Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 września 2025r.

Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Małgorzata Kłek
Protokolant:	Sekretarz sądowy Agnieszka Piskorz

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2025 r. w K.

sprawy z powództwa (...) S.A. Zakład (...) w O.

przeciwko Skarb Państwa - Starosta (...),

o zapłatę

I.  powództwo oddala,

II.  zasądza od powoda (...) S.A. Zakład (...) w O. na rzecz pozwanego Skarbu Państwa - Starosty (...) kwotę 3 600 (trzy tysiące sześćset) złotych z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu;

Sygn. akt I C 199/25

UZASADNIENIE

Pozwem wniesionym w dniu 23 grudnia 2024 r. powód (...) S.A. Zakład (...) w O. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa-Starosty (...) kwoty 45 224,90 zł tytułem odszkodowania za szkodę na skutek zdarzenia z dnia 14 stycznia 2022 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 28 kwietnia 2022 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu powód wskazał, iż w dniu 14 stycznia 2022 r. w godzinach rannych drzewo posadowione na działce nr (...) obręb Ł., gmina K., stanowiącej własność Skarbu Państwa - Starosty (...) przewróciło się na tory szlakowe nr (...) i (...), linii kolejowej nr (...) P. S. w km 360,250. O wystąpieniu zdarzenia oraz jego skutkach pozwany został zawiadomiony pismem z dnia 15.02.2022 r. W związku z zaistniałą sytuacją doszło do uszkodzenia sieci trakcyjnej, której awaria spowodowała wstrzymanie transportu kolejowego, a w konsekwencji opóźnienie dla 50 pociągów pasażerskich oraz 3 pociągów towarowych. Zgodnie z „zestawieniem kosztów poniesionych na usuwanie skutków awarii” z dnia 25.01.2022 r. koszt usuwania skutków zdarzenia przez powoda wyniósł 45 224,90 zł. Zdaniem powoda, pozwany posiadał wiedzę, iż na działce o nr (...) znajdującej się w zarządzie Starostwa (...) znajdują się drzewa stanowiące potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia – był o tym informowany przez powoda pismem z dnia 20.02.2018 r. W związku z brakiem podjęcia przez pozwanego czynności zmierzających do usunięcia grożącego niebezpieczeństwa, pozwany ponosi odpowiedzialność za spowodowanie szkody na mieniu powoda, na podstawie art. 415 k.c. Powód podniósł , iż to pozwany ponosi odpowiedzialność za szkodę, ponieważ nie wypełnił nałożonych na niego przez ustawodawcę obowiązków , a co za tym idzie dopuścił do rażącego niedbalstwa skutkującego powstaniem szkody na mieniu powoda.

Pozwany Skarb Państwa Starosta (...) w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany zakwestionował zgłoszone przez powoda roszczenie co do zasady i co do wysokości. W uzasadnieniu podniósł, iż nie jest on zobowiązany do zapłaty roszczenia określonego w pozwie, albowiem przedłożony przez powoda materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania odpowiedzialności pozwanego oraz stwierdzenia istnienia i wysokości poniesionej szkody. Ponadto powód nie wykazał i nie udowodnił, że zdarzenie powodujące szkodę było wynikiem zawinionego działania pozwanego, nie wykazał również związku przyczynowego pomiędzy działaniem pozwanego a powstałą szkodą.

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 14.01.2022 r. w godzinach porannych na tory szlakowe nr (...) i nr (...) linii kolejowej nr (...) P. S. na km 360,250 należącej do (...) S.A. Zakład (...) w O. powaliło się drzewo posadowione na działce nr geod. (...) obręb Ł., gmina K.. W wyniku powalenia drzewa doszło do uszkodzenia sieci trakcyjnej oraz wstrzymania ruchu pociągów.

(dowód : notatka (...) S.A. z dnia 17.01.2022 r. k. 15, sprawozdanie końcowe sytuacji potencjalnie niebezpiecznej z dnia 24.02.2022 r. k. 17, bezsporne)

Działka, o nr. geod (...) obręb Ł., gmina K., na której rosło przewrócone drzewo, należy do Skarbu Państwa - Starosty (...). Powalone drzewo rosło w odległości powyżej 10 m od osi lewego toru, zostało wyrwane z gruntu wraz z korzeniami.

(dowód : notatka (...) S.A. z dnia 17.01.2022 r. k. 15, zeznania świadka Ł. M. k. 100v-101, pismo (...) S.A. z dnia 20.02.2018 r. k. 14, dokumentacja fotograficzna miejsca zdarzenia-k. 26-27 , bezsporne)

W dniu 13 i 14 stycznia 2022 r. w miejscu zdarzenia prognozowano występowanie silnego wiatru. Zgodnie z ostrzeżeniem meteorologicznym wydanym przez (...) Biuro (...) w B. w dniu 13.01.2022 r. od godz. 22:00 do godz. 16 w dniu 14.01.2022 r. na obszarze województwa (...) w powiecie (...) miał wystąpić silny wiatr o średniej prędkości od 35 km/g do 50 km/h. Sytuacja synoptyczna wskazywała na możliwość wystąpienia porywów o prędkości do 90km/h, a lokalnie do 100 km/h. Najsilniejsze porywy wiatru prognozowane były na godziny przedpołudniowe w dniu 14.01.2022 r.

(dowód : ostrzeżenie meteorologiczne (...) z dnia 13.01.2022 r. – k. 36-37, notatka (...) S.A. z dnia 17.01.2022r. k. 15, zeznania świadka B. O. k. 101 )

W usuwaniu skutków zdarzeniu brała udział Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w K., która stwierdziła, że w dniu 14.01.2022 r. doszło do upadku wiatrołomu na sieć trakcyjną (...) S.A., a przypuszczalną przyczyną zdarzenia był silny wiatr.

(dowód : pismo Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia 02.05.2022 r. k. 58)

Przed zdarzeniem , w dniu 02.10.2017 r. osoby wyznaczone z ramienia (...) dokonały oględzin działki nr geod. (...) oraz położonych na niej drzew, stwierdzono ubytki w 10 z 34 położonych na w/w działce drzewach. W związku z powyższym Starostwa (...) pismem z dnia 20.11.2017 r. skierował do Burmistrza K. wniosek o wydanie zezwolenia na ich nieodpłatne usunięcie. Uszkodzone drzewa wycięto do dnia 28.02.2019 r. W dniu 29.10.2021 r. pracownicy Starostwa Powiatowego w K. dokonali oględzin działki o nr geod. (...), obręb Ł., gmina K. stwierdzając , iż pozostałe na działce drzewa w liczbie 24 są w dobrym stanie, nie mają widocznych ubytków ani suchych konarów mogących stanowić zagrożenie.

(dowód : zeznania świadka B. O. k. 101, protokół oględzin miejsca z dnia 02.10.2017 r. k. 10-12, wniosek o wydanie zezwolenia na nieodpłatne usunięcie drzew k. 48, umowa nr (...) z dnia 28.01.2019 r. – k. 53, protokół oględzin miejsca z dnia 29.10.2021 r. – k. 55).

Pismem z dnia 15.02.2022 r. (...) S.A. Zakład (...) kolejowych w O. zgłosił Starostwu Powiatowemu w K. przedmiotową szkodę i wniósł o usunięcie wszystkich drzew znajdujących się na działce o nr geodezyjnym (...), obręb Ł. , gmina K. usytuowanych niezgodnie z przepisami.

(dowód : pismo z dnia 15.02.2022 r. k. nr 16)

Starostwo Powiatowe w K. w okresie zdarzenia korzystało z ochrony ubezpieczeniowej na podstawie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (...), zawartej z I. (...), potwierdzonej polisą nr (...).

( bezsporne)

Pismem z dnia 11.04.2022 r. Starosta Powiatowy w K. odmówił zapłaty na rzecz (...) S.A. kwoty 45 224,90 zł zgodnie z notą obciążeniowa (...) z dnia 29 marca 2022 r. Jednocześnie ubezpieczyciel pozwanego odmówił wypłaty świadczenia, wskazując, iż pozwany nie ponosi odpowiedzialności za szkody powstałe w wyniku działania sił natury.

(dowód : pismo Starosty Powiatowego w K. z dnia 11.04.2022 r. k. 18, decyzja z dnia 15.06. 2022 roku k. 65, odpowiedź na reklamację k. 67)

Sąd zważył co następuje :

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie .

Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie przedłożonych przez strony dokumentów, brak było podstaw do kwestionowania ich prawdziwości. Sąd nie uwzględnił jedynie przedłożonych przez powoda wraz z pozwem zestawienia kosztów poniesionych na skutek awarii i związanych z tym zestawieniem dokumentów, albowiem nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia, pozwany kwestionował wysokość tych kosztów , zaś Sąd nie czynił w tym zakresie ustaleń z uwagi na brak podstaw odpowiedzialności pozwanego za skutki przedmiotowego zdarzenia. Za podstawę dokonanych ustaleń Sąd przyjął także zeznania przesłuchanych w sprawie świadków , którym Sąd dał w większości wiarę, jako spójnym, logicznym, konsekwentnym , znajdującym potwierdzenie w przedłożonych przez strony dowodach . Wskazać jedynie należy , iż świadek Ł. M. , pracownik powoda nie był na miejscu zdarzenia bezpośrednio po jego zaistnieniu , lecz dopiero po usunięciu skutków awarii, stąd jego twierdzenia, iż prawdopodobnie drzewo przewrócone na tory złamało się nie zasługują na uwzględnienie. Gdy świadek dokonywał oględzin miejsca zdarzenia końcówka pnia powalonego drzewa była w ziemi , co pozostaje w sprzeczności z dokumentacją fotograficzną przedstawioną przez powoda wraz z pozwem ( k. 26-28) . Z dokumentacji tej wynika, iż drzewo zostało wyrwane z ziemi z korzeniami i powalone na tory nie zaś złamane. Ponadto świadek nie wskazał precyzyjnie odległości pnia powalonego drzewo od osi skrajnego toru , podając w przybliżeniu odległość „bodajże 10 metrów”.

W niniejszej sprawie bezsporne było zdarzenie powodujące szkodę w mieniu powoda - w dniu 14 stycznia 2022 r. w godzinach rannych drzewo posadowione na działce nr (...) obręb Ł. , gmina K. , powaliło się na tory szlakowe nr (...) i (...) linii kolejowej nr (...) P. S.. Bezsporne było też , że przedmiotowe drzewo rosło na działce stanowiącej własność Skarbu Państwa - Starosty (...).

Brak jest natomiast zawinionego działania pozwanego , które mogło doprowadzić do powstania szkody w mieniu powoda.

Podstawę prawną roszczenia powoda stanowił art. 415 k.c. zgodnie z którym, kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Warunkiem koniecznym odpowiedzialności deliktowej, na podstawie cytowanego przepisu, jest łączne spełnienie następujących przesłanek: bezprawność działania lub zaniechania, wina po stronie sprawcy, wystąpienie szkody oraz związku przyczynowego miedzy bezprawnością działania lub zaniechania sprawcy a szkodą poniesioną przez poszkodowanego.

Zachowaniem, za które podmiotowi można przypisać odpowiedzialność deliktową na podstawie art. 415 kc , może być działanie, jak i zaniechanie. Zaniechanie polega na niewykonywaniu określonego działania (podmiot nie musi być bierny, może wykonywać inne czynności), gdy na podmiocie ciążyła powinność i możliwość jego podjęcia (W. Czachórski (w:) System prawa cywilnego, t. III, cz. 1, s. 529 i n.).Ustawodawca nie definiuje pojęcia winy. W judykaturze i piśmiennictwie upowszechnił się pogląd wskazujący na dwa elementy winy: obiektywny i subiektywny. Obiektywny wyraża się w uznaniu za zawinione zachowań niezgodnych z przepisami prawa lub określonymi regułami etycznymi. Natomiast składnik subiektywny wyraża się w uznaniu za zawinione zachowań rozmyślnie wyrządzających szkodę oraz niedbalstwa.

Ustalenie zaś bezprawności zachowania polega na zakwalifikowaniu czynu sprawcy jako zakazanego, na podstawie norm określonych przez system prawny. Ustawodawca w przepisie art. 415 kc nie wskazuje zakresu tych norm. Doktryna i judykatura, wyznaczając bardzo szeroki zakres pojęcia bezprawności, kieruje się głównie dążeniem do zapewnienia naprawienia szkody w sytuacjach, gdy została ona wyrządzona zachowaniami powszechnie uznawanymi za naganne. Stąd za bezprawne należy kwalifikować czyny zakazane przez przepisy prawne obowiązujące w Polsce, ale za bezprawne uznaje się także zachowania sprzeczne z zasadami współżycia społecznego albo dobrymi obyczajami, a więc normami moralnymi powszechnie akceptowanymi w całym społeczeństwie lub grupie społecznej, nakazującymi lub zakazującymi określonego zachowania, mimo iż nie jest ono nakazane lub zakazane normą prawną.

Przepis art. 415 kc dla przypisania odpowiedzialności deliktowej, wymaga nie tylko ustalenia bezprawności zachowania sprawcy, lecz także jego winy, określanej subiektywną przesłanką odpowiedzialności. Chodzi o podmiotową niewłaściwość postępowania, ponieważ oceniane jest zachowanie szkodzące wyłącznie z uwagi na cechy podmiotowe sprawcy. Judykatura i doktryna dość powszechnie przyjmują tzw. normatywną koncepcję winy, uznającą winę za ujemną ocenę zachowania podmiotu, umożliwiającą postawienie mu zarzutu podjęcia niewłaściwej decyzji w danej sytuacji.

W kontekście odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu czynu niedozwolonego na podstawie art. 415 kc kluczowe znaczenie ma możliwość przypisania sprawcy nieumyślności, sprowadzająca się do postawienia sprawcy zarzutu niedbalstwa. Chodzi tu o zachowanie odbiegające niekorzystnie od wzorca właściwego postępowania ustalanego na podstawie kryterium staranności wymaganej w stosunkach danego rodzaju. Dla przypisania niedbalstwa nie jest wystarczające ustalenie, że sprawca szkody nie zachował należytej staranności, konieczne jest jeszcze stwierdzenie, że podmiot ten mógł w danych okolicznościach należytą staranność zachować.

W ocenie Sądu , w okolicznościach niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki odpowiedzialności pozwanego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił na przypisanie pozwanemu winy. Powód nie wykazał, że po stronie pozwanego miało miejsce zawinione zaniechanie, które doprowadziło do szkody w postaci awarii linii kolejowej.

W niniejszej sprawie pozwany wykazał, iż systematycznie dokonywał przeglądu drzew rosnących na działce nr (...) położonej w Ł. , gmina K. . W październiku 2017 r. pracownicy pozwanego stwierdzili zły stan 10 drzew rosnących na przedmiotowej działce, po uzyskaniu stosownego zezwolenia drzewa te zostały usunięte . Ostatnio przed zdarzeniem oględziny drzew rosnących na działce nr (...) w Ł. zostały dokonane przez pracowników pozwanego w dniu 29 października 2021 r.(k.55) Stwierdzono wówczas , że drzewa są w dobrym stanie technicznym , brak jest widocznych ubytków i suchych konarów, które mogły by stwarzać zagrożenie.

Pozwanemu nie może też przypisać bezprawności działania w szczególności niestosowania się do obowiązujących przepisów prawa. W ocenie Sądu istotnym dla określenia kwalifikacji zachowania pozwanego jest stan prawny obowiązujący w dacie zdarzenia tj. 14 stycznia 2022r. Zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych z dnia 7 sierpnia 2008 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia poza lasami drzewa i krzewy mogą być usytuowane w sąsiedztwie linii kolejowej biegnącej po nasypie albo w przekopie albo otoczonej rowami bocznymi - w odległości nie mniejszej niż 6 m od dolnej krawędzi nasypu albo górnej krawędzi przekopu albo od zewnętrznej krawędzi rowów bocznych (§ 1a ust. 1), zaś w przypadkach innych - w odległości nie mniejszej niż 6 m od skrajnej szyny (ust. 2).

Jak wynika z zeznań świadka Ł. M. oraz z twierdzeń pozwu powalone w dniu 14 stycznia 2022 r. drzewo znajdujące się na działce nr (...) , obręb Ł. , gmina K., rosło w odległości powyżej 10 metrów od osi skrajnego toru , w związku z czym na pozwanym nie ciążył ustawowy obowiązek usunięcia drzewa. W konsekwencji nie można pozwanemu przypisać winy i bezprawności w sytuacji zaniechania usunięcia przedmiotowego drzewa – drzewo było w dobrym stanie fitosanitarnym, rosło w odległości powyżej 6 metrów od skrajnej szyny.

Wskazać przy tym należy ,iż jak wynika z dokumentacji zdjęciowej załączonej do pozwu , powalone na tory w dniu 14 stycznia 2022 r. drzewo nie złamało się ( co mogło by świadczyć o złym stanie fitosanitarnym drzewa) , lecz zostało wyrwane z ziemi z korzeniami. Przyczyną tego mogły być warunki pogodowe – silny wiatr , który występował w miejscu i dacie zdarzenia, na co wskazuje informacja meteorologiczna przedłożona przez pozwanego (k. 57).

W tej sytuacji brak jest podstaw do przypisania pozwanemu zawinionego zaniechania w usunięciu przedmiotowego drzewa. W konsekwencji pozwanemu nie można przypisać winy i odpowiedzialności na podstawie art. 415kc .

Powództwo zatem podlegało oddaleniu jako nieuzasadnione.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98§1 i 3 kpc, uznając , iż powód jako strona przegrywająca proces jest zobowiązany zwrócić pozwanemu poniesione przez niego koszty procesu , na które składają się koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3 600 zł ustalone zgodnie z treścią § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia naliczanymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (art. 98 § 1 i 1 ¹ k.p.c.).

ZARZĄDZENIE

1)  (...);

2)  (...) ;

3)  (...).

K., 6 października 2025 r.