Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 stycznia 2026r.

Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:

sędzia Cezary Olszewski

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 stycznia 2026r. w Suwałkach

sprawy P. T.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

o rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy

w związku z odwołaniem P. T.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

z dnia 20 grudnia 2024 r. znak (...)

oddala odwołanie

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 grudnia 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1631 z późn. zm.), ponownie ustalił P. T. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od 1 grudnia 2024 roku do 31 października 2027 roku.

Odwołanie od powyższej decyzji wywiódł P. T., domagając się jej zmiany poprzez przyznanie prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Wskazał, iż błędnie oceniono dokumentację medyczną, która potwierdza chroniczny charakter choroby afektywnej dwubiegunowej oraz brak poprawy stanu zdrowia mimo stałej farmakoterapii. Progresywny charakter schorzenia psychicznego oraz analiza całokształtu zgromadzonych dowodów jednoznacznie wskazują na jego całkowitą niezdolność do pracy.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Powołując się na art. 107 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wskazał na dopuszczalność zmiany wysokości świadczenia w razie zmiany stopnia niezdolności do pracy. Zaznaczył, iż odwołujący zachował prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy jedynie do 30 listopada 2024 roku, natomiast weryfikacja orzecznicza z dnia 17 grudnia 2024 roku – oparta na całokształcie dokumentacji medycznej – wykazała u niego jedynie częściową niezdolność do pracy do 31 października 2027 roku.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

P. T. (ur. (...)) w dniu 28 września 2022 roku wystąpił z wnioskiem o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Decyzją z dnia 15 listopada 2022 roku organ rentowy przyznał odwołującemu prawo do świadczenia z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na okres od 4 listopada 2022 roku (tj. od daty zaprzestania pobierania świadczenia rehabilitacyjnego) do 30 listopada 2024 roku.

W dniu 12 września 2024 roku odwołujący złożył wniosek o ponowne ustalenie prawa do renty. Lekarz Orzecznik ZUS stwierdził u wnioskodawcy częściową niezdolność do pracy do 31 października 2027 roku. Tożsame stanowisko zajęła Komisja Lekarska ZUS, która w orzeczeniu z dnia 17 grudnia 2024 roku podtrzymała ustalenia o częściowej niezdolności do pracy do października 2027 roku.

(dowód: wniosek o rentę k. 1-4v, 45-45v akt rentowych; decyzja k. 35-36v akt rentowych, opinia LO k. 47-47v akt rentowych; opinia KL k. 5-5v akt wraz z dokumentacją medyczną).

Celem zweryfikowania zasadności odwołania oraz rozstrzygnięcia, czy stan zdrowia P. T. uzasadnia przyjęcie całkowitej niezdolności do pracy, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych lekarzy właściwych ze względu na charakter schorzeń odwołującego.

Biegli sądowi z zakresu onkologii – dr n. med. A. K. oraz ortopedii i traumatologii – M. C., po przeprowadzeniu badania przedmiotowego odwołującego oraz analizie zgromadzonej dokumentacji medycznej, rozpoznali u niego: mięsaka okolicy prawego stawu kolanowego (stan po amputacji kończyny dolnej prawej w 1/3 środkowej uda), stan po chemioterapii przed- i pooperacyjnej, zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa w odcinkach Th oraz L/S o niewielkim nasileniu, a także zmiany w płucach pozostające w fazie obserwacji. Zaopiniowali, iż rozpoznane schorzenia, ich przebieg i stopień zaawansowania powodują u odwołującego częściową niezdolność do pracy. Wyjaśnili, że niezdolność ta jest bezpośrednim następstwem amputacji nadkolanowej kończyny dolnej prawej, dokonanej w dniu 9 lipca 2021 roku z przyczyn onkologicznych. Zdaniem biegłych, powyższy ubytek anatomiczny uniemożliwia wnioskodawcy wykonywanie pracy fizycznej zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami, tj. w charakterze kierowcy-mechanika. Jednocześnie biegli podnieśli, iż odwołujący winien podjąć próbę skutecznego zaprotezowania kikuta, gdyż prawidłowo dopasowana proteza stwarza realną szansę na poprawę wydolności kończyny i ewentualne przekwalifikowanie zawodowe.

Biegły sądowy z zakresu psychiatrii – R. E., po przeprowadzeniu badania przedmiotowego oraz szczegółowej analizie dokumentacji medycznej, rozpoznał u odwołującego schizofrenię w stanie względnej remisji. Zaopiniował, iż rozpoznane schorzenie skutkuje u odwołującego częściową okresową niezdolnością do pracy do dnia 31 października 2027 roku. Wskazał, że proces chorobowy od wielu lat wykazuje przebieg łagodny, co manifestuje się brakiem konieczności hospitalizacji z powodu zaostrzeń oraz zadowalającym poziomem funkcjonowania społecznego orzekanego. Niemniej, specyfika jednostki chorobowej oraz wdrożone leczenie farmakologiczne rzutują na sprawność psychofizyczną, ograniczając zdolność do pracy w wyuczonym zawodzie. Aktualny stan psychiczny odwołującego – przy uwzględnieniu dynamiki zaburzeń oraz ich nasilenia w ostatnich latach – nie daje podstaw do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy, uzasadniając jedynie ustalenie niezdolności w stopniu częściowym.

Biegła sądowa z zakresu medycyny pracy – D. S., po przeprowadzeniu badania przedmiotowego oraz wszechstronnej analizie dokumentacji medycznej, rozpoznała u odwołującego: mięsaka maziówkowego okolicy prawego stawu kolanowego (stan po amputacji kończyny dolnej prawej w 1/3 środkowej uda w dniu 9 lipca 2021 roku oraz po chemioterapii), zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa w odcinkach Th i L/S o niewielkim nasileniu, zmiany w płucach w fazie obserwacji oraz schizofrenię w stanie względnej remisji. Zaopiniowała, iż rozpoznane schorzenia oraz stopień ich zaawansowania skutkują u odwołującego okresową częściową niezdolnością do pracy w okresie od 1 grudnia 2024 roku do 31 października 2027 roku. Wskazała, iż współistniejące dysfunkcje onkologiczne, narządu ruchu oraz psychiczne – mimo ich przewlekłego charakteru – nie dają podstaw do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy. Biegła zaznaczyła, iż aktualny stan zdrowia odwołującego istotnie ogranicza jego możliwości zarobkowe, zawężając je do zatrudnienia w warunkach właściwych dla osób niepełnosprawnych.

(dowód: opinie k. 59-62, 70, 93-99, 125-131 a.s.)

Sąd zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, że w niniejszym postępowaniu Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 148 ¹ k.p.c., zgodnie z którym Sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, między innymi w sytuacji, gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o wysłuchanie jej na rozprawie albo przepis szczególny przewiduje taki obowiązek, chyba że pozwany uznał powództwo. Rozwiązanie z art. 148 ¹ § 1 k.p.c. nie zostało wyłączone w odniesieniu do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Jednak nie oznacza to swobodnego odwoływania się do tego przepisu, bez uwzględnienia indywidualnych okoliczności sprawy. Zatem zakres dyskrecjonalnej władzy sędziego jest ograniczony przedmiotem sporu, stanowiskiem stron oraz ukształtowanym standardem procedowania. Na tym tle można naturalnie zaaprobować, że w sprawie, której wynik zależy od stwierdzenia niezdolności do pracy, czy też niezdolności do samodzielnej egzystencji, zaistnieją okoliczności usprawiedliwiające rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Będą to sytuacje, w których zarówno wybór specjalności biegłych, jak i ich stanowiska nie będą negowane przez strony. Może to mieć miejsce, jeśli w sprawie o rentę z tytułu niezdolności do pracy pozwany zaaprobuje niekorzystne dlań stanowisko lub też odwołujący się zgodzi się z negatywnym osądem medycznym, co do jego stopnia upośledzenia organizmu. Natomiast uprawienie sądu z art. 148 ¹ §1 k.p.c. - a nie obowiązek - nie powstaje na tle sprawy, w której strony pozostają wciąż w otwartym sporze, zgłaszają (ponawiają) wnioski dowodowe oraz nie miały możliwości wypowiedzenia się w przedmiocie kluczowych dowodów w sprawie albo wypowiedziały się w tym przedmiocie, zgłaszając jednak dalsze wnioski dowodowe (wciąż negują opinię biegłego, wnoszą o powołanie innego specjalisty, wnioskują o przeprowadzenie osobowych źródeł dowodowych). (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z 14 marca 2023 r., II UZ 69/22). W rozpoznawanej sprawie strony nie wnosiły o rozpoznanie sprawy na rozprawie ani nie złożyły wniosku o wysłuchanie na rozprawie w pierwszym piśmie procesowym. Ponadto sprawa nie miała charakteru wielowątkowego, wymagającego wyjaśnienia twierdzeń stron oraz odniesienia się do złożonych wniosków dowodowych. Sprawa w świetle stanowisk stron i wydania przez Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, licznych rozstrzygnięć w sprawach o identycznym stanie faktycznym do przedmiotowego, nie budziła żadnych wątpliwości (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 26 kwietnia 2018 roku, VI ACa 1694/17).

Renta z tytułu niezdolności do pracy może być przyznana ubezpieczonemu, który spełnia łącznie przesłanki określone w art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 ze zm.), tj.:

1. jest niezdolny do pracy;

2. ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy;

3. niezdolność do pracy powstała w okresach wskazanych w ustawie (art. 57 ust. 1 pkt 3) albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ich ustania;

4. nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania.

Zgodnie z art. 61 ustawy prawo do renty, które ustało z powodu ustąpienia niezdolności do pracy, podlega przywróceniu, jeżeli w ciągu 18 miesięcy od ustania prawa do świadczenia ubezpieczony ponownie stał się niezdolny do pracy.

Definicję niezdolności do pracy statuuje art. 12 powołanej ustawy, zgodnie z którym jest nią osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, zaś częściowo niezdolną – osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.

Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd miał na względzie art. 107 ustawy emerytalnej, wedle którego prawo do świadczeń oraz ich wysokość ulega zmianie, jeżeli w wyniku badania lekarskiego ustalono zmianę stopnia niezdolności do pracy, brak tej niezdolności lub jej ponowne powstanie. Przy rozpoznawaniu spraw o dalsze prawo do renty należy zbadać, czy stan zdrowia ubezpieczonego uległ zmianie w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania poprzedniej decyzji. Poprawa stanu zdrowia stanowi, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, podstawę do odmowy przyznania prawa do świadczenia na dalszy okres lub zmiany jego stopnia.

Należy wskazać, iż ocena niezdolności do pracy w zakresie naruszenia sprawności organizmu wymaga wiadomości specjalnych. Podstawowym dowodem w sprawach tego rodzaju jest opinia biegłych sądowych lekarzy (art. 278 k.p.c.). Sąd nie może czynić ustaleń sprzecznych z opinią biegłego, o ile jest ona rzetelna, logiczna i znajduje oparcie w materiale dowodowym.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy stan zdrowia odwołującego uzasadnia przyznanie mu prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Okoliczność, iż odwołujący jest nadal częściowo niezdolny do pracy, pozostawała bezsporna.

Sąd przeprowadził wszechstronne postępowanie dowodowe, obejmujące analizę dokumentacji medycznej oraz opinie biegłych sądowych z zakresu onkologii, ortopedii i traumatologii, psychiatrii oraz medycyny pracy. Wszyscy powołani w sprawie biegli jednoznacznie wskazali, iż stopień naruszenia sprawności organizmu odwołującego nie daje podstaw do stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy. Podkreślili, iż mimo przewlekłego charakteru schorzeń, obecny stan kliniczny pozwala na wykonywanie pracy w warunkach chronionych lub po odpowiednim przekwalifikowaniu, co wyklucza uznanie odwołującego za osobę niezdolną do wykonywania jakiejkolwiek pracy.

Sąd pominął dalsze wnioski dowodowe i stanowisko odwołującego uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 lipca 2021 r. (II USK 325/21), sąd nie ma obowiązku dopuszczania dowodów z opinii kolejnych biegłych tak długo, aż strona uzyska orzeczenie odpowiadające jej subiektywnym oczekiwaniom.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ §1 k.p.c. oddalił odwołanie, orzekając jak w sentencji wyroku.

mt