Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych

POSTANOWIENIE

Dnia 27 stycznia 2026 roku

Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w G. w składzie :

Przewodniczący: SSR Janusz Supiński

Protokolant: Katarzyna Kucharska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15.01.2026r.

sprawy z wniosku W. S.

z udziałem S. S. (1), D. C. (1), A. K., J. S. (1)

o zasiedzenie

postanawia:

1.  Oddalić wniosek.

2.  Nakazać pobrać od wnioskodawcy W. S. na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w Giżycku) kwotę 390,00 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo ze środków budżetowych.

Sygn. akt I Ns 186/24

UZASADNIENIE

Wnioskodawca W. S. , po ostatecznym doprecyzowaniu wniosku, wniósł o stwierdzenie nabycia, poprzez zasiedzenie z dniem 01.01.2020r., własności zabudowanej nieruchomości położonej w miejscowości (...), oznaczonej numerem geodezyjnym (...) o powierzchnia 0, (...), zapisanej w księdze wieczystej (...). W uzasadnieniu wskazał, iż właścicielami wskazanej nieruchomości byli rodzice zainteresowanych S. i H. małżonkowie S., po śmierci których (S. S. (1) zmarł w roku 1990) w tej posiadłości zamieszkuje wyłącznie wnioskodawca (od roku 1986), który też poczynił tamże szereg nakładów. Wnioskodawca od ponad 30 lat posiada nieruchomość jak właściciel, traktując ją jak swoją własność, co wypełnia przesłanki określone w art. 172 kc.

Uczestnicy postępowania S. S. (1) i J. S. (1) przychylili się do wniosku wnioskodawcy.

Uczestniczka postępowania A. K. nie zajęła stanowiska w sprawie.

Uczestniczka postępowania D. C. (1) zaprzeczyła, by wnioskodawca pozostawał po śmierci ich ojca samoistnym posiadaczem nieruchomości, choć jednocześnie przyznała, że to właśnie wnioskodawca uiszczał wszystkie stosowne podatki i opłaty związane ze sporną posiadłością.

Sąd ustalił, co następuje:

Właścicielami zabudowanej nieruchomości położonej w miejscowości (...), oznaczonej numerem geodezyjnym (...) o powierzchnia 0, (...), zapisanej w księdze wieczystej (...) byli rodzice zainteresowanych S. i H. małżonkowie S.. H. S. zmarła w dniu 29.10.1982r., a S. S. (1) zmarł w dniu 05.11.1990r.

W dacie otwarcia spadku po S. S. (1) w przedmiotowej nieruchomości zamieszkiwali jedynie wnioskodawca W. S. oraz jego małżonka Z. S. (1), którzy związek małżeński zawierali około 50 lat temu. W. i Z. małżonkowie S. zamieszkali w (...) w roku 1986 za zgodą a nawet na prośbę pozostałych zainteresowanych i z uwagi na konieczność opieki nad ojcem S. S. (1). Po śmierci S. S. (1) zainteresowani nie czynili żadnych uzgodnień co do dalszych losów spornej nieruchomości, przyjmując za pewnik, że ową nieruchomość nadal będą zajmować W. i Z. małż. S..

Uczestnik S. S. (1) zamieszkuje od roku 1970 w swoim gospodarstwie rolnym, położonym w tej samej miejscowości S..

Uczestnik postępowania J. S. (1) zamieszkuje na D. i jedynie okazjonalnie przyjeżdża na M. na urlop. Po śmierci ojca S. S. (1) uczestnik J. S. (1) zwracał się do wnioskodawcy o zgodę na wyremontowanie jednego pokoju w nieruchomości (...) tak by mieć gdzie zatrzymywać się podczas wskazanych wakacji, ale wnioskodawca nie wyraził na to zgody.

Uczestniczka postępowania A. K. przebywa obecnie poza granicami kraju. W roku 2014 zwracała się do wnioskodawcy o zgodę na zameldowanie jej w nieruchomości będącej przedmiotem sprawy oraz o możliwość przechowania tamże mebli, co wynikało z dokonanego zakończenia jej związku małżeńskiego i konieczności opuszczenia zajmowanego dotąd lokum. Wnioskodawca nie wyraził jednak zgody, wobec czego A. K. została zameldowana u uczestniczki D. C. (1) i tamże zmagazynowała swoje ruchomości.

Uczestniczka postępowania D. C. (1) wyprowadziła się ze spornej nieruchomości w roku 1987 i od tej pory tam nie przebywa.

dowód: zeznania wnioskodawcy k 47v, 86

zeznania uczestniczki D. C. k 47, 87

zeznania uczestnika S. S. k 47, 86v

zeznania uczestnika J. S. k 47, 86v-87

zeznania świadka Z. K. k 48

zeznania świadka Z. S. k 48

zeznania świadka W. J. k 48

zeznania świadka S. S. k 48

odpis k 6-16, 21-23, 53, 95-98

materiał fotograficzny k 92

Sąd zważył, co następuje:

Bezspornym jest ustalony w sprawie stan faktyczny – wynika to zarówno z zeznań świadków Z. K., Z. S., W. J., S. S. jak i zeznań samych zainteresowanych. Mając na uwadze współbrzmienie zeznań świadków i stron oraz ich korelację z bezosobowym materiałem dowodowym sprawy Sąd dał wiarę zeznaniom wskazanych osób, stając na stanowisku, iż mogą one stanowić podstawę orzeczenia w niniejszej sprawie. Co więcej - wzajemna korelacja, a nawet współbrzmienie zeznań osób przesłuchanych w sprawie doprowadziły Sąd nie tylko do ustalenia powyższego stanu faktycznego, ale przede wszystkim do wniosku, że podstawą zamieszkania wnioskodawcy i jego małżonki w przedmiotowej nieruchomości była dorozumiana umowa użyczenia, zawarta pomiędzy ojcem wnioskodawcy S. S. (1) i uczestnikami postępowania jako spadkobiercami H. S. z jednej strony, a rzeczonym wnioskodawcą i jego małżonką z drugiej. Nie ulega bowiem żadnych wątpliwości, że w roku 1986, czyli już po śmierci H. S. zaistniała potrzeba sprawowania opieki nad S. S. (1), w szczególności z uwagi na to, że zamieszkująca w tym okresie w spornej nieruchomości uczestniczka postępowania D. C. (1) przymierzała się do wyprowadzenia się z posiadłości i gdyby nie zajęcie mieszkania przez wnioskodawcę, ojciec zainteresowanych pozostałby sam w nieruchomości. Stąd też przeniesienie przez wnioskodawcę i jego żonę centrum spraw życiowych do nieruchomości w S. odbyło się nie tylko za wiedzą i zgodą ówczesnych właścicieli, ale nawet na ich prośbę. Powyższa konstatacja ma pierwszoplanowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Prowadzi bowiem do kolejnego wniosku, a mianowicie iż wnioskodawca wraz z żoną byli za życia S. S. (1) użyczeniobiorcami czyli posiadaczami zależnymi, co samo w sobie nie prowadziło do zasiedzenia. Śmierć S. S. (1) niewiele zmieniła w omawianym zakresie. Wprawdzie bowiem zainteresowani nie poczynili żadnych ustaleń co do dalszych losów nieruchomości w (...), ale oczywistym dla stron pozostawało to, że w owej posiadłości dalej będzie mieszkał wnioskodawca z żoną. Innymi słowy pozostanie w nieruchomości wnioskodawcy i jego małżonki odbyło się za dorozumianą zgodą pozostałych spadkobierców S. i H. małż. S., a to oznacza, że w dalszym ciągu posiadanie nieruchomości przez wnioskodawcę i jego żonę uznać należy za posiadanie zależne, nie prowadzące do zasiedzenia.

Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny, wypracowanym na bazie art. 172 kc „Posiadacz może przekształcić posiadanie zależne w posiadanie samoistne. W prawie polskim nie obowiązuje zasada nemo sibi ipse causam possessionis mutare potest, tj. że nikt nie może sam zmienić sobie podstawy posiadania (…) Przekształcenie posiadania z zależnego w samoistne wymaga jednak uzewnętrznienia. Zmiana musi zostać w sposób jednoznaczny zamanifestowana. Samą intencję zmiany i świadomość posiadania samoistnego uznaje się za niewystarczające ( m.in. SN w post. z 13.3.1998 r., I CKN 538/97, L. i w post. z 29.9.2004 r., II CK 550/03, L.)" {tak W. B. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 34, 2025]. „ Dla stosowania przepisów o zasiedzeniu istotna jest, wynikająca z ujęcia posiadania w polskim prawie cywilnym jako stanu faktycznego (zob. szerzej K. G., Zarząd, s. 39-47), zasada, że władający rzeczą może sam zmienić charakter swego władztwa . W szczególności, przez własne działania (najczęściej bezprawne) dotychczasowy posiadacz zależny może stać się posiadaczem samoistnym. Skoro bowiem posiadaczem samoistnym jest ten, kto rzeczą "faktycznie włada jak właściciel", ustalenie, kto jest posiadaczem rzeczy i jaki jest charakter tego posiadania, zależy wyłącznie od istniejącego w danym momencie stanu faktycznego. Należy jednak podkreślić, że zmiana taka nie może nastąpić wyłącznie w sferze wewnętrznych przeżyć posiadacza. Przeciwnie, konieczne jest jej ujawnienie wobec otoczenia, w tym przede wszystkim wobec dotychczasowego posiadacza samoistnego. Udowodnienie tej okoliczności może być bardzo trudne, zwłaszcza w wypadkach, w których uprzednio występował stan posiadania zależnego (…) W sprawach, których rozstrzygnięcie zależy od ustalenia nabycia własności przez zasiedzenie, szczególnie często sporny jest właśnie charakter wykonywanego w stosunku do rzeczy władztwa. Mimo obowiązywania domniemania prawnego samoistności posiadania (art. 339 KC), sąd powinien dokonać precyzyjnych ustaleń faktycznych w tym zakresie. Dotyczy to przede wszystkim nastawienia do wykonywanego władztwa, które - jak wspomniano - musi być objawione na zewnątrz, a więc przejawiać się także poza sferą psychiki posiadacza. Pomocne przy dokonywaniu ustaleń może być zwłaszcza zbadanie zdarzenia, które doprowadziło do objęcia rzeczy we władanie . Jednak nie zawsze należy ograniczać ocenę do tej okoliczności - nie można bowiem wykluczyć zmiany charakteru władania rzeczą w trakcie jego wykonywania, zarówno z posiadania zależnego (czy nawet dzierżenia) na samoistne, jak i z samoistnego na zależne” [tak E. G., P. M. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 12, 2025, L.].

Przekładając powyższe rozważania teoretyczne na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że niewątpliwie wnioskodawca, w którymś momencie rozwoju historycznego, zamanifestował zmianę nastawienia psychicznego do kwestii własności nieruchomości, pozostającej w orbicie zainteresowania niniejszego postępowania. Najlepszym tego dowodem była odmowa zgody na remont jednego z pomieszczeń w domu mieszkalnym, który to remont zamierzał przeprowadzić J. S. (1) po to, by mieć gdzie spędzać wakacyjne urlopy. Drugim takim dowodem była odmowa zgody wnioskodawcy na zameldowanie A. K. oraz odmowa przechowania ruchomości w/w siostry w spornej posiadłości. Oba wskazane przykłady dowodzą zmiany nastawienia wnioskodawcy do przedmiotowej nieruchomości, w szczególności poprzez jaskrawe zamanifestowanie, iż wnioskodawca rzeczoną posiadłość uznaje za swoją własność. W kontekście powyższego zatem niewątpliwym pozostaje zmiana charakteru posiadania nieruchomości przez wnioskodawcę z zależnego na samoistne. Jednocześnie jednak zauważyć trzeba, że o ile zdarzenie ze zgodą (właściwie brakiem zgody wnioskodawcy) na zameldowanie A. K. miało miejsce w roku 2014, o tyle w toku postepowania nie został ustalony czasookres zdarzeń z udziałem J. S. (1). Prowadzi to do wniosku, iż niemożliwym jest ustalenie daty zmiany charakteru posiadania czyli daty rozpoczęcia biegu zasiedzenia, a to z kolei sprawia, że niemożliwym jest określenie, czy upłynął już 30 letni termin wymagany do zasiedzenia, a przewidziany w art. 172 kc. W sprawie nie ma wątpliwości, że ewentualne zasiedzenie nieruchomości przez wnioskodawcę wymagałoby 30 letniego samoistnego posiadania owej nieruchomości, co wynika z niekwestionowanego przez strony faktu, że ewentualne zasiedzenie nieruchomości odbywało się w złej wierze.

Drugim elementem, nie pozwalającym na uwzględnienie wniosku wnioskodawcy jest fakt, skądinąd również bezsporny, że wnioskodawca nie był i nie jest wyłącznym posiadaczem omawianej nieruchomości (tak pierwotnie zależnym, jak i następnie samoistnym). Materiał dowodowy sprawy (zeznania świadków i stron) nie pozostawia złudzeń co do tego, że w roku 1986 do spornej posiadłości wnioskodawca wprowadził się wraz z małżonką Z. S. (1), z którą do dnia dzisiejszego prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Oznacza to, że pierwotnie posiadaczami zależnymi i następnie posiadaczami samoistnymi byli i są oboje małżonkowie S. (W. i Z.). Tymczasem wniosek w niniejszej sprawie złożył wyłącznie W. S. i to wyłącznie W. S. domaga się stwierdzenia na swoją rzecz nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia. O ile zatem spełnione byłyby przesłanki z art. 172 kc, o których była mowa wyżej, to i tak należałoby ewentualnie stwierdzić nabycie własności przedmiotowej nieruchomości nie tylko na rzecz wnioskodawcy, ale także jego żony. W ramach niniejszej sprawy jednak Sąd nie może orzekać ponad żądanie wnioskodawcy, co wynika wprost z utrwalonego już stanowiska judykatury i literatury przedmiotu. „Zgodnie z art. 676 KPC, stosowanym odpowiednio w postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia (w zw. z art. 610 § 1 KPC), postanowienie co do istoty sprawy nie może być wydane wcześniej niż po upływie 3 miesięcy od dnia publikacji ogłoszenia. Odpowiednie stosowanie w tym postępowaniu ma art. 677 KPC, według którego sąd stwierdzi nabycie spadku przez spadkobierców, choćby były nimi inne osoby niż te, które wskazali uczestnicy, powodowało rozbieżności w orzecznictwie SN co do tego, czy sąd może stwierdzić zasiedzenie na rzecz innej osoby niż wnioskodawca (por. np. post. SN: z 18.3.2010 r., V CSK 314/09, L. i z 20.3.2014 r., II CSK 279/13, L.). Te rozbieżności zostały rozstrzygnięte w uchw. SN(7) z 11.6.2015 r. (III CZP 112/14, OSNC 2015, Nr 11, poz. 127), w której przyjęto, że stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości może nastąpić tylko na rzecz osoby wskazanej przez wnioskodawcę lub innego uczestnika postępowania. W uzasadnieniu SN zwrócił uwagę na różnicę pomiędzy postępowaniem o stwierdzenie nabycia spadku a postępowaniem o stwierdzenie zasiedzenia, w którym sąd - w zasadzie - orzeka tylko na podstawie dowodów powołanych przez uczestników postępowania. W razie potrzeby - w ramach uprawnienia przewidzianego w art. 232 zd. 2 KPC - może poszerzyć materiał dowodowy i dopuścić dowód z urzędu, co nie oznacza jednak, że bada z urzędu, kto nabył prawo przez zasiedzenie. Sąd Najwyższy uznał, że dyrektywy systemowe i funkcjonalne wskazują na brak dostatecznie ważkich argumentów, które mogłyby uzasadniać odstąpienie w sprawach o stwierdzenie zasiedzenia od zasady ne eat iudex ultra petita partium (art. 321 § 1 KPC). Wywiódł również obowiązek informacyjny sądu w sytuacji, w której ocena materiału procesowego prowadzi do wniosku, że inna osoba niż wskazana przez wnioskodawcę lub uczestnika postępowania nabywa własność przedmiotu zasiedzenia. Zdaniem SN warunkiem wydania orzeczenia stwierdzającego zasiedzenie na rzecz właściwej osoby jest w takim wypadku modyfikacja żądania wniosku, a gdyby osoba ta nie uczestniczyła w postępowaniu, wezwanie jej lub jej następców prawnych do udziału w sprawie (art. 193 w zw. z art. 13 § 2 i art. 510 § 2 KPC). Niedokonanie zmiany żądania prowadzi do oddalenia wniosku i powoduje konieczność wszczęcia przez zainteresowanego kolejnego postępowania o stwierdzenie zasiedzenia z prawidłowo sformułowanym żądaniem, zatem wzgląd na ekonomikę postępowania i ochronę interesu indywidualnego oraz wymaganie właściwego ukształtowania postępowania nakładają na sąd obowiązek umożliwienia biorącym w nim udział osobom stosownej modyfikacji żądania. Obowiązek informacyjny sądu wobec uczestników postępowania sądowego wymaga zwrócenia przez sąd uwagi na ewentualną potrzebę takiej modyfikacji. Źródłem tego obowiązku są w tym wypadku zasady ogólne wynikające z przepisów art. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji RP. Reasumując, sąd jest bezwzględnie związany prawem, co do którego został złożony wniosek o stwierdzenie zasiedzenia (post. SN z 21.11.2013 r., III CSK 316/12, L.) i np. jeżeli jest to wniosek o zasiedzenie udziału we współwłasności nieruchomości, a sąd dojdzie do przekonania, że doszło do zasiedzenia fizycznej części nieruchomości, to powinien oddalić wniosek co do zasiedzenia udziału ze względu na związanie żądaniem co do przedmiotu zasiedzenia (art. 321 § 1 KPC). Jeśli chodzi o podmiot, na rzecz którego ma nastąpić nabycie prawa w drodze zasiedzenia, to wiążące jest wskazanie tego podmiotu przez wnioskodawcę lub uczestnika postępowania” [tak T. S. (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 506–1217. Tom II, wyd. 2, 2023, L.].

Reasumując powyższe należało orzec jak w pkt I postanowienia.

O kosztach Sąd orzekł po myśli art. 520 § 2 kpc, uwzględniając przy tym brak poniesienia kosztów postępowania przez uczestników. Jednocześnie - w zakresie poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatków ze środków budżetowych – również po myśli art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28.07. 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, należało rozstrzygnąć jak w pkt II, uwzględniając, że Skarb Państwa wyłożył w toku postępowania tymczasowo kwotę 390 zł.