Serwis Internetowy Portal Orzeczeń używa plików cookies. Jeżeli nie wyrażają Państwo zgody, by pliki cookies były zapisywane na dysku należy zmienić ustawienia przeglądarki internetowej. Korzystając dalej z serwisu wyrażają Państwo zgodę na używanie cookies , zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

I Ca 72/20 - postanowienie z uzasadnieniem Sąd Okręgowy w Sieradzu z 2020-12-02

Sygn. akt I Ca 72/20

POSTANOWIENIE

Dnia 2 grudnia 2020 roku

Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Barbara Bojakowska

Sędziowie: Elżbieta Zalewska – Statuch

Katarzyna Powalska

Protokolant: s.. sekr. sąd. Elwira Kosieniak

po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2020 roku w Sieradzu

na rozprawie

sprawy z wniosku R. G.

z udziałem J. G.

o podział majątku wspólnego

na skutek apelacji wnioskodawczyni i uczestnika postępowania

od postanowienia Sądu Rejonowego w Łasku

z dnia 6 grudnia 2019 roku, sygn. akt I Ns 311/18

1.  z apelacji uczestnika postępowania J. G. zmienić zaskarżone postanowienie w punktach: I. podpunkty 1, 2, 3, 19, 20, 44-51 oraz w punktach IV i V w ten sposób, że:

a/ podwyższyć wartość nieruchomości opisanej w pkt I. 1 postanowienia z 46667 zł do 61690 zł (sześćdziesiąt jeden tysięcy sześćset dziewięćdziesiąt złotych);

b/ obniżyć wartość nieruchomości opisanej w pkt I. 2 postanowienia z 434587 zł do 352650 zł (trzysta pięćdziesiąt dwa tysiące sześćset pięćdziesiąt złotych);

c/ podwyższyć wartość nieruchomości opisanej w pkt I. 3 postanowienia z 19558 zł do 24930 zł (dwadzieścia cztery tysiące dziewięćset trzydzieści złotych);

d/ wyłączyć ze składników majątku wspólnego ruchomości opisane
w pkt I. 20 postanowienia i w tym zakresie wniosek oddalić;

e/ zmniejszyć wartość ruchomości opisanej w pkt I. 19 postanowienia z 2100 zł do 1750 zł (jeden tysiąc siedemset pięćdziesiąt złotych);

f/ wyłączyć ze składników majątku wspólnego ruchomości opisane
w pkt I. 44 – 51 postanowienia i w tym zakresie postępowanie umorzyć;

g/ w punkcie IV postanowienia wyłączyć ze składników majątku wspólnego przyznanych na rzecz uczestnika postępowania J. G. ruchomości opisane w pkt I. 20 i I. 44-51 postanowienia;

h/ w punkcie V postanowienia kwotę zasądzoną na rzecz wnioskodawczyni R. G. od uczestnika postępowania J. G. obniżyć z (...),36 do 77604,26 zł (siedemdziesiąt siedem tysięcy sześćset cztery 26/100)

2.  w pozostałym zakresie apelację uczestnika postępowania J. G. oddalić;

3.  oddalić w całości apelację wnioskodawczyni R. G.;

4.  ustalić, że każdy zainteresowany ponosi koszty związane ze swoim udziałem w postępowaniu apelacyjnym w granicach przez siebie dotychczas wydatkowanych.

Sygn. akt I Ca 72/20

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Łasku w sprawie z wniosku R. G. z udziałem J. G. o podział majątku wspólnego, ustalił że do majątku wspólnego małżeńskiego J. G. i R. G., których małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w Sieradzu z 29 maja 2009 roku sygnatura akt I 1C 477/08, wchodzą składniki majątkowe szczegółowo wymienione
w pkt I.1 do I.100 oraz ustalił, że uczestnik J. G. poniósł nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny w kwocie 102924,88 zł (pkt II); ustalił, że udziały wnioskodawczyni R. G. i uczestnika J. G. w majątku wspólnym małżeńskim są równe (pkt III) oraz dokonał podziału majątku wspólnego opisanego
w pkt I w ten sposób, że przyznał uczestnikowi J. G. na wyłączną własność składniki tego majątku wymienione w pkt I. 2, 5-55, 97-100 postanowienia (pkt IVa),
a wnioskodawczyni R. G. na wyłączną własność składniki tego majątku wymienione w pkt I. 1, 3, 4, 56-96 postanowienia (pkt IVb), zasądzając od uczestnika J. G. na rzecz wnioskodawczyni R. G. dopłatę w kwocie 140252,36 zł, płatną w terminie jednego roku od uprawomocnienia się niniejszego postanowienia
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminu płatności (pkt V) oraz wzajemnie znosząc pomiędzy zainteresowanymi koszty niniejszego postępowania
i nie obciążając zainteresowanych kosztami opinii biegłych poniesionymi tymczasowo z sum budżetowych Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Łasku (pkt VI i VII).

Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia i wnioski, których istotne elementy przedstawiają się następująco:

R. G. i J. G. zawarli związek małżeński 29 sierpnia 1987 roku. Umów majątkowych małżeńskich nie zawierali. Wyrokiem Sądu Okręgowego
w S. z 29 maja 2009 rok związek małżeński R. G. i J. G. został rozwiązań przez rozwód. Wyrok rozwodowy uprawomocnił się 20 czerwca 2009 r.

W trakcie trwania związku małżeńskiego wnioskodawczyni i uczestnik nabyli następujące składniki, które weszły w skład ich majątku wspólnego małżeńskiego takie jak nieruchomości: położoną w miejscowości W., gmina Ł., składającą się działki
(...), dla której urządzona jest księga wieczysta Kw. (...) oraz działki nr (...), dla której urządzona jest księga wieczysta(...) (...), zabudowanej domem mieszkalnym budynkiem gospodarczym - o łącznej wartości 434587 zł; położoną
w miejscowości W., gmina Ł., składającą się działki nr (...), dla której urządzona jest księga wieczysta Kw. nr (...) - o wartości 46667 zł; położoną
w miejscowości B., składającą się z działki nr (...) dla której w Sądzie Rejonowym
w Ł. Wydziale Ksiąg Wieczystych urządzona jest księga wieczysta
Kw. nr (...) - o wartość 19558 zł; samochody: S. (...) nr rej. (...) o wartości 5760 zł, który został przez zainteresowanych sprzedany i zainteresowani podzielili się pieniędzmi uzyskanymi z jego sprzedaży; V. (...) nr rej. (...) o wartości
1530 zł, który zabrała wnioskodawczyni, samochód jest obecnie już sprzedany przez wnioskodawczynię; S. nr rej. (...) o wartości 8330 zł, który został przez zainteresowanych sprzedany i zainteresowani podzielili się pieniędzmi uzyskanymi z jego sprzedaży; przyczepy samochodowe: nr rej. (...) o wartości 1500 zł, która została przez zainteresowanych sprzedana i zainteresowani podzielili się pieniędzmi uzyskanymi z jej sprzedaży; nr rej. (...) o wartości 4000 zł, która została przez zainteresowanych sprzedana i zainteresowani podzielili się pieniędzmi uzyskanymi z jej sprzedaży, oraz ruchomości wskazane w pozycjach od 1 do 95, przy czym ruchomości z pozycji 1-54 pozostały w posiadaniu uczestnika J. G., a ruchomości z pozycji 55-95
w posiadaniu wnioskodawczyni R. G..

Wnioskodawca w trakcie trwania związku małżeńskiego prowadził Przedsiębiorstwo (...) z siedzibą w Ł. (REGON (...)) o wartości
36168,60 zł.

Po odliczeniu od wartości przedsiębiorstwa (...) wartości składników,
które zostały sprzedane zgodnie przez strony z podziałem uzyskanych cen pomiędzy strony
(kompresor olejowy 700 zł, koparko-ładowarka DT 7000 zł, samochód(...)6480 zł, samochód (...) 7020 zł i koparka K-406 8100 zł) i tych składników, które stanowiły majątek osobisty uczestnika (szafki pracownicze 81 zł i zbiornik na paliwo 90 zł ); wartość przedsiębiorstwa (...) wynosi 1697,60 zł.

Uczestnik J. G. otrzymał od swojej matki K. G. (1) darowizny w dolarach amerykańskich. Pieniądze te zostały przeznaczone n budowę domu na nieruchomości, położonej w miejscowości W. gmina Ł., składającej się z działki nr (...), dla której urządzona jest księga wieczysta Kw. nr (...) oraz działki nr (...), dla której urządzone jest księga wieczysta Kw. nr SR1 (...).

Stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o załączone do akt sprawy dokumenty, zeznania świadków oraz zeznania wnioskodawczyni i uczestnika, a także opinie biegłych sądowych.

Sąd oddalił ponadto złożone przez zainteresowanych wnioski dowodowe z uwagi na zaprezentowaną w tym zakresie argumentację.

Sąd powołując się na regulacje prawne z art. 31 k.r. i o., art. 45 i 46 k.r. i o., przepisy
o dziale spadku - art. 680 do 689 k.p.c. oraz art. 210 - 212 k.c., wskazał, że w przedmiotowej sprawie ustrój wspólności majątkowej między małżonkami powstał 29 sierpnia 1987 roku kiedy to strona zawarły związek małżeński, a ustał z chwilą uprawomocnienia się wyroku sądu rozwiązującego małżeństwo stron przez rozwód tj. 20 czerwca 2009 r.

Powołując się na art. 32 § 1 k.r.o., będący odpowiednikiem obecnie obowiązującego art. 31 k.r.o., oraz orzecznictwo z tym związane, podniesiono, że przepis ten stwarza domniemanie przynależności do majątku dorobkowego przedmiotów majątkowych nabytych w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, zaś przynależność określonych przedmiotów do majątku osobistego (dawniej odrębnego) obowiązany jest udowodnić zainteresowany tym małżonek Jednocześnie wskazano również, że domniemanie powyższe można obalić przez wykazanie, iż nabycie przedmiotu majątkowego nastąpiło ze środków finansowych stanowiących majątek osobisty (dawniej odrębny. W piśmiennictwie przyjmuje się, że prawo własności nabyte w czasie trwania wspólności majątkowej z reguły wchodzi do majątku wspólnego niezależnie od tego, czy zostało nabyte przez jedno z małżonków, czy przez oboje.

Bez znaczenia jest przy tym dla sądu, czy środki przeznaczone na nabycie własności pochodziły z majątku wspólnego, czy też z majątku osobistego (odrębnego), chyba,
że nabycie nastąpiło w drodze tzw. surogacji rozumiane jako zastąpienie przedmiotu wchodzącego w skład majątku osobistego (odrębnego) innym przedmiotem nabytym
w zamian pierwszego.

W ocenie sądu wszystkie nieruchomości zgłoszone do podziału zostały nabyte przez; oboje małżonków do ich majątku wspólnego. Uczestnik J. G. dokonał nakładu
ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny w postaci wydatkowania 102924,88 zł, która pochodzi z darowizny w dolarach amerykańskich od jego matki, na budowę domu i inne naniesieni; na działkach nr (...) położonych we W. gmina Ł..

W przedmiotowej sprawie sąd dokonał podziału majątku wspólnego stosując
art. 43 § 1 k.r. i o., zgodnie z którym oboje małżonkowie mają równi udziały w majątku wspólnym.

Zwrócono uwagę, że nieruchomości i firma zostały przyznane zgodnie z wnioskami stron, a co do ruchomości sąd uznał, iż uczestnikowi należy przyznać t ruchomości, które pozostały na nieruchomości we W., uczestniczce ruchomości, które pozostają w jej posiadaniu.

Dokonując podziału majątku sąd poczynił następujące obliczenia. Wartość całego majątku wspólnego wynosi 531819,60 zł. Nakłady uczestnika na majątek wspólny z jego majątku osobistego wynoszą 102924,88 zł. Wartość majątku wspólnego po odjęciu nakładów wynosi zatem 428894,72 zł. Przy uwzględnieniu, że małżonkowie mają równe udziały
w majątku wspólnym, każdy z małżonków powinien otrzymać majątek o wartości
(...),36 z ł(uczestnik dodatkowo nakłady w naturze albo ich równowartość).

Z wyliczenia wynika dla sądu, iż wnioskodawczyni otrzymała majątek o wartości
74195 zł. Zatem uczestnik powinien tytułem dopłaty do wyrównania udziałów zapłacić
na rzecz wnioskodawczyni kwotę 140252,36 zł.

Z tytułu nakładów z majątku osobistego uczestnika na majątek wspólny nie trzeba zasądzać żadnej kwoty, ponieważ uczestnik otrzymuje ww. nakłady w naturze w postaci całej zabudowanej nieruchomości składającej się z działek nr (...) położonych
we W., gmina Ł..

Na podstawie art. 320 k.p.c. sąd uznał, że w sprawie zachodzi wypadek uzasadniający odroczenie uiszczenia dopłaty na jeden rok od uprawomocnienia się postanowienia. Ustalając termin dopłaty, sąd miał na uwadze, iż musi on uwzględniać sytuację życiową i możliwości płatnicze uczestnika. Uczestnik może uzyskać kwotę potrzebną do dopłaty w drodze pożyczki, kredytu albo sprzedaży nieruchomości. Okres jednego roku będzie wystarczający do wykonania ww. czynności.

O odsetkach orzeczono na mocy art. 212 § 3 k.c., o kosztach na podstawie
art. 520 § 1 k.p.c. wzajemnie znosząc pomiędzy zainteresowanym koszty niniejszego postępowania, a o wydatkach tymczasowo pokrytych przez Skarb Państwa na podstawie
art. 520 § 1 k.p.c. w zw. z art. 83 ust. 2 i art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Apelacje od powyższego orzeczenia wnieśli oboje zainteresowani.

Uczestnik postępowania J. G. zaskarżył postanowienie w całości, zarzucając:

1/ naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 33 k.r.o. w zw. 45 k.r.o. poprzez jego bezzasadne niezastosowanie, nieuznanie
i nierozliczenie przez Sąd I instancji nakładów, jakie poczynił uczestnik z majątku osobistego na majątek wspólny stron, tj. pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży samochodu marki M. F. (...), podatku od nieruchomości w latach 2009-2017 w kwocie 3821 zł, pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży działki budowlanej w K., osiedle (...), pożyczki zaciągniętej na potrzeby firmy w kwocie 106 798,65 zł, pieniędzy ze sprzedaży ziemi
z działki w W. w ilości 1000 wywrotek po 200 zł, łącznie w kwocie
200000 zł, kwoty 25500 zł dolarów amerykańskich - darowizny od „cioci" T. W. (1) mieszkającej w USA.

2/ naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania:

a/ art. 45 § 1 k.r.o. w zw. z art. 567 § 1 k.p.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nieustaleniu przez sąd I instancji wszystkich nakładów, jakie poczynił uczestnik postępowania na majątek wspólny ze swojego majątku osobistego,

b/ art. 684 k.p.c. w zw. z art. 567 § 3 k.p.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustaleniu przez sąd I instancji poszczególnych składników majątku wspólnego stron oraz wartości poszczególnych składników majątku,

c/ art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.:

- poprzez dowolną, w miejsce swobodnej oceny materiału dowodowego, w sposób sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, polegającą na niesłusznym uznaniu przez sąd I instancji, iż uczestnik nie udowodnił konkretnych dat, w których miał otrzymać od swojej krewnej T. W. (1) darowizny 25 500 dolarów amerykańskich w latach 1987-1997 w sytuacji gdy ww. darowizny wprost wynikają z przedłożonych w toku postępowania dowodów z dokumentów, w tym oświadczenia samej T. W. (1),

- poprzez dowolną, w miejsce swobodnej oceny materiału dowodowego i niesłuszne przyjęcie, iż uczestnik nie udowodnił, że samochód F. (...) rej. SIL (...) stanowił jego majątek osobisty przy jednoczesnym pominięciu przez sąd, iż powyższa okoliczność nie była w żaden sposób kwestionowana przez wnioskodawczynię, która tym samym przyznała,
iż samochód stanowi składnik majątku osobistego uczestnika,

- poprzez dokonanie przez sąd dowolnej wyceny poszczególnych składników majątku wspólnego stron (ruchomości),

- poprzez dowolne dokonanie wyceny wyposażenia pokoju córki M. oraz włączenie wyposażenia pokoju do składników majątku stron, pomimo pisemnej zgody wnioskodawczym na całkowity remont pokoju dziecka oraz utylizację dotychczasowego wyposażenia pokoju,

- poprzez bezzasadne pominięcie przez Sąd stanowiska uczestnika zawartego
w odpowiedzi na wniosek o podział majątku w zakresie istnienia bądź nieistnienia, stanu technicznego, przynależności do majątku wspólnego bądź odrębnego poszczególnych ruchomości, przy jednoczesnym uznaniu za jedynie wiarygodne twierdzenia wnioskodawczyni w zakresie poszczególnych składników majątku oraz ich wartości,

d/ art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c.:

- poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie wniosku uczestnika
o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego ds. szacowania nieruchomości w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie zasadnym pozostawało zasięgnięcie opinii innego biegłego, bowiem opinia wydana przez biegłego J. O. nie uwzględniała przy wycenie nieruchomości stron m.in. uszkodzonego dachu, spękania ścian, stanu prawnego nieruchomości będącej de facto pomieszczeniem gospodarczym ze sporną granicą działki (braku odbioru budynku),

- poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie wniosku uczestnika
o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej przez biegłą ds. rachunkowości i finansów (...) w sytuacji, gdy niezbędnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy było uwzględnienie przez biegłą w wydanej przez siebie opinii darowizn z lat
1987-1997 oraz ustalenie średniego rynkowego kursu skupu dolara amerykańskiego
w złotych polskich w tymże okresie,

- art. 327 1 § 1 pkt 1 k.p.c. polegające na całkowitym pominięciu kwestii rozliczenia nakładów poniesionych z majątku osobistego uczestnika na majątek wspólny stron pomimo udowodnienia przez uczestnika oraz przyznania przez samą wnioskodawczynię określonych składników majątku osobistego J. G. (np.: samochodu F. (...), wywrotek ziemi), które sprzedał, by uzyskane pieniądze przeznaczyć na budowę domu

3/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia polegający m.in.: na nieprawidłowym ustaleniu przez sąd I instancji składników majątku wspólnego stron oraz wartości poszczególnych składników oraz wartości nakładów w walucie.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie na własność uczestnika ruchomości wymienionych w trzecim zestawieniu wartości rynkowej ruchomości przy stanie na 20.06.2009 r. w cenach aktualnych, a mianowicie: w pkt.: 16, 20, 21, 24, 31, 36, 37,52- 58, 70, 75,78, 82, 83, 84, 85, 87, 93, 107, 108, 110, działki niezabudowanej położonej w Ł. - K. o pow. 0,llha (księga wieczysta KW nr (...)), działki zabudowanej w Ł. - K. o pow. 0,995ha (księga wieczysta KW nr (...)), działki zabudowanej w Ł. - K.
o pow. 0,995 ha (księga wieczysta KW nr (...)) oraz zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni tytułem spłaty 40000 zł, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Apelacja uczestnika postepowania zasługiwała na częściowe uwzględnienie, co znalazło odzwierciedlenie w treści postanowienia ( pkt. I.)

W związku z wnioskiem pełnomocnika uczestnika postępowania, który wniósł o sporządzenie uzasadnienia, tylko w części oddalającej jego apelację, uzasadnienie zawiera rozważania tylko do tej części postanowienia (pkt. II.).

Na wstępie koniecznym jest odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, gdyż wnioski w tym zakresie z istoty swej determinują rozważania co do pozostałych zarzutów apelacyjnych, bowiem jedynie nieobarczone błędem ustalenia faktyczne, będące wynikiem należycie przeprowadzonego postępowania mogą być podstawą oceny prawidłowości kwestionowanego rozstrzygnięcia w kontekście twierdzeń o naruszeniu przepisów prawa materialnego.

Wbrew podniesionym w apelacji zarzutom w zakresie oddalonej apelacji, Sąd Rejonowy zasadniczo, poza odmową ustalenia, że f. (...) nie stanowił majątku osobistego uczestnika, w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe, a na jego podstawie poczynił adekwatne do treści materiału dowodowego ustalenia faktyczne. Ustalenia te Sąd odwoławczy przyjmuje za własne, nie znajdując potrzeby ich ponownego szczegółowego przytaczania.

W szczególności nie jest słuszny zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.. polegający na dokonaniu przez Sąd oceny materiału dowodowego w sposób dowolny bez jego wszechstronnego rozważenia oraz poczynienie ustaleń sprzecznych z treścią materiału dowodowego.

Przypomnieć należy, że w świetle utrwalonych poglądów judykatury
i piśmiennictwa prawniczego nie jest wystarczającym uzasadnieniem zarzutu naruszenia normy art. 233 § 1 k.p.c. przedstawienie przez stronę skarżącą własnej oceny dowodów i wyrażenie dezaprobaty dla oceny prezentowanej przez Sąd pierwszej instancji. Skarżący ma obowiązek wykazania naruszenia przez sąd paradygmatu oceny wynikającego z art. 233 § 1 k.p.c. (a zatem wykazania, że sąd a quo wywiódł z materiału procesowego wnioski sprzeczne z zasadami logiki lub doświadczenia życiowego, względnie pominął w swojej ocenie istotne dla rozstrzygnięcia wnioski wynikające z konkretnych dowodów - grupy dowodów) oraz wskazanie konkretnego dowodu, który został oceniony nieprawidłowo lub poczyniono ustalenie sprzeczanie z tym dowodem

Odnosząc się do apelacji uczestnika w tym zakresie należy zgodzić się z tylko z zarzutem błędnego ustalenia przez sąd rejonowy, że samochód f. (...) nie stanowił jego majątku odrębnego. Rzeczywiście uczestnik wykazał, że był to jego majątek osobisty, a wnioskodawczyni tego nie kwestionowała. Jednak, to błędne ustalenie nie miało wpływu na samą treść ostygnięcia, ponieważ sam fakt sprzedaży tego składnika już w trakcie związku małżeńskiego nie oznacza, że kwotę otrzymaną za sprzedaż tego pojazdu, co nastąpiło w 1992 r. należy potraktować jako nakład na zabudowaną nieruchomość stanowiącą majątek wspólny. Jak bowiem wynika z oświadczeń i zeznań zainteresowanych za pieniądze uzyskane ze sprzedaży f. został kupiony samochód (...)pieniądze poszły na firmę oraz bliżej nieokreślony materiał budowlany ( d. oświadczenia k 56 – 56 , zeznania k 804 verte). Jeżeli weźmie się pod uwagę, że działkę na której zbudowano budynek mieszkalny zakupiono dopiero w 1994 r., to abstrahując od braku wskazania jakie konkretnie zakupy na poczet budowy poczyniono oraz ilość składników, które miały być kupione za sprzedany samochód, nie jest zgodne z zasadami logicznego rozumowania, aby cokolwiek ze sprzedaży F. (...) zostało przeznaczone na majątek trwały małżonków.

Nie jest skuteczny zarzut dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego dotyczący braku przyjęcia przez sąd rejonowy, że uczestnik otrzymał od swojej ciotki w latach 1987- 1997 25.500 dolarów. Oprócz złożonego przez do akt sprawy oświadczenia T. W. (1) k 54, o rzekomym przekazaniu takiej kwoty, brak jest jakiegokolwiek dowodu na to kiedy i jakie kwoty konkretnie otrzymał skarany i na co przeznaczył. Poza tym należy zgodzić się z sądem rejonowym, że zważywszy na szalejącą hiperinflację w latach 1987 – 1994 brak znajomości przekazania konkretnych kwot zupełnie uniemożliwia określenie choćby w przybliżeniu ich równowartości w złotych polskich. Brak jest natomiast jakichkolwiek innych dowodów, w oparciu o które sąd mógłby takie ustalenia poczynić, ponieważ dokumenty dotyczące przelewu środków od ciotki dotyczą już 2009 r., kiedy strony były po rozwodzie. Poza tym z zeznań matki uczestnika ( k 171 verte) wynika, że siostra ( T. W.) na jej konto przelewała pieniądze. I było tylko jedno konto dewizowe. Sąd oczywiście nie wyklucza, że uczestnik otrzymywał drobne darowizny od ciotki we wskazanym okresie, które były przeznaczane na potrzeby rodziny czy rozwój firmy założonej w 1988 r.

Brak ustalenia, że uczestnik otrzymywał darowizny od ciotki, które miały wpływ na wartość majątku wspólnego powodował, że zbędne było przeprowadzanie dowodu z uzupełniającej opinii biegłej z zakresu rachunkowości.

Nie jest też trafny zarzut ustalenia przez sąd rejonowy błędnej wartości ruchomości podlegających podziałowi oraz przynależności ich do majtku wspólnego. W tym miejscu trzeba zauważać, ze zarzut ten został sformułowany bardzo ogólnie. Nie jest obowiązkiem sądu odwoławczego szczegółowe sprawdzanie, które z ruchomości sąd rejonowy nieprawidłowo zakwalifikował. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy zauważyć, że wartość poszczególnych składników majątkowych została ustalona w oparciu o opinię biegłego, który wypowiadał się szczegółowo na temat poszczególnych składników oraz złożył opinię uzupełniającą. Jeżeli w ocenie apelującego konkretny składnik ruchomy został oszacowany nieprawidłowo należało to wskazać w zarzucie oraz podać dowód z którego wynikła inna niż sąd przyjął wartość.

Poszukując uszczegółowienia zarzutów w uzasadnieniu apelacji, sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do wyłączenia z majątku wspólnego ruchomości w postaci wywrotek torfu, piasku i żwiru, ponieważ biegły stwierdził, że widział te składanki, a podczas jego przesłuchania odnosił się tylko od bali, które okazały się żerdziami, co Sąd okręgowy wyłączył. Sąd Odwoławczy prawidłowo też ustalili wartość żwiru na 1750 zł, zamiast 2100 zł. Mając na uwadze czas trwania postępowania, ponad 10 lat, sąd odwoławczy uznał, że kwestie te powinny być wyjaśnione podczas przesłuchania biegłego w dniu 9 listopada 2012 r. Z zeznań biegłego wynika natomiast, że ustalał on skład i stan ruchomości w obecności obu były małżonków, a wszelkie uwagi do opinii zostały wówczas zgłoszone i wyjaśnione oraz w opinii uzupełniającej ( d. zeznania biegłego i stanowiska stron k 270 – 271).

Sąd Okręgowy nie znalazł dowodów, że aby wyłączyć ze składu majątku wspólnego lodówkę (...)oraz wyposażenie sypialni, ponieważ brak jest dowodu aby składniki te stanowiły majątek osobisty uczestnika. W szczególności na k 52 znajduje się faktura zakupu wyposażenia kuchni przez matkę uczestnika, ale brak jest zakupu lodówki. Natomiast jeśli chodzi o meble z sypialni (poz. 32), to zostały nabyte od H. S. za cenę 200 euro ( d. list k 54). Wprawdzie w późniejszym czasie załączono do akt sprawy kserokopie pisma H. S., ( k 547) z którego wynika, że sypialnię darował K. G. (2), ale mając na uwadze treść pierwszego listu oraz twierdzenia stron z początkowej fazy postępowania i treść ich pism, Sąd nie uznał tego dokumentu za wiarygodny.

Inne składniki majątku wspólnego, które zdaniem skarżącego nie należały do majątku wspólnego lub zostały wycenione dowolnie, nie zostały szczegółowo wymienione, stąd brak jest możliwości ustosunkowania się odnośnie ich wartości.

Nie jest zatem trafny zarzut nieprawidłowego ustalenia przez sąd pierwszej instancji składników majątku wspólnego oraz ich wartości, w części co do których apelację oddalono.

Słusznie przy tym Sąd Rejonowy przyjął, że każdy z zainteresowanych otrzymuje te składniki, które były w jego posiadaniu na dzień ustania wspólności majątkowej.

Pozostałe zarzuty dotyczyły braku nieuznania i nierozliczenia nakładów jakie miał poczynić uczestnik postępowania z majątku osobistego na wspólny, to jest naruszenia art. 33 k.r. o. w zw. z art. 45 k.r. o.

Na wstępie należy przypomnieć, że z art. 23 i 27 k.r.o. wynika wzajemny obowiązek małżonków udzielania sobie pomocy i przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny. Konsekwencją nałożenia na małżonków tego obowiązku jest przewidziane w art. 45 § 1 zdanie trzecie k.r.o. wyłączenie, co do zasady możliwości wzajemnego żądania przez byłych małżonków przy podziale majątku wspólnego zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny; od zasady tej wymieniony przepis dopuszcza wyjątek jedynie, co do tych wydatków i nakładów, które zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Uregulowanie zawarte w art. 45 § 1 zdanie trzecie k.r.o. ma zastosowanie zarówno do nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny, jak i do nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty.

Choć na gruncie art. 684 k.p.c. w zw. z art. 567 § 3 k.p.c. w przypadku dokonywania podziału majątku wspólnego, to rzeczą sądu jest ustalenie z urzędu co wchodzi w skład majątku objętego wspólnością ustawową małżeńską, jak też jego wartość. To jednak roszczenie rozliczenia nakładów, pomimo że zgłaszane w postępowaniu nieprocesowym, ma poza wszelką wątpliwością charakter ściśle procesowy i sąd nie ustala z urzędu faktu poczynienia ewentualnych nakładów oraz ich wartości, bowiem w tym zakresie inicjatywa dowodowa należy do stron ( vide: postanowienie SN z dnia 16 października 1997 r., III CKN 395/97, LEX nr 50532).

Dla skutecznego zgłoszenia powyższych roszczeń niezbędne jest zatem wykazanie faktu poniesienia danego nakładu lub wydatku i jego wartości. Ciężar udowodnienia, iż taki nakład został poczyniony, jego wysokość oraz konieczność poniesienia, spoczywa stosownie do dyspozycji art. 6 k.c. na tej stronie, która z faktu poczynienia nakładu wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Brak jest przy tym domniemania prawnego czy faktycznego, że wszystkie ewentualne środki uzyskane z majątku osobistego służą do powiększenia wartości majątku wspólnego, które następnie podlega podziałowi.

Odnosząc powyższe rozważania na kanwę rozpatrywanej sprawy, należy uznać, że apelujący wbrew swoim twierdzeniom nie udowodnił, nie tylko że poniósł nakład z majątku osobistego w trakcie trwania małżeństwa ,ale przede wszystkim nie wykazał o ile został zwiększony majątek wspólny.

Jak już podniesiono wyżej nie zostało wykazane aby pieniądze ze sprzedaży F. (...) zostały przeznaczone na budowę, bo sam skarżący twierdził, że za te środki został zakupiony samochód J..

Podobnie nie zostalo wykazane, aby uczestnik otrzymał od ciotki T. W. (1) darowiznę 25500 dolarów amerykańskich. Przede wszystkim nie udowodniono kiedy i w jakiej wysokości ewentualne dolary od ciotki zostały przeznaczone na budowę domu mieszkalnego.

Odnośnie pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży działki we W., to wiadomo jest jedynie, ze została ona sprzedana za 45000000 zł. Przy czym umowa warunkowa była sporządzona w czerwca 1994 r., a przenosząca własność w październiku 1994 r. Skarżący nie wskazał żadnego dowodu aby konkretne pinie ze uzyskane ze sprzedaży działki zostały przeznaczane na budowę. Z zeznań wnioskodawczyni wynika, że za pieniądze ze sprzedaży działki skarżący zakupił sobie samochód. Natomiast uczestnik postepowania oprócz zgłoszenia żądania w odpowiedzi na wniosek ( k 35) nie przedłożył żadnego dowodu z którego wynikałoby, że pieniądze ze sprzedaży działki zostały zainwestowane w budowę. Jeżeli jeszcze weźmie się pod uwagę, że brak jest dokumentów z których wynikałaby kiedy faktycznie budowa się rozpoczęła i jaki był stan budynku w dacie ewentualnego finasowania go z tych środków, to nie sposób przyjąć, że można było ustalić aby kwota 45.000000 st. zł stanowiła nakład z majątku osobistego zwiększający wartość majątku wspólnego , tym bardziej, że budowa trwała do 2005 r. r., a jak wynika zeznań obu stron początkowo był wybudowany tylko budynek gospodarczy. Dopiero na etapie postępowania apelacyjnego w dniu 22 lipca 2020 r. uczestnik zeznał, że zostały środki uzyskane ze sprzedaży samochodu przeznaczone na budowę domu powyżej stropu. Przy czym nie potrafił wskazać konkretnej daty tych czynności. ( d zeznania wnioskodawczyni k 56, 487 i uczestnika postępowania k 803 verte). Sąd nie wyklucza, że część pieniędzy ze sprzedaży była przeznaczona na budowę domu, czy budynku gospodarczego, ale zważywszy na istotne braki dowodowe w szczególności kiedy i w jakich etapach odbywało się zabudowywanie działki, nie sposób ustalić wartości nakładu uczestnika.

Zupełnym natomiast nieporozumieniem jest żądanie ustalenia wartości 200.000 zł jako nakładu apelującego na majątek wspólny pochodzący ze sprzedaży zmieni z działki stanowiącej własność uczestnika postępowania. Przede wszystkim oprócz stwierdzenia wnioskodawczyni, że taka kwotę uzyskano ze sprzedaży wydobytej z budowanego stawu ziemi, nie ma żadnego dowodu w postaci faktur, aby rzeczywiście taki dochód uczestnik uzyskał i przeznaczył w całości na budowę domu, czyli powiększenie majątku wspólnego. Brak jest dowodu kiedy staw był wykopany. Z zeznań świadka S. S.( d. zeznania k 121) wynika, że staw był budowany 2- 3 lata po ślubie, natomiast z zeznań Z. P. ( k 184 verte) wynika, że było to około 2000 r. Sam uczestnik nie pamięta w którym roku wydobywano ziemię ( d. zeznania k 487). Jeśli więc przyjąć, że staw był budowany na początku lat 90 tych, to nie możliwe było uzyskanie dochodu w wysokości 200000 zł, chyba że przed denominacją. Jeżeli zaś ustali się , że staw był budowany w 2000 r., to niemożliwe było wykorzystanie wydobytej z działki ziemi na zniwelowanie terenu pod budowę domu. Ponadto z zeznań samego skarżącego oraz świadów wynika, że pieniądze ze sprzedanej gliny i żwiru pochodzącego z budowy stawu zostały przeznaczone oprócz urządzenia samego stawu, na zakup maszyny wygładzającej glinę, zakup paliwa do samochodów i maszyny oraz zatrudnienia operatora, zakup sadzonek na nowy las. Tylko część ziemi została przeznaczona na budowę w celu zasypania dziury, która powstała po uśnięciu śmieci i budowę ogrodzenia ( d. twierdzenia uczestnika k 56-56verte i jego zeznania k 487)). Niewykluczone jest, że część pieniędzy została przeznaczona na budowę domu, o czym zeznaje wnioskodawczyni, ale nie oznacza to, aby kwotę podaną przez nią, jako orientacyjny przychód w wysokości 200.000 zł uznać jako nakład z majątku osobistego na wspólny.

Poza tym zgodnie z treścią art. 31 § 2 pkt. 2 k.r.o. do majątku wspólnego należą także dochody z majątku osobistego każdego z małżonków. Oznacza to, że niezależnie do tego na co zastały przeznaczone środki uzyskane ze sprzedaży gliny i żwiru z wybudowanego stawu na działce uczestnika postępowania , to stanowiły one majątek wspólny.

Nie zasługują też na uwzględnienie twierdzenia skarżącego, że działki kupione przez zainteresowanych w marcu 1994 r. pod budowę domu sfinansowano z darowizny od jego matki w postaci dolarów i gotówki w złotych polskich. Abstrahując od tego, że darowizny dolarowe od matki zostały uwzględnione jak nakład z majątku osobistego na wspólny, to brak jest dowodu aby w dacie zawierania umowy K. G. (1) dysponowała innymi środkami pieniężnymi, niż dolary. Świadek zeznała, że wszystkie pieniądze miała na koncie i na zakup działek wyciągnęła dolary ( d. zeznania k 171). Porównując natomiast daty operacji finansowych na koncie dolarowym, to w dniu zwarcia umowy kupna działek, jest wypłacona kwota 600 dolarów, co stanowiło równowartość 1323,30 zł, podczas gdy małżonkowie zapłacili za działki 4500 zł, po denominacji. Już tylko z porównania tych operacji wynika, że nie zasługują na wiarę zeznania matki uczestnika, aby sfinansowała zakup działek budowlanych w całości.

Odnośnie pożyczki zaciągniętej na potrzeby firmy i żądania jej rozliczenia w tym postępowaniu, to nie dotyczy to zwrotu nakładów, a jest rozliczenie wydatków dokonanych przez każde z małżonków (lub byłych małżonków) w okresie od ustania wspólności do chwili podziału majątku wspólnego. Podstawę procesową dokonania takich rozliczeń stanowią art. 567 § 1 k.p.c. w zw. z art. 686 k.p.c. Materialnoprawną podstawę orzeczenia w tym zakresie nie stanowi już jednak art. 45 § 1 k.r.o., który nie dotyczy przesunięć majątkowych dokonanych po ustaniu wspólności, lecz art. 207 k.c., który obciąża współwłaścicieli rzeczy obowiązkiem ponoszenia wydatków i ciężarów związanych z rzeczą wspólną w stosunku do wielkości ich udziałów w rzeczy wspólnej ( por. postanowienia SN: z dnia 2 lipca 2009 r. V CSK 481/08, LEX nr 627260l; z dnia 7 stycznia 2009 r., II CSK 390/08, LEX nr 490512; z dnia 18 marca 1999 r., I CKN 928/97, Wokanda 1999/7/8).

W tym zakresie uczestnik postepowania przedłożył co prawa pismo żądające rozliczenia zaciągniętych pożyczek, ale dwie z pożyczek zostały zawarte w marcu i grudniu 2011 r., czyli już po ustaniu wspólności ustawowej, nie mogą więc podlegać rozliczeniu. Ostania z pożyczek na kwotę 16181,26 zł została zawarta w dniu 8 grudnia 2008 r. na jeden rok, czyli w dacie trwania jeszcze wspólności ustawowej i spłata rat przez uczestnika po dacie ustania wspólności mogłaby stanowić podstawę do żądania rozliczenia ich z wnioskodawczynią gdyby po pierwsze wykazał, że spłacił i w jakiej wysokości pożyczkę po dacie ustania wspólności a po drugie, że pożyczka ta została zaciągnięta za wiedzą i zgodą wnioskodawczyni. Do pisma załączono tylko kserokopie umów pożyczki, bez żadnego zaświadczenia o jej spłacie i w jakiej wysokości po dacie ustania wspólności ( d. pismo i załączniki k 305 i 306). W tych okolicznościach niemożliwe było dokonanie rozliczenia ewentualnej spłaty długu.

Podsumowując należy stwierdzić, że Sąd rejonowy mimo niepełnego uzasadnienia dokonał prawidłowych ustaleń i oceny prawnej co do braku uwzględnienia nakładów uczestnika postępowania z majątku osobistego na majątek wspólny w części oddalonej apelacji.

Dlatego też apelacja w tym zakresie podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c.

Dodano:  ,  Opublikował(a):  Agata Similak
Podmiot udostępniający informację: Sąd Okręgowy w Sieradzu
Osoba, która wytworzyła informację:  Sędzia Barbara Bojakowska,  Elżbieta Zalewska – Statuch ,  Katarzyna Powalska
Data wytworzenia informacji: