Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 16 września 2025 roku

Powód H. F. złożył do Sądu Rejonowego w Suwałkach pozew o zobowiązanie pozwanego Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa (...) Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. do złożenia oświadczenia woli. Jednocześnie domagał się udzielenia zabezpieczenia roszczenia – do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie poprzez ustanowienie zakazu obciążania obwodu rybackiego jeziora W. w zalewni rzeki I. nr (...) umową dzierżawy prawa rybackiego użytkowania oddanego w tym celu w/w obwodu rybackiego – umową o jakiej mowa w art. 6d ust. (...) ustawy o rybactwie śródlądowym.

W uzasadnieniu wniosku o udzielenie zabezpieczenia powód podał, że strona pozwana nie respektując prawa pierwszeństwa powoda do zawarcia umowy dzierżawy mogłaby w toku procesu zawrzeć z osobą trzecią taką umowę, zatem brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągniecie celu postępowania. W treści wniosku o udzielenie zabezpieczenia powód podał również, że udzielenie zabezpieczenia we wnioskowanym kształcie nie wywołuje po stronie pozwanej żadnych nieodwracalnych skutków, ani nie obciąża zobowiązanego ponad potrzebę.

Postanowieniem z dnia 16 maja 2025 roku Sąd Rejonowy w Suwałkach udzielił zabezpieczenia roszczeniu powoda H. F. o zobowiązanie pozwanego Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa (...) Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. do złożenia oświadczenia woli – do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie – w ten sposób, że ustanowił zakaz obciążania obwodu rybackiego jeziora W. w zalewni rzeki I. nr (...) umową dzierżawy prawa rybackiego użytkowania oddanego w tym celu w/w obwodu rybackiego – umową o jakiej umowie mowa w art. 6d ust. 4 ustawy o rybactwie śródlądowym.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pozwany zarzucając przedmiotowemu postanowieniu naruszenie przepisów art. 730 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 730 ¹ k.p.c. w zw. z art. 755 k.p.c. w zw. z art. 328 k.p.c. w zw. z art. 361 k.p.c. przez brak jakiegokolwiek uzasadnienia merytorycznego wydanego orzeczenia, co uniemożliwiało substrat zaskarżenia podczas, gdy:

a.  zgodnie z art. 328 k.p.c. w zw. z art. 361 k.p.c. oraz Wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2024 r. sygn. akt: II CSKP 1382/22 „Stosownie do art. 328 § 2 k.p.c. uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. W związku z art. 391 § 1 k.p.c. przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu apelacyjnym”.

b.  tymczasem w orzeczeniu wydanym przez sąd nie ma żadnego uzasadnienia, nie ma też okoliczności na których oparł się Sąd I instancji, nie ma również dowodów, które w przedmiotowej sprawie prowadzą do uprawdopodobnienia roszczenia powoda;

c.  art. (...) ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 roku o rybactwie śródlądowym (tekst jedn. Dz.U.2015r. poz.652), w zw. z art.(...) ust. 3 ustawy o rybactwie śródlądowym przez uznanie, iż na podstawie w/w przepisów pozwany winien zawrzeć umowę z powodem, podczas, gdy uprawniony do rybactwa, o którym mowa w ust. 2, powinien złożyć oświadczenie o skorzystaniu ze swojego prawa w terminie do 6 miesięcy przed dniem upływu okresu, na jaki została zawarta umowa, o której mowa w ust. 1 pkt 2. Sześciomiesięczny termin złożenia takiego oświadczenia o woli kontynuowania umowy został wprowadzony ustawą z dnia 30 sierpnia 2013 roku o zmianie ustawy o rybactwie śródlądowym, która weszła w życie dnia 1 listopada 2013 roku (Dz.U. z 2013r, poz.1158). Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 roku o zmianie ustawy o rybactwie śródlądowym, w przypadku umów, których okres trwania kończy się w terminie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, uprawniony do rybactwa na podstawie umowy, o której mowa w art. (...) ust. 1 pkt 2 ustawy zmienianej w art. 1, może skorzystać z prawa, o którym mowa w art. (...) ust. 3 tej ustawy, w terminie nie dłuższym niż 60 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, czyli w praktyce do dnia 30 grudnia 2013 roku. Stosownie do treści art.(...) ust.(...) ustawy o rybactwie śródlądowym, jeżeli uprawniony do rybactwa, o którym mowa w ust. 2, złoży w terminie oświadczenie, o którym mowa w ust. 3, organ administracji publicznej wykonujący uprawnienia właściciela wód w zakresie rybactwa śródlądowego zawiera z tym uprawnionym umowę, o której mowa w art. 6d ust. 2.

Podnosząc powyższe zarzuty pozwany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zażalenie jako niezasadne, nie zasługiwało na uwzględnienie.

Sąd I instancji prawidłowo zastosował przepisy postępowania oraz materialnoprawne dotyczące oceny zasadności wniosku o zabezpieczenie, tj. art. 730 § 1 k.p.c., art. 730 ¹ § 1, § 2 i § 3 k.p.c. oraz art. 755 § 1 pkt 1 k.p.c.

Na wstępie należy poczynić ogólną uwagę, iż zgodnie z regulacją art. 730 ¹ § 1 k.p.c. uwzględnienie wniosku o udzielenie zabezpieczenia zależy od łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tj. po pierwsze, uprawdopodobnienia dochodzonego roszczenia i po drugie, uprawdopodobnienia interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, który istnieje zasadniczo wtedy, gdy brak zabezpieczenia w przypadku roszczeń niepieniężnych, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie.

Natomiast roszczenie jest uprawdopodobnione, jeżeli istnieje szansa na jego istnienie, co nie wyklucza tego, iż w świetle głębszej analizy stanu faktycznego i prawnego, Sąd poczyni odmienną ocenę (por.: postanowienia Sądu Apelacyjnego w Szczecinie: z 27 kwietnia 2006 r. I ACz 468/, LEX nr 516571 i z 28 grudnia 2006 r. I ACz 1129/06, LEX nr 516576). Wymóg uprawdopodobnienia, a nie dowiedzenia istnienia roszczenia, oznacza zwolnienie strony, obciążonej ciężarem takiego uprawdopodobnienia, z obowiązku zachowania szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym (art. 243 k.p.c.).

Celem postepowania zabezpieczającego jest uregulowanie sytuacji stron na czas trwania sporu. W niniejszej sprawie szczególnie zachowanie stanu istniejącego i zapobieżenie zawarciu przez pozwanego nowej umowy, która mogłaby uniemożliwić powodowi wykonanie prawa pierwszeństwa w zawarciu kolejnej umowy na dalszy okres. Istota bowiem sprawy zawiera się w ustaleniu (w toku procesu), czy powód H. F. złożył w odpowiednim terminie oświadczenie o skorzystaniu z prawa pierwszeństwa w zawarciu umowy dzierżawy na dalszy okres. Na etapie postępowania zabezpieczającego Sąd Rejonowy nie rozstrzygał powyższej kwestii, a jedynie ocenił wniosek o udzielenie zabezpieczenia.

Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu I instancji, że powód uprawdopodobnił istnienie roszczenia, a także interes prawny. Wskazać za Sądem Rejonowym należy, że argumenty zawarte w treści wniosku o udzielenie zabezpieczenia wystarczają do uprawdopodobnienia interesu prawnego, gdyż w przypadku zawarcia przez pozwanego umowy dzierżawy z podmiotem trzecim, wykonanie ewentualnego orzeczenia uwzgledniającego powództwo zapadłego w niniejszej sprawie będzie co najmniej poważnie utrudnione, a wręcz niemożliwe. Zawarcie umowy dzierżawy nastąpiłoby bowiem najprawdopodobniej na długi okres (co najmniej 10 lat zgodnie z ustawą o rybactwie śródlądowym) i wywołałoby konieczność zagospodarowania terenu (jeziora), a co oczywiste poczynienia nakładów finansowych przez podmiot trzeci.

Ponadto sposób zabezpieczenia zapewnia należytą ochronę prawną stronie powodowej, zaś strony pozwanej nie obciąży ponad miarę, gdyż ewentualne zawarcie umowy dzierżawy z podmiotem trzecim będzie możliwe w razie stwierdzenia przez Sąd bezzasadności żądania powoda.

Zarzuty podniesione przez pozwanego w zażaleniu w istocie sprowadzają się do kwestionowania samego istnienia roszczenia powoda, że nie ma ono podstaw prawnych ani faktycznych, gdyż powód złożył oświadczenie o skorzystaniu z prawa pierwszeństwa po upływie terminu, a zatem nie może skutecznie powoływać się na przysługujące mu prawo pierwszeństwa w zawarciu kolejnej umowy użytkowania rybackiego.

Należy zwrócić uwagę, że wątpliwości co do biegu terminu złożenia oświadczenia o skorzystaniu z pierwszeństwa, w świetle zmieniających się przepisów, w tym przepisów przejściowych będą przedmiotem merytorycznego rozpoznania w postępowaniu głównym i nie mogą być rozstrzygane na etapie postępowania zabezpieczającego. Natomiast powołane przez powoda okoliczności co najmniej uprawdopodobniają roszczenie, tym samym wszystkie przesłanki udzielenia zabezpieczenia zostały w niniejszej sprawie spełnione.

Końcowo odnosząc się do zarzutu skarżącego w zakresie dot. uzasadnienia to wskazać należy, że mimo powołania przez pozwanego art. 328 kpc w zw. z art. 361 kpc, rozumieć trzeba, że miał on na względzie art. 327 ¹ § 1 kpc. Należy zauważyć, iż o skutecznym postawieniu zarzutu naruszenia art. 327 ¹ pkt 1 k.p.c. można mówić tylko wtedy, gdy uzasadnienie postanowienia nie zawiera elementów pozwalających na weryfikację stanowiska sądu, a braki uzasadnienia w zakresie oceny prawnej muszą być tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona, bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej.

Nadto, podkreślić należy, że zarzut ten może znaleźć zastosowanie jedynie w tych wyjątkowych sytuacjach, w których treść uzasadnienia orzeczenia sądu pierwszej instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania zaskarżonego orzeczenia, a w ocenianej sprawie Sąd Okręgowy takich się nie dopatrzył.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 385 k.p.c. z zw. z art. 397 § 2 i 3 k.p.c., Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, zaś mocy art. 745 § 1 k.p.c. postanowił, że koszty postępowania zażaleniowego Sąd I instancji rozstrzygnie w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

Sędzia Cezary Olszewski