Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 stycznia 2025r.

Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Sławomir Szubstarski
Protokolant:	Starszy sekretarz sądowy Sandra Kozak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2025 r. w K.

sprawy z powództwa J. B., M. B.

przeciwko (...) S.A. z siedzibą w G. Oddział w O.

o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zapłatę

I.  powództwo oddala w całości;

II.  na podstawie art. 102 k.p.c. zasądza od powodów solidarnie na rzecz pozwanego kwotę 2 736,19 (dwa tysiące siedemset trzydzieści sześć, dziewiętnaście) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu części kosztów procesu;

III.  nakazuje zwrócić powódce M. B. kwotę 1 136,19 (jeden tysiąc sto trzydzieści sześć, dziewiętnaście) złotych tytułem niewykorzystanej zaliczki na koszty procesu.

Sygn. akt: I C 1012/17

UZASADNIENIE

Powodowie M. i J. małżonkowie B. wnieśli o:

1.  przywrócenie stanu zgodnego z prawem i usunięcie urządzeń przesyłowych oraz słupów SN o numerach (...), położonych na nieruchomości powodów w miejscowości Ś., gmina R., dla których Sąd Rejonowy w Kętrzynie prowadzi księgę wieczystą KW (...), tj. działki nr (...) oraz KW (...) tj. działek nr (...);

2.  zasądzenie od pozwanej (...) S.A. Oddział w O., na ich rzecz, kwoty 28 389 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od 22 listopada 2016 roku do dnia zapłaty, tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu działki nr (...) położonej w Ś., gmina R., dla której Sąd Rejonowy w Kętrzynie prowadzi księgę wieczystą KW (...) oraz działek nr (...) położonych w Ś., gmina R., dla której Sąd Rejonowy w Kętrzynie prowadzi księgę wieczystą KW (...).

Nadto wnieśli o zasądzenie od pozwanej na ich rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

Uzasadniając wywiedzione żądania powodowie wskazali, że są właścicielami nieruchomości położonych w miejscowości Ś., gmina R., dla których Sąd Rejonowy w Kętrzynie prowadzi księgi wieczyste KW (...), w skład których wchodzą działki gruntu oznaczone nr (...) oraz nr (...). Przez działki powodów przebiega napowietrzna linia energetyczna średniego napięcia, natomiast umiejscowienie urządzeń przesyłowych uniemożliwia prowadzenie im działań inwestycyjnych, dodatkowo utrudnia uzyskanie pozwolenia na budowę. Pismami z 18 września 2009 roku oraz 16 października 2009 roku powodowie wezwali pozwaną do usunięcia linii energetycznej biegnącej przez ich działki. Roszczenie negatoryjne powodowie oparli o przepis art. 222 §2 k.c., natomiast roszczenie zapłaty o przepis art. 225 k.c. Wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości powodowie określili jako sumę jednodniowego wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości w kwocie 15,55 zł przez okres od 1sierpnia 2012 roku do dnia wniesienia pozwu (17 lipca 2017 roku), łącznie 228 389 złotych.

W odpowiedzi na pozew pozwana (...) S.A. w G. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powodów solidarnie na rzecz pozwanej kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Pozwana przyznała, że na należących do powodów działkach gruntu znajdują się należące do pozwanej urządzenia przesyłowe, tj.

- na działce (...) linia napowietrzna SN 15 kV w relacji (...) o długości ok. 45 m, 2 żerdzie słupa rozkracznego SN kV 139/ (...) 16/ (...);

- na działce (...) linia napowietrzna SN 15 kV w relacji (...) o długości ok. 65 m, 1 słup rozkraczny z podporą SN 15 kV, 1 żerdźpodpory słupa SN 15kV 139/ (...) 16/ (...);

- na działce (...) linia napowietrzna SN 15 kV w relacji (...) o długości ok. 35 m;

Wskazała, że linia została wybudowana na gruncie Skarbu Państwa, powodowie nabyli własność nieruchomości z już istniejącymi urządzeniami, a także, że roszczenie winno zostać oddalone na zasadzie art. 5 k.c.

Pismem z 1 sierpnia 2024 roku pozwana podniosła zarzut nabycia z dniem 8 stycznia 2011 r., służebność przesyłu, na nieruchomościach gruntowych położonych w miejscowości Ś., gm. R., oznaczonych w ewidencji gruntów numerami działek (...), dla której Sąd Rejonowy w Kętrzynie prowadzi księgę wieczystą (...); oraz numerem działki (...), dla której Sąd Rejonowy w Kętrzynie prowadzi księgę wieczystą (...), stanowiących własność M. i J. B., o treści: (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w G. oraz każdoczesny przedsiębiorca będący właścicielem urządzeń przesyłowych jest uprawniony do utrzymywania znajdującej się na opisanych wyżej nieruchomościach gruntowych linii elektroenergetycznej napowietrznej średniego napięcia SN 15 kV oraz do wstępu przez pracowników przedsiębiorcy będącego właścicielem urządzeń, a także wszystkich osób i podmiotów, którymi ten przedsiębiorca się posługuje w związku z prowadzoną działalnością wraz z koniecznym sprzętem, w celu wykonania czynności technicznych związanych z eksploatacją, modernizacją, naprawą, konserwacją, remontami, przebudową urządzeń przesyłowych, zgodnie z ich przeznaczeniem, w obszarze pasa służebności oznaczonego na mapie sporządzonej przez biegłego z zakresu geodezji i kartografii inż. L. M..

Sąd ustalił co następuje:

Powodowie M. B. oraz J. B. są właścicielami działki numer (...) położonej w miejscowości Ś., gmina R., dla której Sąd Rejonowy w Kętrzynie prowadzi księgę wieczystą numer (...), którą nabyli na podstawie umowy sprzedaży z 22 czerwca 2005 r. oraz działek numer (...) położonych w miejscowości Ś., gmina R., dla których Sąd Rejonowy w Kętrzynie prowadzi księgę wieczystą numer (...), które nabyli na podstawie umowy sprzedaży z dnia 17 kwietnia 2009 r.

( bezsporne, nadto dowód: 1. Odpis zwykły księgi wieczystej (...) k.44 - 45; 2. Odpis zwykły księgi wieczystej (...) k.46-48)

Na należących do powodów działkach znajduje się linia napowietrzna średniego napięcia, która została odbudowana po II wojnie światowej i wyremontowana w 1988 r. zgodnie z obecnym przebiegiem. Napowietrzna linia energetyczna stanowi własność pozwanej (...) S.A. z siedzibą w G..

Pozwana (...) S.A. z siedzibą w G. jest następcą prawnym Zakładu (...) S.A. w O., ten zaś jest następcą prawnym zakładu energetycznego będącego przedsiębiorstwem państwowym.

Zarządzeniem Ministra Przemysłu z dnia 17.05.1945 r. utworzono Zjednoczenie (...) z siedzibą w O..

Zarządzeniem Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 19.08.1948 r. utworzono przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą „ Zjednoczenie (...) — przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione” z siedzibą w O..

Postanowieniem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 11.01.1949 r. wpisano do rejestru handlowego Zjednoczenie (...) — przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione.

Zarządzeniem Nr (...) Ministra Energetyki z dnia 31.12.1952 r. zmienionym zarządzeniem nr (...) Ministra Górnictwa i Energetyki z 28 lutego 1958 r. został utworzony Zakład (...).

Zarządzeniem Nr (...) Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 25.11.1958 r. utworzono przedsiębiorstwo państwowe Zakłady (...) z siedzibą w B., w skład którego włączono Zakład (...) w O..

Zarządzeniem Nr (...) Ministra Przemysłu z dnia 16.01.1989 r. w wyniku podziału ponownie wyodrębniono przedsiębiorstwo państwowe Zakład (...) w O..

Aktem notarialnym z dnia 12.07.1993 r. przedsiębiorstwo państwowe Zakład (...) w O. zostało przekształcone w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa tj.: Zakład (...) Spółka Akcyjna w O.” . Postanowieniem z 31.07.1993 r. Sąd Rejonowy w Olsztynie V Wydział Gospodarczy wpisał przedsiębiorstwo do rejestru handlowego B.

Uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Zakładu (...) S.A. w O. dokonano połączenia spółki Zakład (...) Spółka Akcyjna w O. i innych spółek akcyjnych, które zostały przejęte przez spółkę (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w G. (KRS (...)), która następnie zmieniła firmę spółki na: (...) Spółka Akcyjna, następnie uchwałą Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia spółki (...) Spółka Akcyjna z dnia 6.06.2007 r. dokonano kolejnej zmiany firmy na: (...) Spółka Akcyjna.

( bezsporne, nadto dowód: 1. sukcesja prawna pozwanego oraz odpis pełny z rejestru KRS – k. 215 - 285; zawarte w aktach sprawy I Ns (...): 1. projekt remont linia 15 kV K. – R. k. 113-131; 2. Aneks do remontu linii 15 kV K. – R. k.98-112; 3. opinia biegłego k.363-369; 4. zeznania biegłego 408-409)

Linia energetyczna przebiega od wschodniej granicy działki nr (...) (w pobliżu punktu granicznego z działką (...)), krótkim odcinkiem w kierunku południowo zachodnim do granicy działek numer (...), gdzie znajduje się słup żelbetowy 138/ (...) z odłącznikiem, następnie w kierunku zachodnim, w pobliżu granicy pomiędzy działką (...) z działkami (...) do słupa żelbetowego 139/ (...) na działce (...), i dalej w kierunku południowo zachodnim do zachodniej granicy działki (...) do słupa 140 (...) posadowionego na sąsiedniej drodze.

(dowód: 1. opinia biegłego J. k. 114-118; 2. opinia biegłego J. k.368 akt I Ns (...))

Pismem z 22 listopada 2016 roku powodowie wezwali pozwaną do usunięcia urządzeń elektroenergetycznych z działek nr (...). Jednocześnie wezwali do zapłaty kwoty 28 389 złotych tytułem wynagrodzenia za korzystanie z własności za okres od 1 sierpnia 2012 roku do chwili doręczenia tegoż wezwania. W odpowiedzi pozwana pismami z 5 grudnia 2016 roku oraz 27 stycznia 2017 roku podtrzymała złożoną w dniu 12 listopada 2014 roku ofertę ustanowienia służebności przesyłu za jednorazowym wynagrodzeniem. Złożonych ofert powodowie nie przyjęli.

( dowód: korespondencja stron k.32 - 36)

Postanowieniem z 26 października 2022 roku w sprawie I Ns (...) Sąd Rejonowy w Kętrzynie stwierdził, że (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w G., nabyła przez zasiedzenie z dniem 8 stycznia 2011 r., służebność przesyłu, na nieruchomościach gruntowych położonych w miejscowości Ś., gm. R., oznaczonych w ewidencji gruntów numerami działek (...), dla której Sąd Rejonowy w Kętrzynie prowadzi księgę wieczystą (...); oraz numerem działki (...), dla której Sąd Rejonowy w Kętrzynie prowadzi księgę wieczystą (...), stanowiących własność M. i J. B., o treści: (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w G. oraz każdoczesny przedsiębiorca będący właścicielem urządzeń przesyłowych jest uprawniony do utrzymywania znajdującej się na opisanych wyżej nieruchomościach gruntowych linii elektroenergetycznej napowietrznej średniego napięcia SN 15 kV oraz do wstępu przez pracowników przedsiębiorcy będącego właścicielem urządzeń, a także wszystkich osób i podmiotów, którymi ten przedsiębiorca się posługuje w związku z prowadzoną działalnością wraz z koniecznym sprzętem, w celu wykonania czynności technicznych związanych z eksploatacją, modernizacją, naprawą, konserwacją, remontami, przebudową urządzeń przesyłowych, zgodnie z ich przeznaczeniem, w obszarze pasa służebności oznaczonego na mapie sporządzonej przez biegłego z zakresu geodezji i kartografii inż. L. M..

Postanowienie Sądu Rejonowego w Kętrzynie uprawomocniło się z dniem 23 lutego 2023 roku.

( dowód w aktach I Ns (...): 1. Postanowienie Sądu Rejonowego w Kętrzynie z 26 października 2022 r. w sprawie I Ns (...) - k.590; 2. Postanowienie Sądu Okręgowego w Olsztynie z 23 lutego 2023 r. w sprawie IX Ca (...) – k.640)

Sąd zważył co następuje:

Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił na podstawie dokumentów przedstawionych przez strony, jak również zgromadzonego w toku postępowania w sprawie I Ns (...) Sądu Rejonowego w Kętrzynie. W niniejszej sprawie nie kwestionowanym był fakt, że powodowie na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej są współwłaścicielami nieruchomości, w skład których wchodziły działki nr (...), i przez które od 1988 roku przebiegała infrastruktura elektroenergetyczna stanowiąca obecnie własność pozwanej. W toku przywołanej sprawy I Ns (...) roztrząsane i ustalane były wszelkie kwestie dotyczące zakresu ingerowania przez pozwaną w prawo własności powodów.

W myśl przepisu art. 222 § 2 k.c. właścicielowi przysługuje przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. Nadto, zgodnie z art. 224 § 2 k.c. w zw. z art. 225 k.c. właścicielowi przysługuje przeciwko samoistnemu posiadaczowi roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy.

Powodowie domagali się nakazania pozwanej przywrócenie stanu zgodnego z prawem i usunięcie urządzeń przesyłowych oraz słupów SN o numerach 138 i 139, położonych na nieruchomości powodów, nadto zasądzenia od pozwanej wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z ich gruntu za okres od 1 sierpnia 2012 roku.

Kluczową kwestią sporną była zatem okoliczność dysponowania przez pozwanych tytułem prawnym do korzystania z nieruchomości powoda.

Wobec prawomocnego stwierdzenia nabycia przez pozwaną z dniem 8 stycznia 2011 roku służebności przesyłu powództwo wniesione w niniejszej sprawie nie mogło być więc uwzględnione. Pozwana skutecznie podniosła bowiem zarzut korzystania z gruntów powodów na zasadzie służebności przesyłu w całym okresie objętym żądaniem zapłaty wynagrodzenia. Dysponowanie przez pozwaną prawem służebności przesyłu, o treści wynikającej z postanowienia Sądu Rejonowego w Kętrzynie z 26 października 2022 r. w sprawie I Ns (...), usuwa bezprawność korzystania przez nią z nieruchomości powodów. Bezprawność ta stanowi natomiast przesłankę warunkującą skuteczność zarówno roszczenia negatoryjnego, jak również uzupełniającego je roszczenia o zapłatę wynagrodzenia. Posiadanie przez pozwaną służebności przesyłu oznacza, że powodom nie przysługuje już roszczenie negatoryjne. Niedopuszczalne jest również dochodzenie tzw. roszczeń uzupełniających (tak trafnie: Sąd Najwyższy w: uchwale z 30 listopada 2016 r., III CZP 77/16, wyroku z 12 stycznia 2012 r., II CSK 258/11, postanowieniu z 15 kwietnia 2011 r., III CZP 7/11). Powodowie dochodzili wynagrodzenia począwszy od 1 sierpnia 2012 r., zatem za okres, w którym pozwanej przysługiwało już prawo służebności przesyłu.

Uznanie roszczeń powodów co do samej zasady za niezasadne czyniło niezasadnym wnioski powodów o dopuszczenie dalszych dowodów, w tym z opinii biegłego, albowiem ich przeprowadzenie byłoby zbędne i zmierzało jedynie do niepotrzebnego mnożenia kosztów i przedłużenia postępowania. Wnioski te były też modyfikowane przez pełnomocnika powodów (procesowo cofnięte oraz nieskutecznie złożone kolejne) w związku z podjęciem próby modyfikacji powództwa. Nie ma przy tym racji pełnomocnik powodów twierdząc o skutecznym zmodyfikowaniu powództwa. W kontekście art. 193 §2 ¹ k.p.c. niewątpliwym jest, że skuteczność modyfikacji powództwa uzależniona została od zachowania formy pisemnej. Z procesowego punktu widzenia zmiana powództwa dokonana ustnie do protokołu na rozprawie nie może odnieść skutku, a sąd orzeka o żądaniach zgłoszonych pierwotnie (niezmodyfikowanych).

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 222 §2 k.c. oraz art. 224 §2 k.c. i 225 k.c. oddalił powództwa.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. obciążając powodów jedynie częścią kosztów procesu, gdyż stosowanie w tym przypadku zasady rozstrzygania o kosztach procesu byłoby w niniejszej sprawie sprzeczne z zasadą słuszności. W tym zakresie Sąd uwzględnił postawę pozwanej reprezentowaną na etapie sądowym, która zdaniem Sądu w sposób sprzeczny z treścią art. 6 k.p.c. powołała się na nabycie służebności przesyłu po około 8 miesiącach od doręczenia jej pozwu, doprowadzając w ten sposób do powstania niepotrzebnych kosztów postępowania wyrażających się w wynagrodzeniu biegłego J. za sporządzoną opinię. Dlatego w ocenie Sądu jej koszt winna ponieść pozwana.

W konsekwencji zasadniczo przysługujące pozwanej koszty wynagrodzenia pełnomocnika w niniejszej sprawie (3 600 zł) Sąd pomniejszył o kwotę wynagrodzenia biegłego J. (863,81 zł) pokrytą z zaliczki powodów, i różnicę zasądził tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu.

O niewykorzystanej zaliczce Sąd orzekł na podstawie art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, i nakazał zwrócić powódce kwotę 1 136,19 złotych z uiszczonej zaliczki w wysokości 2 000 złotych, i z której Sąd przyznał biegłemu wynagrodzenie.

ZARZĄDZENIE

1.  (...);

2.  (...);

3.  (...).

K., 5 lutego 2025 r.