Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

POSTANOWIENIE

Dnia 11 grudnia 2025 r.

Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Anna Gajewska

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Judyta Masłowska

po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2025 r. na rozprawie

sprawy z zakresu przeciwdziałania przemocy domowej

z wniosku K. S.

z udziałem M. S. (1), małoletnich M. S. (2), A. S., Prokuratury Rejonowej w Piszu

p o s t a n a w i a:

1.  Zobowiązać M. S. (1) s. W. i W. ur. (...) w P. do opuszczenia mieszkania znajdującego się pod adresem: (...)-(...) P., ul. (...) i jego bezpośredniego otoczenia oraz zakazać M. S. (1) zbliżania się do w/w miejsca zamieszkania i jego bezpośredniego otoczenia na odległość mniejszą niż pięćdziesiąt metrów.

2.  Zakazać M. S. (1) kontaktowania się i zbliżania do K. S. na odległość mniejszą niż pięćdziesiąt metrów.

3.  Odmówić uczestnikowi postępowania M. S. (1) prawa do lokalu socjalnego.

4.  Oddalić wniosek w pozostałej części.

5.  Uchylić zabezpieczenie roszczenia wnioskodawczyni K. S. orzeczone w ramach niniejszego postępowania postanowieniem Sądu Rejonowego w Piszu z dnia 23 września 2025 roku.

6.  Przyznać adwokatowi A. Z., w związku z pełnieniem funkcji reprezentanta małoletnich uczestników postępowania M. S. (2) i A. S. wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), w tym kwotę 55,20 zł tytułem podatku VAT, które nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Sądu Rejonowego w Piszu.

7.  Ustalić, iż zainteresowani ponoszą koszty postępowania związane z udziałem w sprawie we własnym zakresie.

sędzia Anna Gajewska

Sygn. akt I Ns 385/25

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 11 grudnia 2025 roku w zakresie punktu 1., 2. i 3.

K. S. wystąpiła w trybie art. 11a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej z wnioskiem o zobowiązanie uczestnika postępowania M. S. (1) do opuszczenia wspólnie zajmowanego lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w budynku mieszkalnym nr (...) przy ulicy (...) w P. i jego bezpośredniego otoczenia, o zakazanie uczestnikowi zbliżania się do ww. mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia na odległość mniejszą niż 50 metrów, o zakazanie uczestnikowi zbliżania się do wnioskodawczyni na odległość mniejszą niż 50 metrów, o zakazanie uczestnikowi kontaktowania się z wnioskodawczynią w jakiejkolwiek formie oraz o zakazanie uczestnikowi wstępu i przebywania na terenie miejsca pracy wnioskodawczyni, którym jest sklep (...) przy ulicy (...) w P..

Uczestnik postępowania M. S. (1) w odpowiedzi na wniosek wniósł o oddalenie wniosku w całości. Zaprzeczył wszelkim twierdzeniom wnioskodawczyni, jakoby był on sprawcą przemocy domowej. Podniósł, że domowe awantury wszczynane były przez wnioskodawczynię, która często wracała do domu pod wpływem alkoholu. Dodał, że wnioskodawczyni przestała szanować uczestnika, wychodziła bez zgody i wiedzy uczestnika do pubu i dopuściła się małżeńskiej zdrady. Pomimo podjętych przez małżonków prób, ich relacji nie udało się uratować.

Sąd Rejonowy ustalił, co następuje:

K. S. i M. S. (1) pozostają w związku małżeńskim od 21 lat. Ze związku tego posiadają troje dzieci: syna M. w wieku 21 lat, syna M. w wieku 17 lat i córkę A. w wieku 13 lat. Małżonkowie i ich dzieci mieszkają wspólnie w lokalu mieszkalnym nr (...) położonym w budynku mieszkalnym nr (...) przy ulicy (...) w P.. (okoliczności bezsporne)

Początkowo relacje między małżonkami były poprawne. Z czasem zaczęły ulegać coraz większemu pogorszeniu. Uczestnik nadużywał alkoholu. Pił codziennie, a w weekendy jeszcze więcej. Pod wpływem alkoholu stawał się agresywny słownie. Wszczynał i kontynuował awantury domowe z byle powodu. Podczas tych awantur wyzywał żonę słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, krzyczał, krytykował, poniżał, niepokoił. Proszony przez żonę o podjęcie leczenia odwykowego, oświadczał, że nie jest uzależniony. W związku z powyższym, od początku 2025 roku K. S. zaczęła uczęszczać na terapię psychologiczną. Co tydzień uczestniczy w spotkaniu z psychologiem, od marca 2025 roku przyjmuje leki antydepresyjne.

Znaczne pogorszenie relacji między małżonkami nastąpiło od marca 2025 roku. Wtedy po raz pierwszy w miejscu zamieszkania małżonków interweniowała policja. Zgłaszającą była K. S.. Uczestnik będąc pod wpływem alkoholu wszczął kolejną awanturę domową.

Dzięki terapii psychologicznej K. S. zaczęła odważniej myśleć o zakończeniu małżeństwa z uczestnikiem. Jak nigdy dotąd zaczęła też prowadzić życie towarzyskie. Żeby choć przez chwilę nie myśleć o sytuacji panującej w jej małżeństwie, o nadużywaniu przez męża alkoholu i domowych awanturach, zaczęła spotykać się w tygodniu z koleżankami na kawie i co jakiś czas wychodzić z koleżankami do miejscowego pubu. Uczestnikowi nie podobało się, że żona wychodzi sama. Od zawsze był o nią bardzo zazdrosny. Będąc pod wpływem alkoholu oskarżał żonę o zdrady, ciągle ją kontrolował i niepokoił, wyzywał ją słowami „dziwka, szmata, kurwiszon pieprzony”, nie wpuszczał jej do domu gdy około godziny 22-23 wracała ze spotkania towarzyskiego, przez co zmuszona była nocować u rodziny. Uczestnik groził wybiciem zębów najstarszemu synowi, który będąc świadkiem takiej sytuacji chciał otworzyć mamie drzwi i wpuścić ją do mieszkania. Uczestnik groził, że odbierze życie żonie (poderżnie jej gardło), a potem sobie (powiesi się). Świadkami ww. awantur, agresywnego zachowania i gróźb ze strony ojca, były dzieci małżonków, które na dzień dzisiejszy nie chcą utrzymywać kontaktów z ojcem.

W dniu 8 września 2025 roku M. S. (1) wysłał żonie wiadomość tekstową, w której zagroził, że odbierze sobie życie. Do wiadomości tej załączył zdjęcie sznura i dopisek „żegnaj”. K. S. zawiadomiła o powyższym policję i złożyła w Komendzie Powiatowej Policji w P. zawiadomienie o stosowaniu przez M. S. (1) przemocy domowej.

(dowód: zeznania świadka M. S. (3) k. 41v-42; zeznania wnioskodawczyni k. 42-42v i 90v; częściowo zeznania uczestnika k. 42v-43 i 90v)

W dniu 9 września 2025 roku funkcjonariusz Komendy Powiatowej Policji w P. wydał wobec M. S. (1) na okres 14 dni:

- nakaz natychmiastowego opuszczenia mieszkania położonego w P. przy ul. (...) i jego bezpośredniego otoczenia,

- zakaz zbliżania się do ww. mieszkania i jego otoczenia,

- zakaz zbliżania się do K. S. na odległość mniejszą niż 50 metrów,

- zakaz kontaktowania się z K. S.,

- zakaz wstępu i przebywania na terenie sklepu (...) przy ulicy (...) w P. - będącego miejscem pracy K. S..

W dniu 9 września 2025 roku M. S. (1) dobrowolnie opuścił wspólnie zajmowane mieszkanie. Postanowieniem z dnia 23 września 2025 roku Sąd Rejonowy w Piszu udzielił zabezpieczenia roszczenia K. S. poprzez przedłużenie obowiązywania - na czas trwania niniejszego postępowania – wydanych przez policję w dniu 9 września 2025 roku wobec M. S. (1) zakazów i nakazu opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania.

W związku ze zgłoszeniem przez K. S. stosowania przez M. S. (1) przemocy domowej, względem rodziny wszczęta została procedura „Niebieskiej karty”, natomiast Prokurator Rejonowy w Piszu wszczął przeciwko M. S. (1) postępowanie karne w kierunku przestępstwa z art. 207 § 1 k.k.

W dniu 17 listopada 2025 roku Prokurator skierował do Sądu Rejonowego w Piszu akt oskarżenia przeciwko M. S. (1) oskarżając go o popełnienie czynu z art. 207 § 1 k.k. na szkodę K. S.. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt II K 434/25.

(dowód: notatka urzędowa funkcjonariusza policji k. 47; kwestionariusz szacowania ryzyka zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego k. 48-48v; protokół przesłuchania w charakterze świadka K. S. zgłaszającej przemoc domową k. 49-50; wydane wobec M. S. (1) w dniu 09.09.2025r. nakaz i zakazy k. 53-54; protokół czynności opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia k. 56-57; informacja z Komendy Powiatowej Policji w P. k. 24; informacja z Prokuratury Rejonowej w Piszu k. 82)

W dniu 1 października 2025 roku M. S. (1) zgłosił się do (...) od Alkoholu w P. i zadeklarował chęć uczestnictwa w procesie terapii w formie terapii grupowej i psychoterapii indywidualnej. Od tego momentu M. S. (1) pozostaje w kontakcie z terapeutą.

(dowód: zaświadczenie z (...) od Alkoholu w P. k. 40 i 89)

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej, zgodnie z którym, jeżeli osoba stosująca przemoc domową wspólnie zajmująca mieszkanie swoim zachowaniem polegającym na stosowaniu przemocy domowej czyni szczególnie uciążliwym wspólne zamieszkiwanie, osoba doznająca tej przemocy może żądać, aby sąd zobowiązał ją do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakazał zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia.

Istotą całej ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej, jest ochrona pokrzywdzonych przemocą przed dalszym krzywdzeniem ( art. 3 ust. 1 pkt 3), co wiąże się ze stycznością z osobą stosującą przemoc domową.

Definicja „osoby doznającej przemocy domowej” zwarta została w art. 2 pkt 2 cyt. ustawy, gdzie wskazano, że pod tym pojęciem należy rozumieć:

a)  małżonka, także w przypadku gdy małżeństwo ustało lub zostało unieważnione, oraz jego wstępnych, zstępnych, rodzeństwo i ich małżonków,

b)  wstępnych i zstępnych oraz ich małżonków,

c)  rodzeństwo oraz ich wstępnych, zstępnych i ich małżonków,

d)  osobę pozostającą w stosunku przysposobienia i jej małżonka oraz ich wstępnych, zstępnych, rodzeństwo i ich małżonków,

e)  osobę pozostającą obecnie lub w przeszłości we wspólnym pożyciu oraz jej wstępnych, zstępnych, rodzeństwo i ich małżonków,

f)  osobę wspólnie zamieszkującą i gospodarującą oraz jej wstępnych, zstępnych, rodzeństwo i ich małżonków,

g)  osobę pozostającą obecnie lub w przeszłości w trwałej relacji uczuciowej lub fizycznej niezależnie od wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania,

h)  małoletniego,

- wobec których jest stosowana przemoc domowa.

W doktrynie przyjmuje się, że warunkiem uruchomienia procedury przewidzianej w art. 11a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej jest wspólne zamieszkiwanie (wspólne zajmowanie mieszkania) osoby stosującej przemoc i ofiary tej przemocy. Zbliżone przesłanki wymienia art. 58 § 2 k.r.o. , który stanowi, że jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków. W wypadkach wyjątkowych, gdy jedno z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka. Orzeczenie nie powoduje utraty tytułu prawnego do zajmowanego lokalu i jest czasowe, bowiem w razie zmiany okoliczności nakaz może być zmieniony lub uchylony.

Okoliczność wspólnego zajmowania mieszkania stanowiła w niniejszej sprawie fakt bezsporny. Niezamieszkiwanie uczestnika w przedmiotowym lokalu od dnia 9 września 2025 roku jest wynikiem wydanego względem uczestnika przez policję na okres 14 dni nakazu opuszczenia mieszkania, którego obowiązywanie zostało przez Sąd w trybie zabezpieczenia przedłużone na czas trwania niniejszego postępowania.

Uczestnik, będący mężem wnioskodawczyni, zajmujący mieszkanie wspólnie z wnioskodawczynią, niewątpliwie mieści się w katalogu osób, do których odnosi się przepis art. 11a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej.

W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadnia przyjęcie, że wystąpiły przesłanki z art. 11a ustawy 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej.

Definicja przemocy zawarta jest w art. 2 pkt 2 ww. ustawy, który stanowi, że przez przemoc domową należy rozumieć jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie, wykorzystujące przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną, naruszające prawa lub dobra osobiste osoby doznającej przemocy domowej, w szczególności:

a)  narażające tę osobę na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia lub mienia,

b)  naruszające jej godność, nietykalność cielesną lub wolność, w tym seksualną,

c)  powodujące szkody na jej zdrowiu fizycznym lub psychicznym, wywołujące u tej osoby cierpienie lub krzywdę,

d)  ograniczające lub pozbawiające tę osobę dostępu do środków finansowych lub możliwości podjęcia pracy lub uzyskania samodzielności finansowej,

e)  istotnie naruszające prywatność tej osoby lub wzbudzające u niej poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia, w tym podejmowane za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem, przemoc domowa nie musi polegać na popełnieniu przestępstwa czy wykroczenia, jednakże często zachowanie sprawcy wyczerpuje znamiona czynów zabronionych pod groźbą kary, zwłaszcza przestępstwa z art. 207 k.k.

Przekładając powyższe regulacje na stan faktyczny niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że na wnioskodawczyni spoczywał procesowy ciężar wykazania, że uczestnik dopuszcza się wobec niej przemocy w znaczeniu zdefiniowanym w art. 2 pkt 2 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej.

W ocenie Sądu, wnioskodawczyni sprostała temu ciężarowi. Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dokumentów znajdujących się w aktach niniejszej sprawy oraz na podstawie zeznań świadka M. S. (3) – syna stron – i zeznań samych stron.

Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wyłania się jeden obraz – K. S. i M. S. (1) już od długiego czasu nie potrafią zbudować i utrzymać w swoim związku pozytywnych relacji. Są notoryczne awantury na tle zazdrości oraz nadużywania przez uczestnika alkoholu, które to kłótnie cały czas tylko pogłębiają kryzys, prowadzą do eskalacji konfliktu, wpływają bardzo negatywnie na każdego z małżonków, w tym na zdrowie psychiczne wnioskodawczyni, która od roku korzysta z pomocy psychologicznej i zażywa leki antydepresyjne. Twierdzenia wnioskodawczyni o częstotliwości i rodzaju agresji uczestnika nie były w żaden sposób przesadzone i znajdują potwierdzenie w spostrzeżeniach i zeznaniach naocznego świadka – M. S. (3). Zgromadzone w sprawie dowody dają Sądowi pełne światło na sytuację panującą w domu stron, pozwalają stwierdzić, że zachowanie uczestnika bardzo mocno wykracza poza akceptowalne, przeciętne reakcje osoby zdenerwowanej. Forma werbalnej komunikacji uczestnika z wnioskodawczynią wykracza ponad wszelkie przyjęte normy, ma na celu tylko wyładowanie emocjonalne uczestnika, nie służąc uporządkowaniu sytuacji w domu.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy niezaprzeczalnie wykazał, że uczestnik nie panuje nad swoimi emocjami i nerwami. Uczestnik dopuszcza się w sposób stały i powtarzalny aktów agresji słownej wobec wnioskodawczyni – wyzywając ją, poniżając, grożąc pozbawieniem życia, a w ostatnim czasie również aktów zastraszania tym, że sam odbierze sobie życie. Uczestnik postępowania jest agresywny, szczególnie po spożyciu alkoholu, co do października 2025 roku miało miejsce w zasadzie codziennie. Między małżonkami od lat dochodzi do częstych awantur w związku z nadużywaniem alkoholu przez uczestnika oraz jego chorobliwą zazdrością o żonę i braku z jego strony zamiaru do podjęcia leczenia. Uczestnik postępowania stanowi zagrożenie dla wspólnie z nim zamieszkującej wnioskodawczyni, dlatego nie jest możliwe żeby nadal wspólnie przebywał z nią w domu.

Zachowanie uczestnika powoduje znaczne szkody na zdrowiu psychicznym wnioskodawczyni, która nie czuje się swobodnie we własnym domu, wciąż jest narażona na kolejne ataki gniewu ze strony męża, kierowanie pod jej adresem wyzwisk i pomówień. Czuje się bezsilnie. Uczestnik pomimo obecności dzieci w domu, nie hamuje się ze swoimi negatywnymi emocjami względem żony. Nie pozwala dzieciom opowiedzieć się po stronie matki, czy udzielić jej pomocy (wpuścić do domu). Dzieci są przez to negatywnie nastwione względem ojca i nie chcą utrzymywać z nim kontaktów.

Nałożenie obowiązku opuszczenia mieszkania przez osobę stosującą przemoc ma miejsce gdy wspólne zamieszkiwanie z jej ofiarami jest „szczególnie uciążliwe”, czyli trudne do zniesienia, przykre, bolesne, o szczególnie dużym nasileniu, niezwykłym, wyjątkowym. Gdy uczestnik postępowania przebywa w mieszkaniu, wnioskodawczyni nie czuje się swobodnie i komfortowo, obawia się kolejnej awantury. Dalsze wspólne zamieszkiwanie przez wnioskodawczynię z uczestnikiem postępowania stanowi dla niej zagrożenie. Jest ona poddawana stałej przemocy psychicznej ze strony uczestnika.

W tym stanie sprawy w ocenie Sądu stwierdzić należy, że M. S. (1) swoim zachowaniem polegającym na stosowaniu przemocy domowej czyni szczególnie uciążliwym wspólne zamieszkiwanie.

Sąd dostrzega i docenia starania podejmowane przez uczestnika. M. S. (1) po wydaniu nakazu opuszczenia lokalu podjął działania mające na celu zmianę swojego postępowania, w szczególności zgłosił się do poradni terapii uzależnienia od alkoholu, wyraził chęć dalszego leczenia i rozumie konieczność pracy nad nałogiem.

Sąd dostrzega i pozytywnie ocenia te działania jako krok w kierunku zmiany, jednakże ich znaczenie nie może być oceniane w oderwaniu od pozostałych, znacznie poważniejszych okoliczności ujawnionych w sprawie.

Wobec powyższego, na podstawie powołanych wyżej przepisów, Sąd nakazał uczestnikowi opuszczenie lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w budynku mieszkalnym nr (...) przy ulicy (...) w P. i jego bezpośredniego otoczenia, zakazał uczestnikowi zbliżania się do ww. miejsca zamieszkania i jego bezpośredniego otoczenia na odległość mniejszą niż 50 metrów oraz zakazał uczestnikowi kontaktowania się i zbliżania do wnioskodawczyni na odległość mniejszą niż 50 metrów.

Jednocześnie Sąd postanowił, że uczestnikowi nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 j.t. z późn. zm.), prawo do lokalu socjalnego nie przysługuje, gdy powodem opróżnienia lokalu jest stosowanie przemocy domowej, a w stosunku do osób stosujących przemoc domową nie są stosowane okresy ochronne zakazujące eksmisji w okresie od 1 listopada do 31 marca. Na mocy nowych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, w takich sytuacjach komornik usunie dłużnika do noclegowni, schroniska lub innej placówki zapewniającej miejsca noclegowe, wskazanej na wniosek komornika przez gminę właściwą ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu ( ustawa z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego , Dz. U. Nr 224, poz. 1342).

sędzia Anna Gajewska