Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK ZAOCZNY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 czerwca 2025 r.

Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:

Sędzia Małgorzata Kłek

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 czerwca 2025 r. w K.

sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą w W.

przeciwko Z. R.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanego Z. R. na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 13.239,80 zł (trzynaście tysięcy dwieście trzydzieści dziewięć złotych i osiemdziesiąt groszy) wraz z odsetkami :

- od kwoty 12 842,02 zł ( dwanaście tysięcy osiemset czterdzieści dwa złote i dwa grosze) jako odsetki umowne w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 01.02.2025 r. do dnia zapłaty;

- od kwoty 397,78 zł (trzysta dziewięćdziesiąt siedem złotych i siedemdziesiąt osiem groszy) w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 04.04.2025 r. do dnia zapłaty;

II.  w pozostałej części powództwo oddala;

III.  zasądza od pozwanego Z. R. na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 3.747,15 zł (trzy tysiące siedemset czterdzieści siedem złotych i piętnaście groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za okres od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu;

IV.  wyrokowi w punktach I i III nadaje rygor natychmiastowej wykonalności.

Sygn. akt I C 218/25

UZASADNIENIE

Powód (...) S.A. z siedzibą w W. złożył pozew o zapłatę w postępowaniu nakazowym przeciwko pozwanemu Z. R. wnosząc o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i orzeczenie, że pozwany winien zapłacić powodowi kwotę 16.312,44 zł z umownymi odsetkami w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 01.02.2025 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu żądania wskazano, iż pozwany poprzez podpisanie weksla dnia 27.03.2023 r. zobowiązał się do zapłaty w dniu 01.02.2025 r. kwoty wskazanej w wekslu w wysokości 16312,44 zł. Dlatego w dniu 08.12.2024 r. powód wezwał pozwanego do wykupu weksla, po wypełnieniu weksla pozwany nie dokonał żadnej wpłaty. Weksel został wystawiony przez pozwanego na zabezpieczenie zwrotu całego zadłużenia z tytułu pożyczki udzielonej przez (...) S.A. na podstawie umowy pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 27.03.2023 r. Na dochodzoną pozwem należność składa się suma pozostałych do zapłaty rat pożyczki oraz należne maksymalne odsetki za opóźnienie liczone zgodnie z art. 481 §2 ¹ kc za każdy dzień opóźnienia w płatności każdej z rat. Granice wypełnienia weksla określa podpisana przez pozwanego deklaracja wekslowa. Roszczenie stało się wymagalne w dniu 01.02.2025 r. Powód wskazał, iż do dnia wypełnienia weksla pozwany wpłacił na rzecz powoda kwotę 9 333 zł.

Sąd stwierdził brak podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym.

Pozwany Z. R. nie złożył odpowiedzi na pozew i nie zajął stanowiska w sprawie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 20.03.2023 r. powód (...) S.A. z siedzibą w W. (pożyczkodawca) oraz pozwany Z. R. (pożyczkobiorca) zawarli umowę pożyczki nr (...). Zgodnie z umową całkowita kwota pożyczki wyniosła 17.779,00 zł natomiast całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę 26.400,00 zł. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wyniosła 22,73 %. Zgodnie z zapisem punktu 1.4 umowy, pożyczkobiorca w związku z udzieleniem pożyczki został zobowiązany do poniesienia kosztów obejmujących wyłącznie odsetki. Całkowity koszt pożyczki został określony na kwotę 8.621,00 zł. Spłata pożyczki została rozłożona na 48 miesięcznych rat w kwotach po 550,00 zł. Na zabezpieczenie roszczeń wynikających z umowy pożyczki, pozwany wystawił weksel (...), do którego podpisał deklarację wekslową, w której wskazano, w jakich okolicznościach i na jaką kwotę pożyczkodawca może wypełnić weksel. Pozwany dokonał wpłat na łączną kwotę 10.154,00 zł.

W związku z zaleganiem spłaty rat wymagalnych powód pismem z dnia 08.11.2024 r. wezwał pozwanego do zapłaty wymagalnych rat w terminie 7 dni od otrzymania pisma.

Wobec dalszego zalegania ze spłatą rat powód pismem z dnia 08.12.2024 r. wypowiedział umowę pożyczki i zażądał spłaty kwoty 16.312,44 zł, wzywając jednocześnie pozwanego do wykupu weksla w terminie 30 dni. Powód wypełnił wystawiony przez pozwanego weksel (...) na kwotę 16.312,44 zł z terminem płatności 01 lutego 2025 r. Pozwany nie dokonał kolejnych wpłat na rzecz powoda.

(dowody: weksel in blanco k. 10, deklaracja wekslowa k. 11, umowa pożyczki z załącznikami k. 4-7, wezwanie do zapłaty k. 9, wypowiedzenie umowy pożyczki k. 12)

Sąd zważył, co następuje :

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej części .

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez powoda w postaci weksla (k. 10), umowy pożyczki gotówkowej z załącznikami (k. 4-7), deklaracji wekslowej (k. 11), wypowiedzenia umowy wraz z wezwaniem do wykupu weksla (k. 12), których prawdziwość nie była przez strony kwestionowana, nie budziły też zastrzeżeń Sądu co do ich wiarygodności.

Powód domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty 16.312,44 zł z odsetkami umownymi za opóźnienie równymi dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 01.02.2025 r. do dnia zapłaty. Dochodzona pozwem należność wynika z weksla (...) wystawionego przez pozwanego jako zabezpieczenie roszczeń, wypływających z wiążącej strony umowy pożyczki z dnia 20.03.2023 r. W związku z powstaniem zaległości z tytułu tej umowy, powód wypełnił weksel (...) na kwotę 16.312,44 zł z terminem płatności 01.02.2025 r.

W niniejszej sprawie powód wystąpił przeciwko pozwanemu o zapłatę z weksla. Zobowiązanie wekslowe co do zasady ma charakter abstrakcyjny, oderwany od konkretnego stosunku prawnego podstawowego, jednakże zobowiązany wekslowo może podnosić zarzuty wypełnienia weksla niezgodnie z porozumieniem wekslowym, odwołując się do stosunku podstawowego, w tym również do umowy pożyczki gotówkowej.

Za dopuszczalne uznaje się badanie treści stosunku podstawowego w przypadku dochodzenia przez pierwszego wierzyciela należności z weksla (...) przeciwko jego wystawcy ( por. wyrok SN z dnia 18.11.1970 r., I PR 407/70, wyrok SA w Katowicach z dnia 04.11.1993 r. w sprawie Acr 607/93 opubl. W OSA i SN nr 11-12/1994 poz. 58).

W niniejszej sprawie powód, który jest pierwszym wierzycielem (zawarł z pozwanym umowę pożyczki z dnia 20.03.2023 r., która stanowi stosunek podstawowy), dochodził zapłaty z weksla niezupełnego w chwili jego wystawienia przez pozwanego (weksla (...)), wystawionego w celu zabezpieczenia zobowiązania ze stosunku podstawowego.

Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że istnieje możliwość badania stosunku podstawowego łączącego strony bez zarzutu, tj. z urzędu, na co wskazał też Sąd Okręgowy w Olsztynie w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 września 2017 r. w sprawie (...). Wskazać bowiem należy, że abstrakcyjność weksla nie wyraża się w tym, że tylko od woli dłużnika zależy możliwość badania stosunku podstawowego. Ze stanowiska doktryny i orzecznictwa wynika, iż abstrakcyjność wyraża się w niedopuszczalności badania stosunku podstawowego i jest niezależna od woli dłużnika. O tej dopuszczalności lub jej braku, w odniesieniu do konkretnego rodzaju weksla i uczestnika stosunku wekslowego, decyduje sam ustawodawca. Podyktowane to jest koniecznością zapewnienia obiegowości weksla. W sytuacji, gdy ustawodawca dopuszcza możliwość badania stosunku podstawowego kwestia, czy badanie to nastąpić ma na zarzut czy też przez sąd z urzędu, nie jest zagadnieniem odnoszącym się do abstrakcyjności weksla, ale do zakresu stosowania zasady kontradyktoryjności. Ustawodawca w art. 10 prawa wekslowego operuje sformułowaniem „zarzut”. Samo to sformułowanie nie przesądza jednak o tym, że rozpatrywanie stosunku podstawowego może nastąpić tylko na zarzut dłużnika. Przede wszystkim sformułowanie to nie zostało użyte w ujęciu ścisłym jako uprawnienie do odmowy spełnienia żądania o charakterze prawnokształtującym. Takim zarzutem może być np. zarzut przedawnienia czy zarzut potrącenia. Nie ma wątpliwości, że podniesienie takiego zarzutu zależy wyłącznie od woli dłużnika i nie może być on zastępowany przez działanie sądu z urzędu. W ocenie Sądu możliwość podniesienia zarzutu, że weksel został wystawiony niezgodnie z porozumieniem, nie stanowi zarzutu sensu stricto. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 stycznia 2001 r. II CKN 25/00, OSNC 2001/7-8/117, wskazując, że w treści art. 10 prawa wekslowego nie chodzi o zarzut w ścisłym tego słowa znaczeniu, tj. o uprawnienie do odmowy spełnienia żądanego świadczenia, mimo powstania zobowiązania uzasadniającego to świadczenie, lecz o zarzut w szerokim tego słowa znaczeniu, tj. o powołanie się jedynie na fakt niepowstania zobowiązania o treści wyrażonej w wekslu. Skoro sformułowanie użyte przez ustawodawcę stanowi zatem jedynie o dopuszczeniu przez ustawodawcę możliwości powołania się na konkretne fakty lub zarzuty sensu stricto, wynikające ze stosunku podstawowego, nie przewiduje zaś uprawnienia prawnokształtującego to nie ma żadnych podstaw, by racjonalnie przyjmować, że taka możliwość zastrzeżona jest wyłącznie dla samego tylko dłużnika.

W świetle powyższego brak jest przeszkód, aby z urzędu uwzględnić treść umowy pożyczki łączącej strony. Sąd nie narusza bowiem treści art. 10 prawa wekslowego , gdyż uwzględnia stosunek podstawowy wobec pierwszego wierzyciela, który wypełnił weksel (...) . Ten zaś kto jako pierwszy wierzyciel wypełnia weksel (...) nie może korzystać z ułatwień, jakie prawo przewiduje dla obrotu wekslowego.

W niniejszej sprawie pozwany nie negował istnienia stosunku podstawowego, na mocy którego został następnie wystawiony weksel. W ocenie Sądu wobec przedstawienia przez powoda podpisanych przez pozwanego umowy pożyczki gotówkowej z załącznikami i deklaracji wekslowej fakt zawarcia umowy pożyczki wskazanej w pozwie nie budzi wątpliwości .

Wobec dokonanych ustaleń nie było wątpliwości, iż strony łączyła umowa o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 720 § 1 k.c. oraz art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim.

Zgodnie z art. 720 § 1 k.c., przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Pozwany na podstawie umowy pożyczki z dnia 20.03.2023 r. łączącej strony otrzymał kwotę 17 779 zł. Pozwany był zatem zobowiązany do zwrotu otrzymanej kwoty kapitału oraz określonych w umowie odsetek – z tym , że w ocenie Sądu wyłącznie odsetek należnych do dnia rozwiązania umowy.

Niezasadne jest bowiem dochodzenie przez powoda odsetek kapitałowych za okres, który jeszcze nie nastąpił (harmonogram spłat pożyczki – k. 7 – obejmował okres spłaty kończący się w kwietniu 2027 r.). Nie można w tych okolicznościach mówić o wynagrodzeniu za korzystanie z kapitału w sytuacji, w której dzień, w którym mogły zostać naliczone odsetki kapitałowe jeszcze nie nadszedł. Ponadto, z uwagi na wypowiedzenie umowy pożyczki nie dochodzi do dalszego naliczania odsetek kapitałowych, lecz jedynie odsetek za opóźnienie. Choć w punkcie 8 umowy pożyczki wskazano, że wypowiedzenie umowy jest równoznaczne z postawieniem w stan natychmiastowej wykonalności należnej pożyczkodawcy całkowitej kwoty do zapłaty, ale należy odczytywać ten przepis łącznie z przepisem punktu 1 umowy, w której podpunkcie 1.2 wskazano oprocentowanie według stałej stopy oprocentowania w wysokości 20,49% w skali roku. Wypowiedzenie, a co za tym idzie wygaśnięcie umowy nastąpiło natomiast nie tylko przed zakończeniem okresu kredytowania (48 miesiące), a po 21 miesiącach od zawarcia umowy. Brak jest podstaw do przyjęcia, że powodowi należą się odsetki kapitałowe za cały okres przez jaki miała obowiązywać umowa. O ile dojdzie do wypowiedzenia umowy kredytu, niespłacony na dzień wypowiedzenia umowy kapitał staje się wymagalny, natomiast odsetki kapitałowe po upływie okresu wypowiedzenia nie są już naliczane. Tym samym po wypowiedzeniu umowy zadłużenie kredytobiorcy obejmuje niespłacony kapitał oraz niespłacone do końca okresu wypowiedzenia odsetki kapitałowe (naliczane są zatem one do dnia wypowiedzenia umowy kredytu). Należne powodowi są więc jedynie odsetki kapitałowe za okres od dnia zawarcia umowy do dnia, w którym upłynął okres wypowiedzenia (por. tak wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 6 maja 2021 r. sygn. akt VIII GC 828/18, LEX nr(...)).

Sąd ustalił, iż powodowi należały się odsetki umowne od kapitału liczone od kwoty 17.779 zł, czyli od kwoty faktycznie udostępnionej pożyczkobiorcy, od dnia zawarcia umowy tj. 20.03.2023 r. do dnia rozwiązania umowy na skutek jej wypowiedzenia i rozwiązania w dniu 1 lutego 2025 r. w wysokości 5.614,80 zł. Oddaleniu podlegało żądanie zapłaty odsetek umownych w zakresie, w jakim naliczane były po okresie wypowiedzenia, a zatem również te wskazane w wypowiedzeniu umowy, w kwocie 66,44 zł.

Zgodnie z art. 359 § 2 ¹ k.c., maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne). Zgodnie z art. 359 § 2 ² k.c., jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne.

Wyjaśnić trzeba, że odsetki kapitałowe (art. 359 § 1 k.c.) to takie, które stanowią wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału, w tym przypadku zgodnie z zawartą umową pożyczki. O ile pożyczkobiorca spłaca kredyt zgodnie z umową, odsetki kapitałowe naliczane są przez cały okres kredytowania (właśnie jako wynagrodzenie za korzystanie z kapitału udostępnionego przez bank). O ile dojdzie do wypowiedzenia umowy pożyczki, niespłacony na dzień wypowiedzenia umowy kapitał staje się wymagalny, natomiast odsetki kapitałowe po upływie okresu wypowiedzenia nie są już naliczane. Tym samym po wypowiedzeniu umowy zadłużenie pożyczkobiorcy obejmuje niespłacony kapitał oraz niespłacone do końca okresu wypowiedzenia odsetki kapitałowe (naliczane są więc one do dnia wypowiedzenia umowy). Obowiązek strony pozwanej zapłaty wynagrodzenia dotyczy wyłącznie okresu korzystania z pożyczki, więc nie obejmuje okresu po wypowiedzeniu umowy. Warto zaznaczyć, że znaczna część odsetek kapitałowych w umowie, a zarazem dochodzonych w pozwie dotyczy rat kapitałowych należnych w przyszłości, gdyby nie nastąpiło wypowiedzenie umowy. Nie można w takiej sytuacji uznać, że jest to wynagrodzenie za korzystanie z kapitału zgodnie z umową kredytu.

Sąd ustalił, że pozwany dokonał wpłat na kwotę 10.154,00 zł, co wynika z wypowiedzenia umowy pożyczki oraz wartości przedmiotu sporu, a nie jak wskazano w pozwie 9.333,00 zł,

W konsekwencji, za należne powodowi z tytułu zawartej z pozwanym umowy pożyczki, Sąd uznał następujące kwoty: 1.396 zł z tytułu niespłaconych rat od dnia 07.11.2024 r. do dnia wypowiedzenia umowy, 11.843,80 zł tytułem kapitału od dnia wypowiedzenia umowy. Łącznie – 13.239,80 zł. Innymi słowy mówiąc – za zasadną sąd uznał, kwotę dochodzoną w pozwie pomniejszoną o nienależne odsetki umowne w wysokości 3006,20 zł oraz 66,44 zł, a zatem 16.312,44 zł minus 66,44 zł i minus 3006,20 zł co daje kwotę 13.239,80 zł.

Z powyższych względów Sąd uwzględnił powództwo w części zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 13 239,80 zł.

Sąd uwzględnił żądanie pozwu co do przyznania odsetek umownych w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od zasądzonej od pozwanego należności w kwocie 12842,02 zł odpowiadającej pozostałej do spłaty części kapitału pożyczki.

Zgodnie z treścią art. 481 § 1 kc jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Zgodnie z treścią art. 481§ 2 ¹ kc maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie).

Powód żądał zasądzenia od kwoty dochodzonej pozwem odsetek umownych w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 01.02.2025 r. do dnia zapłaty. Zgodnie z treścią umowy łączącej pozwanego z powodem , w przypadku nieterminowej spłaty pożyczki pożyczkodawca był uprawniony do naliczania odsetek za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie- w odniesieniu do niespłaconego kapitału pożyczki. Sąd uznał za uzasadnioną w niniejszej sprawie datę początkową naliczania odsetek od zasądzonego na rzecz powoda świadczenia - w odniesieniu do niespłaconego kapitału pożyczki - wskazaną przez powoda jako dzień 01.02.2025 r. , albowiem powód wykazał, iż wypowiedział umowę pożyczki pismem z dnia 08.12.2024 r. (k.12) doręczonym pozwanemu w dniu 13.12.2024 r. (k. 14) z zachowaniem 30 –dniowego terminu wypowiedzenia.

Co do należnych powodowi odsetek kapitałowych do dnia wypowiedzenia umowy w kwocie 397,78 zł powodowi należały się jedynie odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa tj. od dnia 04.04.2025 r.

W pozostałym zakresie Sąd żądanie powoda oddalił jako nieuzasadnione.

Wskazać przy tym należy, iż nie można było w przedmiotowej sprawie uznać, że pozwany nie przedstawiając swojego stanowiska w rzeczywistości uznał powództwo. Powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, winien przejawiać staranność w wykazaniu zasadności powództwa. Brak merytorycznego zaprzeczenia jego twierdzeń przez pozwaną nie zwalniał go od wykazania podstawowych okoliczności wskazujących na zasadność żądania. Sąd jest zobligowany do uznania twierdzeń powoda przy bezczynności pozwanego jedynie w przypadku braku wątpliwości co do zasadności pozwu.

O kosztach procesu Sąd orzekł stosownie do treści art. 100 kpc stosunkowo je rozdzielając. Koszty procesu poniesione przez powoda wynoszą 4.617 zł (opłata od pozwu 1.000 zł, koszty zastępstwa procesowego 3.600 zł , opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł) powód wygrał proces w 81,16 %, wobec czego pozwany zobowiązany jest do zwrotu powodowi kwoty 3.747,15 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Wyrokowi Zaocznemu w części uwzględniającej powództwo Sąd nadał rygor natychmiastowe wykonalności zgodnie z treścią art. 333 § 1 pkt 3 kpc.

ZARZĄDZENIE

1.  (...);

2.  (...);

3.  (...).

K., 7 lipca 2025 r.