Serwis Internetowy Portal Orzeczeń używa plików cookies. Jeżeli nie wyrażają Państwo zgody, by pliki cookies były zapisywane na dysku należy zmienić ustawienia przeglądarki internetowej. Korzystając dalej z serwisu wyrażają Państwo zgodę na używanie cookies , zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

I C 40/19 - wyrok z uzasadnieniem Sąd Okręgowy w Sieradzu z 2019-06-28

Sygn. akt I C 40/19

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 czerwca 2019 r.

Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSO Przemysław Majkowski

Protokolant : staż. Agnieszka Sobolczyk

po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2019 r. w Sieradzu

na rozprawie

sprawy z powództwa M. M. (1)

przeciwko (...) SA z siedzibą w Ł.

o zadośćuczynienie

1.  zasądza od pozwanego (...) SA z siedzibą w Ł. na rzecz powoda M. M. (1) kwotę 70.000,00 ( siedemdziesiąt tysięcy ) zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 27 lipca 2018 r. do dnia zapłaty,

2.  w pozostałym zakresie powództwo oddala,

3.  nie obciąża powoda M. M. (1) kosztami procesu należnymi stronie pozwanej,

4.  zasądza od pozwanego (...) SA z siedzibą w Ł. na rzecz powoda M. M. (1) kwotę 3.634,00 ( trzy tysiące sześćset trzydzieści cztery 00/100 ) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu,

5.  nakazuje pobrać od pozwanego (...) SA z siedzibą w Ł. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 2.905,00 ( dwa tysiące dziewięćset pięć ) zł tytułem części opłaty sądowej, od uiszczenia której powód był zwolniony.

Sygn. akt I C 40/19

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 04 lutego 2019 r. (data wpływu) pełnomocnik powoda M. M. (1) wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w Ł. na rzecz powoda kwoty 85.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 25 sierpnia 2018 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych, (pozew k. 3-8).

W odpowiedzi na pozew pełnomocnik pozwanego (...) S.A. z siedzibą w Ł. wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, (odpowiedz na pozew k. 31).

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

W dniu 21 lipca 1999 r. w L. doszło do wypadku drogowego, w przebiegu którego K. C. kierujący pojazdem marki S. o nr rej. (...) z naczepą o nr rej. (...) w rejonie oznakowanego znakami drogowymi skrzyżowania z drogą podporządkowaną, przystąpił do manewru wyprzedzania samochodu osobowego marki F. (...) o nr rej. (...) wykonującego w tym czasie skręt w lewo na tym skrzyżowaniu doprowadzając do zderzenia pojazdów, w wyniku czego śmierć na miejscu poniosła kierująca pojazdem F. L. M., zaś pasażerowie tego pojazdu M. M. (2) i małoletnia M. D. doznali obrażeń ciała powyżej 7 dni. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Wieluniu II Wydział Karny z dnia 4 lipca 2000 r. uznał K. C. za winnego dokonania czynu wyczerpującego dyspozycję art. 177 § 1 i 2 k.k. (dowód: kserokopia wyroku SR w Wieluniu z dnia 04 lipca 2000 r. k. 12-13, zeznania powoda- protokół rozprawy z dnia 27 czerwca 2019 r. 00:06:10-00:35:44 w zw. z k. 54-55, zeznania świadka E. F.- protokół rozprawy z dnia 27 czerwca 2019 r. 00:40:44-00:56:10 w zw. z k. 55-55v, zeznania świadka T. M.- protokół rozprawy z dnia 27 czerwca 2019 r. 00:56:10 w zw. z k. 55v).

Na skutek wypadku z dnia 21 lipca 1999 r. śmierć poniosła matka powoda L. M.. W chwili śmierci matki powód miał rok i cztery miesiące. Przed wypadkiem był wychowywany w pełnej rodzinie, mieszkał z matką ojcem i przyrodnią siostrą. Stanowili kochającą się rodzinę. Po wypadku przyrodnią siostrę powoda M., która miała 9 lat na wychowanie zabrała ciotka G. F., zaś powód pozostał przez okres około 6 miesięcy po opieką ojca, który na skutek stresu związanego ze śmiercią żony zaczął nadużywać alkoholu i nie mógł sprawować opieki nad dzieckiem. Później ojciec powoda związał się z inną kobietą, z którą założył nową rodzinę. Na mocy orzeczenia Sądu powoda umieszczono w rodzinie zastępczej w osobach jego dziadków T. i J. M.. Przez pierwsze lata życia powód do swojej babci mówił mama. W czasie uczęszczania do gimnazjum M. M. (1) miał pewne problemy związane z okresem dojrzewania. Wówczas udał się samodzielnie do psychologa, który pomógł mu rozwiązać te problemy. Pod opieką dziadków powód pozostawał do uzyskania pełnoletności. W chwili obecnej powód zamieszkuje we W., gdzie pracuje zarobkowo i studiuje. Powód nie utrzymuje żadnych relacji z ojcem. Jest za to nadal bardzo blisko związany z dziadkami, z którymi regularnie się widuje, spędza święta uroczystości rodzinne itp.. Z uwagi, miedzy innymi na różnicę wieku, M. M. (1) nie nawiązał z dziadkami tak bliskich relacji jakie miał ze zmarłą matką. Dziadkowie dawali mu utrzymanie, ale nie mógł im zwierzać się ze swoich problemów. Powód pomimo upływu czasu bardzo przeżywał brak matki. Było mu smutno gdy na Dzień Matki robił laurkę dla babci a nie matki oraz gdy nie było przy nim najważniejszej dla niego osoby gdy miał uroczystość Pierwszej Komunii Świętej. Powód regularnie odwiedza grób matki na (...) cmentarzu. Wskutek wypadku powód stracił także bliski kontakt z siostrą, która wyjechała z ciotką do Anglii. Spotykają się sporadycznie, średnio raz w roku, często rozmawiają telefonicznie, (dowód: kserokopia postanowienia SR w Sieradzu z dnia 12 października 2004 r. k. 21, materiał fotograficzny k. 22,23, zeznania powoda- protokół rozprawy z dnia 27 czerwca 2019 r. 00:06:10-00:35:44 w zw. z k. 54-55, zeznania świadka E. F.- protokół rozprawy z dnia 27 czerwca 2019 r. 00:40:44-00:56:10 w zw. z k. 55-55v, zeznania świadka T. M.- protokół rozprawy z dnia 27 czerwca 2019 r. 00:56:10 w zw. z k. 55v).

Pełnomocnik powoda dnia 25 lipca 2018 r. dokonał zgłoszenia roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia z art. 448 k.c. w związku z naruszeniem dóbr osobistych po śmierci matki w wysokości 100.000 zł. Pozwana decyzją z dnia 27 lipca 2018r. dokonała zapłaty na rzecz powoda kwoty 15.000 zł. Strony prowadziły negocjacje ugodowe, które jednak nie doprowadziły do wypracowania porozumienia, (dowód: kserokopia pisma pełnomocnika powoda k. 15-16, decyzja pozwanego k. 17).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało w znacznej części na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego; ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone lub naruszone cudzym działaniem, na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym może żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub zapłaty odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny (art. 24 § 1 k.c. i art. 448 k.c.). Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego (w sytuacji spowodowania śmierci w ramach odpowiedzialności deliktowej) stosowne odszkodowanie (art. 446 § 3 k.c.), jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej, jak również odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (art. 446 § 4 k.c. – obowiązujący od dnia 03 sierpnia 2008 r.). Samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu na zasadzie ryzyka – gdy posiadacz samoistny oddał środek komunikacji w posiadanie zależne, odpowiedzialność ponosi posiadacz zależny (art. 436 § 1 k.c.). Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony, przy czym uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela (art. 822 §§ 1 i 4 k.c.). Ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu (art. 35 Ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych – Dz. U. z 2013 r., poz. 392 t.j.).

Odnosząc powyższe rozważania do stanu niniejszej spawy na wstępie podnireścnależy, iż pomimo faktu wystąpienia zdarzenia wywołującego szkodę przed wejściem w życie art. 446 § 4 k.c., za skuteczne uznać należy roszczenia o zadośćuczynienie oparte o dyspozycję art. 448 k.c. Uznać obecnie należy za ukształtowaną i obowiązującą linię orzecznictwa, zgodnie z którą najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c. zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed wejściem w życie art. 446 § 4 k.c, tj. 03 sierpnia 2008 r. (uchwała SN z 22 października 2010 r., III CZP 76/10, LEX 604152) – a także wówczas, gdy sam zgon nastąpił przed tą datą (uchwała SN z 13 lipca 2011 r., III CZP 32/11, OSNC 2012/1/10). Naruszenie czynem niedozwolonym dobra osobistego, jakim są więzi rodzinne uzasadnia zatem udzielenie ochrony prawnej w zakresie przewidzianych w art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. – implikuje to możliwość dochodzenia zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej niezależnie od daty zdarzenia w kontekście obowiązywania art. 446 § 4 k.c. Nietrafne jest również stanowisko, zgodnie z którym zakresem odpowiedzialności ubezpieczyciela nie są objęte tego rodzaju roszczenia z powołaniem się na treść art. 34 Ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych zgodnie z którym z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia; również za ugruntowane obecnie uznać należy stanowisko, zgodnie z którym przepis ten nie wyłącza ani nie wyłączał z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienia za krzywdę osoby, wobec której ubezpieczony ponosił odpowiedzialność na podstawie art. 448 k.c. (uchwała SN z 20 grudnia 2012 r., III CZP 93/12, M.Prawn. 2013/2/58 – w podobnym tonie wypowiedział się SA w Krakowie w wyroku z dnia 06 września 2012 r., I ACa 739/12, LEX nr 1223205). Jak wyraźnie podkreślił Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z 06 grudnia 2012 r., I ACa 1148/12 (LEX 1246690) zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela obejmuje także krzywdę jakiej doznała na skutek deliktu nie tylko osoba bezpośrednio jego konsekwencjami dotknięta ale także taka - a jest z nią z pewnością członek najbliższej rodziny zmarłego - która na skutek wywołanej tym deliktem śmierci doznała krzywdy wynikającej z nagłego i zupełnie niespodziewanego zerwania więzi rodzinnych, który to skutek jest także naruszeniem jego dobra osobistego. Tym samym zakład ubezpieczeń ponosi odpowiedzialność również na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 822 k.c. i art. 436 § 1 k.c. na zasadzie ryzyka.

Oceniając, jaka suma jest odpowiednia tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem dóbr osobistych, należy mieć na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszone oraz charakter, stopień nasilenia i czas trwania doznawania przez osobę, której dobro zostało naruszone, ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem. W sprawie, w której zdarzeniem wywołującym krzywdę jest śmierć osoby najbliższej wskazać należy, że okoliczności wpływające na wysokość świadczenia z art. 448 k.c. to między innymi dramatyzm doznań osób bliskich zmarłego, poczucie osamotnienia, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rola jaką w rodzinie pełniła osoba zmarłego, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem odejścia (np. nerwicy, depresji), roli pełnionej w rodzinie przez osobę zmarłą, stopień, w jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości i zdolności jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy, wiek pokrzywdzonego (wyrok SA w Gdańsku z dnia 24 sierpnia 2012 r., V ACa 646/12, LEX 1220462). Zadośćuczynienie z art. 448 k.c. ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać pewną ekonomicznie odczuwalną wartość – wysokość ta jednak nie może być jednak nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa, a więc powinna być utrzymana w rozsądnych granicach (np. wyrok SN z 26 lutego 1962 r., 4 CR 902/61, LexPolonica nr 316013, OSNCP 1963, Nr 5, poz. 107 i wyrok SN z 22 marca 1978 r., IV CR 79/78, LexPolonica nr 321721). Jednocześnie jednak powołanie się na potrzebę utrzymania wysokości zadośćuczynienia w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa, nie może prowadzić do podważenia kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia (por. wyrok SA we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2012 r., I ACa 65/12); kryterium „przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa” ma charakter pomocniczy w aspekcie realizacji zasady sprawiedliwości społecznej (tak wyrok SN z 14 stycznia 2011 r., I PK 145/10, OSNP 2012/5-6/66). Uwzględniając wyżej przytoczone kryteria przy poszanowaniu kompensacyjnego charakteru roszczenia opartego o art. 448 k.c. i dyrektywy utrzymania zadośćuczynienia w rozsądnych granicach, Sąd w sprawie niniejszej ocenił, iż adekwatną kwotą zadośćuczynienia dla M. M. (1) w związku ze śmiercią matki będzie kwota 85.000 zł, ponieważ zaś pozwany do dnia wytoczenia powództwa wypłacił powodowi kwotę 15.000 zł, dlatego też Sąd zasądził dalszą kwotę 70.000 zł. Ustalając taką sumę Sąd miał na uwadze silne więzi emocjonalne łączące powoda z matką oraz to, iż niewątpliwie wystąpiły u powoda: cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, a także poczucie pustki po utracie osoby najbliższej. Co do zakresu cierpień psychicznych i negatywnych następstw w sferze emocjonalnej w stosunku do powoda Sąd nie miał wątpliwości, iż były one bardzo znaczące, albowiem śmierć matki dla dziecka w wieku niespełna dwóch lat stanowi traumę w istocie rzutującą na całe dalsze życie – i niewątpliwie stało się tak w sprawie niniejszej. Podkreślenia wymaga, że wskutek tragicznego wypadku M. M. (1) wychowywany był faktycznie bez udziału ojca – gdy zabrakło matki przebywał przez pewien czas pod jego opieką, lecz w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przyjąć należy, iż piecza ta nie była wykonywana w sposób prawidłowy, powodując dalsze negatywne następstwa w życiu powoda – którym ostatecznie zaopiekowali się dziadkowie. Traumę związaną ze śmiercią matki pogłębiła trauma związana z przebywaniem pod opieką niewywiązującego się we właściwy sposób ze swoich obowiązków ojca, a następnie z faktem rozdzielenia z siostrą, przez co więź łączącą rodzeństwa uległa osłabieniu. Możliwe jest zdaniem Sądu logiczne powiązanie straty matki z takimi negatywnymi doznaniami M. M. (1) jak problemy adaptacyjne (powód w wieku gimnazjalnym zmuszony był korzystać z pomocy psychologa). Stwierdzić należy, iż gdyby nie tragiczna śmierć L. M. powód miałby szansę właściwego rozwoju emocjonalnego, jego życie bez wątpienia potoczyłoby się inaczej; gdyż zmarła dbała bowiem o swoje dzieci, zapewniając właściwe warunki bytowe i ciepło rodzinne.

Zadośćuczynienie w łącznej kwocie 85.000 zł zasądzone na rzecz powoda odpowiada doznanej krzywdzie, przedstawia dla niego ekonomicznie odczuwalną wartość i nie jest symboliczne, nie jest również rażąco wygórowane i nie prowadzi do nieuzasadnionego przysporzenia w jego majątku – jak się zdaje uwzględnia również przesłankę przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa w konkretnych uwarunkowaniach dotyczących powodów; zindywidualizowana sytuacja życiowa i majątkowa osoby dochodzącej roszczeń z tytułu zadośćuczynienia powinna być brana pod uwagę przez sąd jako prawnie relewantna dla ustalenia wysokości pieniężnej kompensaty doznanych krzywd. Odpowiednią zatem do rozmiaru doznanej przez powoda krzywdy należy uznać sumę zadośćuczynienia w wysokości 85.000 zł. Po odjęciu wypłaconej już kwoty 15.000 zł, sąd zasądził od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w Ł. na rzecz powoda M. M. (1) kwotę 70.000,00. Zgodnie z przepisem art. 481 § 1 k.p.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. Należy podzielić stanowisko powoda, iż strona pozwana pozostaje w opóźnieniu od dnia 27 lipca 2018 r. t. j. dnia kiedy pozwany zajął ostateczne stanowisko procesowe w sprawie i podjął decyzję o wypłacie na rzecz powoda kwoty 15.000 zł.

W pozostałym zakresie Sąd powództwo oddalił na podstawie powołanych wyżej przepisów jako niezasadne.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. zgodnie z zasadą stosunkowego rozdzielenia kosztów i uwzględniając wynik postępowania zasądzono od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w Ł. na rzecz powoda M. M. (1) kwotę 3.634,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Nadto zgodnie zaś z art. 113 ust. 1 i 4 ustawy z dnia z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 2019 poz. 785) nakazano pobrać od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 2.905,00 zł tytułem części opłaty sądowej, od uiszczenia której powód był zwolniony. W oparciu o treść art. 102 k.p.c. mając na uwadze charakter roszczenia oraz sytuację majątkową powoda Sąd nie obciążył powoda M. M. (1) kosztami procesu należnymi stronie pozwanej.

Dodano:  ,  Opublikował(a):  Halina Nowakowska
Podmiot udostępniający informację: Sąd Okręgowy w Sieradzu
Osoba, która wytworzyła informację:  Przemysław Majkowski
Data wytworzenia informacji: