu zadłużenia.

Odnosząc się do odpowiedzialności S. S., organ rentowy podtrzymał stanowisko, iż na podstawie art. 29 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, odpowiedzialność za nieopłacone przez płatnika składy ponosi z majątku wspólnego również małżonek dłużnika, z uwagi na istniejącą w spornym okresie wspólność majątkową małżeńską.

W odrębnym odwołaniu S. S. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji z dnia (...) roku w części obejmującej jego odpowiedzialność akcesoryjną, a także ustalenia braku podstaw do dochodzenia zobowiązań składkowych z jego majątku odrębnego oraz majątku wspólnego bez uprzedniego przeprowadzenia prawidłowej procedury administracyjnej. Wniósł nadto o zwolnienie go z kosztów procesowych oraz zasądzenie na jego rzecz od organu rentowego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Powielił argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji z dnia (...) roku i stanowczo podkreślił, iż w żadnym okresie objętym zaskarżoną decyzją nie prowadził działalności gospodarczej – ani indywidualnie, ani w formie spółki osobowej bądź kapitałowej. Nie figurował w ewidencji działalności gospodarczej jako przedsiębiorca, nie pełnił funkcji organu zarządzającego, ani nie był faktycznym wspólnikiem czy udziałowcem spółki komandytowej (...) Sp. z o.o. Sp. k. Zaprzeczył, aby kiedykolwiek zawierał umowy w imieniu rzeczonego podmiotu, sygnował dokumenty finansowe, prowadził negocjacje handlowe czy brał udział w podejmowaniu decyzji operacyjnych i finansowych. Wywodził on, iż jego rola w niniejszej sprawie ogranicza się wyłącznie do sfery stosunków prawnorodzinnych, jako małżonka B. S.. Sformułował szereg zarzutów o charakterze proceduralnym, które przedstawił w odwołaniu od decyzji z dnia (...) roku. Z ostrożności procesowej wniósł o odstąpienie od naliczania odsetek oraz ewentualne rozłożenie należności na raty, podtrzymując jednak w całości zarzut braku podstawy prawnej do przypisania mu odpowiedzialności za przedmiotowe składki.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie w całości oraz o zasądzenie od odwołującego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W pełni podtrzymał argumentację prawną i faktyczną zawartą w zaskarżonej decyzji i dodatkowo wskazał, iż status prawny współmałżonka ponoszącego odpowiedzialność za zobowiązania składkowe małżonka-płatnika jest odrębny od statusu samego płatnika składek. Obowiązek składkowy w znaczeniu ścisłym spoczywa wyłącznie na płatniku, natomiast odpowiedzialność współmałżonka za zaległości z tego tytułu ma charakter akcesoryjny i wynika z długu małżonka będącego płatnikiem składek.

Sprawę zarejestrowano pod sygn. (...)

W odwołaniu od decyzji z dnia (...) roku B. S. domagała się jej uchylenia w całości oraz stwierdzenia, iż nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od (...) roku do (...) roku. Ewentualnie wniosła o uznanie, że zobowiązania z tytułu składek za okresy wcześniejsze niż (...) roku uległy przedawnieniu, a nadto o zasądzenie od organu rentowego na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu B. S. zarzuciła:

1. błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na arbitralnym przyjęciu, iż w spornym okresie prowadziła działalność gospodarczą jako (...) Sp. z o.o. Sp. k. Podniosła, iż nigdy nie wykonywała aktywności zarobkowej, nie podejmowała czynności w imieniu spółki ani nie osiągała z tego tytułu przychodów. Wskazała, iż padła ofiarą oszustwa gospodarczego, w którym osoby trzecie bezprawnie posłużyły się jej tożsamością, co potwierdza status osoby pokrzywdzonej przyznany jej przez organy ścigania w prowadzonym postępowaniu karnym,

2. naruszenie art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie automatyzmu obowiązku ubezpieczeniowego wynikającego z samego wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym. Dla powstania tytułu ubezpieczenia niezbędne jest kumulatywne spełnienie przesłanki formalnej (status wspólnika) oraz materialnej (rzeczywiste wykonywanie działalności), która w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła, gdyż wpis do rejestru miał charakter pozorny i nastąpił bez jej świadomej zgody;

3. zarzut częściowego przedawnienia należności, kwestionując skuteczność i zakres zawieszenia biegu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5e i 5f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ nie wykazał, aby przesłanki zawieszenia dotyczyły wszystkich składek objętych nową decyzją, wskazując, iż postępowanie przed NFZ dotyczyło innego okresu, a instytucja z art. 24 ust. 5f nie znajduje zastosowania w sprawach o charakterze czysto rozliczeniowym,

4. naruszenie art. 29 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez bezpodstawne rozszerzenie odpowiedzialności na małżonka, S. S., wskazując na brak jakiegokolwiek związku małżonka z rzekomą działalnością spółki oraz naruszenie konstytucyjnie chronionych praw majątkowych (art. 64 Konstytucji RP) poprzez zastosowanie niedopuszczalnego automatyzmu odpowiedzialności majątkiem wspólnym;

5. naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych (RODO), w tym zasad minimalizacji, legalizmu i poufności, poprzez bezprawne przesyłanie korespondencji zawierającej dane identyfikacyjne i informacje o zadłużeniu B. S. na adres małżonka, który nie posiadał upoważnienia do odbioru dokumentów ani nie został skutecznie włączony do sprawy jako strona,

6. brak indywidualizacji decyzji oraz pominięcie realiów faktycznych, co objawiło się w schematycznym wydaniu rozstrzygnięcia z całkowitym zignorowaniem dokumentów potwierdzających status jako ofiary przestępstwa. B. S. zarzuciła organowi naruszenie zasady proporcjonalności oraz ignorowanie faktów świadczących o braku jej świadomości co do bycia wspólnikiem spółki,

7. naruszenie art. 23 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie naliczenia odsetek w kwocie (...) zł. Wykazanie odsetek w sposób zbiorczy, bez wskazania metodyki obliczeń, stawek procentowych oraz liczby dni opóźnienia, uniemożliwia kontrolę prawidłowości decyzji i narusza prawo do obrony (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP);

8. naruszenie zasady rzetelnego postępowania, przejawiające się w braku ustosunkowania się do jej pisma z dnia 22 stycznia 2025 r. oraz zaniechaniu weryfikacji twierdzeń strony u organów ścigania, co stanowi obrazę art. 7 i 8 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP.

Podniosła, iż działanie organu rentowego, polegające na przekazaniu jej danych małżonkowi bez podstawy prawnej, pogłębiło stan jej pokrzywdzenia jako ofiary oszustwa, narażając ją na utratę kontroli nad informacjami objętymi ochroną. Decyzja została sporządzona w sposób szablonowy, bez uwzględnienia unikalnych okoliczności faktycznych sprawy, co naruszyło konstytucyjną zasadę proporcjonalności oraz obowiązek indywidualizacji rozstrzygnięcia. Konsekwentnie przedstawiała dokumenty potwierdzające jej status osoby pokrzywdzonej w postępowaniu karnym, w tym informacje o braku jakiejkolwiek aktywności gospodarczej, dochodów czy wpływu na decyzje spółki, natomiast organ rentowy całkowicie zignorował te dowody, a uzasadnienie decyzji ograniczył do formalnej podstawy wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym, bez oceny przesłanek rzeczywistego prowadzenia działalności. Mechaniczne zas podejście organu narusza art. 2 Konstytucji RP, statuujący zasadę demokratycznego państwa prawa i sprawiedliwości społecznej.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od B. S. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ podtrzymał w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, podnosząc, iż zarzuty dotyczące braku faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej pozostają nieistotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zakład też wywiódł, iż przedmiotem sporu nie jest obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, lecz wysokość zaległości składkowych.

W ocenie organu rentowego status wspólnika spółki komandytowej stanowi samodzielny i wystarczający tytuł do objęcia ubezpieczeniami, co jest poglądem ugruntowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych i administracyjnych. Wskazał, iż brak uzyskiwania przychodu miałby znaczenie prawne jedynie w przypadku zbiegu kilku rodzajów działalności w celu uniknięcia wielokrotnego opłacania składki zdrowotnej, co w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca.

Zakład wyjaśnił, iż wspólnik spółki komandytowej jest zobowiązany do opłacania składek na zasadach tożsamych z osobami prowadzącymi jednoosobową działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 71 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, podstawę wymiaru składki (9%) stanowi wartość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w czwartym kwartale roku poprzedniego. Z uwagi na posiadanie innego tytułu do ubezpieczeń społecznych, B. S. pozostawała zobowiązana wyłącznie do opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, przy czym jako wspólnik spółki komandytowej nie była uprawniona do skorzystania z preferencyjnych stawek składek.

Sprawę zarejestrowano pod sygn. (...).

Postanowieniami z dnia (...) roku i (...) roku powyższe odwołania połączono do wspólnego rozpoznania z uwagi na tożsamość faktyczna i prawną.

Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:

Odwołania od decyzji z dnia (...) roku B. S. i S. S. okazały się częściowo zasadne, gdyż na skutek wniesionych przez nich tych odwołań od tej decyzji, organ rentowy w dniu (...) r. wydał decyzję zmieniającą tą decyzję z (...) roku na podstawie art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350). Mocą tej decyzji organ rentowy uznał odwołanie za częściowo zasadne, stwierdzając przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od (...) roku do(...) roku.

Zgodnie natomiast z treścią art. 477 ¹³ §1 k.p.c., zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd – poprzez uwzględnienie w całości lub w części żądania strony – powoduje, że postępowanie w tym zakresie staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych ugruntowany jest pogląd, iż wydanie przez organ rentowy nowej decyzji, która częściowo zastępuje decyzję zaskarżoną w sposób zbieżny z wnioskami odwołania, wywołuje skutek procesowy w postaci zbędności wydawania wyroku co do tej części żądania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt I UK 299/11). Jak wskazał Sąd Najwyższy, ratio legis tego przepisu opiera się na założeniu, że skoro organ rentowy przyznał rację odwołującemu się i zmienił decyzję na jego korzyść, dalsze prowadzenie sporu sądowego w tym konkretnym zakresie jest bezcelowe, gdyż cel odwołania został osiągnięty przed wyrokowaniem.

W przedmiotowej sprawie organ rentowy, dokonując ponownej analizy terminów przedawnienia, przyznał błąd w ustaleniu daty zawieszenia biegu przedawnienia i wyłączył z kwoty zadłużenia należności za okres 14 miesięcy ((...)). Tym samym żądanie B. S. w zakresie uchylenia decyzji co do tych konkretnych składek zostało przez Zakład zaspokojone w trybie autokontroli.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, iż w części objętej decyzją zmieniającą z dnia (...) r. postępowanie wywołane odwołaniem od decyzji z dnia (...) r. stało się bezprzedmiotowe i orzekł o na podstawie art. 477 ^{( 13)} §1 k.p.c. umorzeniu postępowania w tym zakresie.

W ocenie Sądu, w zakresie nieobjętym umorzeniem postępowania, odwołania B. S. oraz S. S. nie zasługują na uwzględnienie.

Kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest fakt, iż zaskarżone decyzje organu rentowego z dnia (...) r. oraz zmieniająca ją decyzja z dnia (...) r. mają charakter decyzji wymiarowych (rozliczeniowych). Ich wydanie zostało bezpośrednio zdeterminowane uprzednim rozstrzygnięciem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, który ostateczną decyzją stwierdził, iż B. S. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w spornym okresie z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik spółki komandytowej.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ rentowy wystąpił do (...) Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o rozstrzygnięcie sprawy w zakresie ustalenia okresu podlegania przez B. S. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu statusu wspólnika spółki komandytowej. W treści rzeczonego wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż według danych ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym, B. S. od (...) roku figuruje jako (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa w Upadłości.

W konsekwencji powyższego, Narodowy Fundusz Zdrowia zawiadomił B. S., iż na wniosek organu rentowego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia okresu podlegania przez nią obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w charakterze (...) Sp. z o.o. Sp. k.

W toku tego postępowania odwołująca została wezwana do przedłożenia dokumentacji potwierdzającej ewentualne zakończenie prowadzenia działalności w ww. charakterze w terminie innym, aniżeli wynikający z zapisów w Krajowym Rejestrze Sądowym. Jednocześnie organ rzetelnie pouczył B. S. o przysługujących jej uprawnieniach strony postępowania, w tym o prawie do zgłaszania wniosków i uwag w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie (...) Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B..

Decyzją z dnia (...) r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działając na podstawie art. 109 ust. 1, 3, 4 i 6 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, stwierdził, iż B. S. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w charakterze (...) Sp. z o.o. Sp. k. w okresie od dnia (...) r. do nadal.

Następnie, postanowieniem z dnia (...) roku , Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zdecydował o wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego powyższą decyzją ostateczną z dnia (...). Podstawą wydania rzeczonego postanowienia było pismo B. S., które wpłynęło do organu w dniu (...) r. W treści przedmiotowego pisma odwołująca poinformowała, iż nie prowadziła faktycznej działalności gospodarczej w charakterze (...) Sp. z o.o. Sp. k., a jej status w strukturach podmiotu miał charakter wyłącznie formalny i był wynikiem oszustwa.

B. S. wskazała, iż posiada status osoby pokrzywdzonej w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w (...), dotyczącym okoliczności jej przystąpienia do wymienionej spółki. Odwołująca poinformowała również organ o podjęciu formalnych działań zmierzających do wystąpienia ze spółki, przedkładając na potwierdzenie powyższego notarialne pełnomocnictwo do dokonania w jej imieniu czynności prawnych związanych z wystapieniem z grona (...) Sp. z o.o. Sp. k.

Decyzją z dnia (...) Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia (...) r. w przedmiocie podlegania przez B. S. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w charakterze (...) Sp. z o.o. Sp. k. od dnia (...) r. do nadal.

W uzasadnieniu wskazał, iż w toku wznowionego postępowania B. S. została wezwana do przedłożenia dokumentacji potwierdzającej fakt ustąpienia ze spółki oraz prowadzenia przez organy ścigania postępowania przygotowawczego. W odpowiedzi odwołująca podtrzymała stanowisko, iż nie prowadziła faktycznej działalności gospodarczej, przedkładając szereg dokumentów, w tym: potwierdzenia wysyłki aktu notarialnego listem poleconym na adres spółki, wydruki korespondencji elektronicznej z biurem obsługi inwestora oraz z aplikacji M., a także pismo Wydziału do walki z Przestępczością Gospodarczą i Korupcją (...) Policji (...) z dnia(...) r.

Prezes NFZ ustalił jednak, iż według stanu na dzień (...) r. w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (KRS: (...)) B. S. nadal figuruje jako wspólnik wymienionej spółki komandytowej od dnia (...) r., przy czym brak jest informacji o zawieszeniu działalności przez ten podmiot.

Dokonując ponownej analizy materiału dowodowego, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zważył, iż granice wznowionego postępowania wyznacza treść decyzji dotychczasowej, a rozstrzygnięcie o odmowie jej uchylenia stanowi potwierdzenie prawidłowości pierwotnego aktu administracyjnego. Organ przywołał regulacje ustawy – Kodeks spółek handlowych, wskazując na trzy tryby wystąpienia ze spółki komandytowej: zbycie ogółu praw i obowiązków (art. 122 k.s.h.), wypowiedzenie umowy spółki (art. 61 §1 w zw. z art. 103 §1 k.s.h.) lub porozumienie wszystkich wspólników.

Prezes NFZ stwierdził, iż B. S. nie przedstawiła dowodów potwierdzających skuteczność wyjścia ze spółki w którymkolwiek z wymienionych trybów. Podkreślił, iż uprawdopodobniona okoliczność popełnienia przestępstwa na szkodę ubezpieczonej nie niweczy ex lege jej statusu jako wspólnika. Żaden z przedłożonych dokumentów nie dowodził zbycia praw i obowiązków ani skutecznego wypowiedzenia umowy spółki. Wobec więc ugruntowanej zasady, zgodnie z którą prowadzenie działalności w tym charakterze jest utożsamiane z samym posiadaniem statusu wspólnika uznał, iż nie wystąpiły przesłanki do uchylenia decyzji z dnia (...) r.

B. S. złożyła skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.. Sąd ten wyrokiem z dnia (...) r. oddalił skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia (...)r. dotyczącą B. S.. Przedmiotowy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. uprawomocnił się.

W związku z powyższym, organ rentowy poinformował odwołującą, iż zgodnie z ostateczną decyzją Prezesa NFZ z dnia (...) r., sporządził z urzędu dokumenty zgłoszeniowe ( (...)/ZZA) oraz rozliczeniowe (ZUS DRA) za okres od (...)roku do (...) roku z tytułu prowadzenia przez nią pozarolniczej działalności gospodarczej w charakterze (...) Sp. z o.o. Sp.k.

W dalszej kolejności organ rentowy zawiadomił B. S. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne na koncie płatnika B. S.. W zawiadomieniu tym wskazał, iż z uwagi na istniejącą pomiędzy płatnikiem składek a współmałżonkiem ustawową wspólność majątkową, odpowiedzialność za przedmiotowe zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek ponosi z majątku wspólnego również małżonek płatnika składek, S. S..

Sąd ustalił nadto, iż na podstawie art. 176 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, sporządzone zostało zawiadomienie o ogłoszeniu upadłości spółki (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w W. (KRS: (...)). Upadłość przedmiotowego podmiotu została ogłoszona postanowieniem Sądu Rejonowego (...) w W., (...) Wydział Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, z dnia (...) r. w sprawie o sygnaturze akt (...). Sąd wyznaczył na syndyka masy upadłości.

Sąd ustalił również, iż Wydział do (...) Komendy Rejonowej Policji (...), pod nadzorem Prokuratury Okręgowej w (...), prowadzi śledztwo o sygnaturze (...) ((...)). Postępowanie to dotyczy następujących czynów zabronionych:

- doprowadzenia w okresie od (...) roku do (...) roku w W. przez osoby zarządzające podmiotami: (...) sp. z o.o. sp. k., (...) Sp. z o.o., (...) sp. z o.o. oraz (...) Sp. z o.o., działające z zamiarem osiągnięcia korzyści majątkowej, wielu osób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w łącznej kwocie nie mniejszej niż (...) zł. Działanie to polegało na wprowadzeniu pokrzywdzonych w błąd co do zamiaru realizacji przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji kopalni kryptowalut oraz możliwości spłaty pożyczek udzielanych spółce (...) sp. z o.o. sp. k. jako warunku objęcia udziałów w charakterze komandytariuszy, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.

- usunięcia w okresie od (...) roku do (...) roku w Ł. składników majątkowych spółki (...) sp. z o.o. sp. k. pozostającej w stanie niewypłacalności (w tym urządzeń specjalistycznych typu A.), czym wyrządzono szkodę wielu wierzycielom, tj. o czyn z art. 300 § 1 i 3 k.k.

W toku powyższego śledztwa B. S. została uznana za osobę pokrzywdzoną. Status ten nadano w związku z zawarciem przez nią w dniu (...) roku umowy inwestycyjnej oraz umowy pożyczki nr (...) na kwotę (...) zł, które to czynności prawne pozostawały w bezpośrednim związku z przedmiotem prowadzonego postępowania przygotowawczego.

Odwołująca oczywiście kwestionowała fakt prowadzenia przez nią pozarolniczej działalności gospodarczej, podnosząc, iż jej status jako wspólnika spółki był wynikiem wprowadzenia w błąd przez osoby trzecie. Do przystąpienia do spółki została nakłoniona w (...)r. przez ówczesnego prezesa zarządu, który budował wiarygodność przedsięwzięcia poprzez szeroko zakrojone działania marketingowe w Internecie. Prezes zarządu, będący „twarzą” podmiotu, doprowadził w samym tylko (...)r. ponad (...)osób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie ok. (...) mln zł. W (...)r. osoba ta opuściła terytorium kraju, udając się wraz z rodziną do P.w celu uniknięcia odpowiedzialności. Wskazała, iż w (...)r. skierowała do spółki oświadczenie o wystąpieniu ze składu wspólników. W okresie późniejszym, ze względu na zły stan zdrowia (przebyta operacja okulistyczna) oraz subiektywne przekonanie o bezskuteczności dochodzenia roszczeń, zaprzestała monitorowania sytuacji podmiotu. Po ogłoszeniu upadłości spółki, co nastąpiło ok. 4 lata przed wszczęciem niniejszego postępowania, dokonała zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, jednakże – jak twierdzi – nie uzyskała żadnych kwot z masy upadłości, a kontakt z syndykiem okazał się bezskuteczny. Podkreśliła, iż nigdy nie figurowała w ewidencji podatników jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, a jej udział w spółce miał charakter bierny i wynikał z nieświadomości co do rzeczywistego charakteru działalności zarządu.

Zważyć jednak należało, że w aktualnym stanie prawnym obowiązuje ścisły podział kompetencji pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a Narodowym Funduszem Zdrowia. Zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wyłączną właściwość w sprawach o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym posiada NFZ. Sąd powszechny rozpoznający odwołanie od decyzji wymiarowej ZUS nie jest uprawniony do kwestionowania tytułu ubezpieczenia, jeżeli w tym przedmiocie zapadła ostateczna decyzja administracyjna NFZ, co potwierdza ugruntowane orzecznictwo (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt III UK 35/18).

W świetle powyższych ustaleń, argumentacja B. S. oscylująca wokół tezy o byciu ofiarą oszustwa gospodarczego oraz posiadaniu statusu pokrzywdzonej w śledztwie Prokuratury Okręgowej w (...), nie mogła odnieść zamierzonego skutku w niniejszym procesie. Sąd ubezpieczeń społecznych, orzekający w przedmiocie wymiaru składek, nie posiada bowiem kompetencji do merytorycznego badania zasadności tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, jeżeli tytuł ten został uprzednio stwierdzony ostateczną decyzją Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.

Należy podkreślić, iż w sprawach o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego zachodzi dualizm decyzyjny, w którym kompetencje organów są od siebie ściśle odseparowane. Zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wyłączna właściwość w zakresie ustalania objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym spoczywa na organach NFZ. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jest bezwzględnie związany treścią ostatecznego rozstrzygnięcia NFZ i pełni w tym procesie rolę organu technicznego (wymiarowego), którego zadaniem jest jedynie matematyczne przeliczenie należności wynikających z ustalonego tytułu.

Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w utrwalonym i jednolitym orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt III UK 35/18: „Sąd powszechny, rozpoznający odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalającej wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, jest związany ostateczną decyzją dyrektora oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalającą obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego ubezpieczonego”. Tożsamy pogląd wyraził Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 14 maja 2020 r., sygn. akt III AUa 87/20, akcentując, iż niedopuszczalne jest kwestionowanie przed sądem powszechnym podstaw wymiaru składek poprzez podważanie tytułu ubezpieczenia, który został przesądzony w odrębnym trybie administracyjnym.

Podnoszone przez B. S. okoliczności dotyczące braku świadomości co do bycia wspólnikiem spółki oraz działania w warunkach oszustwa, były przedmiotem merytorycznego badania w toku wznowionego postępowania przed Prezesem NFZ, a następnie poddane kontroli legalności przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W.. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia (...) r. oddalił skargę Odwołującej, uznając decyzję Prezesa NFZ za zgodną z prawem, rozstrzygnięcie to posiada przymiot prawomocności i wiąże Sąd w niniejszej sprawie.

W konsekwencji Sąd ubezpieczeń społecznych nie jest władny do dokonywania ponownej, odmiennej oceny stanu faktycznego w zakresie podlegania ubezpieczeniu, gdyż prowadziłoby to do niedopuszczalnego naruszenia powagi rzeczy osądzonej oraz stabilności ostatecznych aktów administracyjnych. Jak podniósł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II UK 289/16, związanie sądu powszechnego ostateczną decyzją administracyjną NFZ oznacza, że nie może on czynić ustaleń sprzecznych z osnową tej decyzji, a jedynie jest uprawniony do kontroli prawidłowości matematycznego naliczenia kwot składek za okres wskazany w rozstrzygnięciu NFZ. Związanie to wyklucza możliwość uwzględnienia statusu odwołującej jako osoby pokrzywdzonej przestępstwem na etapie wymierzania składek, skoro okoliczność ta nie doprowadziła do uchylenia tytułu ubezpieczenia przez właściwy organ administracyjny bądź sąd administracyjny.

W zakresie weryfikacji prawidłowości rachunkowej wymierzonych składek Sąd dopuścił dowód z opinii biegłej sądowej z zakresu finansów i rachunkowości, A. W.. Celem rzeczonej opinii było zweryfikowanie prawidłowości naliczenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne B. S., wskazanych w decyzji zmieniającej z dnia (...) r., wraz z precyzyjnym określeniem podstawy naliczenia odsetek oraz przedstawieniem arytmetycznego sposobu ich wyliczenia. Biegła sądowa w sporządzonej opinii ustaliła, iż wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, podstawę wymiaru stanowiło przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego. Na podstawie powyższych parametrów biegła dokonała szczegółowych wyliczeń odsetek za zwłokę, naliczanych od dnia następującego po dniu wymagalności każdej ze składek do dnia wydania decyzji zmieniającej, tj. do dnia (...) r. W konkluzji opinii biegła sądowa stwierdziła, iż kwota zadłużenia B. S. na dzień (...) r. wynosi łącznie (...) zł, na co składa się należność główna w wysokości (...) zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie (...) zł. Jednocześnie biegła wskazała, iż odsetki te podlegają dalszemu naliczaniu do dnia zapłaty włącznie.

Sąd uznał opinię biegłej A. W. za w pełni wiarygodną, rzetelną i kompletną. Wyliczenia przedstawione przez biegłą w sposób czytelny i arytmetyczny potwierdziły poprawność rachunkową kwot wskazanych przez organ rentowy w decyzji zmieniającej z dnia (...) r. Opinia ta nie została skutecznie zakwestionowana przez strony postępowania w zakresie jej poprawności matematycznych.

Sąd uznał opinię biegłej za rzetelną, kompletną i w pełni przydatną dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić należy, iż w sprawach, których przedmiotem jest wysokość zadłużenia składkowego, dowód z opinii biegłego z zakresu rachunkowości służy obiektywnej weryfikacji działań matematycznych organu rentowego, co eliminuje element dowolności w ustalaniu stanu zadłużenia. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. akt II USKP 45/23, opinia biegłego ma na celu dostarczenie sądowi wiadomości specjalnych niezbędnych do oceny materiału dowodowego, a w przypadku wyliczeń matematycznych jej rola sprowadza się do rzetelnego sprawdzenia poprawności rachunkowej z zastosowaniem właściwych norm prawnych.

W orzecznictwie sądów powszechnych akcentuje się, że jeżeli biegły w sposób czytelny przedstawia algorytm obliczeń, a strona odwołująca nie przedstawia konkretnych zarzutów merytorycznych lub kontrwyliczeń, sąd nie ma podstaw do kwestionowania takich ustaleń. Specyfika opinii biegłego z zakresu rachunkowości polega na tym, że jej weryfikacja odbywa się przez pryzmat logicznej poprawności operacji finansowych. Skoro biegła A. W. w sposób transparentny wskazała daty wymagalności poszczególnych składek, zastosowane stawki odsetek oraz kwoty cząstkowe, Sąd uznał te wyliczenia za wiążące (np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 22 maja 2025 r., sygn. akt III AUa 112/25).

Przyjęcie wniosków płynących z opinii biegłej czyni bezzasadnym zarzut B. S. dotyczący rzekomej nieprzejrzystości obliczeń organu rentowego. Dowód z opinii biegłego w sprawie o wymiar składek konwaliduje ewentualne braki w uzasadnieniu rachunkowym decyzji ZUS, dając stronie możliwość pełnej kontroli nad sposobem powstania zadłużenia. Sąd uznał zatem, iż ustalona przez biegłą suma zadłużenia odpowiada rzeczywistemu stanowi zobowiązań odwołującej się wynikającemu z wiążących decyzji Prezesa NFZ.

Natomiast odnosząc się do odwołań S. S., należy podkreślić, iż jego odpowiedzialność z majątku wspólnego wynika wprost z brzmienia art. 29 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zobowiązanie to ma charakter akcesoryjny, powstaje z mocy prawa z chwilą powstania zobowiązania składkowego po stronie drugiego małżonka i jest z nim nierozerwalnie związane.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych ugruntowany jest pogląd, iż odpowiedzialność małżonka dłużnika na podstawie powołanych przepisów nie wymaga wydania przez organ rentowy odrębnej decyzji o charakterze konstytutywnym, analogicznej do decyzji o odpowiedzialności osób trzecich. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt II UK 126/13: „odpowiedzialność małżonka pozostającego z dłużnikiem we wspólnocie majątkowej ma charakter odpowiedzialności rzeczowej z majątku wspólnego, a nie osobistej, co sprawia, że małżonek dłużnika nie staje się dłużnikiem osobistym organu rentowego, lecz musi znosić egzekucję z majątku wspólnego”. W konsekwencji organ rentowy, określając wysokość zadłużenia płatnika, jest w pełni uprawniony do wskazania w osnowie decyzji, iż odpowiedzialność ta rozciąga się na majątek wspólny małżonków, bez konieczności inicjowania odrębnego trybu decyzyjnego. Stanowisko to potwierdził również Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt III AUa 544/22, podkreślając, iż skoro odpowiedzialność małżonka jest konsekwencją ustroju wspólności ustawowej, to organ rentowy w decyzji wymiarowej jedynie stwierdza istniejący z mocy prawa stan odpowiedzialności rzeczowej.

W niniejszej sprawie S. S. wywodził również naruszenie prawa do obrony oraz zasad ochrony danych osobowych (RODO). Uznać jednak należy zarzuty za bezzasadne. Ustalenia faktyczne wskazują jednoznacznie, iż S. S. był skutecznie zawiadamiany przez organ rentowy o każdym istotnym etapie postępowania – od jego wszczęcia po zakończenie. Co istotne, odwołujący osobiście odbierał korespondencję, m.in. w dniu (...) r., co świadczy o zapewnieniu mu realnej możliwości czynnego udziału w sprawie.

Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt I USK 104/23, małżonek dłużnika, z którego majątku wspólnego może być prowadzona egzekucja należności składkowych, posiada przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. Interes prawny małżonka wynika bezpośrednio z zagrożenia jego sfery majątkowej wynikającej z art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej. Skoro zatem S. S. posiadał status strony, przetwarzanie jego danych osobowych w toku postępowania oraz doręczanie mu korespondencji zawierającej informacje o zadłużeniu wspólnym było nie tylko dopuszczalne, ale wręcz obligatoryjne na gruncie art. 6 ust. 1 lit. c RODO, jako niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze (ZUS).

Tym samym, skoro S. S. został prawidłowo włączony w ramy postępowania i miał możliwość kwestionowania wysokości zadłużenia długu podstawowego, a organ rentowy wykazał istnienie wspólności majątkowej w spornym okresie, brak było jakichkolwiek podstaw do uchylenia decyzji w części dotyczącej jego odpowiedzialności.

Mając powyższe na uwadze, uznając zaskarżone decyzje (pierwotną w zakresie utrzymanym w mocy oraz zmieniającą) za prawidłowe i zgodne z wiążącymi rozstrzygnięciami NFZ, Sąd na podstawie art. 477 ^{( 14)} § 1 k.p.c. oddalił odwołania w pozostałym zakresie (pkt 2 i 3), odnośnie decyzji z dnia (...) roku w pozostałym zakresie, a odnośnie decyzji z dnia (...)roku w całości.

Sąd na podstawie art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążania odwołujących kosztami zastępstwa procesowego należnymi organowi rentowemu, uznając, iż w niniejszej sprawie wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych, zastosowanie art. 102 k.p.c. zależy od swobodnej, choć nie dowolnej oceny Sądu, który winien uwzględnić zarówno sytuację majątkową i życiową strony, jak i zasady słuszności. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 22 maja 2019 r. (sygn. akt III AUa 510/18), hipoteza przepisu art. 102 k.p.c., odwołująca się do wystąpienia wypadków szczególnie uzasadnionych, pozostawia sądowi orzekającemu swobodę oceny, czy fakty związane z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji życiowej strony, stanowią podstawę do nieobciążania jej kosztami procesu. Jak wynika z oświadczenie odwołującej, sytuacja bytowa i zdrowotna jej oraz odwołującego jest trudna. Odwołująca osiąga dochód w wysokości (...) zł, to kwota ta musi pokryć nie tylko jej własne potrzeby i koszty leczenia (w tym następstwa przebytej operacji okulistycznej), ale także koszty opieki nad mężem. Równie istotne znaczenie dla zastosowania zasady słuszności ma fakt, iż niniejsze postępowanie dotyczy kwestii składek ubezpieczeniowych, których wysokość — niemal tożsama z kwotą utraconych przez odwołującą oszczędności w wyniku przestępstwa — stanowi dla niej potężne obciążenie finansowe. Utrzymanie w mocy decyzji organu rentowego skutkuje powstaniem znacznego zadłużenia, które będzie podlegało egzekucji administracyjnej. Dlatego zdaniem Sądu w tej specyficznej sytuacji, nałożenie na odwołującą dodatkowego obowiązku uiszczenia kosztów zastępstwa procesowego na rzecz organu, przy uwzględnieniu jej statusu jako osoby pokrzywdzonej oszustwem, byłoby nadmiernie dotkliwe i sprzeczne z poczuciem sprawiedliwości.

W związku z powyższym postanowiono jak w punkcie 4.

mt