Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

POSTANOWIENIE

Dnia 3 października 2025 r.

Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Jakub Błesiński

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Judyta Masłowska

po rozpoznaniu w dniu 03 października 2025 r. w Piszu roku na rozprawie

sprawy z wniosku R. M.

z udziałem M. M. (1)

o podział majątku wspólnego

p o s t a n a w i a:

I.  dokonać podziału majątku dorobkowego R. M. i M. M. (1), w skład którego wchodzi:

a)

• a)  nieruchomość - działka gruntu nr geod. (...), położona we wsi S., gmina P., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą nr (...) o wartości 84.600 zł (osiemdziesiąt cztery tysiące sześćset złotych);

  b)  samochód osobowy R. (...), rok produkcji 2005, numer VIN (...) o wartości 4000 zł (cztery tysiące złotych)

w ten sposób, że opisaną w punkcie I.a nieruchomość przyznać wnioskodawcy R. M., a samochód opisany w punkcie I.b przyznać uczestniczce M. M. (1);

II.  zasądzić od R. M. na rzecz M. M. (1) tytułem dopłaty kwotę 40.300 zł (czterdzieści tysięcy trzysta złotych), płatną w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia wraz z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności tej kwoty;

III.  oddalić wniosek o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym;

IV.  zasądzić od M. M. (1) na rzecz R. M. tytułem spłaty nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty uczestniczki kwotę 475.099,68 zł (czterysta siedemdziesiąt pięć tysięcy dziewięćdziesiąt dziewięć złotych 68/100) płatną w terminie 36 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia wraz z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności tej kwoty;

V.  zasądzić od M. M. (1) na rzecz R. M. kwotę 1449,25 zł (tysiąc czterysta czterdzieści dziewięć złotych 25/100) tytułem zwrotu części kosztów postępowania, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenie, którym je zasądzono do dnia zapłaty;

VI.  nakazać pobrać od R. M. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu kwotę 930,64 zł (dziewięćset trzydzieści złotych 64/100) tytułem zwrotu części wydatków;

VII.  nakazać pobrać od M. M. (1) na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu kwotę 1032,14 zł (tysiąc trzydzieści dwa złote 14/100) tytułem zwrotu części wydatków;

VIII.  orzec, że wnioskodawca i uczestniczka postępowania ponoszą pozostałe koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

sędzia Jakub Błesiński

Sygn. akt I Ns 357/22

UZASADNIENIE

R. M. wystąpił z wnioskiem o podział majątku wspólnego byłych małżonków wskazując jako uczestniczkę postępowania M. M. (1).

W uzasadnieniu wniosku podał, że związek małżeński zainteresowanych – zawarty 8 grudnia 2007 roku – został rozwiązany przez rozwód prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Ostrołęce z dnia 4 listopada 2019 roku wydanym w sprawie I C 937/19. Powstała w wyniku zawarcia związku małżeńskiego ustawowa wspólność majątkowa, ustała z dniem 28 sierpnia 2019 roku na mocy umowy majątkowej małżeńskiej zawartej w formie aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza A. S. za numerem Rep. (...).

Ostatecznie wnioskodawca wskazał, że w skład majątku wspólnego zainteresowanych mającego ulec podziałowi wchodzi:

a)

• a)  nieruchomość stanowiąca niezabudowaną działkę gruntu o nr geod. (...), położona w S. w gminie P., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...), o wartości 70 000 złotych;

  b)  samochód osobowy marki R. (...), rok produkcji 2005, nr VIN (...), o wartości 4 000 złotych.

Wnioskodawca wniósł o dokonanie podziału majątku wspólnego zainteresowanych w ten sposób, aby opisany wyżej samochód przyznać uczestniczce z obowiązkiem spłaty na rzecz wnioskodawcy, zaś nieruchomość przyznać wnioskodawcy z obowiązkiem spłaty na rzecz uczestniczki.

Nadto wnioskodawca wniósł o ustalenie, że w czasie trwania wspólności majątkowej wnioskodawca i uczestniczka poczynili z majątku wspólnego na majątek osobisty uczestniczki nakłady w postaci budowy i wykończenia jednorodzinnego budynku mieszkalnego z garażem, budowy altany oraz zagospodarowania terenu (ogrodzenie, podjazd z kostki brukowej, zieleń), na stanowiącej majątek osobisty uczestniczki nieruchomości – działce gruntu oznaczonej nr geod. (...) – położonej w miejscowości K. w gminie W., dla której w Sądzie Rejonowym w Wyszkowie prowadzona jest księga wieczysta (...). W ocenie wnioskodawcy, wartość ww. nakładów wyniosła ponad jeden milion złotych.

Wnioskodawca wniósł o rozliczenie ww. nakładów w niniejszym postępowaniu i zasądzenie z tego tytułu na jego rzecz od uczestniczki postępowania połowy ich wartości.

Uzasadniając zaproponowany sposób podziału majątku wspólnego, wnioskodawca podniósł, że opisana wyżej nieruchomość położona w S., w dacie ustania wspólności majątkowej stanowiła niezabudowaną działkę gruntu. Po ustaniu wspólności majątkowej, wnioskodawca poczynił z majątku osobistego nakłady na tę nieruchomość w postaci wybudowania na niej domu letniskowego, doprowadzenia prądu, podłączenia wody i szamba.

Uczestniczka postępowania M. M. (1) co do zasady przychyliła się do wniosku o podział majątku wspólnego.

Przyznała, że w skład majątku wspólnego zainteresowanych mającego ulec podziałowi wchodzi opisana we wniosku nieruchomość położona w S., przy czym jej wartość – w ocenie uczestniczki - wynosi 100 000 złotych. Nie kwestionowała, że w skład majątku wspólnego wchodzi samochód osobowy marki R. (...) o wartości 4 000 złotych. Uczestniczka nie sprzeciwiła się zaproponowanemu przez wnioskodawcę sposobowi podziału ww. majątku, tj. w ten sposób, aby nieruchomość przyznać wnioskodawcy z obowiązkiem spłaty na rzecz uczestniczki, a samochód przyznać uczestniczce z obowiązkiem spłaty wnioskodawcy.

Uczestniczka wniosła o ustalenie, że w skład majątku wspólnego zainteresowanych wchodzą ponadto:

a)  lokal mieszkalny przy ul. (...) w W., którego pozornym tylko właścicielem jest obecna żona wnioskodawcy A. M.,

ewentualnie – ustalenie, iż wnioskodawca i uczestniczka ponieśli nakłady z majątku wspólnego na majątek osobisty A. M., w postaci pokrycia ceny nabycia lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w W.,

b)  samochody należące do wnioskodawcy w dacie ustania wspólności majątkowej,

c)  środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych uczestnika w dacie ustania wspólności majątkowej,

i zasądzenie na rzecz uczestniczki od wnioskodawcy stosownej spłaty.

Uczestniczka wniosła o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym w wysokości 3/10 części na rzecz wnioskodawcy i w wysokości 7/10 części na rzecz uczestniczki, powołując się w uzasadnieniu na fakt, iż wnioskodawca ponosi wyłączną winę za rozpad związku małżeńskiego.

Nadto uczestnika wniosła o ustalenie, że:

- po ustaniu wspólności majątkowej dokonała ona spłaty długu wspólnego zainteresowanych wynikającego z umowy kredytu hipotecznego numer (...) zawartej z (...) S.A. w dniu 14 sierpnia 2013 roku. Wskazała, że kredyt ten małżonkowie zaciągnęli na budowę budynku mieszkalnego na nieruchomości położonej w K.. Podniosła, że od dnia ustania wspólności majątkowej sama spłaca raty tego kredytu i do dnia 18 listopada 2024 roku spłaciła z tego tytułu łącznie 111 044 złotych;

- w czasie trwania wspólności majątkowej (w dniu 12.12.2013 r.) wnioskodawca bez zgody i wiedzy uczestniczki wyprowadził z rachunku bankowego oszczędności stanowiące składnik majątku wspólnego w kwocie 160 000 złotych;

- w czasie trwania wspólności majątkowej, wnioskodawca bez zgody i wiedzy uczestniczki przelał ze swojego rachunku bankowego na rachunek bankowy swojej obecnej żony środki finansowe w łącznej kwocie 17 100 złotych,

- w okresie roku przed ustaniem wspólności majątkowej, wnioskodawca bez zgody i wiedzy uczestniczki wyprowadził z rachunku bankowego wchodzące w skład majątku wspólnego środki finansowe w łącznej wysokości 253 878,50 złotych, w tym 100 000 złotych w dniu 27.02.2019 r., które w nieusprawiedliwiony i nieuzasadniony sposób z wydatkował na swoje prywatne potrzeby (hazard, zakup samochodów, drogich zegarków, odzieży i gadżetów, udziałów w spółkach oraz zakup nieruchomości - lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w W., którego pozornym właścicielem jest obecna żona wnioskodawcy A. M.).

Uczestniczka wniosła o rozliczenie ww. należności w niniejszym postępowaniu.

Uczestnika wniosła o oddalenie zgłoszonego przez wnioskodawcę roszczenia o rozliczenie nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty uczestniczki - wobec ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym ewentualnie na zasadzie art. 5 k.c. W ocenie uczestniczki roszczenie wnioskodawcy sprzeczne jest z zasadami współżycia społecznego. Uczestniczka podniosła, że na nieruchomości położonej w K. zamieszkuje wspólnie z synem. Nie posiada innej nieruchomości, w której mogłaby zamieszkać. W ostatnim czasie stan

zdrowia uczestniczki uległ pogorszeniu, w związku z czym będzie ona zmuszona zrezygnować z dodatkowych prac zarobkowych poza pracą etatową, co oznacza znaczne zmniejszenie się jej możliwości zarobkowych oraz brak możliwości spłaty wnioskodawcy. Z ostrożności procesowej uczestniczka zakwestionowała podaną przez wnioskodawcę wartość nakładów.

W odpowiedzi na stanowisko uczestniczki, wnioskodawca wniósł o oddalenie zgłoszonych przez uczestniczkę wniosków:

- o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym – jako całkowicie niezasadnego i nieudowodnionego przez uczestniczkę,

- o ustalenie, że w skład majątku wspólnego wnioskodawcy i uczestniczki wchodzi lokal mieszkalny przy ul. (...) w W.,

- o ustalenie, iż wnioskodawca i uczestniczka ponieśli nakłady z majątku wspólnego na majątek osobisty A. M., w postaci pokrycia ceny nabycia lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w W. oraz o rozliczenie tych nakładów w niniejszym postępowaniu,

- o rozliczenie kwoty 253 879 złotych wyprowadzonej przez wnioskodawcę z rachunku bankowego w okresie roku przed ustaniem wspólności majątkowej,

- o rozliczenie spłaconych przez uczestniczkę po ustaniu wspólności majątkowej rat kredytu hipotecznego – jako całkowicie niezasadnego i nie mającego podstawy prawnej.

Wnioskodawca podał, że w dacie ustania wspólności posiadał tylko jeden rachunek bankowy – w (...) S.A. o numerze (...). Zaprzeczył, aby poza ww. rachunkiem był w tym czasie posiadaczem innych rachunków bankowych, w tym oszczędnościowych.

Wnioskodawca zaprzeczył, że w czasie trwania wspólności majątkowej bez zgody i wiedzy uczestniczki wyprowadzał z majątku wspólnego znaczne kwoty, które w sposób nieuzasadniony wydatkował wyłącznie na swoje potrzeby.

Wnioskodawca przyznał, że w dacie ustania wspólności posiadał udziały w (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W., przy czym zaznaczył, że w dacie ustania wspólności spółka ta nie posiadała żadnego majątku. Zaprzeczył, aby w okresie dwóch lat poprzedzających ustanie wspólności majątkowej posiadał udziały w innych spółkach.

Wnioskodawca zaprzeczył, że w dacie ustania wspólności majątkowej był właścicielem samochodów innych niż wchodzący w skład majątku wspólnego samochód osobowy marki R. (...).

Wnioskodawca zaprzeczył, że w latach 2015-2020 był inwestorem jakichkolwiek nieruchomości. Stanowczo zaprzeczył, aby jego obecna żona była „pozornym” właścicielem nieruchomości położonej przy ulicy (...) w W.. Podniósł, że ww. nieruchomość została kupiona przez A. M. za środki finansowe pochodzące z zawartych przez nią umów kredytu. (k. 155, 280-281, 556-557)

Odnośnie spłaconych przez uczestniczkę rat kredytu hipotecznego, wnioskodawca podkreślił, iż uczestniczka przedłożyła do akt sprawy dowody przelewów na łączną kwotę 67 755,12 złotych. Podkreślił nadto, że zgodnie z treścią umowy, kredytobiorcami są trzy osoby, tj. wnioskodawca, uczestniczka i brat wnioskodawcy. Ponadto, kredyt zaciągnięty został na budowę budynku posadowionego na nieruchomości stanowiącej majątek osobisty uczestniczki, w którym to budynku zamieszkuje uczestniczka. Wobec powyższego, w ocenie wnioskodawcy, brak jest podstaw do zasądzenia od wnioskodawcy połowy wartości rat spłaconych przez uczestniczkę.

Sąd rejonowy ustalił, co następuje:

R. M. i M. M. (1) w dniu 8 grudnia 2007 roku zawarli związek małżeński. Ze związku tego mają jedno dziecko – syna J. M..

Przez cały czas trwania związku małżeńskiego oboje małżonkowie pracowali. M. M. (1) zatrudniona była w szkole na stanowisku psychologa i prowadziła działalność gospodarczą. R. M. zajmował się najpierw pośrednictwem kredytowym, a później był jednym z dwóch wspólników w (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W., której działalność polegała na wynajmie luksusowych samochodów osobowych na terenie całego kraju. Działalność tę prowadził do dnia ustania wspólności majątkowej.

Małżonków łączył ustrój ustawowej wspólności majątkowej.

W dniu 28 sierpnia 2019 roku R. M. i M. M. (1) zawarli przed notariuszem A. S., za nr Rep. A (...), umowę majątkową małżeńską, na mocy której ustanowili w ich małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej.

Małżeństwo R. M. i M. M. (1) zostało prawomocnie rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w Ostrołęce z dnia 4 listopada 2019 roku wydanym w sprawie I C 937/19, z winy R. M..

(okoliczności bezsporne)

W dniu 27 września 2012 roku M. M. (1) nabyła do majątku osobistego – w drodze umowy darowizny – prawo własności nieruchomości stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu oznaczoną nr geod. (...), o powierzchni 0,1208 ha, położoną w miejscowości K. w gminie W., dla której w Sądzie Rejonowym w Wyszkowie prowadzona jest księga wieczysta (...). Darczyńcami byli rodzice M. M. (1) – J. i M. małżonkowie Z..

(okoliczności bezsporne)

W 2013 roku małżonkowie R. M. i M. M. (1) rozpoczęli budowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego z garażem na opisanej wyżej i stanowiącej majątek osobisty M. M. (1) działce gruntu położonej w miejscowości K..

Środki na budowę i wykończenie budynku oraz ogrodzenie i zagospodarowanie działki (podjazd z kostki brukowej, nasadzenia, drewniana altana) pochodziły z osiąganych przez małżonków dochodów oraz z kredytu hipotecznego.

W dniu 14 sierpnia 2013 roku pomiędzy (...) Bankiem (...) S.A. w W., a M. M. (1), R. M. i P. M. (bratem wnioskodawcy), zawarta została umowa kredytu mieszkaniowego „własny kąt”, zabezpieczonego hipoteką, na podstawie której Bank udzielił kredytobiorcom kredytu w kwocie 334 685,60 złotych z przeczeniem na: budowę domu jednorodzinnego na działce nr (...) położonej w miejscowości K., refinansowanie poniesionych kosztów, kwotę wolną. Całkowita kwota do zapłaty przez kredytobiorców wynosiła w dniu zawarcia umowy 547 389,29 złotych i obejmowała: prowizję, kapitał, odsetki, składkę ubezpieczenia na życie, składkę ubezpieczenia nieruchomości, koszt oszacowania nieruchomości, opłaty za przeprowadzone przez Bank kontrole na nieruchomości, koszt ustanowienia hipoteki i koszt zastosowania podwyższonej marży. Umowa została zawarta na 25 lat. Kredytobiorcy zobowiązali się do spłaty kredytu w ratach kapitałowo-odsetkowych płatnych do 15-dnia każdego miesiąca. Środki pieniężne na spłatę kredytu miały być pobierane z rachunku bankowego o numerze (...) należącego do R. M..

Od daty zawarcia związku małżeńskiego do dnia ustania wspólności majątkowej, raty ww. kredytu hipotecznego spłacane były z majątku wspólnego R. M. i M. M. (1). Zgodnie z umową kredytu, raty pobierane były przez Bank z rachunku bankowego o numerze (...) należącego do R. M..

(okoliczności bezsporne, dowód: potwierdzenia wydania materiałów budowlanych k. 680-706; umowa kredytu hipotecznego z dnia 13.08.2013 r. k. 283-286; wyciąg z rachunku wnioskodawcy k. 335-345)

Od dnia ustania wspólności majątkowej - tj. od 28 sierpnia 2019 roku, ww. kredyt hipoteczny spłacany jest przez M. M. (1), która kwoty odpowiadające wysokości raty kredytu przelewa co miesiąc na rachunek bankowy R. M. o numerze (...), z którego to rachunku Bank zgodnie z umową pobiera środki pieniężne na spłatę kredytu.

W okresie od 28 sierpnia 2019 roku do 15 maja 2023 roku M. M. (1) spłaciła raty kredytu na łączną kwotę 75 431,15 złotych, zaś w okresie od listopada 2023 roku do 24 czerwca 2024 roku kwotę 11 344 złote. Łącznie spłaciła 86 775,15 złotych.

(dowód: zeznania świadka A. M. k. 243; wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawcy za okres od 28.08.2019 r. do 15.05.2023 r. k. 347-354; dowody przelewów k. 504-513)

Łączna wartość nakładów poczynionych przez małżonków na stanowiącą majątek osobisty M. M. (1) nieruchomość stanowiącą działkę gruntu nr geod. (...) położoną w miejscowości K. – według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej, a według cen aktualnych – wynosi 1 025 620,51 złotych.

(dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu szacowania kosztów robót budowlanych P. A. k. 427-453)

Po zakończeniu budowy i prac wykończeniowych, małżonkowie wraz z dzieckiem przeprowadzili się do miejscowości K. i zamieszkali w nowo wybudowanym budynku jednorodzinnym. Przedtem mieszkali w lokalu mieszkalnym położonym przy ulicy (...) w W., który stanowił wówczas własność rodziców M. M. (1).

Od daty ustania wspólności majątkowej, nieruchomość w K. zamieszkuje M. M. (1) z synem. R. M. już wcześniej wyprowadził się i w krótce potem zamieszkał u swojej obecnej żony A. M. w lokalu mieszkalnym nr (...) przy ulicy (...) w miejscowości W..

(okoliczności bezsporne)

Lokal mieszkalny nr (...) położony w budynku nr (...) przy ulicy (...) w W. stanowi majątek osobisty A. M.. Prawo własności tego lokalu wraz z prawem do wyłącznego korzystania i pobierania pożytków z miejsca parkingowego, A. M. nabyła w dniu 6 marca 2019 roku za łączną cenę 215 056 złotych. Środki finansowe na ten cel pochodziły z zawartych przez A. M. umów kredytu.

(dowód: zeznania świadka A. M. k. 242-243; umowa ustanowienia odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej; umowa o podział nieruchomości wspólnej do korzystania k. 568-585; potwierdzenie przelewu k. 567; umowa o kredyt konsolidacyjny z 06.11.2018 r. k. 588-594; potwierdzenie przelewu środków z kredytu k. 488; umowa o kredyt gotówkowy z 25.02.2019 r. k. 595-599; potwierdzenie przelewu środków z kredytu k. 489; umowa kredytu mieszkaniowego „własny kąt” hipotecznego z 31.12.2019 r. k. 303-306; zeznania wnioskodawcy k. 529v)

W czasie trwania wspólności majątkowej, R. M. i M. M. (1) nabyli za środki pochodzący z majątku wspólnego prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o nr geod. (...), położonej w S. w gminie P., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...).

W dacie ustania wspólności majątkowej, ww. działka gruntu nie była zabudowana ani uzbrojona. Po ustaniu wspólności majątkowej R. M. z obecną żoną zniwelowali teren działki i posadowili na niej domek letniskowy, który podłączyli do szamba, działka uzyskała przyłącze do wody i energii elektrycznej.

(okoliczności bezsporne)

Wartość rynkowa prawa własności ww. nieruchomości, według stanu na dzień ustania wspólności, a według cen aktualnych, wynosi 84 600 złotych.

(dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości D. T. k. 365-391)

W czasie trwania wspólności majątkowej, R. M. i M. M. (1) nabyli ponadto do majątku wspólnego samochód osobowy marki R. (...), rok produkcji 2005, nr VIN (...), o aktualnej wartości 4 000 złotych.

(okoliczności bezsporne)

W dacie ustania wspólności majątkowej, R. M. był posiadaczem rachunku bankowego o numerze (...)

prowadzonego w (...) Banku (...) S.A. w W., na którym nie było zgromadzonych żadnych środków finansowych.

(dowód: historia rachunku bankowego wnioskodawcy k. 227)

W dacie ustania wspólności majątkowej, R. M. był (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w W.. Rejestracja spółki w KRS nastąpiła w dniu 20 września 2018 roku.

Na dzień ustania wspólności majątkowej R. M. i M. M. (1), spółka (...) nie posiadała żadnego majątku

(dowód: wydruk z KRS k. 541-542; rachunek zysków i strat k. 156-157; bilans k. 158-160)

Sąd rejonowy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 31 § 1 k.r.o. majątkiem wspólnym małżonków są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przepis art. 43 § 1 k.r.o. zawiera domniemanie, iż oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

Zgodnie z art. 46 k.r.o. od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku w sprawach nie unormowanych w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i dziale spadku. Podobne odesłanie w kwestiach proceduralnych do przepisów o dziale spadku zawiera przepis art. 567 § 3 k.p.c.

Skład i wartość majątku ulegającego podziałowi ustala Sąd (art. 567 § 3 k.p.c. w zw. z art. 684 k.p.c.). Zasadą jest, iż podział majątku wspólnego obejmuje składniki należące do danego majątku w dacie ustania wspólności oraz istniejące w chwili dokonywania podziału.

Przepisy regulujące postępowanie o dział spadku (art. 680-689 k.p.c.), jak i przepisy normujące podział majątku wspólnego (art. 566-567 k.p.c.), nie określają wprost sposobów podziału majątku. Odsyłają do uregulowań dotyczących zniesienia współwłasności (art. 688 k.p.c.).

W myśl art. 622 § 2 k.p.c. w zw. z art. 688 k.p.c., gdy wszyscy współwłaściciele złożą zgodny wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności, sąd wydaje postanowienie odpowiadające treści wniosku, jeżeli projekt podziału nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostawał fakt, że w skład podlegającego podziałowi majątku wspólnego wnioskodawcy i uczestniczki wchodzą:

1.

• 1.  nieruchomość stanowiąca działkę gruntu o nr geod. (...), położona w S. w gminie P., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...),

  2.  samochód osobowy marki R. (...), rok produkcji 2005, nr VIN (...).

Wnioskodawca i uczestniczka byli zgodni co do tego, że w dacie ustania wspólności majątkowej, nieruchomość położona w S. nie była zabudowana ani uzbrojona w media. Posadowienie na tej nieruchomości przez wnioskodawcę domku letniskowego wraz z podłączeniem do szamba oraz przyłączenie nieruchomości do wody i energii elektrycznej, nastąpiło już po ustaniu wspólności majątkowej.

Wartość rynkową ww. nieruchomości - według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej - wobec braku zgodnego w tym zakresie stanowiska wnioskodawcy i uczestniczki, Sąd ustalił w oparciu o opinię powołanego w sprawie biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości, D. T., na kwotę 84 600 złotych (k. 365-391). Opinia biegłego nie była kwestionowana przez zainteresowanych.

Z kolei wartość rynkową samochodu osobowego marki R. (...), Sąd ustalił w oparciu o niekwestionowane przez uczestniczkę stanowisko wnioskodawcy, na kwotę 4 000 złotych.

Zainteresowani zgodnie wnieśli o przyznanie wnioskodawcy prawa własności nieruchomości położonej w S. i zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki stosownej spłaty. Uczestniczka nie sprzeciwiła się przedstawionej przez wnioskodawcę propozycji, aby opisany wyżej samochód przyznać na jej rzecz za stosowną spłatą na rzecz wnioskodawcy.

W związku z powyższym, Sąd dokonał podziału wskazanego wyżej majątku wspólnego zgodnie ze stanowiskiem zainteresowanych, tj. w ten sposób, że nieruchomość przyznał wnioskodawcy, zaś samochód przyznał uczestniczce postępowania za spłatą na rzecz drugiego małżonka. Taki projekt podziału nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do ustalenia, że w skład majątku wspólnego podlegającego podziałowi wchodzi prawo własności lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w budynku nr (...) przy ulicy (...) w W. lub nakłady finansowe poczynione z majątku wspólnego na pokrycie ceny nabycia tego lokalu. Z ustaleń Sądu poczynionych w oparciu o geoportal i elektroniczny system ksiąg wieczystych, wynika, iż w budynku nr (...) położonym na ulicy (...) w m. W., nie ma lokalu mieszkalnego o numerze (...).

W sprawie bezspornie ustalono natomiast, że obecna żona wnioskodawcy A. M. (poprzednio D.) jest właścicielem lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w budynku nr (...) przy ulicy (...) w W.. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do ustalenia, że środki na zakup tego lokalu pochodziły w rzeczywistości z majątku wspólnego wnioskodawcy i uczestniczki postępowania. W aktach sprawy znajdują się natomiast: umowa ustanowienia odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej i umowa o podział do korzystania (k. 568-585) z dnia 6 marca 2019 roku, umowa o kredyt konsolidacyjny z dnia 6 listopada 2018 roku (k. 588-594), umowa o kredyt gotówkowy z dnia 25 lutego 2019 roku (k. 595-599) oraz umowa kredytu mieszkaniowego „własny kąt”, hipotecznego z dnia 31 grudnia 2019 roku (k. 303-306). Z dokumentów tych jednoznacznie – zdaniem Sądu – wynika, że prawo własności lokalu nr (...) położonego w budynku nr (...) przy ulicy (...) w W. wraz z prawem korzystania z miejsca parkingowego A. M. nabyła w dniu 6 marca 2019 roku za łączną cenę 215 056 złotych (188 056 zł + 27 000 zł). Przed zawarciem umowy sprzedaży A. M. zapłaciła na rzecz sprzedającego zaliczkę w kwocie 5 000 złotych (§ 4 ust. 1 umowy). Pozostała część środków finansowych niezbędnych do pokrycia ceny nieruchomości pochodziła z zaciągniętych przez A. M. kredytów w dniu 6 listopada 2018 roku (151 800 zł) i 25 lutego 2019 roku (70 000 zł). W dniu 31 grudnia 2019 roku A. M. jako pracownik banku zawarła na preferencyjnych warunkach umowę kredytu mieszkaniowego hipotecznego na sfinansowanie ww. lokalu mieszkalnego (270 000 zł). Środkami pochodzącymi z tego kredytu – jak wyjaśnił w toku postępowania wnioskodawca – A. M. spłaciła dwa poprzednie kredyty wymienione wyżej.

Mając powyższe na uwadze, nie sposób – zdaniem Sądu – podzielić twierdzeń uczestniczki, jakoby środki na zakup lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w budynku nr (...) przy ulicy (...) w W. pochodziły z majątku wspólnego wnioskodawcy i uczestniczki.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dał też podstaw do ustalenia, że w skład majątku wspólnego podlegającego podziałowi wchodziły środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych wnioskodawcy. Nie możliwe było ustalenie posiadanych przez wnioskodawcę rachunków w latach 2007 – 2019 (informacja z (...) S.A. k. 672). Wnioskodawca konsekwentnie twierdził natomiast, że w dacie ustania wspólności posiadał tylko jeden rachunek bankowy – w (...) S.A. o numerze (...) i przedłożył wyciąg z tego rachunku obejmujący okres jednego roku poprzedzającego ustanie wspólności majątkowej. Zaprzeczył, aby poza ww. rachunkiem był w tym czasie posiadaczem innych rachunków bankowych, w tym oszczędnościowych. W aktach sprawy brak jest dowodów, które twierdzenia wnioskodawcy w omawianym zakresie czyniłyby niewiarygodnymi.

Ze wspomnianego wyżej wyciągu rachunku wnioskodawcy o numerze (...) wynika natomiast, że na dzień ustania wspólności majątkowej na rachunku tym nie było żadnych środków finansowych.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw również do ustalenia, że w skład majątku wspólnego podlegającego podziałowi wchodzą jeszcze samochody osobowe wymienione w pkt X odpowiedzi na wniosek oraz motocykl widoczny na fotografii znajdującej się na karcie 262 akt sprawy.

Odnośnie samochodów wnioskodawca zaprzeczył, aby kiedykolwiek nabył prawo ich własności. Podał, że samochody wymieniane przez uczestniczkę w toku postępowania stanowiły własność firm leasingowych i były przez leasingobiorców przekazywane – w ramach zawartego porozumienia – spółce (...) (zajmującej się wynajmem pojazdów luksusowych na terenie całej Polski) do wypożyczania, w zamian za (...) spółka (...) ponosiła koszty utrzymania tych samochodów, w tym opłacała za leasingobiorców raty leasingowe i ponosiła koszty napraw.

Odnosząc się do motocykla, wnioskodawca podał, że należał on (został już sprzedany) do jego kolegi - Ł. N.. Wnioskodawca użytkował ten motocykl i w zamian za tę możliwość ponosił za Ł. N. opłaty leasingowe. Należne kwoty przelewał na rachunek Ł. N., a ten z kolei robił przelew na rzecz leasingodawcy. Na dowód powyższego wnioskodawca przedłożył wyciąg ze swojego rachunku bankowego (k. 359) i fakturę (k. 358).

Podkreślić należy, iż uczestniczka nie przedłożyła żadnych dowodów, które podważałyby ww. twierdzenia wnioskodawcy i przedłożone na poparcie tych twierdzeń dowody.

W ocenie Sądu, uczestniczka nie zdołała również wykazać, że przed ustaniem wspólności majątkowej wnioskodawca bez jej wiedzy i zgody wyprowadzał z rachunku bankowego środki finansowe, które w nieusprawiedliwiony i nieuzasadniony sposób wydatkował wyłącznie na swoje potrzeby. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił na poczynienie takich ustaleń.

Odnośnie wypłaty z rachunku w dniu 12 grudnia 2013 roku kwoty 160 000 złotych wnioskodawca podał, iż dokładnie już nie pamięta, ale środki te zostały jego zdaniem przeznaczone na sfinansowanie kosztów związanych z zakupem materiałów do trwającej wtedy budowy budynku mieszkalnego na nieruchomości uczestniczki w m. K. lub na spłatę kredytu hipotecznego zaciągniętego przez rodziców uczestniczki na zakup lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w W., w którym to lokalu wnioskodawca i uczestniczka wspólnie zamieszkiwali przed wyprowadzeniem się do m. K..

O ile uczestniczka zdołała wykazać, że w dacie wypłaty przez wnioskodawcę ww. środków, wspomniany kredyt hipoteczny zaciągnięty przez jej rodziców był już spłacony (informacja z Banku (...) k. 710), o tyle z akt sprawy wynika, że w tym czasie trwała już budowa domu na nieruchomości stanowiącej majątek osobisty uczestniczki położonej w m. K., co wprost potwierdzają przedłożone przez wnioskodawcę i załączone do akt sprawy tzw. (...) czyli dokumenty wydania materiałów budowlanych (k. 680-706). Z niekwestionowanej przez zainteresowanych opinii powołanego w sprawie biegłego P. A. wynika, że nakłady małżonków na nieruchomość uczestniczki wyniosły 1 025 620,51 złotych. Z załączonych do opinii fotografii (płyta CD k. 452) wynika, że budynek wykończony został na wysoki standard. Tymczasem środki uzyskane przez małżonków z zaciągniętego na budowę domu kredytu hipotecznego wynosiły 334 685,60 złotych, czyli zaledwie 1/3 nakładów. Przesłuchany w charakterze świadka ojciec uczestniczki – J. Z. zeznał, że to wnioskodawca płacił za wszystkie materiały budowlane. W sprawie bezspornie ustalono, że w czasie budowy domu, uczestniczka pracowała w szkole jako psycholog, zaś wnioskodawca jako pośrednik kredytowy i z tego tytułu osiągał bardzo wysokie dochody. Mając powyższe na uwadze, nie sposób było – zdaniem Sądu – uznać, że kwota 160 000 złotych została wyprowadzona przez wnioskodawcę z majątku wspólnego bez zgody i wiedzy uczestniczki i z wydatkowana wyłącznie na jego potrzeby, a nie na potrzeby rodziny.

Odnośnie wypłaty z rachunku w dniu 27 lutego 2019 roku kwoty 100 000 złotych, zdaniem Sądu wnioskodawca wykazał, iż środki te do kwoty 90 000 złotych były przedmiotem pożyczki udzielonej wnioskodawcy przez jego brata P. M. z przeznaczeniem na zakup samochodu, do którego to zakupu ostatecznie nie doszło, dlatego wnioskodawca wypłacił ww. kwotę z rachunku i zwrócił bratu. Okoliczności powyższe znalazły potwierdzenie w zeznaniach świadka P. M., a także w znajdującej się w aktach sprawy historii rachunku bankowego wnioskodawcy, z której wynika, że w dniu 18 grudnia 2018 roku i 19 grudnia 2018 roku na rachunek ten w dwóch przelewach wpłynęły kwoty po 45 000 złotych. Nadawcą przelewów był P. M.. W tytule przelewów podano „pożyczka” (k. 212v).

Uczestniczka nie udowodniła, że wnioskodawca bez jej wiedzy i zgody trwonił majątek wspólny na zakup markowych ubrań i zegarków, na zakup udziałów w spółkach i zakup nieruchomości, które to nieruchomości tylko pozornie stanowić mają własność osób trzecich.

W ocenie Sądu, przedłożone przez uczestniczkę dokumenty w postaci potwierdzenia wypełnienia wniosku o kartę stałego klienta oraz potwierdzenia zakupu w sklepie (...) z 2017 roku, nie są wystarczające do uznania, iż wnioskodawca trwonił majątek wspólny na zakup markowych ubrań, zegarków, gadżetów itp., tym bardziej, iż twierdzeniom tym wnioskodawca stanowczo zaprzeczył. Wnioskodawca przyznał, że kupowane były markowe rzeczy, ale zaznaczył, że tego rodzaju zakupów dokonywała również uczestniczka, bo zwyczajnie było ich na to stać, odbywało się w sposób naturalny, za zgodą i wiedzą drugiego małżonka.

Odnośnie udziałów w spółkach wnioskodawca przyznał, że w dacie ustania wspólności posiadał udziały w (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W.. Zaprzeczył natomiast, aby w okresie dwóch lat poprzedzających ustanie wspólności majątkowej posiadał udziały w innych spółkach. Uczestniczka nie zdołała wykazać, że było inaczej. W tym miejscu wskazać należy, że z załączonego do akt sprawy sprawozdania finansowego i bilansu wynika, że w dacie ustania wspólności majątkowej, spółka (...) nie posiadała żadnego majątku (k. 156-160). Uczestniczka nie przedstawiła dowodu przeciwnego.

Wnioskodawca zaprzeczył, że w latach 2015-2020 był inwestorem jakichkolwiek nieruchomości, w tym nieruchomości położonej przy ulicy (...) w W.. Uczestniczka nie przedstawiła żadnych dowodów przeczących tym twierdzeniom. Nieruchomość przy ulicy (...) w W., jak wykazał zgromadzony w sprawie materiał dowody (o czym była mowa wyżej), stanowi majątek osobisty obecnej żony wnioskodawcy.

Dokonując analizy historii rachunku bankowego wnioskodawcy za okres roku przed ustaniem wspólności majątkowej (k. 173-227), należy zauważyć, iż rachunek ten był wykorzystywany przez wnioskodawcę do prowadzenia działalności gospodarczej w (...) spółki (...). Poza transakcjami związanymi z czynnościami dnia codziennego (zakupy żywności, zakupy na portalu allegro, zakupy na stacji paliw, zakupy odzieży, opieka medyczna, media), widnieją na nim transakcje finansowe związane z opłatami na rzecz leasingodawców ( (...), (...) (...), A. (...), (...), (...), (...) Fundusz (...)) i opłatami za naprawy samochodów ( (...) Sp. z o.o., (...)), które na podstawie umów zawartych z leasingobiorcami wypożyczane były przez spółkę (...). W toku postępowania wnioskodawca wyjaśnił, że dokonywał opłat leasingowych ze swojego rachunku bankowego. W tym miejscu należy zauważyć, że świadek J. Z. (ojciec uczestniczki) zeznał, iż wnioskodawca miał bardzo duże leasingi, z uwagi na ilość samochodów raty sięgały łącznie po 100 000 złotych.

Na wspomnianej historii rachunku bankowego wnioskodawcy za okres roku przed ustaniem wspólności majątkowej, widnieją również przelewy na rzecz A. D., tj. obecnej żony wnioskodawcy (13.06.2019 r., 20.05.2019 r., 12.03.2019 r., 17.10.2018 r.), jak też przelewy przychodzące od A. D. (17.05.2019 r., 31.10.2018 r., 03.09.2018 r.). Przesłuchana w charakterze świadka A. M. (poprzednio D.) zeznała, że wnioskodawca wykonał na jej rachunek bankowy kilkanaście przelewów, bowiem opłacała ona raty leasingowe wnioskodawcy w ramach działalności firmy (...). Wyjaśniła, że działo się tak, gdyż w przeciwieństwie do wnioskodawcy miała ona możliwość robienia szybkich przelewów. Sąd dał wiarę tym zeznaniom, albowiem korelują one z załączonymi do akt sprawy potwierdzeniami przelewów wykonanych przez A. M. na rzecz leasingodawców po przelaniu jej środków przez wnioskodawcę (k. 624-629).

Mając powyższe na uwadze, nie sposób – zdaniem Sądu – podzielić twierdzeń uczestniczki, że wnioskodawca wyprowadzał środki finansowe z majątku wspólnego w sposób nieuzasadniony i nieusprawiedliwiony. Żeby uzyskiwać dochód z prowadzonej działalności, wnioskodawca musiał ponosić i ponosił wydatki. Działanie wnioskodawcy nie stanowiło wyprowadzania pieniędzy z majątku wspólnego, lecz ponoszenie kosztów prowadzonej działalności. Uczestniczka nie przedstawiła dowodów, w oparciu o które możliwe byłoby poczynienie w sprawie ustaleń zgodnych z jej twierdzeniami.

Przechodząc do roszczenia wnioskodawcy o rozliczenie w niniejszym postępowaniu poczynionych przez małżonków nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty uczestniczki, wskazać należy, iż roszczenie te znajduje podstawę prawną w przepisie art. 45 k.r.o., zgodnie z którym każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód.

W ocenie Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do uznania, iż ww. roszczenie wnioskodawcy sprzeczne jest z zasadami współżycia społecznego i w związku z tym do jego oddalenia w oparciu o przepis art. 5 k.c.

Przepis art. 5 k.c., na który powoływała się uczestniczka, w postępowaniu działowym może znaleźć zastosowanie jedynie w zupełnie wyjątkowych sytuacjach, a taka nie występowała w rozpatrywanym wypadku. Podział praw majątkowych musi uwzględniać konstytucyjne gwarancje równej dla wszystkich ochrony prawnej (art. 64 ust. 2 Konstytucji RP). W tym pojęciu mieści się nakaz stosowania formuły podziału, która zapewnia każdemu z uprawnionych uzyskanie porównywalnych wartości majątkowych wartościowo.

Zakres nakładów pozostawał poza sporem – polegały one na budowie i wykończeniu budynku mieszkalnego wraz z garażem, budowie drewnianej altany ogrodowej, wyłożeniu podjazdu kostką brukową, ogrodzeniu nieruchomości, dokonaniu nasadzeń.

Uczestniczka nie udowodniła, że w dacie ustania wspólności majątkowej budynek mieszkalny posiadał wady i usterki wymagające prac naprawczych i remontowych. W tym miejscu zauważyć należy, iż przesłuchany w charakterze świadka J. D. – były partner uczestniczki, który po ustaniu wspólności majątkowej często przebywał w przedmiotowym budynku mieszkalnym i nocował w nim – zeznał, że nie widział żadnych wymagających remontu uszkodzeń w konstrukcji budynku czy meblach (k. 316v-317). Sąd dał wiarę tym zeznaniom, albowiem jawiły się jako szczere i przede wszystkim oparte były na obserwacji świadka, który swego czasu był stałym bywalcem w domu uczestniczki w m. K..

Wartość wymienionych wyżej nakładów poczynionych przez małżonków na nieruchomość uczestniczki położoną w m. K. – wobec braku zgodnego w tej kwestii stanowiska zainteresowanych – Sąd ustalił w oparciu o opinię biegłego sądowego z zakresu szacowania kosztów robót budowlanych, P. A., na kwotę 1 025 620,51 złotych, która w oparciu o przytoczony wyżej przepis art. 45 k.r.o. podlega rozliczeniu w niniejszym postępowaniu.

Sąd w pełni podzielił opinie powołanych w sprawie biegłych, bowiem spełniały one stawiane im wymogi, odzwierciedlały staranność i wnikliwość w badaniu zleconego zagadnienia. Są to opinie jasne i pełne, w przejrzysty sposób wyjaśniające wszystkie istotne okoliczności oraz uzasadniające przedstawione w nich wnioski i dokonane wyliczenia, a równocześnie są poparte wiedzą i doświadczeniem zawodowym biegłych. Co istotne, opinie te nie były kwestionowane przez zainteresowanych.

Przechodząc do zgłoszonego przez uczestniczkę żądania rozliczenia w niniejszym postępowaniu środków finansowych z wydatkowanych przez nią po ustaniu wspólności majątkowej na spłatę kredytu hipotecznego zaciągniętego przez małżonków na budowę domu, wskazać należy, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że podział majątku wspólnego obejmuje w zasadzie jedynie aktywa, natomiast pasywa pozostają poza jego zakresem (vide orzeczenie Sądu Najwyższego z 18.08.1959r., I CR 547/58, OSNCK 1959/2/59 oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z 09.09.1976r., III CRN 83/76, Lex nr 5036, z 21.01.2010r., I CSK 205/09, Lex nr 560500 i z 15.04.2011r., III CSK 430/10, Lex nr 846560).

Jednakże przepis art. 686 k.p.c., który znajduje zastosowanie również do sprawy o podział majątku wspólnego poprzez odesłanie zawarte w przepisie art. 567 § 3 k.p.c., stanowi, że w postępowaniu działowym sąd rozstrzyga m.in. także o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu spłaconych długów spadkowych. Jak to zostało wyjaśnione w powołanym wyżej postanowieniu Sądu Najwyższego z 9 września 1976 roku, w sprawie III CRN 83/76, odpowiednie zastosowanie tego przepisu przewidziane w art. 567 § 3 k.p.c. prowadzi do wniosku, że o długach związanych z majątkiem wspólnym i ciążących w czasie trwania wspólności na obojgu małżonkach, które zostały spłacone przez jednego z małżonków z własnych środków po ustaniu wspólności majątkowej, rozstrzyga sąd w postępowaniu o podział majątku wspólnego, i to ze skutkami wynikającymi z dyspozycji art. 618 § 3 k.p.c. w zw. z art. 688 k.p.c. (vide postanowienie Sądu Najwyższego z 15.04.2011r., II CSK 430/10, Lex nr 846560)

Tożsame stanowisko Sąd Najwyższy prezentował także w postanowieniu z 11 marca 2010 roku w sprawie IV CSK 429/09 (Lex nr 678022), w którym wskazał, że jeżeli uczestnik po ustaniu wspólności majątkowej, a przed podziałem majątku wspólnego, spłacił z własnych środków dług, który powstał w trakcie trwania wspólności ustawowej i był długiem wspólnym małżonków, albo jednego z nich, ale w związku z majątkiem wspólnym, to taki dług, zgodnie z art. 686 k.p.c. w zw. z art. 567 § 3 k.p.c., powinien zostać rozliczony w ramach podziału majątku wspólnego. Podstawę rozliczenia takiego długu nie stanowi jednak art. 45 § 1 k.r.o., gdyż przepis ten dotyczy jedynie wydatków i nakładów dokonanych z majątku osobistego na majątek wspólny albo odwrotnie w trakcie trwania wspólności ustawowej.

Zgodnie z powyższym, spłacony przez uczestniczkę z własnych środków dług, który powstał w trakcie trwania wspólności ustawowej i był długiem wspólnym małżonków, podlega rozliczeniu w niniejszym postępowaniu. Faktem jest, iż umowa kredytu hipotecznego zawarta została pomiędzy bankiem, a wnioskodawcą, uczestniczką i bratem wnioskodawcy R. M.. Z zeznań tego ostatniego wynika jednak, iż stał się on stroną umowy tylko dlatego, że małżonkowie nie mieli wystarczającej zdolności kredytowej, natomiast nigdy kredytu tego nie spłacał, kredyt od pierwszej raty do dnia ustania wspólności majątkowej spłacany był wyłącznie przez małżonków (k. 665). Z kolei z zeznań świadka A. M. – obecnej żony wnioskodawcy – wynika jednoznacznie, że od daty ustania wspólności majątkowej (28 sierpnia 2019 roku) raty kredytu spłacane są przez uczestniczkę, która środki finansowe niezbędne do pokrycia raty przelewa na rachunek bankowy wnioskodawcy (k. 243). Sąd dał wiarę zeznaniom ww. świadków, ponieważ były logiczne i spójne.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że od daty ustania wspólności majątkowej do dnia 15 maja 2023 roku uczestniczka spłaciła raty w łącznej wysokości 75 431,15 złotych, co potwierdza wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawcy obejmujący ten okres i znajdujący się na karcie 347-354 akt sprawy. Wnioskodawca przyznał w toku postępowania, że uczestniczka uiściła ratę za listopad 2023 roku w kwocie 2 292 złote (pismo k. 482, 554). Uczestniczka przedłożyła dowody przelewów dotyczące rat od 14 grudnia 2023 roku do 24 czerwca 2024 roku, na łączną kwotę 9 052 złote (k. 504-513). Potwierdzeń przelewów innych rat (uiszczonych po 15 maja 2023 roku do dnia zamknięcia rozprawy) uczestniczka nie przedłożyła. Wobec powyższego Sąd ustalił, iż od dnia ustania wspólności majątkowej do dnia orzekania w niniejszej sprawie, uczestniczka spłaciła dług wspólny małżonków w łącznej kwocie 86 775,15 złotych (75 431,15 zł + 2 292 zł + 9 052 zł), która to należność podlega rozliczeniu w niniejszym postępowaniu.

Sąd oddalił wniosek uczestniczki postępowania o ustalenie nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym.

Zgodnie z art. 43 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym (§ 1). Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji (§ 2). Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym (§ 3).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreślano, że odejście od zasady równości udziałów możliwe jest jedynie wtedy, gdy małżonek, przeciwko któremu skierowane jest żądanie, w sposób rażący i uporczywy nie przyczynia się do powstania bądź powiększenia majątku wspólnego stosownie do swoich sił i możliwości zarobkowych. Nie w każdym zatem przypadku istnienia różnicy w przyczynianiu się do powiększania majątku wspólnego przepis art. 43 § 2 k.r.o. powinien znaleźć zastosowanie (vide postanowienia Sądu Najwyższego z 26.11.1973r. w sprawie III CRN 227/73 i z 30.11.1972r. w sprawie III CRN 235/72).

W judykaturze ugruntowany jest pogląd z godnie z którym, ustalenie nierównych udziałów nie może być postrzegane, jako instrument "represji" w stosunku do małżonka winnego rozkładu pożycia. Jednoznacznie w kwestii oceny winy rozkładu pożycia małżeńskiego w aspekcie ustalenia nierównych udziałów wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z 7 czerwca 2000 roku (III CKN 455/00), stwierdzając, że nie przesądza ona o istnieniu ważnych powodów w rozumieniu art. 43 § 2 k.r.o. Przy ocenie przesłanek ustalenia nierównych udziałów, znaczenie ma zatem wina odnoszona do nieprzyczyniania się lub przyczyniania się w mniejszym stopniu, niż to wynika z możliwości małżonka, do powstania majątku wspólnego. Z prezentowaną koncepcją zgodny jest pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z 10 stycznia 2019 roku (II CSK 337/18), w którym wskazano że omawiana przesłanka zostaje spełniona, gdy jeden małżonków nie przyczynia się stosownie do swoich sił i możliwości zarobkowych do powstania majątku i w tym zakresie można przypisać mu winę. Sąd Najwyższy podał przykłady tego typu sytuacji, wskazując na: 1) nie podejmowanie pracy zarobkowej, 2) ryzykowne przedsięwzięcia gospodarcze, 3) doprowadzenie do powstania zadłużeń i, na skutek ich ukrywania, znaczącego zwiększenia wydatków z majątku wspólnego, związanych z postępowaniami egzekucyjnymi, 4) wypowiadaniem kredytów bankowych, 5) dopuszczenie się przestępstw przeciwko mieniu z winy umyślnej, skutkujących wielomiesięcznym pobytem w areszcie tymczasowym, 6) przeprowadzeniem postępowania karnego, generujących znaczne koszty i uniemożliwiających osiąganie dochodów.

W najnowszym orzecznictwie, a dokładniej w postanowieniu Sądu Najwyższego z 16 listopada 2023 roku (sygn. II CSKP 1401/22) przedstawiono odmienny od powyższego pogląd, uznając, że nie ma podstaw do wykluczenia uznania winy za rozkład pożycia za ważny powód w rozumieniu art. 43 § 2 kro. Sąd Najwyższy uzasadnił to tym, że „w razie pominięcia w ocenie »ważnych powodów« czynnika winy rozkładu pożycia w istocie dochodziłoby do tego, że małżonek niewinny, oprócz dolegliwych następstw osobistych i społecznych rozwodu, byłby także narażony na realne, dotkliwe konsekwencje podziału majątku zgodnie z zasadą równości udziałów. Przeczyłoby to dostrzeżonej na tle wykładni art. 43 § 2 k.r.o. potrzebie uwzględnienia etycznego wymiaru »ważnych powodów«, obligującego do rozważenia, czy za odstąpieniem od tej zasady przemawiają także czynniki słusznościowe”.

Podsumowując, zdrada małżonka, która skutkowała wydaniem orzeczenia o jego wyłącznej winie za rozkład pożycia małżeńskiego, może mieć znaczenie dla ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym i może być traktowana jako ważny powód ku temu, jednak zawsze wymagane jest również wystąpienie drugiej z przesłanek, jaką jest nierówne przyczynienie się małżonków do powstania majątku wspólnego. Sama wyłączna wina za rozkład pożycia małżeńskiego nie będzie podstawą do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym. Natomiast o stopniu przyczynienia się do powstania majątku wspólnego nie decyduje wyłącznie wysokość zarobków lub innych dochodów osiąganych przez małżonków, wykorzystanych na zaspokojenie potrzeb rodziny. Dla jego określenia ma znaczenie, czy posiadanymi zasobami małżonkowie gospodarują racjonalnie, a w szczególności, czy lekkomyślnie ich nie trwonią.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, faktem jest, że wnioskodawca został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dał jednak podstaw do uznania, że wnioskodawca w sposób rażący, uporczywy i lekkomyślny trwonił majątek wspólny. Nie zostało to przez uczestniczkę udowodnione, co Sąd omówił wyżej. Od początku trwania małżeństwa wnioskodawca był aktywny zawodowo, bardzo dobrze zarabiał, a zarobionymi środkami finansowymi przyczyniał się do powstania majątku wspólnego i zaspokajania potrzeb rodziny. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, uwzględnić należało przewidzianą w art. 43 § 1 kro zasadę równych udziałów małżonków w majątku wspólnym.

Reasumując, łączna wartość majątku wspólnego zainteresowanych podlegającego podziałowi, tj. składników opisanych w pkt 1. lit. a) i b) orzeczenia, wynosi 85 000 złotych. Zatem, ponieważ udziały zainteresowanych w majątku wspólnym są równe, każdy z zainteresowanych powinien otrzymać składniki o łącznej wartości 42 500 złotych (85 000 zł : 2).

Wnioskodawca otrzymał składnik (nieruchomość) o wartości 84 600 złotych, natomiast uczestniczka składnik (samochód) o wartości 4 000 złotych. Uczestniczce należałaby się zatem od wnioskodawcy tytułem dopłaty kwota 40 300 złotych.

Przy czym uczestniczka musi zwrócić wnioskodawcy połowę nakładów poczynionych przez małżonków z majątku wspólnego na jej majątek osobisty, tj. kwotę 512 810,25 złotych (1 025 620,51 zł : 2), zaś wnioskodawca musi zwrócić uczestniczce połowę wartości spłaconego przez nią po ustaniu wspólności majątkowej długu wynikającego z umowy kredytu hipotecznego zawartej 14 sierpnia 2013 roku, tj. kwotę 43 387,57 złotych (86 775,15 zł : 2).

Wobec powyższego, zaszła konieczność zasądzenia od uczestniczki postępowania na rzecz wnioskodawcy kwoty 429 122,68 złotych tytułem rozliczenia nakładów poczynionych z majątku wspólnego na jej majątek osobisty (512 810,25 zł – 40 300 zł – 43 387,57 zł = 429 122,68 zł). Jednak na skutek błędu rachunkowego, Sąd zasądził od uczestniczki kwotę 475 099,68 złotych.

Zasądzając od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy spłatę, Sąd odroczył termin jej płatności na trzy lata (art. 212 § 3 k.c.), co zapewni uczestniczce czas potrzebny na zgromadzenie środków, przy czym powinna ona była przewidywać konieczność rozliczeń z wnioskodawcą i przygotowywać się do tego przez cały okres, jaki upłynął od ustanowienia rozdzielności majątkowej. W ocenie Sądu, taka perspektywa czasowa pozwoli uczestniczce na podjęcie i zrealizowanie koniecznych decyzji bez narażania się na straty płynące z pośpiechu, nawet przy założeniu, że uczestniczka liczyła na zupełnie inne rozliczenie bez obowiązku tak wysokiej spłaty. Jednocześnie termin ten nie jest na tyle odległy, by narażał wnioskodawcę na nieuzasadnioną szkodę.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w oparciu o przepis art. 520 § 1 k.p.c. oraz art. 83 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, uznając, iż ze względu na charakter sprawy zainteresowani winni w równym stopniu ponieść opłatę sądową od wniosku (1 000 zł), koszt wynagrodzenia powołanych w sprawie biegłych sądowych (4 812,79 zł) oraz koszt wynagrodzenia za udzielenie informacji przez Bank (...) S.A. (150 zł).

W orzecznictwie wskazuje się, że w postępowaniu o podział majątku wspólnego z reguły nie występuje pomiędzy zainteresowanymi sprzeczność interesów, gdyż jego wynik prowadzi zgodnie z interesem uczestników do wyjścia ze wspólności składników majątkowych, a przyznanie ich na wyłączną własność następuje z wyrównaniem udziałów dopłatami, zaś sam fakt zgłoszenia odmiennych wniosków co do sposobu tego zniesienia nie powoduje powstania sprzeczności interesów, gdyż nie jest ona związana ze stanowiskiem zajętym przez zainteresowanych w sprawie. Taka sprzeczność wyjątkowo może powstać w razie zgłoszenia wniosku o ustalenie nierównych udziałów w tym majątku; nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku zgłoszenia takiego wniosku dojdzie do sprzeczności interesów. Zdaniem Sądu Rejonowego w tej sprawie taka sprzeczność interesów nie zachodzi, gdyż nie podważono domniemania równości udziałów z art. 43 § 1 k.r.o., co wskazuje na identyczny stopień zainteresowania stron w podziale majątku i ich wspólny interes w wyjściu ze współwłasności, a co za tym idzie rozliczenie kosztów postępowania winno znaleźć podstawę w art. 520 § 1 k.p.c. (por. też uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2021 r., sygn.. akt II CSK 290/20, LEX nr 3113242).

Opłata od wniosku została poniesiona przez wnioskodawcę, dlatego należało zasądzić od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy jej połowę, to jest kwotę 500 złotych.

Koszt wynagrodzenia biegłych wyniósł łącznie 4 812,79 złotych i do wysokości 2 898,50 złotych pokryty został z zaliczki wpłaconej przez wnioskodawcę (kwota zaliczki 3000 zł), zaś do kwoty 1 914,29 złotych tymczasowo pokryty został ze środków budżetowych Skarbu Państwa. Również wynagrodzenie banku w kwocie 150 złotych tymczasowo pokryte zostało ze środków budżetowych Skarbu Państwa.

Wobec powyższego, należało zasądzić od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy kwotę 2 000 złotych tytułem zwrotu połowy opłaty sądowej od wniosku i wydatków na opinie biegłych (500 zł + 1 500 zł), przy czym na skutek omyłki rachunkowej Sąd zasądził kwotę 1 449,25 złotych (pkt V. postanowienia).

Jednocześnie Sąd nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu od wnioskodawcy kwotę 930,64 złotych (1 914,29 zł : 2 = 957,14 zł; 150 zł : 2 = 75 zł; 957,14 zł + 75 zł = 1 032,14 zł – 101,50 zł [reszta z zaliczki] = 930,64 zł), a od uczestniczki postępowania kwotę 1 032,14 złotych (957,14 zł + 75 zł) – tytułem zwrotu wydatków tymczasowo pokrytych z budżetu Skarbu Państwa.

O pozostałych kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c.

Po uprawomocnieniu się postanowienia, kwota 101,50 złotych pozostała z zaliczki uiszczonej przez wnioskodawcę zostanie - zgodnie z zarządzeniem przewodniczącego - przelana na rachunek środków budżetowych Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Piszu.

sędzia Jakub Błesiński